장음표시 사용
331쪽
et en eporω divaricatio. CAP. XVI.
pagines disseminantur , postulat sectionis ordo, ut veta huius distributionem hic subtexamus. Sed quoniamlibro quarto eius historim & quae in ea occurrunt controuersi accurate descripsi us, singula hic transcribere,hominis esset
otio abutentis: consulat ergo studiosias lector caput quartum& quaest ionem quintam libri quarti Hic sumciat annotare, exquisitam vena huius & ramorum omnium sectionem periti artificis manum postulare. EN TRICVLvM cibi potion1sque commune receptaculum,&primet coctionis officinam,veteres Graeci ,κοιλίαιορι antonomasticius appellarunt. Est enim της κοιλ ς qui Hippocratem acceptio multiplex. Saepe τῆς κοιλ-ς &-- nomine, tota illa ventris capacitas,& amplitudo designata quae definitur a sterno ad pubem: sic κοιλίη υ γρη, ρεη,τMφ'εκφυση H ,α Hλημ.3φη, δυσαν δ ης: id est,aluus liquida,astrinomar
ta tibis distenta, suppressa, foetida, in prognostico, Aphorismis & Goacis dicitu
Interdum κοιλι η conspicuam omnem, eamque internam cauitatem denotat, y cerebri cordis,thoracis: sic uterum κοιλίlis νευρωόη appellat z. De morbis mali erum. Aliquando cauitatem omnem etiam vix sensilem designat; sic muscul, rum interstitia&spatia eorundem vacua dicuntur, Aphoris Lo. sectionis 6. & libello τεχ ης. Sed proprie & κατ' εξοχην, της κοιλ- &nomine ventriculu intelligimus, cibi ac p otus receptaculum, & velut propiubrium quoddam, cuius in oeconomia naturali maxima est dignitas, sed necessitas multὁ maior Dignitatem haec inter c tera luculenter testantur,qubd maxima sit illius in totius corporis alteratione & immutatione facultas: propterea Quintus Serenus regem appellauit. Videte aureolam hac dere& obscurissimam summi Hippocratis sectione . lib. 6. Epidemiὼn sententiam: οἱ θερμοκοιλιοι ψti ηρ- σα χοι χρῆ λε do. οἶτοι et φλελοὶ : αυγυριότεροι. aut ventinuusantcata, carmes habent rigid sunt zmos miracundi: ventriculus enim exaestuans strium gignit nidorulentum & semiputrem lex praua chylosi non fit laudabilis haematae sis; impurum sanguinem carnes non trahunt, ita suo genM&vivifico nectare
defraudatae,refrigerantur; quia tantum habemus caloris,quantum sanguinis;ve- 'nae autem impuro hoc sanguine opplete turgent; hinc iracundia, accensis &pbtrescentibus vaccis prohibita transpiratione: haec ventriculi est dignitas. Necessi talem vero libello pN χυμν his verbis diuinus e&pressit Hippocrates: τοῖσι ἡ γῆ, μωτοῖσι ζώο ι- η γα ρ, id es ,qualis terra arboribus,talis
Center animalism: unde si vel minimum assciatur , aut diuturna offici j vacuitate reddatur ignavior, tota corruit statim atque labascit naturalis oeconomia. Sectione tertia lib. sexti Epidem. ἡ κοιλὰς νι κακτις η των αMων ξυγχρως,η των ὐ γέων Laee dies M. id es ventriin iis omnium confusio, uasorumque impuritatas d
332쪽
De organis naturalib. in imo ventre Contentis. 3O3
praestantissimi & tam necessari j coqui historiam describete iam aggredior. Ven-mcidus organum est cauu, rotundum & oblongu,membranosum,omni villoru genere intertextum, cibis excipiendis & chylosi conficiendet dicatum. Figuram habet rotunda, sed oblonga, instar cucurbitae aut barbyli pastoriiij, vel lyripip-pij:roludam quidem, quia figurarum omniu aequalem habentium planarum quidem,circulus, solidarim autem sphaera sunt capacissimq; at ventriculus debuit esse amplissimus, quia ciborum omnium commune erat concepta culum; oblonga vero ratione bini orifici j, quorum altero cibos admittit, altero confectos protrudit in intestina. In quadrupedibus figura haec magis est sphaer,ca in homine oblongior, quia selus homo dorsiam habet latum, caetera animalia acuminatum, quae forma cauitatem amplam in medio constituit. Postus est sub diaphragmate,interiecur & lienem medius,maior tamen eius pars sinistrum occupat hypochondrium, ut sinistrum latus dextro foret omnino qquabile,&hepatis pondus ad lienem compensaretur. Caeterum non statim post ossium obtinuintum, quia respirationis organa elatius collocari oportuerat: tum, quia in locum imum releganda erat culina, ne tetris nidoribus cor & cerebrum primcipum facultatum sedes, atque sensiis ipses contaminaret conturbaretque. C terum ne dum multis oppletur cibis, pondereseo decumberet aut diuelleretur, eum vicinis partibus firmiter alligauit Natura; superiore quide parte, diaphragmati tinferiore,omento;posteriore, dorsos dextra, duodeno; sinistra,lieni. icus
est in homine sed capacissimus; & Hippocrati, quinque palmorum amplitudinem habet Quibusdam animalibus multiplex est; pennatis quidem triplex; r
minantibus,quorum alimentum siccum est & spinosum,quadruplex.Ventriculi substatia membranea est, duabus propriis tunicis & tertia communi, venarum C . .& arteriarum surculis pene innumeris,necnon amplissimis neruis contexta. T nicarum propriarum interior, neruosa est,cesophago, linguet, palato & ori communis,cuius continuitatis euidens signum est oris amaror,quando nimia humoris biliosi abundantia natat suus. Et Hippocrati in prognostico, iamiam vomi- turis labrum inferius palpitat. Debuit autem ori continua esse, ut nihil reciperetos quod ventriculo foret ingratum; adde quod prime coctionis praeparatio fit in ore. Triplici h c villorum genere intertexta est; tum ut extendi ad onmes positiones queat ventriculus, tum ut earum ministerio alimentum trahat, retineat, expellat. Interior tunicae huius superficies crusta quadam obducitur, ab excre- ωμυμ.mentis tertiae coctionis pronata; cuius hunc usum agnosti mus, ne callosior eu deret interior tunica, ne venarum Oseula occaecarentur, & ut ad moderatam cibi retentionem aliquid conferret:lubrica enim & squalis superficies cibos praeteri, bi sinit. Exterior tunica carnosior est, fibras habet transuersas quamplurimas, mi e obliquas paucas admodum. Quae proprias has tunicas extrinsecus obducit, communis est, a perito naeo exorta, omnium crassissima, epiploi antici procreatrix. ---Haeret autem ventriculo ita valide, ut diuelli vix possit; tum ut firmiores reddam tur tunicae propriae,ne alimetorum pondere diuulsae violentur; tum ad vasorum robur, quae fortasse dum turget ventriculus disiumpi potuissent. Venas habet ventriculus a porta multiplices, a trunco quidem gasiticam maiorem,&gastrepiploim; a ramo autem splenico minorem gastricam, coronariam, epiploim post sticam, & a summo prope lienem ramo vas venosum: hae omnes & sanguinem ad vetriculi nutritionem deferunt, & tenuiorem cremoris portionem adiecoris
333쪽
caua transportanti Arteriae fere totidem venas has comitantur acceliaco ramo.
Flemi adsentinsignes a sexto cerebri coniugio, qui stiperiori ori scio mutuo co plexu implicati, in reliquum ventriculi corpus multiplici serie distributi, in te
nues ramulos exhauriuntur. Preter l, C vasa reperitur interdum meatus chol id,
chus in ventriculi fundum ferri; sed vitiosa est haec conformatio, suntque ij x, γιο - οι, &ab ipso statim vitae primordio miseri, quia bilem euomunt per
Petub,appellanturque πικροχολοι ανα,: hcc totius ventriculi est structura, hae partes sunt similares,quibus uniuersum ventriculi corpus coagmentatur.
De partibus ventriculi dissimilaribus,orificus quippe
ENTRICULI 'artes disimilares tres sunt, orificia duo &sin dum. Orificium superius ob amplitudine, αιτ' εξοχη, dicitur: τόμα enim idem quod os; atque uteri, ut & vesic suci est stomachus,primo λαλι Veteres Medici rasy ν appellarunt, quia exquisitissimo &acerrimo sensu est pr ditum,& Φmplomata inuehit cardiaca, hinς eius affectus cardiogmus, cardialgia. Hippocrates in Coacis praenotionibus metonJmic Bs stos vocat, quod sub pectore & cartilagine riphoide colineaxur, dum κροτητα,id est emi morsum m amarorem dixit pro cardiogm ot& in Epide. ξε, κατακορ έα vocat, pectora bile abundantia, id est 's ventriculi Hic sedem statuimus appetentiae & famis animalis. Huius mira est cum corde cerebro sympathia;
cum corde διὰ την γειτνί , id est, ob viciniam. Extremum enim corὸis mucronem tangere videtur,aut saltem ab eo non longe distare : cum cerebro δα
κοινωνι ,id est, b communionem,laam faciunt nerui insignes stomachici:vnde se Ut eo affecto, melancholica contingant symptomata, & quoties in alimenti penuria suctur sentit,non tantum esurit ipse,sed & cerebrum vibratis neruis lacessit. Fibras habet hoc orificium circulares quamplurimas os angustantes, ne re liat in oesophagum,& os cibus,prono aut supino decumbete animal L Orificium inferius, Graecis λωρος, Latinis tantior dicitur, quod prolabentia e ventriculo alimenta, tanquam ostiarius quidam, cohibeat. Hoc os non recta deorsumfer tu Vt somniarunt Veterum quamplurimi,sed superiora spectat, ne quidnisi plane coctum&laevigatum elabatur; postea recta deorsum in duodenum Vergit. Duo hec orificia&situ&magnitudine inter se differunt: superius enim in sinibstra parte spinam versus situm est,circa undechnam thoracis vertebram, inferius dextram sedem occupat. Illud amplius latiusque a natura constructum est, quia dura,nec plane contrita famelici plerumque deuoramus: hoc angustius milito, quia e ventriculo nihil elabitur quod non exquisite attenuatum & comminutum sit.Caeterum duo haec orificia seinantia honstant crassiore, quam reliquum ventriculi corpus,ne forte a transeuntium impetu diuellantur. Sunt autem ambo rugosi & cravior fibris orbicularibus, is ue carnosis seliincteris cuiusdam is star praedita, ut dilatari, arctari, aperiri & claudi possint. Aperiuntur, dum ingeis renὁis in ventriculum cibis aditum, coctis vero exitum praebent: clauduntur,im
serius quidem, ne quid elabatur nisi plane coctum sit; superius vero, ne fumi attollantur,qui ad perfectam coctionem plurimum faciunt; sic qui aliquid cito
coquere volunt,os ollae operculo occludunt ut retineantur fumi; tum ne culinae
334쪽
De organis naturalib. in inno ventre Contentis. 3Os
vapores cor & cerebrum feriant. Quibuseam ita hiat hoc osculum ob edacitatem aut intemperiem humidiorem, ut constringi exquisite nequeat. Hi, vertigini; fugissioni & hemicranis obnoxij sunt; aliis a moerore ita constringitur, ut solidis . alimentis aditum deneget. Vtriusque orifici j & apertio & constrictio non fit voluntatis imperi,non membranularum seu valvularum opera, non tubercul rum an serum veluti annulum constituentium sui aliquando existimaui mi nisterio,sed sola naturae impulsione. Sic uteri Oseulum interius clauditur ad comceptionem, eritur ad exclusione fortus sine mustulo, sine glandul',sine membrana hostiaria. Tertiasuperest ventriculi pars in medio fere epigastri; sita, in si nistrum tamen potius, quam dextrum inclinans latus, sendum appellat et entriculi ciborum promptuarium, & alimentorum vasculum; hic sedem statuunt Medici coctionis primaemon enim in orificiis, sed in fundo perficitur chylosis, idq; tum ingenita proprietate,sermaque specifica,tum insito ventriculi & vicinarum 8a tium calore:propterea sagax & prouidens Natura ventriculum Vndiquaque partibus seu quae non secus atque lebeti magno circumiectus ignis coctioni auxialiantur.Dextera parte ventriculum heparad unguem amplectitur; sinistrahenis rarum parenseuma:superiore adest diaphragma, quod tum proprio calore,tum
alieno,quem a corde mutuatur, Nentriculum fouet; inferiore omentum & columintestinum adipe copioso circumnsum;parte anteriore epiploon, tanquam tegmentum obtenditur,iuuantibus peritonaeo,abdominis mustulis,& vena um
bilitati; posteriore parte adest spina,& spinales vocati mustuli; illa, ut propugnaculum; hi,velut substerniculum quoddam molle, tandemque venae cauae &ma gnae arteriae truncus. Connectitur ventriculus cum Venose & arterioso genere ci Misita per venas & arterias quamplurima cum cerebro per neruos insignes,cum cesse-phago per superius orificium, cum intestinis per pylorum : denique cum partiubus in ventre inferiore contentis peritonaei communione & i Neriectu.Moum Misis, o tur ventriculus natural non animali,ides voluntario motu. Uentriculi duplex
est usus. Primus, ut cibi potionisque sit receptaculum: alter, ut chylificet. Illum praesta quia cauum:hunc vero, a forma & temperie.
An orificium superius sedes sit appetentiae. v IgsTIo XVII. UM fugax sit animansis cum t e vivacitas, triplicissibstantiae perennis at Mus Natura sui diligens respiratione oenutricatu
animanum corpora conseruare dei, piratione stirimosa, nutrica- in carnosae insobaasubstantia reficiuntur : hinc triplex alimentum,
πνευμα ποπον, σίτω, aer, cibus, po . Goniam vero nutritio sine
appetentia non fit, metulis partibus Natura desiderium quoddam inmuit,cut Mulupercitae rabant Muntque alimentum conueniens o familiare. Sed perenti a baci no spartibuae sine'se es hunc tractum suctumque alimenti conue nientispartes oeutiunt. igitur exhaustae famelicae marcescerent, solera m erudiata Nataraparte construxit quisitis istes , quae sola reliquarum omnium fluctumpe frenensianimal ad cibitos queingestionem Nesseret. Si enim suctioni ensem omnibus is et partibus,tinguerentierpetuὸ tempor amis astis, essetque animal in
335쪽
Pars Me ventriculi est orificio verivi, quod veteres Graeci, ut annotauit Galentis Delociasse Z3 Decrisibus, . Commemtar adsie Z.3.Prognost. κα Is appellarunt.Ηἡ sed statuunt omnes appetentiae animalis, famis, quaesectioniῬψιι est. Sesamia praebent duo insignes nerui stomachisi dici. sexta coniugatione orti. Gymodo autem a
petentia haec animalis excitetur ocuit eleganter Galenus I. de Symplomatum causi tri ius loci iliastrationem haec annotanda tappetentiam animalem duplicem es unam nut raliter constitutam, alteram, morbosem deprauatam: ad istam quinque necessera cos-
currunt1 plomata,quae hoc ordine consequuntur. Primum, necesarius est exHUM partium, deinde earun fluctus cir tractus, exhaustae enim particulae trabunt a vicinis, hae ab aliis continuatione, donec ad aliquod extremumperventum fuerit; extremum titventriculi est orificium severis ibi cessat tractus : extractu tertis quisuumptam diuulsio oris eventriculi lex diuulsione, fus; exfensu, petituου. In depragata appetemuid θ tomatum ordo, referies non obseruatur. Namque in boolim fames est μιαρ- petitu,m in canina appetentia appetitus est nefame. In boulimo partes omnes exba eo se melicae trabunt ventriculo,hunc iniquaque lancinant diuel t u distius dimi ,-nis nulti sis o hic nullus appetitus: reliquae vero parare defraudatae alimmio marte- sunt. Της 2ναισθωας hoc est, insensibilitatis causa, est refrigeratio nerui, Osrassis eiusa ,exoluti acultatis appetentis contra in canina appetentia staspaniam nasino sesectionisημι exquisitissimas, ob humoris frigidi m acidi praesentiam: carathrrborex id est,meri potione apud Hippocratem Aphor. 21. . L. Ex bis itaque planam fit
apertum, citari appetentiam animalem in orificis ventriculi, quod tam exquisitost seposse ut tangendi organum vocetur,libro De instrumento odoratus.Hicetnisu vere' servula quomodo appetendi facultas, cum adflentientem referatur, in orificio etentrical sdem habeat, constat enim animalium omnium facultatum fidem esse in cerebro.Expedita restonsio est, petendi facultatem in cerebro esse, sed esscientiam in actionem in ore ventri. b.Sic etidendifacultas in errebro est,sed missio in oculo perficitur. Sic motrisfacultas in cerebro est; sciatu autem voluntarν motus immediatum est organum. Si obiicias lapsappetentis facultatisdem esse. Dic, appetentii quidem qua sinest isσ concus issam essesed non sentientis. Caeterum licet ventriculi appetitus cum fensi si non est tamin
De orifici j superioris sim & consense. Quis T. XVIII.
Estu huius ori ij non leus,nee inutilis existit controuersia: e nimdissolutis litem dirimet, quae est inter Medicos de admotione topicoram senuenit inter omnes ad laeuam magis, quam dextram inclinare edis propius adstinam quam ad riphoidem accedat, certatur. Sunt qui ab cartilagine x hoide sitam velint, quam ob id naturam tan ruriste tant,ut huius esse propugnaculum. Vomituri linquiunt) dolorem flentiunt ad hanc cartilagine non ad evertebram i xHippocrates ione 3. libri De artici μι distentionem istam mentriculi adpartes anticas agnouit: cum ait, veritris repletionem
se directionem commmyractarum. Nos cum Galeno situm huic orificio a Puauimui bonis ια- in sinistrapartemnam versius; non quod striae accumbat vi restophagus , propis
. - φῖ - stinam, quam ad riphoidem accedat propterea laborante insephago G orificio versere, partiposteriori admouenda censemus, . anteriori etiam topica . proposita sent Adolore Comiturientium G directione costarum, ad Qentriculifandum sunt referenda: ημque enim,ut annotatum est,inorificiis continentur alimenta ingesta,min Nentriculi cassue
336쪽
De organis naturalib. in imo ventre Contentis. 3O
ut inam autem ad x bmd potis qu- ad menebras vergere non negamin. Cur aurem laborante orificio Aperiore doleat stema ratio es e gnatomica.Alligatur diaphrarama flemο,α autem ventriculi'to adhaeret amplosoramine; itaque per continuitatem δε- let mucronata cartilago,quia in extremitatibus magis sientiuntur dolores quam in mediis,m in membranis tensis videre est. ne orifici' huim cura corde membranis cerebri om- Uia nulla extant apud Hippocratem Galerium. Stomacho enim af Zodrancope, cardiaca trium omnium exolutio eademquel Niomata excitantur, quae corde ecto,
de nomen της κα δ' ις ei olim impositum. Sauciato capite, mili se, est dissi exponaturam durameninx, cuius appulsum nunquam experta est, statim uaseaeruginosa vomui aegri , quia tentriculin iuresecietatis in συμιπαγ αν durae meningis trahitur,per generis militudinem e&r vasorum communionem; qaaepraecipuae causesenti Nathiae, ut anno-tagit Galenus comment.ώφὶ.s ibo. Dirimis n.
An Chylosis a calore potius quam a forma ventriculi fiati Et, cur ventriculus quatuor substantias non gignat, Vt hepari QVAEsae Io XIX.
buenda sit chylosis; cur ventriculus quatuor substantiaS non gignat,
it hepar,nec eadem numero excrementa. Utri que quaestionis risibi iis discuti explicatuι non habet lac prior quidem ita definienda. 9- ch ais io' non tam caloris ii,quam insita ventriculi proprietat eri ,certu' trimus a. quidem est coctionem omne caloris opera m ministerioperfici ropterea Vntriculum omni expariete superiore, inferiore,c dextra m sinistra , e anterioresspo lariore Natura fuit sed talis coctio calori non debetur ut calor est sita enim igneis P febritas coqueret,qui omnia corrumpit)sted ut est animae instrumentum , Asti cario vero aflaventriculiforma proprietateperficitur neque enim alibi Ulia quam in Uentria talo Asficat calor, quantumuis validus. Cur autem quatuor substantim non gignat Sem Cur triculus vi hepar,ratio duplex assi nari potest; quarum una est ex parte materiae, altera ex φane e scientis. Agens calidum est natiuum,quodsi' Ualidissimum, heterogenea poten- ram duis. semes arat . at constat inter omnes, hepar tanto esse ventriculo calidius, quat anguinea exsanDibus sunt calidiora , hepar quippe visius est ca1 nosium, lentrico lus membranosius: uare hepatis calor inplures particulas alimentumpartitur,quod debilior ventricia, calor ηο otest.Accedit ad vim agentis materiae distositio: liquida enim facilius alteratur quam tua Iatselida excipit alimenta ventriculus,quae magno labore atterit, comminuit, immutat hepar vero iam tenuatum laevigatumquesuccum excipit, cuius di ilares particulas do fere negoti ecernit, excernisque. De Ventriculi nutritione, an chylo alatur, vel sanguine.
βη V tritis edissuentientes audio assedicos. Sunt qui exi
stiment oe meretriculum Gr intestina chylo ali , alijsanguine crudo, nondum in hepatis parenchymate elaborato, sed in ramis portae
inchoato. Avicenna exteriorem tunicam senuine , interiorem chylo nunrisi pusat. Zoar,superiorem partem neruosiorem chylo, ins riorem carnosiorem sanguine ali scribit. Nos totum ventriculum , Vmmmiam sanguinepuro in hepate elaborato , ut reliquaό omnesnostri corporis membransi ali cum Galeno existimamus.Proferampetieretvlgares . tritas Medicorum
337쪽
rationes, non levi frumenta. Primam ex dissectione 'talarimn apparentissim o copiosissima r omnes tentriculi tunicas oe Orificia duo namersa ramorum ferisasti; hae non stra a Natur mi condit non m chylum ad uegatis caustranstinentini orata surgente pamfamd ita enim crudum veherent chylum, nondum in inte Uer' H Ο cum chlosis i undo ventriculi perficiatu on instomacho, numerosiores essent insenti venarum riuus, soli chylo etinendo essent dicatae etena drac, ampliores circa os avarene, . cingit enim totam orificDigerioris basim coronaria, stomachica dic Za, pia,
crasseressent oris p di tunica, oe copiosiori indigent alimento: sunt itaque iam
triculi nutritionem comparatae se venae.Rationem hanc validiore alioulciamus. Inclyta, quantumuis laudasib,remanent adhuc inutiles m excrementitiaeportiones, bilis, elichol,
- cinfuccusserum,quae non nisi ab hepatis caloresecemi m expurgari possunt: at nihilper ,
G alerepotest nisi recremeniis illis fuerit expurgatum. Quomodo igitur chlus comuniemetretriculi alimmium dici poterit' Hoc innuisse lidetur Galenus, dum nihilpes te breposstpronunciat, quod coctiones omnes non pertransierit. βuinetiamali Oentriculumsus vine, haec luculenter demonstrant ,quod quae per hyemem in lati His degunt animali anguinenutriuntur, non chlo,quiser os cibum non assumundis quandiu in mero continuetur fetus, ventriculus roseuam eretrabilitatem mmam delato,alitur. Restondet V lesius, ali ventriculum crudiore anguinis matemiportione, quae chio quodammodo similis est sed indigna tanto viro restonsio. Ita tinim dicendum essetb, cerebrum, ossa, membra Omnes chylo refici,quias ait o m crudo aluntvrsanguine. Praetere insumma ventriculi imbecillitate G cibi astidio, ne contabestat aeger, clysterespraescribimus nutrirere ex δε- cocto cap perdicum, e c. liquor hic adetentriculum et que non 'retur sed avenis irae lisorumsigitur, ad hepartransportatur,vbisanguinis formam consequitur: sanguisti erzenm, tanquam tubossingulas partes irrigat. si uis ventriculum tum temporis Aylo reficiasseuerabit, cum nullas at in eo chylosis litur tamenta vi reliqua corporis partes. N remὸ eae nutritionissimilirudine, id demonstraripotest. luntur an ine mera, se omnes corporis partes,quidni etiam ventriculus Concluduimus ergo, nutriri ventritatum sanguine non in imis porta inchoato,sed eti parenthymatis elaborato. Sunt tamω ex Μο- teritis docti quidam, Thomas vela, GV Laurentiuου Iobertus, qui tenuiore chii portione , ali etentriculum rationibuου multis contendunt, qua gillatim oppugDare non erit disici L. Opponunt in primis Galent authoritatem,qui 3. De naturatfacult. . De Uupaniam , - ventriculum chylo refici nutriri apertissmis etesis docet. Nos ex eodem pleno duplicem nutritionem agnoscimus perfectam etnam quae est assimilatio ummam mi rem sNatura opus; alteram impe dam , illim aemulam, quae oblectatio quaedam est ex qualis iis c atione , lasciuam vocat Galenus. Posteriore hac chylo resta ventriculum molat Valenum nonpriore L Obiiciunt secundo, ad Centriculum m intestin erri totum v eportae propagines,quarum hoc unicum est manus, Aulum ad hepar transedere; nulli autem a vena caua ad Tretriculum derivantur rami: quare non sanguine in hepate excocto laclyto alentur nutritionis organa Depissimum asion argumentum : namque si Flimres
caua rivuli alimentaris an Oinem contine mi, i portae rami omnesis Aylo me noessent dicat lien,mefenterium, omentum chylo alerentur; quia nulli a coxa partes has
mi disseminBur c m crassiora intestina chlam assimilarent, in quitas tamen faeces omi'
'no G ccatri contineri certis um e Tertia eorum ratio ex dispectione penitur. Hiant totum venae ad Uentriculum, non disseminanturper tunicaό sugunt ergo polim quam nutri t. Deus bones qugnoua est haec Anatomes Annonper omnes ventriculi tunicasgastrica duplex expanditur S CAEnno coronaria stomachica totum orificiumsuperius coronae,starcis ,
ramauhoe hinc inde largit Similis est mihicredite': harum reliquarum venarum is-
338쪽
De organis naturalib. in imo ventre Contentis. JO9
eriis. Eiud doctissimi et elae argumentum. Organata sinquid primae coEboni dicat se fmobilior unt, sir multo vitiosiorsucco constant quam caro. Debent itaque impuriore fuco'σ nondum in hepare cocti ali Sed absurdissima ratio,ossa finim ventriculo intestia cit' ηis ignobiliora Nigidiordyanguine r venam cauam delato aluntur, m membranaes re omnes eumprolectantsanguine qui iam Uparensi malis exco iussit. Accedit quinta minteorum natio, non inualida, inputant. Si non alitur chio ventriculus, cur statim assumpto cibo resalsumes, sedatur μου Restondemu duplicem ess amem,naturalem una animal alteram: a 'sensu estsingulispartibus insitata: hπ cumstense est exquisitissim li ventriculo,s praesertim ori propria: illa arasti assimilationes, haec, cum diuulsioni efou cessante diuulsion e sedatur. Asumpto cibo cessat statim animalis ventriculifames; quia oppleto etentriculo cessat illius diuulsio m compressio: Naturalis autem mentriculis-mes rigatis interioribus tunicis aliqua expanseritur, sed non omnino,nisiperfecta assim latione, quae nonnisimulta interiecta mora scitur. Interpretatur Vela Galeni tentiam, da ribit, Quicquid nutrit, cotitiones trespertraristat necesse est,hoc a tam carno-Frumpartium nutritionem referendum, cum tamen millies mille in locis flumsanguinem inneam partium alimentum significarit Galenus. Praeterea, cumssem hoc dogma tueri
nonposse quidea triplicem in Oetriculi nutritione coctionem Ursit, primam omnium ob-ώμ,ρος infando perficitur cundam, haematosin, ρος in venis ventriculi; tertiam homio si'a Hilationem,quae in tunicis. Itaque chylum a etenis figi vult,mox verti insanguinem, que rursim trahi a ventriculo. Sed hic error triplex; primum certum est ruborent a flavini non conciliari nisiper contactum renchmatis. Deinde,non iideo,cur potius tri furaetenis chlus, quam is tunicis etentriculi, si tanta est chyli membranarum ventri
Esubstantissimilitudo. Postremὸ, si trabitur avenis chylus, ibique rudimentumsa inisto quitur, habeo perpetuo tentriculum non ali sylo immediate e anguine.
A ' vi' M ip x gionς infima contetarum unica est princeps,
de absolute necessiaria, Gr ci ηοτα , αλιτο ε πηρ γρου κεκυρ' Latini iecur vocant, qubdiuxta cordis vires potestatem exerceat suam. Huic ventriculus cibum tanquam famulus sib- ministrat; vesicula, lien, renes, regiae huius domus illuuiem expurgant,& velut a culina extrudunt. Est hepar τ--ψί α ρια , H1ppocrati libello Desimento, Κρεατωσεως σαυργισγαὸς, o scin savguinis, naturalis spiritus autor, venarum principium, non , sed δ' ιοικησίως; quibus tanquam rivis uniuersam membrorum rempublicam irrigat, & , principis instar propriis si tibus uniuersi corp oris familiam alit; unde Hippocrati primo γωνιακέων, ἰάμαλεον dicitur fons, &origo gratiosi humoris. Veteres quidam τηυεύκαφπον γta, id est, terram stu eram vocarunt. Platoni sedes est amoris,& concupiscentiat, τοῦδε ιθυμητικοῦ: huic diuinationem tribuit;Vultque Urre τὼν cyωλων ημὶ φοωταισμάτων moueri .Hinc Titii fabella, . & vulgatum illud, Cogit amare iecur. Medici naturalem facultatem in eo locant. Ab illo enim, quae nutrici facultati famulatur appetentia, singulis partibus, sed presertim ori ventriculi communicatur; Vnde fit ut qui hepatis ἀτονία aut scirrho laborant, sint σιτοι πιωτων γευμάτων, cibos omnes auersentur,m .imEl,
339쪽
carnes & vinum fastidiant. Quae vero ad speciei conseruationem stragulis anima libus insita esst procreandi libido, a iecore ad testes diffunditur. In huius visceris G g est γλ fundamentum principatuum , ac facultatum vitalium & animalium situm est,ut in eiusdem κακοποιιγια destructio,&superficiei totius color abii, alis constitutione immediate pendet: qualis enim humor, talis colorin cute e orescit; at hepar humorum omnium prima est oricina. Maxima ergo illius est dignitas,sed necessitas multo maior, unde parechymatum exortu & Natura pri-
SUM, mum statuitur a Galeno. Si tum est hepar in dextro hypochodrio si ab diaphrat male &costis nothis; des pe apud Hippocratem rauis: υς- οχ. hypochondriudicitur: distat tamen aliquantulum a septo, ne illi quasi flabello praecordia vent lanti obesset. Situm hunc obtinuit a Natura tutissimum dedignissimum; costis
quippe quasi sepimentis obvallatua1; non ut ventriculus & intestina ossibus nudum, quia non extendi hepar ut illa oportuerat, sed in vasorum tantum conceptaculis sanguinem continere in tenello foetu & recens natis,sinistrum etiam docupat hypochondrium, quia otiatur eorum ventriculus,nec ita distenditur; at iam adultis non patitur ventriculi distentio spatium illud a iecore occupari. Humani hepatis figuram ignorarunt veteres, & iuniorum quamplurimi. Hippocrates libbro De ossium natura, & 6. Epidemiola hepar in iobos quinque secat, pinnas, pinnulas,si ras vocat; quibus ungulis propria Theophilus indidit nomina. GDlenus plures in caeteris animalibus, quam in homine agnouitiobos, 4. Devssu partium. Sed si autopsiae credendum,homini continuum est hepar,nec in labos secatur ut quadrupedibus, quorum ventriculus cum esset magis sphaericus, omni ex parte ampi andus erat:rimam tantum habet fere in medio siseram vocant intra quam umbilicatis vena embryi nutricula sese penitus abdit, &posteriore parte hepatis portiuncula cernitur, ventriculi simitatem implens. Hepatis coni,nuum hoc corpus inferne & intrinsecus cauum, stipeme & extrinsecus gibbem apparet,unde superna hepatis κυρτα Vocant & caput; inferna αμα. Figuram nullam habuit propriam, quia figura nihil ad alteratione; hepar autem organum erat ματοποιητικοι, sanguificatio similaris est actio, quet a temperie sola&imchoatur & perficitur. Superior itaque eius pars iquis est, rotunda inflar laconia
testudinis & squalis,ne di aphragmatis motui obsit; inferior, iniqualis,nullis velut promotoriis exasperatur,& rupium prςcipitiis non est absimilis,advens portae & meatuum bili expurgandae dicatorum exitum; adde quod si aequale fuisset
hepar, comprimerentur saepe dum turget ventriculus Venae portae rami, atque ita
chyli de sanguinis distributio impediretur: sed & dextra parte rotundum est he-
par; sinistra vero sensim attenuatur &in acutum quasi fertur angulum. Magnitudo hepatis non eadem omnibus animalibus, sed hominiqua c*teris eius moles amplior, tum quia rariorem & tenuiore habet cutim, unde maius effluuium; tum quia plures edit functiones,quae nonnisi a spiritibus, spirituum autem malo O filia . ria sanguis est. Timidis, heluonibus & abdomini natis maius esse creditur. Ide par organum est nobilissimum, pluribus coagmentatum particulis; carne comstat sibi propria, tum venarum cauae, & portae radicibus, tertio arteriolis, quarto surculis arteriarum, modo cauis bilem in vesiculam deserentibus, demum ner- π uulis, postremὁ tunicula praetenui totum co pus inuestiente. Caro propriam visceris substantiam complet, & ea ratione carnosum viscus dicitur Hippocrati G erit autem caro licc similitudinem sanguinis concreti, & velut ardore tosti:pri, mus Erasistratus appellauit, vulgus usionem . Eius usum hunc
340쪽
De organis naturalib. in imo ventre Contentis. 3IΙ
nouerunt veteres, Ut vasis affunderetur ne cohaererent: tussi ut puluinaris imstit & mollioris substerniculi vasa fulciret,stabiliretque PostremΘ, ut calore suo
venarum hςmatosin promoueret,non secus ac epiploon,lien & circumiectς partes ventriculi coctionem iuuant. Nos diuiniorem carnis agnoscimus usum; ut
scilicet propria&insitavi sanguinem vera&expressia specie, temperie, rubore ornet ac perficiat. Ita principem hepatis partem, eamque solam primo & per se H τοποιητικῖαν astruimus. Venarum hepatis;alhq chyli tenuiorem portionem
ad hepatis caua transportant, πύλαι vocant: hanc portionem excoquunt, attenuan praeparant: aliae iam confect um& elaboratum sanguinem deducunt ad cauae truncum. Venarum cauae, &portae radices per uniuersum hepatis corpus sparguntur,& miro artificio ita implicatur, ut longe plures radices portae, incedant per caua iecoris, pauciores per conuexa; ut verisimile sit, sanguificationem in cauis potius fieri, distributionem&perfectionem in conuexis. Sunt autem admirandae earum radicum anastomoses Veteribus incognitae, per qua V ns omnes in hepate, tanquam matrice propria, communionem habent, ut ideo venarum omnium principium dici debeat. Caeteri in venarum hos plexus in he- pate construxit Natura, ad perfectiorem sanguinis elaborationem, ut in illisv sorum angustiis ob diutinam moram perfectius coqueretur, & undiquaque a parenchymatis etiam per minima contactu alteraretur, ideoque venarum, quae per hepatis carnem sparguntur tunicς,omnium sunt tenuissim . Eodem artificio
tenuia intestina pluribus gyris intorta, vasa semen praeparantia labyrintheis plexibus capreolis vitium hedereve ςmulis implicata, ventriculoru cerebri arteriolgmirabili cotextu fabricatς fuEre. At cur in corde specus duo,plexus nulli; in hep r o te cauitas nulla,plexus multiὶ Quia,quae Vel receptura eran Vel madatura confertim Vberem copiosamque materiam, cauitate indiguerunt; qui verissensim& modice, non. Exiles etiam habet iecur arterias ad natiui caloris moderationem& contenti spiritus conseruatione: verum arteriς caua hepatis tantum attingunt, nam conu a diaphragmatis motu quasi flabello perpetuo ventilantur. Inteae Sunia esses liam vasa svenas intelligo) tenues deducuntur surculi,arteriarum modo caui, bilis expurgationi dicati, qui in unum veluti caudicem omnes colleisti,desinuntin ve- siculam. Totum hoc iecoris corpus membrana tegitur tenuissima a peritonaeo fisis. exorta,in quam exiles duo sparguntur nerui, unus a sextae coniugationis ramis, ventriculi orificio & mesenterio implantatis: alter ab eo exortus, qui per costas
excurrit. Exiles ambo fuere: quia hepatis actionaruralis omnino erat, nonan, Cur tamalis,neque ad motum,neque ad sensum animali sanguinem praeparabanadde, quὸd exquisito sensu non indigebat, cum undiquaque inutil1bus & noxiis e crementis bit melancholico succo &sero, a vesicula, liene & renibus expurga
retur. Heparnatiuo temperameto calidum est humidum. Calidum esse decuit, 'mperam tum ut coqueret; at qualitatum omnium Eqc maxime est energetica: tum ut alia mentoru calor intederetur. Humidum vero esse oportuit, ut suo tepor Vniue sum corpus irrigaret,ideb fons dicitur gratiosi vaporis. Conneetitur iecur Cerebro, per neruos; cordi, per arterias 3c venam cauam; ventriculo, intestinis, lieni, per splenicum & mesentericum ramum: deniq; vix ulla corporis nostri pars h betur,cum qua iecori per Venas, quae ligamenta appellamus communia, non intem
cedat communio. Sed & connectitur hepar diaphragmati,peritonaeo, costis nothis, xiphoidi,vmbilico per ligamenta propria. Eorum Vno tereti &Validissimo alaritati phrenibus adalligatur, ac deuincitur, vulgus vocat. Altero hepatis