Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

301쪽

qgidam autem diret in uia triumphali Arcum Τbeodosis, Ualentiniani, o Gratiunt Impinuissee, quo in loco nunc pecunia signatur . nos uero de bis nihil certi invenimus, nisi φ fragmenta quaedam superioribus annis apud aedem. S. Celsi inuenta dicuntur, horum princiuipum de arcu iniitiumfacientia. Aliqui dicunt in eo arcu titulum insculptum esse bui mori. IΜPPP . CIES Ss. U. D . D . N. N. N.

IUSSERUNT ;De Templo Neptunii Τerento, Ara Ditis, ac Palade cvreM Cap.IX. N ripa autem Uberis, ubi nunc. S. Blasin ν olim Neptuni stabat fi des, ab Hadriano restituta, quemadmodum in marmore ibi inuento titulas nobis ignificauit. In Neptuni naufragio ferauati solebant tubessas naufragium ipsum pistum habem

es ponere, auth.Fulgentius. Terentus, inqAit Pom. Iocus in campo, distus op eo loco Ara Ditis patris occultaretur, uel p profuentis Τ3beris ripo aquarum cur s.s tereret . quo in loco Euander ex Arcalia projectus

302쪽

LIBI Rrem clase substitisse dicitur. hinc OMI. :

Iamque ratom cottae monitu Carmentis in amnem.

erat o tbustis obuius ibat aquis. Fluminis sa latus, cuisunt urda iuncta Terenti' icit, o syarsas per loca sola casias.

Notandum autem non solum Ditis ,sed o Proserpinae Aram subterraneam fuisse, quam Val. MDc . tradit egesta terra ed. XX. pedum altitudinem, apud Terenatum inuentam Valeso quodam authore, e Sabinis Iocuplete, o rui hcae uitae homine, qui liberatis tribus fatist ibi trinoctiumfuruae bosiae fcristium exbibuit.

Mute Rufionilis. Terna teren ino celebrata trinoctia Iulo. Ipsem idem aram Romani bello albano constituerant, ais alta occultauerant terra, ut omnibus,praeterq ipsis, esct ignobilis. Capream Paludem in campo Martio ante urbem statuit Livius.Plut. uero locum esse dicit uerosus mare in rheumalibus Τ3beris, ad quem unus erat siritus, i propterea tutus ubi Romulus cum exercitum recessceret , subita orta tempestate, sublatus emedio apparere dc iit. De Domo Coruina. Via Lata . o Templa Isidis. Cap. X .Ltera alitem pars urbis planae, fecunium raa dices quirinalis, a foro Τraiani ad portam Flaminiam producta,babu:t prope Capitolis Domum Coruinam: a tua locus in hanc usis diem πρη

303쪽

inen seruat, Macellum enim Corvorum vulgo dicitur. Hi in pariete domus Virgilii de mantaco liburtinis faxis in culpta leguntur haec. C . POBLITIO . L . F. BIBULO AED .PL . HONORIS. VIRΤvΤIScLUE CAUSA SENATVS CONSULTO POPULI. Q VE IUSSU LOCUS MONUMENTO QUO IPSE POSΤERI a VE EIUS IN FERRERENTVR PUBLICE DATUS ES Vbi naiadum honoris, uirtutisφ ca a additum, quia

Duestio Cos .cautumfuerat.S.C.ne quis in urbe siepeli. retur nisi, qui uirtutis causa, legibus non tenerentur . Vnde Cic. Hominem mortuum, inquit,lex in. XII. tabulis, in urbe ne sepelito, neue urito . credo propter ignis periculum. atqui in urbe sepulti sunt clari uiri. Credimus eos, quibus ante banc legem , uirtutis causa, tributum est, ut Publicolae, ut Tiburtae, quod eorumpseri iure tenuerunt . aut eos , si quibus hoc, sit. C. Fabricius uirtutis causa soluti legibus non sunt secum Propterea imperatores, o uirgines Vestae, quia letubus non tenerentur, in coitate habebant sepulcra. Denis etiam nocentes uirgines Vestae, licet uiuae, tamen intra urbem campo Scelerato obruebantur. Sed unde diis grus, eo reuertamgr. A Macello Corvorum ad septa campi Martis uia Lata, adhuc pristum obtinens nome,

producitur: a qua aedes. S.Mariae in uia lata nome ac η cepit et prope quam n inc multa eruuntsir marmora, in

304쪽

in arcu Constantini dictum 6lsupra.ex quo conistimus arcum triumphalem ibi fleti se . bactenus tamen nihil

aligi apparuit, ut crius esset iudicaremus. Ferunt Innocentium octauum ponti cem, in renouatione praedictae aedis, hunc dirui spe . In bac ipse uia Isidis Teplum extitit. Blon. alitem ex Sex . Rusi descriptione ubi aedes nuc. S . Marcelli ponit.in quo anu, πΤitum nocte issa, quae triumphum praeceqst,quieuisse memorat Suet . Iuvenalis gero prope septasatuit, cisminquit. δε meroe portabat eqssas, qgas θα at in aedem Viis, antiquo quae proxima surgit ovili. Et licet aedes praedicta non multum a Septis diset, ηo tamen proxima dicetur. Vnde alij posuere Isidis in Platea nunc Sciarra, nonnulli apud aedem. S. Mariae in Equiro. At certum locum nobis no licet usegnare. nisi quod prope. S.Marceri templum inuentum est mar o morboc titulo insculpisim . ΤΕMPLUM ISIDIS EXORAΤIE . Fuit autem Isis A 3ptiorum dea, in in magna via ipsos ueneratione, cuius sacra Romam aduesta esse testatκr Lucanus. Lampridius in Com. AntiΙ .llita. Sacra, inquit, I iis ita coaluit' ut o caputraderet, Isacos uero pineis Usipat perniciem pectus tundere iubebat. Colebatur asstem I=s cum Osride uiro , qui Sorupis est nominatus ; a quibus Iseum, o Serapeum Ioca publica in. regione Flaminia nomen=ιmpsere. In I , dis

305쪽

dis autem templo mava dabatur adulteriorsim occaso,

unde Ovid.ad amantem.

Nefuge niliacae memphiticasacra vivencae,

Multas ista facit, quo fuit ipsa Ioui.

quo in loco non de latrocini,s, quemadmodum opinatur Fulvius, uerum de adulti risi,o stupris intelligit. Oui. Num o Isephgs commorat iuuenem quendam nomia ne Mundum Paulinam generosim, o pudicam alioqui matronam cum impatientcr amaret, sacerdotes Isidis pecunia corrκpisse,quinosso religionis commento mulitarem in templum uocarent, eo sti sexi se, per nostem cum Osiride collocutos, perse sisses eam a leo 'des1 derari, istum uero cum in templum uenissct a iuuene , tans ab Ogirite, compressim , o cum mox petulatius furum ei exproba sci, mulierem marito rem detuli se Tiberio, olpi m indignatam sacerdotes cum Munii liberta, quae facinoris suerat conciliatrix, crucibus a fixisse, templos Isidis euerso ,simulacrum eius in T)berim praecipitari iHJ1se . De incendio alitembrius templi meminit Dion his gerbis. Ignis diuinitus, potius ab homine Romae excitatus, eims depopulautus. Nir Serapis, o Isidis templum, o Septa Veisptuni aedem, thermas Agrippae, Panthesi. Diribito, rium. Balbi theatr-, Pompei Porticam, Octauiae domu cu bibliotheca, Τcplii Iouis Capitolini curribus,

osceris coiuctis exhausitMuribus ut i loci Uulisse Isidis templum testatur Spartianus in uitu Caracalla. Idenit sacra Isidis Romam deportassisse, o templa sibi. S

306쪽

LIBER

Ucedens quis a uia Lata uersus Pantheona,ηod multo pos illi occurret ruris, nullis33 om mentis insignis arcus et caeterum, ut uidetur, antiquiissimus a quem Camillianum, tetni Camillo erram , nunc uocitant. At nescio quo modo uelint Camilli. arcum babui se triumphalem, cuius usus multis ficu, Iis post Camillam inuentus a multis dicitur . prius exiis triumphalia tantum Agna cum statuis, o trophaeis ducibus, o triumphatoribus erigi solebant, qualia Marii esse adbαc utimus si,ut par est,triumphalem arcsim esse concedimus , non alicuius imperatoris, aut ducti fuit, qua ex ijs, qui postGMaesarem fuerunt. Sequitur statim inter Pantherea, o hunc arcum, Tem .plum Mineruae ,a quo nsinc tillae Mariae sacrum,n men retinet. Illius autem antiqui extEt in coenobio fratrum parietes oblongam, o quadratam formam templi Hlendentes ,se non magnam.quoi templum olim te issusnaum,multisq3 ornamentis insignitum Pompeius condidit et in quo triumphalia o gestorum breuiarium posuit, ut tu mar orea tabula legimus, ex eis cm fre uerbi, Plin.sic tesutur. Toties imperator antequam mites. postea ad tot muria, o deinde solis ad ortus missas bos retulit patriae titulos, more βacris certam

307쪽

suas coronant . bos ergo bonores urbi tribuit in Delu . bro Mineruae, quod ex manubiis dedicabat Cn. Pompeius, Magnus imperator. Besso. XXX. annorum conficto fot,fiet tis, occisis, o in deditionem acie. ptis hominum centies umes semel. LXXXIII . nulli, bus. pruses , aut captis nauibus. DCCCXLVI. Oppidis, cujsessis missis gaingentis. XXXVIII. in Demreceptis. terris a Maeotis lacu ad rubrum mare fibrictis , uotum merito Mineruae . hoc breuiarium eius ab oriente . Ad radices autem quirinalis in bortis Columnensium prope curam, qui nunc in montem Caballum ducit, Forum Suarium olim erat, ita denominatum, quod eo in loco 'es uenuniarentur. νςpropter. S. Nicolai ardes inibi nuncsitu, in Porcitibus cognomen αtum retinet. M. quidem Uari docet antiquos babuisse loca constituta sibi res peculiaritor gentirentur, quae loca nomen fortirintur ab ipsis rebus. ut Boarium ubi

boves, Pistarium ubi pisces, Holitorium ubi holera, Sudrium ubi 'es . quidam in radice eiusdem montis, in regione uiae Latae, ampum Agrippae, o Sipta su sse,auihore Lampridio, aperunt sed certum locum nono leniunt Lampridi, uerba, quae sent haec. Instituearat o Alexander Seuerus basticum Alexandrinominter campum Martium, o scpta Agrippina De Campo Martiodive T3berino. Cap.xIL

308쪽

LIBER

UUqssa in eo capite, quoi es de uario urbise ambitu, Fatis declaratum arbitror, quid de campi Martii termimi , nibus4pstntirer tamen clim ad eum pergenerimus,libet quaedam, intersts contraria quae Ardentur, addere, quo euidentioribus coniecturis, o argumentis pateat Ful. baud reste hue montium radicibus , faminis ripa terminaui1p. licet

Liuius, quem babet asstborem, sirum TarquInIorum Marti constecratum inter urbem, in Τ3berim iacere

dicat . quia aliud est inter urbem, o T,berim, ab eo, quod ipse uult, inter montes, o Tyberim.ex quo Livii uerba non repugnant iis, qgae diximus. uidelicet moenia a porta Corus dedusta per mediam urbem plunam ad ripam T3beris fuiss, eregione murorum rustorum ab Anco rege in trans1berina regione . At me hor est ratio. Si urbis moenia montes non excedebant ,

cur idem Liuius i pratissi minys ea omnia acta dixit, in non in campo Μartio . cumflaminij prata iter mores, ex Trberim quin iaceant, negare possit nemo e Nempe quia non erant campi Marti, pars. Non fi quippe uerit mile eum urum, qui fuerat Μarti sacer , iuius priuatum trans F. Praeterea cum Diony. omnia circum urbem habituta commemoret, domusφ priss

ius in hac planicie fuiss legerimus, ut Coruinorum , Pompei, Martialis, in campo Martio bas statuemust tuis priuatis bominibus fruenti domos in loco secro dabitur, autforum in quo fles uenu identur injlituratur e quare hujus planiciei partem ae fcbi, tans fri

309쪽

Rλproximiorem , fecundum Dio . occupatam, Marati, campi non esse partem, tenemus. Nunquid urbis era intra maenia receptum i Licet locorum natura, quibus imue coniecturis quantos muris septam coniice re uidear; Liuius tame exto belli pu facit, ut quo tempore 1Derit septa, non ausim assirmare . Scribit eiul ab aede Apollinis bouesforminas duas, alba porta Carumentali in urbem ductas . cui portae cum sub Capitollio fuerit locus, omnia ab ipso ad Tyberim extra grabem extitisse uitentur. Illud autem non praetereunia. l. nou satis de campo Martio sibi constare . Nimi in eo capite, quod est de quirinali, ex suetirestri Domitianum natum ad malum Punicum in domo, quam posse a in Templum gentis Flauiae conuertit, iuxta hortos Salu ianos, quorum, inquit, uestigia adhuc extant in profanda ualle inter portum Salariam, montem qu rianalem, collem hortulorum; o 1ic ipsos hortos in urbe ponit . ubi uero de obeliscis agit. Alter, ait, obelisius Lunae dicatus adhue cernitur in colle Hortulorhin bortis Salustianis, qui locus G1rius ab incolis nune diciturio cum collis Hortulorum Derit extra lirbem,

necesse est eosdem hortos extrafuisse. ex ita non folia

de loco, uerum o de uu ari nomine titubat. Hic enalarium t illic Salustricum ait. qujnimmo campu ipsa Martium tollim, nedum partem, moenibκs modo e cludit . modo, portam Aureliam prope Hadriani mos Iem trans erendo, intra urbem recipit . Sed ad Campi descriptionem ggrediamur . qui Martius ideo cognomi

s iii

310쪽

LIBER

natus dicitur, quia rami a maioribus fuerat resecratus. Nam cum caeteri campi regis Tarquinis, qui obissi ciue contemptum distus eji Auperbus, psi eius exiιium datas issest, qui agro, non haberent, unus hic cur Marii fuit conflecratus, campuss Martιus diu stas auth. Liuius, in Dion3. meminit, o Strabo in haec uerba Veteres illi Romani necessi ijs rebus magis it ti urbis pulchritudine colepsiere. Posteri uero, σθ prorit g nsriifuere ipibus, inngmerabilibus, . praeclarilsimis impleuerunt in gnibus. Pompeius ens

M .D.Caesar, o Octauius, o eiusfiij familiares ς uxor, o soror cunctorum stultum simul, o ima

rest ad praeparanda decoraJuperauerunt Maxima autem bo' partem Martius capus habet, praeter nativum locose amoenitate artis A solertiae exercitatiota admittens. Campi enim admirabilis magnitudo simul in curules pariter curses, o alia equi 1lria certamisna expedita suppeditat . nec minas tam multis,pilam circulum , pala strum exercitatione traftantibus

alias incumbentia simul opera . quid perennes floberbas, coronatis adfluminis alueum collest scaenicarum ostentatio picturaru, eiusφ generis syectaculet, praestant, ut difficulter, o inuitus abstedas .Prius enim Marti consecraretur Tyberinus, auth. Gellio, dicebatur Campus , sicut Trberis Martius, ut testis es Siatias fecundo Di.Beliserium autem huius campi partem erat enim ad pontem Μi Iesum Us productus muris per radices collis hortulorum, ex inde ad Tibe

m m. m.