Plutarchus Chaeroneus De curiositate. Idem de nugacitate. Interprete Ioanne Laurentio Veneto Ex Plutarcho De nugacitate opusculum hoc vertebat Ioannes Laurentius Venetus

11쪽

Vxoris lachuernas animo miseratus amaras,

Ast oculos,tanqua sertum,cornui tenebat

Adeo corpus eius undim constantia & fortitudine se/ptum erat.& ratio omnia sibi obtemperatia subiectam fecerat,ut oculis, ne fieret,linguae,ne loqueretur,cordine tremeret,aut latraret,pscrtiare possetaquit enim. Olli cor patiens,isum immotumo manebat. Nam usque ad irrationales motus ratio penetrabat, Ita

ut spiritum sanguinem* dicto parentem, & mansueta sibi ipse reddidisset.Tales etiam ex sociis eius plerique. Quca enim a Cyclope lacerati, pauimento allis, nihil de Vidissis cosilio dixerint, quoa igne duratum,praeparatum* ad effodiendum lumen,instrumentu non ostederint,sed potius crudi deuorari quam secretu aliquid propalare fustinuerint, constantiae fideissi argumetum adeo muum de se ipsis exhibuerunt, ut nihil amplius addi potui. Quaproter no male Pittacus.Cui cu Aegypti rex uictimam misisset,utque optimam pessimammmde excerperet carnem, mandasset, linguam extraxit& misit, tanquam scilicet bonomm omnium, maloδ. mmm instrumentum uel maximum esset. Ino autem

apud Euripide de se magna fiducia profitetur, quod

ubi expediret, silere nosset, loqui uero cu tutum esset. Qui enim generosa,verem regia educatione istituti fuerint, tacere primum, postea loqui didicerunt. Antio. chus rex ille magnus cum interrogaretur a filio, quan do castra moturus esset times iquit ne solus tu bucci nae clangorem no a Z Quid igiture cui regnum re

12쪽

listurus erat, secretam uocem comittere non poterata poterat inqua. sed eum docere uoluit caute continem term in huiuscemodi se gerere. Metellus etiam senior simile quiddam,dum exercitum haberet, interrogatus, Si uestem init meam huiusce secreti consciam esse existimarem, quam primum spoliatus, eam in ignem impo/nerem. Eumenes cum audisset contra se aduentantem Crateru,nulli ex amicis rem communicauit, sed Neo ptolemum esse eum qui ueniebat, mentitus est. Hune enim milites coeatemnebant illius uero dignitate admirabantur,amabanti uirtutem.Cum ita δε nemini secie εtum hoc cognitum esset, congressi sitim, superatiis hostibus, Cratemm quom ipsum nescientes interfecere. mortuumo demum comouerunt. Atl hoc modo taciturnitas pugnam coniecit, & talem tantuml hoste, ut ignoraretur,assecuta est. Adeo ut Eumenem,quoesia nihil antea communicasset, potius admiraretur amici, quam aliqua in re, ei succenserent.& si quis etiam succestiisset, longe melius est seruari quempia,& quasi nemini fidem flauerit, reprehendi, quam nimia facilitate lapsum mere, proptereat accusari. Et quis est qui lo/quax ipse cum sit locum,audaciamo non tacentem repprehendedi sibi ipse relinquat Si em quae dicebas efferri ho oportebat,cum stem,quare communicabas Sin

tu ipse dimittis, & secretum apud alium deponisῆ cum tuam prostituas fidem, ad alienam confugis ρ Quod si tui similis ille fuerit, iuste periclitaris. Si melior, prae/ter rationem bene tibi succedit. Quippe qui alterum teipso fideliorem experiris. ed hic ais,amicus meus est.

13쪽

Huic etiam aliquis alius amicus est, cui credet, ut huic ego,& ille rursus alteri, hoc y modo intemperari/tia ciescente, sermo pullulat,ato dictunditur. Vt enim unitas fines non transcendit suos sed semper unum est, iccircol unitas appellatur.Dualitas autem differentiae principium indeterminatum est, quamprimum enim

se ipsam duplicando disiungit, in pluralitatem conuertitur. Sic etiam uerbum quouis apud primum permanet, secretum re uera est, Si ad dierum transfertur,iam famae nomen sibi uendicat. Verba uolantia esse ait Poeta uti uolatile,si quis manu emiserit,non facile iterum recuperat,ita etiam sermo ex ore iactatus contineri, alligarii non potest. sed celeres per circuitu pennas qua tiens, ex aliis,ad alios diuulgatus fertur, & uolat. Cum uehementiore uentorum impetu rapitur nauis,iastis anchoris, & iunco fascibus inuolutis, cursum retinent. At sermo postquam excurrere tanquam e portu coeperit, nec anchorae iactu, nec statione retinetur. Sed strepitu. sonitul multo concitus,uil coactus rumpitur,& cuin eius qui locutus es periculo mergitur.iccirco, Parua ex fauilla posset idaeum nemus Ardere,siquis uellet hoc credas mihi, i

io dictum ciuitas omnis sciet. Senatus Romae secretum quoddam rei dubiae, per plures dies agitabat . cum* res illa multam suspicionem, incertituatnem δε habere uideretur, foemina quaedam, quantum ad alia attine modesta, & pudica,sed tamen emina, id uirum summis precibus blandicissio in stabat,ut secretum conmunicare iurameta ,impreca

14쪽

tiones,&lacrymae de taciturnitate semanda continen/ter aderant. Videbatur enim maxime anxia esse,ac mo teste ferre quasi uir ei fidem haberet nullam. At Romanus mulieris si licitatem redarguere cum uellet, uim mihi inquio infers uxor,& uincis.sed audi terribile horrendum* monstmm,quod sacerdotes nuntiauere. Commix galeam capite auream gestans, lanceamque se rens, uolare uisa est . in magna propterea ambiistate etiam cum auguribus uersamur, i ne, an mali ali/quid, ostentum portendat. Tu uero tace. Et hoc di/cto in forum ibat. Mulier prima ex ancillulis quae fortemgressa erat arrepta, pectus uerberare, crinesque ipsa praesente,lacerare coepit, heu mi uir, heu patria, idenrtidem clamans, qui Lam calamitatis patiemur quo/lans quodammiao ancillam docere, ut quid noui euenisset. terrogaret. Vt igitur Iterrogata narrauit omnia. communem illam omnium nugacium addidit clausulam, nemini dixeris, sed tace. Ancillula quam prismum inde secessit, una ex conseruis quam ociosior rem uidit euocata, secretum cum ipsa communicauit. Illa amatori suo qui aderat, retulit. ac deinde in forum usque res illa quasi circulo quodam reuoluta est, ita ut eum qui rumorem finxerat, praeueniret. occurrenis ei

ex similiaribus quidam inquit, nuper ne ex domo in forum descendis ρ nuperrime ait ille . nihil igitur audi uisti nihil sed est ne aliquid noui ρ Coturnix cum lan cea, galeat aurea volare uisa est,.hanc ob rem prin/cipes ciuitatis Senatum habituri sunt. Ille uero ripdens bene,ac re te inquid uxor mea, cuius diligentia

15쪽

es mim est, ut secretum in sorum me citius,praecurre/rit.Principes ita 3 celeriter conuenit, & re ut erat narrata,ciuitate metu,ac perturbatione liberauit,ut* mu lierem ulcisceretur,cum primum rediit domum.Heus hora uxor perdidisti me,iquit.Secretum enim e domo nostia prodiisse in uulgus deprehendit Senatus. Idcirisco incontinentiae tuae causa, mihi a patria exulandum est.Illa uero primum negare coepit, deinde dicere,no ne haec cum trecentis hominibus audisti ρ quos mihi inquit ille,trecentos nugatis cum mihi uim inferres,ut te perantiae tuae periculum facerem,omnia finxi.Hic igi/tur magna adhibita cautioncitanqua in uas minime DCrium M uinum, leumue,sed aquam infunderet, uxorem tuto expertus est. Fulvius autem Caesaris Augustifimiliaris de socius, cum audisset eum iam senio graue, ob desertam,orbatami domum ingemiscerem, quo ma duobus intempestiuo senere elatis nepotibus suis . N Posthumi,qui reliquus erat calumniae causa exulante, oris filium principatus successorem,instituere co/geretur,ideol pietate motus de nepote,ab exilio reuocando cogi at, haec Fulvius ut audiuerat, uxori suae

detulit. Illa uero Liuiae protinus. Liuia igitur acerbissime νω Augustum coquesta, si haec cato iampridem deliberasti, cur nepotem ab exilio non reducis cur me in odium, inimicitiami succetarum principatus tui coniicis e mane autem dum pro consuetudine ue/nisset ad eum Fulvius, dixisseto Salae Caesar. Sanus sis inquit ille Fului, quod resilutandi genus cum intelle

xisset Fulvius, quamprimu discessit, & recta in domu,

16쪽

euocatam uxore,Caesar aio secretum quod communicauerat mecum, non tacuisse me percepit, ac propte/rea me ipse interficere uolo, At mulier recte quidem ait cum enim tot annis tecum habitem, intempta antia nec cognouisti, nec obseruasti meam. sed dimitte me, ut prius moriar, arreptot gladio seipsam confodit, uinimm morte praeuenit. Bene igitur comicus Philip/.pides,cum enim eum omni comitate Lisymachus Rex prosequeretur,interrogareti, quid nam de rebus meis

tecu me participare cupis Philippides,ut lubet iquit

re dum tamen secretum aliquod non comunices me Acum. At in nugacitate curiositas quae non minor est morbus inesse solet, multa etenim audire uolunt, ut multa referre possint. & occulta secretiora B, circumfleundo,odorandis scrutantur, ac apud nugacitatem, tanquam uetus aliquod lignorum pondus reponunt.

Et quemadmodum pueri glaciem, nessi c5tinere, o dimittere uolunt, uehut rectius loquamur, dum secre/tiores sermones tanquam serpentes sinu gestent, conatinere non possunt,postremo ab ipsis deuorantur. Q. peras atmechidnas dum pariunt, disiumpi aiunt. At sermo qui efferri non debet, si in eos qui continere non possunt, inciderit, in praecipitium trahit. Seleucus cognomento Callinichus, cum in pugna contra Gallios exercitum amisisset, lacerato abiecto diadema/te, cum tribus ,quatuorue ad summum equo fugiens, per loca invia diu uagus cucurrit, & tandem cum lar Dore fameque fitigatus deficeret, ad uillam quandam coactus accessit cui dominum casu reperisset,panem

17쪽

& aquam petiit. ille uero &haec alsa, pro ea copia

quae rustico in praedio erat, iucunde, abundanterque, nullo comitatis genere Fremissis,exhibuit.Cum Rege persperasset,quunam esset cognovit,ac uehementer Letatus est, quod sonum 1 id necessitatis copulsum ad se potissimum detulisset. Exhilaratus igitur be ipsum cotinere non potuit, nec Regi latere uolenti, una cum ipso metitus est sed clim uis ad uiam rege comitatus esset, ac discedere uellet saluus sis inquit Rex Seleuce,& ille porrecta dextera quasi deosculaturus, hominem traxit. di simul uni ex his qui sequebantur, annuit,ut ceruicem eius gladio incideret. Dum loquitur, terrae caput incidit ense reuulsum. Qui si ad opportunum usi tacuisset tempus, cum paulo post Rex ad pristinam felicitate, & maiorem realis.set, uberiores ex taciturnitate gratias, quam ex hospi talitate reportasset. hic tamen aliquam quodammodo incontinentiae suae occasionem,bene sperando hospi tu causa habere uidebatur. Maior autem nugatorum pars, nullam ob causam seipsos perdunt, quale illud est, quod in tonstrina euenit. Cum enim inter assiden tes de Dionysii Urannide sermo incidisset, dicere/ruri eam inliiperabilem,& quodammodo adamanti/nam esse arridens tonsor, haec de Dionysio uos existi /mare non mediocriter inquit miror, cuius ego cer

uici, paucis interiectis diebus, nouaculam superimpono. Haec,ut audiuit Dionysius, hominem in crucem actum interfecit. Et certe utplurimum tonsores omnes

nugaces sunt. cum enim loquacissimi quio ad tonstris

18쪽

nas confluant, ibidem p totos dies assideant.&nugeritur, ipsi quom nugandi consuetudine imbutitur. Idcirco urbane admod- Archelaus rex, dum eum loqua cior tonsor linteis cicuuelaret, crebro , quomodo te radi uis o Rex percustaretur,tacedo respondit. Clade etiam illam Α eniensium in Sicilia maximam, cu ton' sor a cuiusdam qui inde euaserat semo, apud Pyraeum audisset, primus nuntiauit . Relicta enim tonstrina, cursu citatissimo,quasi ne ei gloria praeriperetur time/ret,ad urbem ascendit, ciuitatem* statim compleuit tota, ortassi ut aequum erat, pro rei magnitudine per turbatione, populus in concionem collectus, primos huius nuntii, rumoriis authores perscrutabatur. Adductus igitur tonsor est, cum. interrogaretur, ne nomen

quide eius,a quo id audista sciebat, omniam ad igno εnim,& innominatum quempiam referre. Universa concio ira percita acerrime ad praetorem clamare coepit. Tolle, torque, excrucia scelestum, componit enim &fingit haec. nam quis alius audiuiN quis credidit asser tur igitur quamprimum rota, & extenditur miser. In

terra ueri calamitatis nuntii aduenere, utpote cum ex

conflictu ipso evasissimi. unusquiis igitur ad domesticas infelicitates deplorandas couersus discessit. Ille in terea rotae alligatus mansit,cum inclinato iam die tandem aliquando solutus esset tortorem identidem perrcuctabat an de Nicia qui exercitui praefuerat, di quo modo interfectus fuisset aliquid audisset,adeo confitetudo irreprehensibile ac inexpugnabile malum,nirgat citatem reddit. Quemadmodum autem qui acerba

19쪽

8t male olentia pharmaca biberint,etia ad calices ipf,

nauseare solent, sic qui mala nuntiare consueuenint, audientibus molesti, osio sunt. Ideis comodissime Sophocles dubitasse uidetur.

Animum per aures cur momordisti measqΜeum dolorem concinne quid narras mihi

Quicunm fictis laedit offendit prius

Mentem loquendo sed aures assicit dolor. Quocirca non minus qui dicunt, quam qui ficiunt do. lore assicere solent & tame dum lubricitate sua perfluit lingua, nessi contineri, net reprehendi potest. Apudia Lacedaemonios Palladis aereum delubrum est,a,quo etiam cognominatur. Id cu quidam depeculati essent, reperta est templi medio uacua lagena. ficto ita*γνὰ cocursu, erat apud complures ambiguitas eam ob rem maxima. At ex astantibus quidam si uultis inquit quid mihi de lagena hac in mentem uenerit,explicabo. Existimo enim lacrilegos huiuscemodi homines cum tantum periculi adituri essent, aconitum bibisse,ac ut num propterea secum detulere,ut strem perficerent,&latere pollini, mero ebibito,& ueneni ui di lum,ato

extincta,liberati discederent.sin iterciperentur, expedito mortis genere, & sine doloris sensu,quaestiones, tormental euaderent.Haec cum dixisset non eius qui co/iectura, suspicionibusue ,in re dubia Icertat niteretur, sed omnia scientis,illis qui aderant sententia haec uita est. Idcirco unium circiinstantes, alius hinc, alius inde urgere, inquirere, tu quis es ρ quis te in hac urbe nouitρ

unde nam hoc scire adeo praecise potuisti ρ ac demum

20쪽

deprehensus,& irretitus undiq;, se uniam ex his qui sacrilegium perpetrauerant esse confessiis est. Ibici quoque interfectores, none in Theatro sedentes eo lim modo intercepti fuere ρ Cum enim mes superuolarent, in ii sum soluti,alius alii insusui riuant. Ecce mici ultrices adsunt.Qtiod uerbum a prope sedetibus exceptum,culongo iam tempore micus non compareret,&quae

reretur,ad ciuitatis principes detulerunt Hoc igitur pacto redarguti, & in uincula coniecti, non intibus, sed propriae linguae. petulantia, tanqua furiis ultricibus astati,mortem ei intulisse cofessi sunt. Vt enim ad partes corporis male aflictas,de dolentes, propinqua fluxu fe/runtur at* descendiit,sic nugacis hoministingua,cum semper inflammatione quadam pulsetur,ad sese occultum,secretum p aliquid trahit,& colligit. Quapropter quasi obice quodam praemuniri eam oportet, ratio nemo ualli, propugnaculii loco illi opponere,atque

hoc maxime artificio fluxum eius labilem quae intem perantiam eoercere, ne anseribus insipientiores esse ui/deamur. quas aiunt dum ex Cilicia Uitrum montem aquilis rebertum superaturae aduolant,satis magnum lapidem ore suscipere quasi claustrum, aut fiaenum ah quod garrulitati im ponant, ni ita noctu,lateteis magno silentio superseruntur. Siquis percunctaretur,quis omnium scelestissimus perditissimuis inter homines

esset, nullus certe alium,qua proditorem proponeret. Et tamen Euthycrates ut ait Demosthenes,ex mace nicis trabibus insignem erexit domu, Philocrates auri uim magnam accepit,quam scortando, obsonand