Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

281쪽

De urbe Plana, o Theatro in genere. Cap. LN urbis Planae dea scriptione ut quid, qudue loco sit, aut it cretis sedibus collocatis magis pa teat, a Capitolio a

minis ripam, pro upe. S. Rochi aedem inea recta deducatur, quae ita deducta in duas propemodum aequales partes hanc urb. mintersicabit . quarum altera afronte, o a latere ad , Τ3berim . altera uero a foro Trai ni, Ul3 ad porta Flumentanam, ad quirinalis, hortulorum s collis radiisces, iacebit. Illud autem in primis ficiendum dissicissi. mum esse omnia ad huius partis cognitionem pertinentia adunguem explicare, p prioris sicuti homines pri . fu ista, o diuina quodamodum urbis ornamenta, quo fritissmas exornarent domunculas, ita distraxere, aut uilesimis oppre spere sedi cijs, ut ueterisfundameli uestigia paucis in locis unosicantur. quare uelim do .

flos, urbs p pristin studioses non mihi magis, g trib Ilorum manibus irasci , si pauca uidebor attigisse. Sed

282쪽

LIBER

tam ad Iocoram declarationem aggrediamur . is a Theatro Marcelli principium rectefacturi videmur, pauca de theatro praelibanda sunt. Theatri igitur originem huiusmodi tradit Cassiodorus . Cum agricultores seriatis diebus facra diuersis numinibus per lucos, Q. cosque celebrarent, Athenienses primum tigreste principium in urbanum1 cstaculum collegerunt , Theatrum graeco uocabulo uisorium appelUtes, quod eminus ustas turba conuenienssine aliquo impedim nto videatur . Et infra. Ritus Romani, sicut coetera externa, ad sui

remp. non inutiliter trabentes, aris m alta cogitatione conceptum magnanimitate mirabili condiderunt.

Theutra prius at tempus lignea posita fuere; postea

uersiatilis inuenta , quae modo unam, modo alteram faciem ostin lirent, q alia duo. Μ. Curius in funebri patris munere iuxta fit. Primum autem theatr- Roamaescit. M. Scaurus in aedilitatesua. XXX. die*: stacio duraturum, omnilim maximum quae unqua huma αna manufactouere . cauea enim hominum octuaginta millia capiebat.L. Μumius primus, theatro tempora in

neo lutos filo triumpho dedisse dicitur, deinde Scaurus. Uitrauius autem scribit pos scaenam porticus esse consiti endas, uti cum imbres repentini interpellarim, habeat populus qgoste recipiat ex theatro, o non modo porticus , sed etiam embulationes, quae ita collocabatis tur, ut displices essent, baberentap exteriores columnas doricas, cum epistylus, i ornamentis ex ratione

modulationis resilas . μ' alibi . Tectum.iniuit, ror '

283쪽

s ΕΣΥUS racticus quoi futurum est, insumma gradatione cu scoenae

altitudine libratum pessiciatur, ideo p uox crescens aequaliter at summas gradationes, o tectam perueniet. Sed s)mmetrias, o locorum distinfitiones docet libro elimio. De Theatro Marcelli, o Bibliotbeca. uc de Porti. cu, o Curia Octariae. CandΙ. nussus multa sub alieno nomine condidit, η er in primis Theatrum Marcelli nepotis exfrore Octauia; cuius pars uetustate , ignes corrupta, ubi nunc est Palatium Sabellorum inter Ca upitolium, er Τ1berim, a bac cernitur. Capiebat autem loca Oftuaginta millia. opus sane maximum, singier pulcherrimum. utpote ab eo excitatum, qui maxime te optabat multis, o pratclaris ornamentis urbe

ιPustrare. In hoc, scana restituta, Ves afanus ludos

edidit. At de hoc theatro lege Asionium.Iuxta theatra Porticum Octauiam ingratiam Oftauiae fororis idem A gustus condidit , quam mox incendio deformatam, restituit. In hac porticu raptus Proserpinae, Bacchus, in Satyrus fuere, Praxitelis opera. In eadem δε potinem, Dianam, nouem Musas scit Timarchites. Intrabam ipsam porticum Iunonis AEdem ponit Plin. in qua

re. Idem autb. de Octauiae Curia meminit, o in ea

cupidinem fulmen tenentem ponit. Consentanesim g*t

284쪽

LIBER Hl bcnc curiam fuisse ubi porticus, quam ante theat'

fatuit Apianus includebatur autem inter pedes sacras diui Nicolai in carcere, o . S. Mariae, quae ab ea in Porticu cognomen obtinuit, qui locus ex. ruinis er Curiae o porticus eminentior cernitur, ibi psaxa tibvrtina, Ur marmora plurima sodiuntur . Defuncto uero Marcello prope theatrum Octauia mater Bibliothecam instituit idest librorum repositorium, quae Libraria etiadicitur. Gellius . forte, inquit,in liberaria ego G . L. Passius poeta uir memoria nostra clarissimus confideramus. Τradunt autem P diratum tyrannum primum

omnium Athenis disciplinarum liberalium libros publi ce legendos pshqse . Roma uero Asnium Pollionem De Circo Flaminio, o Templo Apollinis. Cap. III. Ircus autem Flaminius ubi fuerit, perma e gna es inter Icriptores dubitatio, o contentio. Blon. nam' quibusdam coniecturis admodum leuibus conatur ostendere, quem nunc Agona, clo Circum Flaminium appellatum . cuius rei nullum baubcs argumentum,Pandulphum lateranenisis eccisae bo. Iliarium tantum adducit, qui cribit Hadrianum Pontifcem. S. Apollinaris aedem aedi cauisse, Abi priν Apollinissuerat.Pom. vero Letus, quem deinde ficu isis est Ful. eum es uult, cuius uestigia quibusdam i locis aibsic extant qui Apothecas obscuras, in cisiis

285쪽

medio nunc aedes. s. Caterinae oblis, funes toroquentur. quidam uero Blon. opinionem approbates Bal bi Theatrum hoc in locosuisse contendunt. Quare in re tum antiqua ; tam dubia, in tantis scriptorum uarie, tale, qaem poti simumscqsseremur, nussa erat certa ratio, coniecturae uero non ualde probabiles, in bis unia mi anxietatibus diu uersiatus, tandem forte fortuna, id probare, inuenimus . Sedebamus eni nus in Vibraria Pon. Max. Ego, IO A N N ES Moronus Episcopus M tinen agni ingenii, magnaeque probitatis iuuenis nobilis smus, nec non THOMAS Caiamsi ius patricius Lauden. Asdem ornatus animi uirtutibus, humanaru .s lit rarum studio uirorum doctorumfautor, o singues . lare praesidum. Sedebant ex quidam prudentes viri, incideratφ mentio de Mario iuniore, de cuius morte cuqui da dubitaret,quid, inquit Epist. dubitatis de re orbus nota. heus plier asser. M. Τ. Ciceronis oratioes. Legebatur in toga candida, Catilinam caput Marii plenum adhuc animae, ex stiritui gestauisse ab Ianiculo ad aedia

Apollinis . tunc THOMAS antiquitatis urbis studiosissimus ex in medicina alter Apollo in me conuersus ubi, inquit, erat Apossinis aedes. Iube inquam Ast .Peudianum asserri, apud ipsum quaedam vidi, qssae nunc imemoriae non occurrunt, eo arato bsc letimus. Omnia

sunt mani estu sed tamen ne erretis, quod his temporibus aedes Apollinis in Palatio fuit nobilissima, admo. uenii estis non hac a Cicerone signis cari, qgam pomortem Ciceronis insiliis annis Imp. Ca sar, qssem tisc

286쪽

LIBARDissum Augustum dicimus, post actiacum uictoriam

secerit isti illam demonstrari, qgae es extra portam

Carmentalem, inter forum Holitorium, o circum Flaminium . quilus verbis obseruaui nullo modo 'o Mnium campum circum Flaminium esse. Etsi quis, consis dereisorum Holitorium, edem p Apollinis iter ipsum,

o circum Flaminium uolsserit collocare, certe Pomponi, opinionem facillime probabit. non enim procul a porta Carmitatifuit Apollinis aedes.Liuius Ab aede Apollinis boues feminae duae, albae,porta Carmentali in urbem dusiae . quae vero a Blon. adducuntur, ea omnia praeter Punialpbi argumentum, non magisJuam con is

firmant, quam destruunt opinionem.quid enim sibi utalunt haec Liuis uerba e Itas inde Coseles ne crimina istioni locus esset,in prata Flaminia, ubi nuc aedes Apollinis est, iam tum Apollinarem appellabant, aduoc uere Senatum . nempe nihil aliu qua saepenumero Romanos p proximo Capitolio consultandirratia in circii Flaminium deficendisse. Unde alibi Liuius . Actum de imperio Marcelli in circo Flaminio. quid Cassio ori r Solitos essee ab Augusti Mausoleo flex portis dimitti

iunctos currus, qui per Equiria in Flaminium circumcurrerent e nihil, ni si ab Equirijs, ubi aedes. S. Mariae in Equiro,recta currus solitos e se uenire ad Apothecas obscuras, o per porta antiqua,cuius uestia adhuc existunt circum ingressos metas circuire. 3 si de Agonio inteligatur campo, non resta a Μ ausoleo Augusti, uerum ad dexteram necesse erit currus sectere, ut in

287쪽

monium peruemas campum, quem in Martio camin pratis Flammijs circus Flaminias, esse constet. Ciriscus Flaminius, inquit. M. Var. dicitur , qui aedificiatus est circum Flumini m campism, o quod ibi quos Iudis tauricis equi circii metas currunt . Sex. uero Po. a Flaminio Cos. apud laclim Trasumenum ab Annibaule interjecto tircum , smul o sitam, denominatione coepise risit. Plot vero in probi. de huius nominis itymologia m. bitare uidetur . egii est, inquit, si circus

Fluminius dictus est, sin φFlcmjηjμs qaidam pristus cum ciuitati agrum reliquisset equis tribus ludis eiusfructu, o uectigalibus utcbittitur , nam csim pectinia suppeteret uiam quos Flamiηiam muniersint. Cui autem si esset ira iniicant Var. uerba paulo ante adducta,ra quae retulimus ex Liuio. φ Circo Flaminio inundato ludi A pollinares extra portam Collina portati sunt.

Inter. S. nunc Aueri,olim, ist quidam putant, Iunonis . Aedem, o Citranguli turrim, marmoreae columnae tres mire altitudinis, o crassitudinis adhuc extant, quo in in loco Martis Templum fui se tenemus. columnae enim ireliquiae videntur earum, quae in huius diui templo ab Ouidio mirum in modum celebrantur . Apollinis uero

Aedes ubi nunc eccloia divae Mariae cognomento sub Capitolio, inter forum Holitoriu er circum Flamini secundum Ast. o prope portam Cametatem,quod inuit Liuius, qui primo dec. quintae docet. S C. in ea saere factu eleiussunt haec uerba. Cn. Cornelio Scipioe Hista 'e .cL. Petilio Spurina Cos. Senatus ι aede Atol

288쪽

LIBER linis legπων uerbis auiitis supplicat om in bidusi de

creuitan eode circo et Neptunii AEdem habuisse testatur epitaphium quod sequitur . ABSCANTO AUG. LIB. IEDIΤUO AEDII NEPTUNI cLUAE EsΤ IN CIRCO FLAMINIO FLAVIVS ASCANIUS ET PALLANS CAES . N . SER . ADIUTOR ARATIONIBUS RATRI PIISSIMO FEC.

De Vulcani. Martis. Bellonae . Herculis. Iouis Statoris Templo . ac de Coluna Bellica. Ara Neptuni.POraticu Corinthia . o coloso Martis. Cap.IIII.

Vere autem cum in circo Flaminio, tu valf aliae celeberrimae deorum aedes sacrae, ueluti Vulcani, in qua pro editris cuneisqFefabulantur , sacrilegis tantum aratrantes. Martis iuxta eundem circum, ut diximus, Simul o Bellonae uera si portam Carmentalem inquit.RUictoriinter Maratis, o Apilinis templum, ac portam Carmenta Iem. qui locus ex ruinis eminentior nunc cernitur. ubi frequenter senatus habebatur . Liuius quinto dec. quintae. M. inquit,Pompilius Cos. Romam reiij Se unatus extemplo ad aedem Bellonae uocato. Ante Bel Ionae, existentis, auth. Sex.Pom.ante porta Carmenta

lem, fuerat Coluna murmorea iniex belli inferrendi Bestica denominata, a qua Romani in bellum pro esturi

bastam

289쪽

sΕ ΥΤ Us x2 Fastam in eam partem uersius mittebcnt, in quam ituri erant, quia laboriosum admodum uiuebatur propagato imperio ad hostium nes ex instituto peruenire, in eoarumay agros iacere. Hanc columnam Elon. iuxta circat Maximum perperam flatuit, deceptus illis Oviiij carminibus, quae fiunt supra a nobis adducta, ubi de iHocirco , ijs, quae in eo erant, sumus locuti AEdis BeIIonae Appium Claudium caecum authorem Ouidsc fa

cit.

Hac sacrata die tbusto Bellona duella Dicitur, γ Latio pro ster emper adest. Appius est author P3rrho qui pace negat

Μultum animo uidit, lumine caecus erat.

Herculi magno custodi circi Fluminis Riis ponitur a . P. Victore, de qua idem author, ut quidam aiunt, se meminit. Altera pars circi cu stode sub Hercule tuta est, ideus Euboico carmine munus habet. Steterat autem in aditu circi, ubi nunc ecclesa dissae Luciae in Apothecis obscuris, o propterea Ouidius cusodem illius ipsium Herculem appellauit. argumento etiaquoi aperientibus Vestillioibus sepulcrum quoidam legimus infrufo marmoris reperto cognomentum, quod in antiquis monimentis ubis Herculi datur, ut licet. INVICTO. Decoratus est circus Flaminius altera AEde cognomento Herculis Musarum, g, cum Mu sis esset comunis, a. M. Fulvio Nobiliori ex pecunia cessoria cediα Data . ea ratione ii in Graecia acceperat Hercule MuR

290쪽

mus nouem sua, hoc est omnium Camoenarum simulacra ex Ambraciens oppido transat sub tutela fortissimi numinis consecravit. quia mgiliis operibus, o praemiis ornari, iuuaris deberent, Musarum quies destris fione Herculis, ex uirtus Herculis uoce M arumabage Eamemum. AEdem autem hanc uetuis late deformata

Martius Philippus AuIusti ut tricus reficit quod O ..in fisi . sc tetigit. Sic ego, sic Clio, clari monimenta Nilippi Α 'icis , unde trahit martia cnsa genus. In eodem Circo Macro. Iovis Statoris)latuit Peliabrii. Et calices feri solitosoc testatur Mar. Accipe de circo pocula Flaminio Plin.uero A ra Neptuni fuisse ait, eάm p olisuiore matisse. Et a cosiulatu Oftauj, ε δ Perseo rege triapbu navale egit fadia Porticu duplice apud eunde circu, quae a capitulis greis columnarum Corinthia, o ab authore Oftauia es appellata. Fuit autem inter ipsum circii, in ecclesiam . S.Nicolai cognomento in chalcaria,quod cognomen ab ipsa porticu retinuisse uideli sinet λασς

enim aes dicitur. Idem tradit Colossum Μ rtii fuisse itemplo Bruti Callaici apud circum Flaminium. De Porticu Μercuris, Octauit.Pompei theatro. D mo, At rho Porticu eiusdem. ac de templo Veneris Ut tricis. Cv. V.