In nomine trinitatis de sensu scripturæ sacræ disputatio theologica sexta et ultima

2쪽

In Nomine Sur Sanctae Ivinitatis.

SENSU SCRIPTURAE SACR E

L SEXTA ET ULTIMA,

DAMENTUM RECEDENDI A LlTERA ET ADMITTENDI TROPUM

TR Esis PRIMA, A dtenus igitur ostensum est, quod RA- . Tm HGMANAon possiesse FUNDAMEM . Iia M v I PRINCIPIGM, propter qhod in Dictis Sacra Scripturae, mysteria fidei exponent/ίω, ari miliendu opus. Mysteria enim fidei suntd extra ejus objectum, & supra ea in constituta: de per revelationem supernaturalem dc divinam innotescunt: Et si pro principio admitteretur, oppido haberent haeretici, ut de RΑTiouE, sed male tamen a plicata, gloriarentur. Nunc itaq; in materia eadem, cum DEO, perge dum est. II. Considerandum igitur est III. An non si ciensfundamentum recedendi aluera, F admittendi 'Pum, sit Com S

I RAE PICTI Quando videlicet aliqua aetertio Sacrae Scri-a - Λ Pturae,

3쪽

pturae, aperid videtur alicui principio RATIovis aut NATu-κ E contradicere. Quae consideratio quidem cum praecerdenti Secunda maximam partem coincidit: voluimus tamen de ea hic separatim adhuc agere , ut deveniamus ad illas duas itidem nobiles quaestiones. I. Adquem Juicium de s Con/Radictibiae in tali casu pertiueat J II. unde petenda sint f 1-δεω ista conciliani Contradictionem, tiιm quando SCAIpriaRA GRADo m abusu constituta sibi in vicens contradicunt; tum quam

do Scriptura ipsa sibi videtur contradicerer Sunt enim mysteria fidei ita comparata, ut ad decempedam humanae RAT O Nis mensurari non possint. unde fit, ut quando v. g. Sacra Scriptura dicit: Vrrginem'eperisse, Esa. 7. v. t . Matth.t. v. 23. Luc. a. v. 7. Humana R A TI o, male applicata , & extra suam

Sphaeram egrediens, dicat, hoc esse impossibile , cum virgo, ut tali parere nonposit, sed uxor, cognita viro. Sic quando Sacra Scriptura dicit: In sacra coena adesse & distribui ve

vinianos in abuta constituti semper contradicit,&cauis tur impossibilitatem , siquidem unum idemq; numero compus non possit esse in pluribus locis. Persuasi enim sunt, do crassa, locali & Capernaitica praesentia ac manducation nos intelligere verba Sacrae scripturae. Sic quando sacrata, Seriptura dicit : LEVM esse unum ; & tamen rigs esse , qui to

Photinianos, Iudaeos&Turcas, in ab usu constituta , pertinaciter se opponit, & isti summo mysterio non sine blasphemia contradicit sic quando cista uni dicitur CARO factum

Job. v. in in promtu est , ex humanae RATIovis abusu, contradicere per illud Principium: Finitum non esse capax insin, ei. E t diversas numero Naturas, diversas γ O numero habere

4쪽

Anne igitur propterea Litera deserenda est ; &

propter hanc CONTRADICTIONEM allegat Ratio, male sese gerens , in verbis Sacrae Scripturae admittendus est Tropus ὶ aut glossa & conciliatio talis addenda, quae RATIONEM, in ab usu constitutam, revelationi divinat & evidentissimae literae anteferat. Profecto nemo hoc dixerit. Patet ergo & hic, NrRAoicTIONEM istam, non possi esse ficiens funaeam ntum recedendi a Bura,stadmittendι Tropum, in verbis Sacra Scriptura, m serias dei concernentibus e Sed ibi RATioNEM admonendam esse, ut se contineat intra sua sepha,&intra suum circulum. Utcunq ergo sexcenties dicant & ad ravim usq; clamitent Ad versari i: Hoc addi futtir rarita RATIONI J Hoc eiu

contra omnem RATIONEM J Hoc per omnem RATIONEM e I impossibile I tamen nihil efficiunt. Quia i. Ratio illa, quam allegant, non est recta, sed Mase inniteata. r. Quia quicquid PRI . MA V ERiTAs revelat, est credendum, quamvis id RAT io HuMANA tanquam in serior, non capiat. Hinc de peccato Originali&dicto psalm LI. scribit B. Chemnitius in Examine Concilii Tridentini Part. I. p. sta. Edis. Francos. Cum imiturmasse embr7onis, in primo ardoreonceptionis,primum inciperet uteri ealore foveri, jam erat peccato coutaminata, quae contamin rio juxta Daγi is confessisnem, habebat verum rationem peccati, cum nondum sormata essent vel mento, vel voluntatis, vel cordis organa. Non autem ignoro, quam multa hispossut disputari, de svoluntario, de origine anima ,s conjunmone ejus cum corpore: se nos cum Ambrosio, non Dialecti orum argutiis, sed pscatorum

y libi uti credimus. Contradictio igitur, quae inter Sacram scripturam & RATiONEM, male applicatam,est inon potest esse tantae rei principium aut fundamentum, ut clarum est manifestum l

5쪽

suis rem uritur, HI ne tum sertus si sciens fundamentum reco .

demo a titera ae admistendi Tropum' Ut dubium hoc tolla- mus, distincte procedendum erit. Quare I. Aut quaestio est, de REs ias merὸ naturalibus, & etiam hoc mori expostitis in Sacra Scriptura: & de hisce judicium RATIONi rectae , ut & jus, propter sua principia recedendi a clara litera & admittendi Tropum, libenter concedimus. Si quis enim dicere velit, Johannem per integrum triennium in utero gestatum sui; se : merito ipsi oppono verba Lucae , cap. 1. v.17. Elisa letiaverὰ completum eo tempus pariendi: speperit fibum ; & provoco ad cursum Naturae, quem verba manifeste indicant Seprae se serunt; dii ni dici tur: completum eu tempus pariendi: Et Extimensis mentionem facit Angelus, Luc.1.v.31. Aut quando aliquis mari tribuere velit vectem de nas, propterea 'quod ei appositi,mob. XXVIII.v.tes recte pronunciatur ex ipsa Natura, Ratione & Experientia: in illis verbis contineri Metaphoram. Aut quaestio est de iis 'Esus, qua - ρ astari s fefelationis Minae sunt. Et ita etiam R E C T AE,& ... intra suam Sphaeram sese continenti Rationi, nihilominus judicium de iis, ac fundamentum recedendi a clara litera, &admittendi Tropum detrahimus. Causa est: quoniam Rrs istae, quae merae & purae revelationis sunt, humanam Rationem exsuperant, es sunt supra captum ejus. Quod igitur ipsa non capit, id quoq; non judicat tu manifestissime liquet. Nec quicquam hic humanae RATioNi decedit, aut detrahi tur. Relinquitur enim ista in suo foro, & intra suos Termiunos. Ac Revelatio Di vi a , sine ejus consilio, ea quae purae sitiit fidei, in Sacra Scriptura perspicuis & evidentibus verbis exponit. Deinde II. Aut est quaestio de veritate Connexi num o Aut est quaestio de veritvte sententiarum. Iam si de hae quaeritur , patet iterum, intra suam Sphaeram modeste Ra- vioNEM HuMANAM continere sese debere. Euia caro π - . -

6쪽

nvivis non roeti it tibi, sed fer meus, e i ea in coelis, dis lat CHRISTUS ad Retrum, insignem de sese consessionem

edentem, Matth. XVL υ. ι . Si autem deveritare connexionum

quaestio&sermo est; ut quando velin ipsa Scriptura unum colligitur ex altero: aut nos aliquid per bonam, legitima m& necessariam consequentiam ,ex Sacra scriptura concludimus: ibi RATio RECTA non est excludenda. Sic enim Paulus Rom. XI. v. o. ex eo, quod dixerat electionem iactam esse secundu gratiam: recte colligit ; & ex principio humanaeRationis primo,per legitimam connexionem dicit: βοα sipergratiam, non jam ex operibus o qua o uidem gratia, iam non ea gratia. Sin ex oporibuN, jam non en gratia , quandoquidem opinjam non ess opus. Quantum autem & hic RATio NI permittendum sit & debeatur, patebit ex sequentibus. Iv. Optime intellexit haec, & ne quisquam philosophiam & rectam RATIONEM in vero usu constitutam suo necessario usu & meritissima laude per imprudentiam sorte aut ignorantiam privaret, diligenter praecavit, bonus ipso Dialecticus, augustissimus Pater Augustinus, dum lib. II. deis Doctri Chrisi. e. 3ε. scribit: Regant ea, quae non ad corporis p fus,st a ratione' animi pertinent, ubi disciplina regnat in Putarionis re meri. Sed Di stationis disciplina ad omnia genera quaestionum , quae in literi anctis sunt penetranda s dissolvendas

plurimum valete tantum ibi cavenda in libido rixandi, re puerilis quadam ostentatio taecipiendi a Dersarium. Item 4Sunt etiam vera connexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consequuntur errarem tilitia, cum quo agitur. Guae tumen ad hoc instruutur a bono N Gcts homine o at in iis erubessens illi, cujuπerrorem consequuntur, murem resequat erroremo quia si in e dem manere voluerit, necesse ea, ut etiam Ha, qua damnat, tensere cogatur. Id quod exemplo collectionis Paulinae, r. Cor. t 'O.ια illustrat , & subdit: Cum ergo Aint vera comeriones, non

7쪽

flum serarum, sed etiamfalsaram sinuntiarum, farile ea veri

Lut m connexionum etiam inscholis i ris discere, quae praeter Eccleasiam sint. Sententiarum autem veritas in sancitis utris Ecclest sicis investiganda est. Homo enim, timens DEllis, inquit Lib. III. c. r. p. zo. Volunmtem ejus in Scripturis sanctis diligenter in quirit. Et adhuc clarius, cap. XII. I a tamen veritas connexionum, non instituta, sed animari ersa en ab hominilus, s no lata , ut eam possini vel aescere vel docere. Nam en in rerum M. iisneperpetua s divinitus instituta. Sicut enim, qui narra ordi. nem temporum, non eum irae componite o locorum situs, aut na iuras animal im, vel stirpium, vel lapidum qui ost. ndit, non res ostredit ab hominilus institutas do iis, qui demonstrat sidera eorum s motus, uon ast vel ab homine aliquo rιm in si tutam domonstrate sic etiam qui dicit, cum falsum est, quod consequitur, necesse en, ut falsum sir, qVod praecedit, verus 8 dicit , res ipse

facie, ut ita sitor tantum ita es, emon sirat. Et bae Regula, diacit sub finem hujus capitis, rii, radueritatem connexionum non ad veritatem sententiarum. Ac Cap.XXXIV. uapropter aliud eti nos regulas connexionum, altu sententiarum verit tem. In illis distitur,quid iis c quens,quianon consequens, quid repugnans. Consequens eni: Si orator en,όomo e I. Inconsequens: Si homo ess, orator en. Repugnans, si homo en, quadrupes en . Hic ergo de ipsci connexione judicatur. In veritate autem sememitarum, ipsae ρc e sententiae, non earum connexio consid randata, en, sed vero certos stententiis, cum incerta vera connexione junguntur, etiam ipsa certaestant, necesse e I. aridam autem A si, Ia Iant, cum veritatem connexionum diluerint, quasi tentiarum ipsa sit veritas. Eι rufo quidam merums retinentes veram florentiam, malest contemnunt: quia leges conta onis ignorant. Haec omnia Augustinus. Quae etiam ea, quae modo asserebamus, egregie tam illustrant, quam confirmant. QV. Quando ergo nunc quaeritur: Ad quem judicium

8쪽

. - uti per aliqua exempla in I bes . pianum feei ι e pertineae r ex. Augustino respondemus: Quantum attinet ad veritatem eo

merion m , domesticum id & propriumBonum est Logicae. Quantum autem attinet ad veritatem sententiarum; Id nuu Id modo L i est: sed Geosui. Theologus enim ex Sacra scriptura proponit veritatem sententiarum, & dicit: Hane vel illam assertionem evidenter in Scriptura contineri, & proptere1 limitationem aliquam principio Naturae, quod opponitur,addendam, mollud recte, nec extra suam orbia tam efferendum aut explicandum & intelligendum esse . Quod commode etiam exponi solet ita: Contrad monen considerari minormaliter: aut inauriasiuer. Logicam & H manam RATIONEM , dici potest, judicare de Cin dictione, . . Formarii. Videlicet , aliquas propositiones, Wg. illas . Finisum non esi capax insinui: & Finisume Z capax infiniti, sicut sactum, est in Incarnatione , si intelIigantursecundum verae contra. dictionis requisita, esse here contradi storias. eilon autem in Materiali. Quod enim illa Propositio: Verbum caro factum ess, alteri non contradicat ; siquidem mysterium hoc sit, quod supernaturaliter it factum & extra curium Naturae: hoodocet Se tradit sacra Scriptura,&ex ea, Theologia. V rus est ergo ille Canon tantum in sua Sphaera. U VI. Ex quo patet etiam alterum : Nempe, Undest ' renda sint principiaeoneibationis , ρer que concilianda P ejusmodi Uparens contrad Gibi Videsicet;quando propositio aliqua, Maturaliter cognita, & altera divinitus revelata invicem vi- ' dentur pugnare & sibi contradicere: tune quoad propositis- ruem res relatum, itidem hoc vindicamus soli sacraescripturae. R. o; quamvis Principia RλπIONIs recte,& in Sphaera sua; 4 Plicaresit Rationis: tamen primae partes, quoad concili

9쪽

rionem, in selidum ad Theologiam spectant; Siquidem ilia

tali casu plerunque non de propositione naturaliter cogni-o: sed de propositione revelata potissima contruversia est. Hanc ergo tanquam veritatem sententiarum defendit Fides &τheologia; ostendens, eam propterevidentem revelationem divinam veram esse & credendam si quandoquidem quicquid prima veritas revelat, id fit in saltibi trier verum. Uscimi R A Tio id nequeat comprehendere; aut a Theologo explicari modus, quo ista fiant. Ac ita ista veritatem sentet tiarum defendit ;&quantum ad propositionem revelatum Munet, principia mutationis, quoad.materialia,suppeditat, Sacra enim Scriptura est, quae fideli mysteria tradit, & eo ipso, dum per revelationem divinam nobis innotescere ea facit, simili erudit, quod supernaturalia sint i neutiquam ad

RATiONEM HuΜANAM aut cursum Naturae examinanda, sed pie credenda Diximus,auoadmateriaria; Sacram Scriptura

re raeiaciam si pedi aureρrincipia concidianae contradinionem. Nam quod attinet Formalia principia istius conciliationis; nempe quod cotradictio sit & fieri debeat respectu ejusdem

de eoam,secundum idem,&in eodem tempore haec suppeditatorio; Logica..Materiasia aute quoad enunciationem re

latam suppeditat sacra scriptura de Theologia, quae nititur quoad revelationem divinam & veritatem sententiam hi quatuor quasi columnisi DEusestui 3Vientia ipse,&quideinfinitai E. non potest errare. Est IL Bonuo ipsa ό E. n5 potest

sallere, aut per obscura&fallacia verba decipere. Est IlI. V Miras; E. non potest mentiri, quoniam impo Auen, DEUM mentiri, Elm I. I. Est IV. Omnipotentia. Ergo, quicquid pollicὁtur&dicit, hoc etia iacit. Mirnon eris impos diu apud DEUM omne merbum. Luc.Lv.ὶI Quicquid ergo evidenter in Sacra Scriptura & perspicue revelatum; id verum est, & credendum, quamvis universus mundus contradicat. Nam

garriat

10쪽

garriat ille: nos credimus l& dicimus: Multa nobis videri implicare contradictionem,quae tame revera no implicent, VII. Ne autem sub preciosissimis& solidissimis illis findamentis, nobis credendum siquid obtrudatur, quod

tamen in verbo revelatum non sit ; Sicut de Transsubstanti tisne apud chemnitium Partat. Exam. p. s. Andradius tale, formavit argumentum: tacriptum 'mat, apud DEMM noesse impo Zio Omne verbum. .Ergo credenda esta anssub anti tu, etsinatura viris ac modum, manum captum tango intem

ita superet, e gans enim ae veraea Augus insentem ia r Cum D Saliqui facit quo nos inve gare nonpommim rati actispotenti aciem manda sunt,quae RUIRegregie ibidem sis. Non enim, quia DEUs omnipotens e , ιδεῖ quicquid bis via sum fuerat, sine verbi ipsi tu testimonis i tribuere debemus. Terisus anus inquite ritu su DE luti minem votatilem facere , mn quia potuit, ideo oscis. Scriptura lisur stadistanc rea iam I Omnia,quacuns voluit,fecit. Voluntas auremovis r

bus ei ex merbo ipsi i d ethdi rejudicanda in. Et quando demoluntates E Iex verbo certo constat, tunc vasset argumensum ab

omnipotentia. Ideo significanter Angelu Gquitur, cum maeromne verbum, bacen,quicquidiuverbo 'rescit, apudDLUM non es impossibile. Transubstantialis igitur exverbis C ISTI Haia probanda, oe senaeenda e te F tune intellictum no serum libenter, Spiritu Sancti a Picvanu, cap roatiwαι - οἱ quium Cusus, Sed illam probationem praestare non possunt. Frustra ubur de nipotent a DEI conrionantur. Nam Andraiam, et pergit B. Vir ρ. I. poni mediocrem velitationem, Transsun utiationem col cat inter istas res, qua inulla Scripturae SN

erae testimoniis aperte definitae ta explicatae i. mi

' igitur ad totam disputationem rectὸ accommodamus verissimum