Caroli de Aquino Societatis Jesu Carminum tomus 1. 3.

101쪽

HEROICORUM

LIBER SECUNDUS.

FABULA De Ianuensi Cucurbita Saccharata

C A R M E N I. OLIA Mare Sardoum, Cyrneaque littora contra

Descendit placidas Pater Appenninus in undas, Asperaque adverso late natat umbra prosundo, Rustica Regna Ligon, si veri est nuncia fama , Iapetides tenuit, quo grande, Liguria, nomen Dives habes; nondum resoni turrita Segesti Claustra, nec Herculei surgebant saxa Monoeci. Non Baccho Tabiae Colles, non consita Cedro Ora Remi, nitidam patrio nec marmore frontem Tollebat mediis e cautibus Albigaunum. Pulsa Mari magno Sabatia parva latebat, Parva, sed immensas, lustris volventibus olim,

102쪽

LIBER II. 99

Oceani visura vias, orbemque Iatentem.

Tu quoque, nulla patet Populis qua janua magnet Clarior Italiae, silvestribus horrida dumis, Gramine vel ridens herboso, pabula laeta Praebebas grUibus, fessis Pastoribus umbras, Nec Ligures Fasces, nec habεbas , Ianua, nomen.

Namque ubi nunc vigiles turres, domitoque minantur Castra mari, tutosque sinus Navalia pandunt, Et curvo rixosa fremunt commercia Portu, Piscator scopulo insidens tunc aere recurvo, Et tremula pictos captabat arundine pisces,' Nexilibusque plagis vel praedam nactus, avito Lintre leves casses, atque humida lina trahebat; Retia vel notis abstersa Iocabat arenis Stratus ad aestivum convexo in littore Solem. Atque ubi regifico radiant nunc atria luxu, Atque Alpina domus aequare cacumina certant, Stramineas habuere Casas, dc frondea tecta Pastores; socias errabant Montibus altis

Ducentes choreas, Carmina laeta canentes.

Vallibus in mediis intultos rustica pubes Exercebat agros, nullis agitataque curis Assiduo tenuem victum sudore parabat. Hos inter postquam, jam multis debilis annis, Eurytion placida resolutus morte quievit,

Exigui pia ruris opes, dc provida castos Servabat Ligurina Lares: hoc nomine ConjuX Dicta fuit, teneris ubi primum nupsit ab annis Nunc rugosa liret, Iicet annis obsita , priscum Nomen habet: sed non priscum Ligurina decolem. Olli solicitae solamen dulce senectae,

Filia bina fuit, geminato prodiga partu

Dissiligoo by Corale,

103쪽

Quas dedit, dc parvos auxit Lucina Penates. Sed quas una dies parili conjunxerat ortu, Invida dissociat morum discordia, dispar Dividit ingenium; studia in contraria votis

Degeneres abeunt variis; non gratia sermae Non oris species, vitae non convenit usus; Et si non eadem prognatas hora tulisset, Nec Geminas illas, nec dixeris esse Sorores.

Λltera nam pingui Iochyniam nomine dicuno Arvina tremit, dc segni rubigine tardos

Desidiosa trahit vix demum mobilis artus..

Pondus iners nocet ipsa sibi; fastidit 6c ipsa

Somnisera se tabe gravem. nam, parca laboris, Dilatrixque operum, pigros noctesque, diesque Custodit. taciturna focos. Aquilonibus horrens inamvis cesset hyems, segnem sua frigora rodunt, Exedit dc venis quae bruma senescit in imis, Concreto torpore rigens; non Mulciber illam, Non flammis domet AEthna suis. Sed corpore crasso Pinguius ingenium. deformis inertia lentos Illaqueat sensus, gelidus rigor alligat ora; iAut silet. aut tandem si vocibus ora resolvit, Non fronti decor ullus adest, non gratia dictis. oderunt Charites morbosa silentia stulte

Servantem; oderunt Charites,Veneresque Ioquentem. Sed contra graciles monstrat Soror altera vultus, Contractas exsucca genas, ct corpore toto Arida; sed teretes artus, argutaque membra

Dulce movet; sequitur gressus comitata venustas , Urbanique joci. nam ruris agrestia quamvis

Tecta colat, nil ruris habet; nomenque Μelissae Fecerunt dulces, dulcissima nomina, mores.

104쪽

Serviles curas operoso intenta labori IIcceserat , coenasque manu concinnat inemptas, Niliaditiemque domus curat, sequiturque pudicae Imperium quocumque vocat, nutusque parentis: Non ignava quies, non otia turpia cordi.

Ergo plumatum vel agens studiosa bacillum

Annosas atro detergit pulvere mensas, Deturbatque leves, quas texit aranea teIas,

Everritque domum; nitidi vel sentis ad undas Abluit exertis sordentia lina Iacertis, Et refluis nunc mersat aquis, expansaque jactat; Nunc nivea collecta manu per scrupea fontis Labra terit, simul & nitroso glutine tergit, Pumiceo obnitens saxo; pulsatque, seritque: Rc demum digitis bis ter revoluta reductis, Et compressa diu, magna vi flexa retorquet; Lluvies donec, squalorque immundus, di omnis Exsudet maculosa lues ; niveosque secundi Solis ab aspectu, flagranti di lumine vultus Accipiant, virides late diffusa per herbas. Verum ubi nox nigra condit caligine terras, Stragula, carbaseos, velamina frontis, amictus Pervigili restaurat acu; silvestria poma, Far modicum cellis inducit; multaque pernoX Urget, avara dies quae festinare negavit: Sustinet una domum. blandς sed cura Melissae Prima fuit, Colochynta Soror. non moribus obstat Issa suis tantum, sociat, jungitque Sorori Quantum fidus amor: superat natura rigorem Indolis adversae; nexu quam sanguinis arcto Cogitat esse suam , licet absona forma repugnet,

Est ornata satis: quo se cognoscit in illa,

105쪽

1o2 HEROICORUM

. Illud amat; vitiant qui frigida corda, sinistros

Dissimulare juvat, Fortunae incommoda , mores. Qualis avis, viridi quae fixit in arbore nidum, Robora si Boreas perstringat nota, comasque Decutiat, tamen illa redit, frondesque frequentae Integrat di veteres cantus; qui dulcia servant Pignora, sat credit mater splendescere ramos. Illa suas Sociae vires, di robur inerti Sufficit, admonituque juvat, mulcetque, fovetqtie. Nunc resides animos, ignavaque pectora dictis Incendit, mollitque rudem, tollitque jacentem: Verba, salesque suos nunc ipsa miniitrat ineptae . occupat & voces, responsaque pinguia supplet Dulciloquo stupidamque tegit, vel corrigit ore. Otia praecipue dextrae cessantis amantem, Grataque securς sectantem commoda vitae Sublevat, & quae Germanae properanda manerent, Hanc etiam duri partem subit illa Iaboris, Assuetasque manus operi, geminoque paratos Explicat illa sinus oneri. Sic duIce Sorori Praesidium, columenque venit. Sed callida Mater Ne male compositas fraudes praesentiat, astu Adjuvat ingenium. sua munera scilicEt explet Illa palam; vultum interea speculata Parentis, Germanam surtiva juvat. tot gliscere vires Tardigradae, di validum frigenti in corpore robur

Miratur Genitrix , aequalia munera natis, Et curas partita pares. Nam saepius illa Vicinos in agros cum primi solis ad ortus Itaret, quo cura domus, ct dura vocabat, Exiguis quae multa focis occurrit, egestas,

Digressu natas sic sata reliquit in ipso. Vela

106쪽

Vellera, textilibus Calathis quae plena relinquo, Certatim jubeo fusis deducite: primo

Vespere dum redeo, nisi cuncta exacta revisam, Insomnem ducet cessatrix improba noctem , Pensaque longa trahet; nec plura locuta recessit. , Extulerat vix illa pedem, Colochynta capillos Cum serit innocuos, & caedens turpiter ora; Mene, Soror, dixit, digitos tenuare rotatu Staminis immensi δ non si me noxia perdant Fata, sinam. luctu misero commota Melissa Pone metus, questuque, reseri, absiste; gravabit

Me solam labor iste, Soror. Fidissima nostro Tu lateri assideas; fletu corrumpere & istasParce genas . hilarem frontem, vultusque Melita

Redde tuos, acuet nentem frons laeta Melissam. Sese operi simul accingit; laterique colurnam Innectit de more colum; quae, vertice summo Turbinis in morem modico curvamine secta, Lina per insertas recipit candentia rimas.

Et primum digitis decerpit mollia pensa, Uellit & obstantes nodos, tricasque, manuque Allambens fingit: mox licia ducta coruscum In capulum glomerat ; praegnantem & pollice buxum In torquet; crepitant digiti; micat orbe citato Verticulum, & rapida tendit vertigine fila. Si male turgescunt implexis stamina villis, Asperaque obsistunt, udis admota labellis Pensa domat, doctis demorsaque dentibus aequat.

Illa duplex maturat opus Sociaeque, suum qiae, Solaque fieri, impar credas quod pondus utrique. Ter deetes memorant, cantu solante laborem, Exonerasse colum. virgatis nulla quasi lis

107쪽

Vellera sed postquam superant, jam vespere sero , Se Ligurina domum, baculo comitante , ferebat. Atq; ubi composito'; Lares,glomere';canistris

Surgere stamineos, numerosaque licia vidit, occupat ampleXu natas, di laudibus ornat, Teque probat,Colochynta,magis: favet ipsa, juvatque Te tua crassities: tangit vis impigra Matrem, Gratior di pingui veniens in corpore virtus.

Non se posthabitam queritur sermosa Melissa , Laudatamque minus, segnem quin laudibus effert Illa novis, titulosque suos extollit in illa. Illa stupet de more; suasque , hic strenua solum ,

Exorbet laudes : sed nec bona verba Sorori, Non facilem risum , non quidquam grata rependit: Vis ea desidiae fibris increvit opimis . Nec longi properans se temporis orbita vertit , Cum Geminas iterum accersit Ligurina , trahitque, Agrestes gazas ubi Ceila, legumina, servat. Proxima jam partu, dixit, vicina Lycoris Languet, Lucinae duros subitura labores . Iure sodalitii veteris visenda parumper Illa mihi: vos interea purgate legumen , Quod latς corbes, quodque angulus ille receptat; Disceditque simul . Simul & Colochynta querelas 2Erumnosa graves iterat: tot pondera farris, Loliaque, di magnos sabulosae lentis acervos Devovet, indignisque domum clamoribus impIet.

Fida Soror dictis mςrentia pectora solvit; Erigit alloquio spem lapsam , animosque reducit , Et vacuam cessare iubet. Sibi scilic8t uni Muneris ingrati fastidia Ionga reposcit. Nec mora : faginea distula legumina mensa

108쪽

Explicat, obscurasque fabas, vilemque phaselum, Pisaque, & austeri pallentia grana Iupini,

Solantemque inopes te, lauta cicercula, mensas. Urdine quaeque suo que postquam rite Iocavit, Paulatim cumulos tenuat, carpensque decenter Dςdaleas agit illa manus , atrosque lapillos, Fellucasque leves, siliquas , stipulasque repellit, Et quae, dum saliunt per rustica tecta, relinquunt Sςpius improbulae purgamina foeda volucres. Huc , illuc digitis dum dulce micantibus inflat, Lςvia suppositς decurrens robora mensς; Dum globulos, glandesque leves explorat, di it IasDelectu celeri nunc respuit , attrahit illas , Paulatim adversus, permixtus sordibus atris, Decrescit cumulus; paulatim augescit & alter, Lectior ante sinus Nymphς qui surgit , acervus. Angustas nondum Mater remeaverat sdes, Cum lectum solers , emundatumque legumen Composuit : cumeris statuit digestaque grana Vimineis . Natas tantum durare laborem, Tot partas & opes cunctatur credere Mater: obstupet & secum Colochyntς in corpore pingui Non hebetes animos. tacitis sed plurima curis Suspiciosa notat. quid si vicinia prςilo Cum sociis fuerit J Genios, noct urnaque spectra Larvarum, excitas tumulis & cogitat umbras, Atque nigros Lemures, natς qui isdere pacto Suppetias tulerint. possit quo prodere fraudem, Siqua subest, assueta dolis , sub corde volutat Multa movens anceps , dc pectore versat anili. Postera jamque dies multum processerat, orbem

Et prope jam medium Cςli subvecta tenebat,

109쪽

1o6 HEROICORUM

Cum Ligurina brevem natas educit in hortum , Unda laboratas ubi lactat dum lis herbas:

Tum sic orsa loqui. veteri Cerealia ritu Rustica concelebrat pubes , affusaque Templis Libat vina thoris, adoletque fragrantia thura. Dum venerata Deam paulum subsisto, malignas Hortorum pestes , prςdatricesque lacussas , Atque malos viridi repentes corpore bruchos Pellite vellentes digitis, ne turba paratum Improba vastet olus, teneras ne sordida frondes Abrodens populet vernantia septa , seratque Frugibus exitium. verbum non amplius addit Imperiosa Parens. Sed non tua visere Sacra, .

Iactatasque faces, di agentes lampada Mystas, Diva potens frugum , spicis redimita capillos, Demigrat, Act s amor est nec cernere Iudos. Qua dumis horrens, hortos obductaque sepes Furibus accessum prohibet , densissima Cςlo

It laurus, magnaque fovens amplectitur umbra, Parvula quae facili virgulta propagine surgunt. Hic tremulas inter frondes , ramosque nigrantes Callida delituit; Natas audire Ioquentes Scilicet , dc notos vultus invisa tueri Unde queat. COIochynta diu miserabile carmen Nec tenuit. Nomen vah, dixit, dulce parentis, Blanditiasque, Sorors viden ut nos subdat acerbo

Illa jugo famulas 8 quid enim sub pondere tant

Nata vocer P curis expers nunc illa frequentat

Matris Eleusinae spectacula Iudicra ; nisu

Nos, pecus ignavum, erucas sectamur inani. Mene olidos, terrae curvato pectore , pronam

Vellere vermiculos herboso gramine stratam Cespi.

110쪽

Cespite gramineo simul algida membra reponit Nee Ligurina Parens, nec, quo se Numine jactat, Ipsa Ceres pellet, Cςlo quae segnis ab alto

Spectat inhumanae , nec plectit crimina Matris. Corripit elatos animos, mulcetque protervam Relligiosa Soror: vanis & laedere verbis Parce Deas, dixit; non illas laedere tutum,

Longaevam reor eue pium nec carpere Matrem.

Quod si dura piget te jussa sacessere, molles

Pondera tanta ferunt nec obeso in corpore vires. Strata fruare thoro viridi. tua ducere pensa

Si potui, lectumque manu cumulare legumen , Spero equidem , hoc etiam duro te fasce levabo Abrumpitque moras omnes, habilesque lacertos Explicat . extremς sinuosa volumina pallς Colligit in nodum, laevaque adstricta coercet . Pectore tunc prono, dextra ludente, per omnes Transvolat areolas ; earpitque voracia monstra ;obscaenosque greges abigit, ne dente profano Lactentes terebrent, turpique aspergine laetas Commaculent frondes. Caecis Ligurina latebris Natarum fraudes, casusque edocta suarum Ter, quater infremuit, nec sese continet ultra; obstantes baculo frondes depellit, di omnes Prosilit eluctata moras, Natamque jacentem, Curantem tepido projectaque corpora Sole objurgat dictis non expectata severis. Hancine te genui λ tenera tu mollis in herba , Desidia putris , Lethgo mersa veterno Membra foves, vacuosque dies ingloria dueis ZScilicet emaciata Soror tua munera supplet,

Immensosque seret, nec te pudet, illa labores t