Plutarchus Chaeroneus De curiositate. Idem de nugacitate. Interprete Ioanne Laurentio Veneto Ex Plutarcho De nugacitate opusculum hoc vertebat Ioannes Laurentius Venetus

21쪽

profudebat. Euphorbo, ac Philagro, Eretria presdidere,agros concessit Rex. Nugator autem sine ulla omnino mercede proditor uoluntarius est . Et tamen nec equitatum, nec muros ciuitatis prodit, sed solum

quae secreta esse oportebat, in iudicio in seditionibus, in repub.eflere . nullusque propterea gratias illi agit. quin potius si auditorem habere potuerit,gratias illi se debere ultro existimat, adeo ut quae ad prodigum, qui nullo adhibito iudicio sua proiicit,de donat, dicta sur,

Non tu benignus es,sed morbum pateris, donare gau des.ad gamilum commodissime transferri possunt.no

propterea amicus es, quia haec communicas,morbum habes, nugari gaudes. Haec autem admonitio, non

accusatio uacitatis, sed medicina existimanda est. Affectus enim nostros, iudicandi solertia& exercita/tione superamus,sed iudicium praecedat oportet. Nemo enim assuefactione assequi poterit unqua,ut quod non displicuerit prius abhorreat animo. aflectus uero tunc abhorremus, quando probra,dispendiam ex ipsis peruenientia mente,ac ratione perceperimus. Id quod in praesentia usu uenire huiuscemodi nugatoribus ui/demus,qui amari uolentes, odio habentur, gratificari cupientes, molesti sunt. cum se in omnium admira/tione esse existiment deridentur. Qui cum nihil lucrentur, consumunt sua,in amicos iniusti cum sint inimicis

prosunt.& se ipses perdunt. Quocirca prima haec curatio & pharmacum huiusce affectus erit, si turpia si calamitosa quae a nugacitate proueniut, c5siderauerimus. Secunda item medicina adhibenda est, ut quae contra

22쪽

nugaces identide dici solet,meminerimus, ac in promptu tacitum: tatis laudes tenuerimus, & qua graue,quaianctu siletii arcanum sit ante oculos habuerimus sem δper. Quod* maiori admiratione apud homines sui,&amantur magis, longessi sapientiores existimantur, qui rotunda breuitate utentes multum sententia' modica dictione c5primunt,&i ludunt,qua qui redundantes,& sine fimo uerbosi sunt.Na & Platosse tales pcipue laudat, si peritorii militu similes esse ait, qui cry, rati sana estoriam uerba loquuntur. Lycurgus quci P ad hac dexteritatem,ciues statim a pueris assuefaciebat, ac taciturnitate quodamodo coprimens spissiores reddehat.Queadmodu enim Celtiberi ex ferro ipso tempe

ramentu faciunt, in terrae defossum,quoa in eo terre stre erat, expurgauerint,sic laconicus sermo cortice nohabet,sed eo quod superfluebat empto, ad rem agedam quodamodo laitatus acuit. Tale eiu est apud eos orationis genus quod breue, concisami cu sit opportuna conuersione adhibita c5mode, & acute,ex diuturna siletii obseruatione 1 collocutionibus resultat. Haec igit & similia nugacibus proponere necesse est, quale, quantal gratia,& uim pseserant ostedere. Quale illud est. Lacedaemonii Philippo . Dionysius Corintho. &rursus cu ad eos scripsisset Philippus, si laconicit agruinuasero funditus uos dele .re1cripserunt Si quidem. Rex etiam Demetrius, cum moleste ferret unicum tantum ad se oratorem misisse eos, ac propterea uociferas crebro iactaret, unu ad me Lacedaemonii legauerunt nihil propterea deterritus orato unu ait ad unu.Seper

23쪽

enim praecipua in admiratione sueriit uetem qui breruiloquio studuere.Et in Apollinis pythii templo, non Iliade. Odysseamve, aut Pindari paeanas, Amphictyo. nes Iscripserui.sed Nosce te ipsum. Ne quid nimis. Et Fideiussionem detrimetum sequitur. Admirati quip/pe sunt propositionum concinnam grauitatem, quotniam breuissima significatione rotundam sententiam

contineret. Ipse autem Deus nonne in aedendis oracu/lis,de cocisior est & breviloquentiae affectator propte ream contortus appellatur quoniam nugacitatem πρtiusqua obscuritatem declinat, di fugit. Inter homines etiam nonne illi qui sine uocis ministerio, quae oportebat per θmbola enuntiassent, maxime laudantur,& in admiratione sunt ri Heracletus,cum a ciuibus, ut ali H quam de mutua concordia sententiam diceret,rogare L . i. iri tur, pulpitum ascendit, calicem p frigida impleuit. &' , Minam infudit, ac indice imiscuit & bibit, posteam

- . . . discessit.ut uidelicet eis significarer,stqui in mediocri' ' . - , i . hus contenti fuerint, samptuosiis apparatibus mini '' me indiguerint, urbes in pace, concordia D seruabunt. Et Scylarus rex Scytharum cui octoginta erant filii, cu morti proximus esset,hastarii fascem afferri petiit man: Guilip adolescentibus,tit Itegrum, colligatum P rumperet cum fatigati destitissent, ipse singulatim lanceas traxit, & nullo negotio fiegit.quo facto fraternam concordiam,beneuolentiamq; si in ea persisterent, munita insuperabilem p sin discordia soluerentur & debilem,& instabilem futuram significauit. Igitur siquis haec,&huiuscemodi continenter dixerit, atque inculcauerit,

24쪽

classe ab hoc nugandi pruritu, & uoluptate desistet.

Me uero etia seruus ille maxime incitat, ut rationi obteperare ac in sentetia constantissime permanere, quale. quantu* sit saepe ac diu cogitem. P. Piso orator, cum perturbari uerbis non sustineret, seruis mandauit,ut in terrogati solum,& nihil amplius loqueretur. Post haec Clodium e proceribus, cum honorare uellet, inuitari iussit ac splendido ut aequum erat, apparatu hominem erat suscepturus. hastante igitur hora,sii omnes uocati aderant,Clodius aute adhuc expectabatur.Piso interea

nomenclatorem seruum,an adhuc ueniret,exploratum

saepenumero mittebat,cussi aduebrasceret,ac uentu/rus iam desperaretur ad seruum conuersus,none ipsum inquit uocasti P uocaui ait ille. ciuare igitur non uenit lquia negauit.cur statim no dixisti quonia hoc inquit

me non interrogasti.Ηic ital seruus erat romanus. At/ticus uero etiam fossor, quibus conditionibus facta sit pax, enarrabit, adeo in omnibus consuetudo maximuest de qua ut iam disserere incipiamus, tempus admo/net. Non enim laquam fieno aliquo nugacis hominis lingua coerceri potest, sed morbum consuetudine suo perari necesse est. Primum itam te ipsum assuefacias oportet ut aliquo ex assidentibus interrogate, quous omnes respondere destiterint,taceas. Vt enim Sopho/cles ait,sicut cosilii, & cursus,finis idem non est,ita nec responsionis δἰ vocis. Illic enim praecurrentis uictoria

est, hic autem si quod satis est,resp5derit alter, appro/hando, laudandom, benevoli, modestim hominis fi/inam sibi ipsi uendicare optimum erit. sin non satis se

25쪽

tefit. tunc & docere quod ignoratur, & si quid desit, , supplete sine inuidia licet, icit nullo modo intempe/stiuum est. Maxime autem omnium cauere debemus, ne dum interrogatur alter, praeoccupemus, praeripia

must responsum,& fortasse alias quom haud hone/stum est, cu quid ab alio petitur,quasi alterum,e loco depellere uelimus, profiteri nos. simul enim existima re uidebimur quod petitum ab eo est,ipsum praestare non posse. ει eum qui petit, tanquam,a,quibus petere

Oporteat inexpertum uituperabimus.est autem huiuscemodi audacia ait temeritas maxime contumeliosa. Qui enim hoc praeoccupationis genere in responden do utitur, arrogatiam quandam praeseferre uidetur,

si diceret, quid nam homine hoc indiges 3 Quid enim

nouit ρ me autem praeserate, alium curaterrogare oportet ρ Nam saepenumero quosdam percunctamur, non quia nobis responsione sit opus, sed colloquendi sua/uitate,sermonis consuetudinem ab his quibus cum lasquimur,elicere uolentes Iterrogare solemus, ut Theetetum, Charmidemi Socrates prouocabat. Similis et enim ineptia est, responsionis locum alteri praeri re, ac metem,aureis alio conuersas ad se trahere.ac si quis dum osculo suscipi,a,quopiam uoluerit, osculum tu excipiendo praeoccupes . uel cum quis alterum aspi/ciat, ipsum ad te inspiciendum conuertas. nam & si forte interrogatus quis, respondere non possit,quii se paululum continuerit, modestius faciet, ac deinde si ita interrogans exegerit, moderate ac uerecunde, tan qua ad alienam euocationem inuitatus, sese componet

26쪽

ac respondebit. Qtii enim cum interrogati sis tint, re

spondendo errauerint, merito, iurem digni sunt uenia. u quis autem sponte stimonem praeripit & resimit. etiam si bene respoderit,ineptus uia aberrauerit omni no ridiculus est, de ludibrio habetur. Secunda etiam cautio erit, cum proprie, peculiariter B interrogatur quispiam, tunc enim continentissimum oportet esse nugatorem,& praecipue animaduertere ne in homines incidat, qui risus ti contumeliae causa eum ad loquen dum prouocent, ipse uero insciens & ignarus,adhibita diligentia serio respondeat. Sunt enim otiosi complures qui lusus, uoluptatiis captandae gratia quaestiones aliquas fingunt, εἰ huiuscemodi hominibus propo/nunt, eorum* loquacitatem excitant. Quod quidem cauere necesse est, nec celeriter ad responsionem pro siliendum est, ne a si sermonis occasionem iecerin gratiae haberi uideantur. Sed interrogantis mores, Nuitae consuetudo animaduerteta est diligenter, & si reuera discendi cupidus esse uideatur. Et tamen etiam si

omnia illi suppetant, assuefacere qui interrogatur, seipsum debet.ut inter quaestionem,responsumque,me diocre sntium intercedat . in quo & is qui interrogat aliquid addere,si ita libitum erit, possit,& qui interro gatur, quid responsurus sit, considerare ualeat.Neque enim accurrendum statim est, quoniam qui celeri re spondendi cupiditate rapiuntur, ipsam interrogatione nondum completam, plerunt obruunt,& idcirco fe stinates aliud responsum pro alio saepe reddere solet. Pyhia uirgo etia antequa iterrogata fuerit, eade hora

27쪽

saepe ora tum essene coeasueuit,nec mirum siquidem Deus,cui ministerium exhibet, Elinguem δἰ tacitum surdum* intelligit unus. At inter homines, qui concinne respondere uoluerit, interrogantis mentem expectet necesse est, ut eius pro

positu certissime assequi possit, ne quod in prouerbio est, usu ueniat. solet enim de huiuscemodi usurpari, Aliud petebam. Na & alias fames ista, de ingurgitatio nugandi expellenda est,netaquam lubricitas quaedalinguae iam pridem Isidens interrogationis sollicitudine, bentissime efferri uideatur.Hoc modo de Socrates stim exturbare consileuerat, postquam enim sese exercitisset sibi ipse bibere non permittebat,nisi prius cado euacuato,alterum hauriret ut pars irrationalis rationali obtemperare assuesceret. Tria ergo sunt quae ad responsiones pertinent, genera. Vnum necessarium. Alterum benignius. Postremum superuacaneum. Verbi causa interrogante aliquo, an intus sit Socrates, qui prom/ptus esse noluerit, quasi coactus iespondebit, Non in/tus. quod si laconico etiam more uti uoluerit,& intus, sublicebit, solamq; pronunciabit negationem, ut ipsi Lacones,cum ab eis per litteras Philippus petiisset, an ipsum intra urbem suscipere uellent, in charta maiusculum, NON, rescripserunt. qui uero benignior fuerit, intus non est, sed apud Mensarios respondebit. Et si cumulatius addere uoluerit, aduenas ibidem expectat. At ille superuacuus ti nugax, & qui forsitan paulo ante Colophonium Antimachum legerit, intus non est in/quiet, sed apud Μentatos . hospites enim quosdam

28쪽

ionicos priestolatur, de sitibus ad eu se ipsit Alcibiades, qui Mileti est in praesenti,&apud TiIapheme Re

gis magni Satrapem uersatur. is pride Lacedaemoniis suppetias ferebat, nunc Alcibiadis causa ad Athenien ses inclinare uidetur. Alcibiades enim in patriam rediere cupiens, Tisaphemem in partes transtulit nostras. Et ut breui concludam, octauum raucissidis libmm du/plicabit, & hominem inundatione quadam uerborum obruet, quouis Miletum expugnatam, & secundo in exilium actu Alcibiadem enarrauerit. Idcirco in hisce nugacitas, praecipue in ossicio continenda est,& inter/rogatio tanqua per uestigium deduceda & calcaribus, interualloi adhibito,ad iterrogantis usum circunscri/henda erit responsio Camradi cum magnam apud homines authoritatem adhuc non esset assecutus, aliquando in omnesio disserenti, ut uocis contentionem rest mitteret, mandauit Gymnasii magister, erat enim uocalissimus. cum* diriuet, tu igitur mihi mensuram uocis da, non inepte subiecit ille, eum apud quemla queris,libido.Similiter etiam responsonis modus ad interrogantis referendus est uoluntatem. Et ut Socra res ab eo cibi,potioniis genere emendum esse mone bat,quod no innescetes ad edendu non sitientes ad bibendum alliceret, sic etiam nugaci necesse est ab eo ismonis genere, quo pcipue delectatur.& uis ad fasti/dium uti solet maxime cauere,cum v sese offerat,ac ti tillet omnino aduersari.ut militares homines in pugnis

numerandis dicaces sunt. Talem quippe Nestorem in troducit poeta, nam crebro uictorias, & res gestas suas

29쪽

usurpat. eos etiam qui causim in iudicio industria. so tertiam P pria obtinuerint, aut praeter spem apud Principes uel RegesWti,acceptim fuerint,nugacitas laqua morbus quida Γcile comita sequitur, ut comemorent, narrentP milies, quomodo introierint, adductisnt,certauerint,disseruerint,aduersarios, accusatore

redarguerint. Postiemo quibus uerbis laudati fuerint, saepe repetatSaetitia enim exuberas, Vigilatia illa Hin comoedia inducis, loquacior est. Dum mi se ipiam sar excitat,in narrationibus noua recentior' semper assurgit Idcirco ad omne occasionem, in huiuscemo di sermones quasi lubrico in loco stantes labuntur,non solum enim ubi quis doluerit,ibidem & manu habet. uerum ubi voluptas est in loquedo, uocem ad sese alliscit, & linguam ad id circvducit,quod semper memorriae inhaerere cupit. nam & amatoribus etiam maxima iucunditas est in eo sermonum uersari genere,quo reruamatarum memoria refricetur, adeo ut quando cultominibus id agere non possint, cum inanimatis loquum tur O dulcis lectule Bachis te deum putat. Lucema se Iis,dearum maxima, siquidem huic talis uideris. Enimuero ad omnia loquendi genera alba regula ut in pro uerbiis est solet esse nugator. uerum tamen quoniam in quibusdam peculiarius affici uidetur, ab illis cauere ac omnino cotinere se ipsum debet, & qua longissime potest,ab ea cantilena abesse, quae uoluptate longiuscule deducendi sermonis inducat. Idem quoi nugatores

Patiuntur, dum in sermonem earum rerum incidunt,

in quibus pro usu, di experietis,alios habitu se anteceb

30쪽

lire putatimnicum es huiuscemodi homo se ipsum

amat,gloriae* cupidior sit, ut caeteris excellentior esse uideatur plurimam diei partem in hoc genere consu/mit. Qui multae lectionis est in historiis, in arte gram

matica qui per orbem terrarum uagando errauciit, in extraneorum moribus enarrandis immoratur. qua pro pter haec maxime cauenda sunt,irretitur enim huiusce/modi uoluptate nugacitas,& tanquam animal quoddabrutum ad cosueta pabula suapte procedit. Μihi uero admirabilis uidetur Cyrus, quoniam ita cum aequali εhus certabat, ut eos non in quibus melior ipse, sed ubi indoctior, minuis expertus esset moraret, ne scilicet uictus, si ita casus tulisset, dolore assiceretur, & ipse in terea discendo proficere posset At nugax omnia constra, si enim sermo ex quo doceri possit, inciderit, uti occasio aliqua occurrat, ut aliquid quod prius ab eo ignoratum est, interrogare ualeat, eam quam primum expellit, & excludit, nec breuem sibi im tacitumitatis mercedem comparare sustinet. sed la extrarias, a multis iam inculcatas sermonum cocinnationes quasi circulator defertur ut apud nos quida,dum casu duos, tresue historianam Ephori libros legisset, omne genus hominum quodammodo ex camat, & conuiuia omnia funditus euertebat, cum semper Leuctricam pugnam,& quae sequuntur, usque ad Qidium enarraret.

idcirco Epaminiandae cognomen sortitus est. Verunt tamen hoc minimum in eo maloru omnium erit,quin potius ad huiuscemodi studia nugacitatem conuertere operae pretium est. Minus enim in loquacitate turpi