장음표시 사용
31쪽
smus uirtutis: Antonius omnium est utilissimus ciuitati. Picinellus omnium est dignissimus laude. De Relativis. B Elatiuum est ante late rei repraesentativum:Dictum a reserta do idest replatando. Est autem duplex:substantiae: & Accidentis. Relatiuum substantiae e illud qd refert antecedens substatiuu:ut Cicero cuius eloquentia praedicas: Et positu inter diuersa extrema cum eo conuenit qd proprium est:ut est locus in carcere quod Tullianum appellas. Sin ambo extrema commuta sint:cum utrovis potest conuenire:ut leo.qui uel quod animal est terribile.ReIatiuum accidentis est illud quod refert antecedens adiectivit ut sapiens quaisIis socrates.hoc cum sequenti sere extremo conuenit.ut novalia cul, ta qualis hic fundus. Interdum εἰ cum antecedenti:ut 6c putres mammae equina quales ubera. Relativa substantiae sunt qui:is: ipse: idem: sui:suus:alter:alius: reliquus: etera: Caeterum. Relativa accidentis sunt Qualis:quantus: cuius:cuias:quot:quotus. quae quatuor modis in oratione ponuntur: interrogative: relative: infinite : dc admirati ue. Interrogative.ut quantus est mons atlas.Relative.ut magnus uel tantus est allas:quantus athos. Infinite ut nescio quantus sit. Admbrative.ut Hei mihi qualis erat:quantum mutatus ab illo de sic de re liquis. te Qualis est reIatiuu significans qualitatem: cui riadet nomina M.
nitatem. malitiam. colorem. 5c omnem qualitatem significantia: ut qualis est nestor Sapiens:uel albus:qualis est eius mater. Quantus est relatiuum significans quantitate cotinua: cui respondent nota continua quantitate significantia:ut magnus:paruus:Iompus:breuis:& similia: ut recinus est magnus quantus bernardus. Cuius.a.um.relatiuum est possessivum: cui possessiua nomina uel pronomina:uel primitivorum genitivi respondent: ut pompeianus: caesarianus meus:tuus: ciceronis: & similia: ut cuium pecuse cuium
puerum hic apposuiste nostrum: herilem: pamphili. Sed hoc in umapud ueteres tantum fuit: pro quo nunc utimur genitivo cuius ut cuius seruus cuius ancilIa euius praedia
e Cuias est relativum gentile uel patrium aut sectae: Cui respondet
nota gentilia uel patria uel secta ut uenetus italus:stoicus: Saludianus; ut cuias e nestor Italus:brixianus:uel salundianus .stoicus: cuias
32쪽
est chi lus. e Quot omnis generis de suralis numeri relativum εnumerum significans seu discretam quantitatem:cui numeralia nomina respondent duo:tres:quattuor:dece centum mille: & huiusmodi ut mille hominum species:quot & piscissi Quot'ha:um. relatiuum est ordinatae quantitatis: Cui nomina ordinalia respondenti ut primus :secundus: tertius:decimus: Uigesimus uel uicesimus: θc si milia .ut quotus e Nestor inter sederes quintus: quotus & caesar in ter stantes. Et quota hora noctis caedes facta sit praetor inquirit. Et dispositis imaginibus quoto quoquo Ioco unamquan. locauerim memoriter dicere possum. Est etiam quum numerum lignificat: ut
quot:& uel nullum antecedens:uel numerale tantum refert.Horatuus. Scire uelim chartis praecium quotus arroget annus. Martialis.
Scis quota de lybico littore puppis erat. Plinius. Murium ircusculis
fibrae ad numerum lunae dierum in mense. Congruere dicuntur: tootidem & inueniri.quotum lumen eius sit.Interdum autem quantu atem continuam inruficare uides. Lucanus. Pars quota terrarum. Ouidius. Pars quota lerneae serpens eris unus echidnae.lu . Quora
portio fecis acheae.Mar. Ista tuae Caesar quota pars spectatur hare, nae:In quibus omnibus quota pro quanta:uel mima exponi potesttin qua significatione Columella usus fuisse hac dictione totus tamquam illius redditiuo uidetur: libro sexto. quum dixit. Quotcumque pedum sipacia facienda censueris. rotam partem longitudinis
di latitudinis duces. Possumus etiam loco omnium relativorum ataeidentis semper uti hac particula ut: uel sicut.ut sum albus magn'et uenitus:cesarianus.vigesimus: Ge uideo decem homines: ut uel sicut 'tu. Qttot lex:quotuplus:quotennis: quotenus. Be quae alia non nulli addiderunt.praeterimus coiito: quum nusquam apud doctos lecta sint:no tollentes propterea: quin dc nomina sint species. aut formas referentia:ut simplex:dupIex: triplex: multiplex: Et pondus uel mensuram sub ratione numeri:ut simplus duplus.triplus: decuplus: centuplus: Et quae diuisitia appellantur: ut singnii:bim:ternicquater ni quini: sem:deni:uiceni: centeni: de quae annos reddant: ut hicnis: triennis .quinquennis: decennis quanquam anniculus: bimus: Nim': quadrimus: meIe' si uniemus.biennis: mennis quadriennis dicitur.
33쪽
DIstributivum est signisicatae rei dicissuum:MDistii limin
est per quod distributio fit. Est autem duplex: uniuersaler ex omnis: cuctu :quiuis: quisque: quisquis: quicunque: i.
Iibet. nullus:nemo. Et perticulare: quod aut de duobus est tantum ut alter: uter: uterque:alteruter:uterius: uterlibet:utercuque: amborneuteCAut etiam de pluribus:ut quis:quidam:aliquis: snam:quis putast alius aspias. Distributiva plurales genitivos: I ablativos GPraeponibus.e.ende. Uel etiam singulares collectivorum nominum accipiunt ut nemo eorum:uel ex iis.quidem eius familiataui ex ea n
milia. horum Interrogatiua sunt: quis: quae: quod de duobus: dc de pluribus: Et uter utra utrum: de duobus tantum: ut qui uestrum adeo temerarius Et Caesar εἰ Pompeius prouintiam petunt: uter eorum obtinebit De duobus item prius de potius est: in pluribuς primum: de potissimum. Aduertendum e autem ne distributivis aut partitiuis: quae sere eadem sunt: addamus genitivum alium singula rem: a nominum collectivorum. Nec dicamus: qualibet uel uterque Petri εἰ martini mihi aduersatiquod ineruditoru esset. sed quilibet uel uterm petrus de martinus: ut apud Terentium.uterm pater & mater itabat ante ostium. similiter uter Caesar an cassius suit lustiori
autem uter caesaris aut cassai. Et alteruter caesar aut pompeius mun tet patriam non autem alteruter caesaris uel pompeii: ubi etiam nitandum est. alteruter non eius esse significationis quam indocti prutant: hoc est significare modo unum modo alterum: ut uulgo aiunt: sed aux unum aut alterum it ara cor. celsum:si in alterutrum latus manus prolabitur:in contrarium idest aut ad podicem: aut ad mini mum digitum conuertitur. De patronymicis. Alronymicum nomen est quod a propriis nominibus patruuel auorum derivatur: secundum formam graecorum:a qui bus fere sunt patronymica: ibus maxime poetae uti sol culilrosq; uel nepotes aut filias uel neptes eorum unde deducitur signi ucat ut aeacides: idest filius uel nepos aeaci. Nereis filia uel neptis ne, rei. Abuliue S a matribus fiunt patronymica: ut iliades: ille filius. Ab auis maternis: ut atlantides. idest Mercurius atlanris 6liae filius 1 δ regibus siue conditoribus urbium. ut romulidae .l. ro mani: a romulo. A tratribus:ut phaetontiades L sorores phaetontis.
34쪽
CDuplae est patronis um:rusculinum scilicet & scemininu:M ,
sculinum in prima declinatione sermatur a genitivo:mutata.e. tre ima Iittera in .des. 6c remanente .a. quae in diphtongo erat: ut aeneas aeneae aeneades: lias peliades. Corinetes tamen corinetides facit. 6c: Anchisiades atque aenides quasi a nominatiuis Anchisius de aeneus te guntur. A nominibus secundae declinationis quoIum gemituus in.Lifimplex sinisaddita. des. fiunt patronymica:ut priaus priami: priami . des.In iis uero quae duplex .ii. habent posterius .i. uertitur in a. de acuiditur des.ut Menetius menetii menetiades. Quae autem ei. finiunt: , uertunt. ei .in. i. Iongum: ut peleus petet pelides. At in tertia declina tione.formantur a dativo addita des. ut Hector hectoris ori. hect irides. Poetae tamen in quibusda nunc addunt aliquas litteras: ut alia iliades:peliades: Nunc adimunt ut deucalides: scipiadis. Patronymum foeminina in tribus legunc positionibus. as.ls.n in aS.6e is.ex ma sculinis fiunt.de. syllaba sublata: ut peleiades pestas. priamides pri fimis. Aeneades quoque secundum analogiam aeneas debuit facere. ι sed Uirgilius autori rate sua usus aeneis dixit i inscriptioe libri. morum autem primitiva.ei.genitivum habent.ea idipsum resumunt:ut theseis: quod de in aeneis dici posset tanqua a primitauo aeneus aenei. iIn nridesinentia pauca inueniuntur: ut Nereus nerine. adrastus adra, .stine. Acrifius acrisione:unde possessivum fecit Virgili' Acrisioneus. νPatronymica mascuIina sunt declinationis primae. Foeminina uero ias. 6c is. tertiae. In ne primae:quemadmodum phoebe. ν
es in Participiis. in vi Articipium quod a capienda nominis εἰ uerbi parte dicitur nullum ante se casum regit: quemadmodu 5c nulla alia pars
Um orationis praeter uerbu. Post aut oes casus accipere pol quos regit uerbii unde nascis. A uerbo activo duo descendunt pncipia: a Vnu in ans.uel inens.qd piatis 5e preteriti impsecti mis est ut amans aBc legens. Altem; futuri in rus. ut amaturus:& lecturus. 4 A passivis ismilirer duo: Unum in.tus. l.sius.uel.xus.qd preteritipfecti εἰ plumquissem temporis est ut amatus uisus:nexus.alterum in dus. itur . teporis: ut a madus. A neutris item duo Iit ab activis: ut obi erasic iii I
35쪽
obtemperatur seruiens seruiturus.Sunt tamen quaeda neutra quae etiam praeteriti habet parilapium: ut neutropassiva. gaudeo. soleo. audeo. fido.Nam fio unum tantum praeteriti temporis habet factiis flens enim in usu non est facturus a facio nascitur. Faciendus licet fit significationis passivae: formatur tamen a faciens participio activo. Futurus autem potius a uerbo sum es fit:a fui scilicet: quod comm sita 1 dicant: Adsum anui astuturus:desum defui delatur': S reliqua: quanquam aIii a uerbo antiquo suo derivari putant.Neutra transitiua quum in tertiis personis passiva habere possint.participia quoque
Tua habere ponunt: ut aram: araturus: aratus: arandus. A uer deponentibus tria sunt participia: ut sequens: secutus: & secuta. ras. Ex quibus multa participia praetenti remporis inuemuntur a bueteres utranque significationem habentia: ut a meditor meditatus. ab obliuiscor oblitus. Participia item in .dus. passiuae fignificationis inueniuntur in uerbis deponentibus casum accusativum habenti hus post se:ut se uendus Imitandus. Ab utor quoque utendus inue nitui.& a fruor fruendus. A communibus uratas quattuor exeunt participia.Duo in activa significatione imans. I in ens praesentisae praeteriti imperfecti temporis:ut Criminans εἰ largiens: Et in rus. Qturi:ut criminaturus:& largiturus. in Passiua unum in dux futuri Ealpotis ut criminandus: S largiendus. unum tam activae s passiuae si gnificationis praeteriti temporis:ut criminatus largitus. e Formati tur autem participia hoc modo.Participium in ans uel in ens.formatur a prima persona praeteriti Impersecti indicatiui modi: mutatabam.uel. bar ultima syllaba in nS.ut amabam amans.seruiebam seruuieus. sequebar sequens.largiebar largiens. praetereo ibam: quod mi ns: sed iens euntis facit:quod iens an nominativo praeterquam in.
positione raro est in usu.& queo quis quiba quod facit quiens queuntis.In rus.formatur a posteriore supino:addita rus.ut amatu ama. tu amaturus.seruit .m.seruiturus. secutum.tu. secuturus. Iargitui.
tu. largiturus.In ius.uel in.X .uel m.sus. formantur similiter a posteriore supino:addita.S.ut amatus gauisus nexus: secutus: largitus. Amorior tamen fit mortuus:quum deberet facere moritus: secundum analogiam:quia supinat motitum moritu. In dus formatur a geniti, γtio participii praesentis temporis: mutata tiarin duo: ut amans .us. .
36쪽
Carent εἰ ex deponentibus nonnulla. MVt medeor.liquor.uescor. liceor.& reminiscor. Sunt etiam quaedam participia uel incertae originis :ur contra artem tum a neutris: tum ab aliis uerbis usurpata a maioribus nostris.
Atiu triunphatus: suetus:decursus: Sc illis enatus laboratus:iuratus Se Adde: ae nos quom proferre possumus sed non a similibus noua confingere. Sunt 8e Appellationes participiis similes:ut praesens:euidens: togatus:trabeatus:inuisus:uenerandus: tremendus: horredus: pudendus. Participia uero uel activae uel passiuae significant. Actiuae quidem illa quae a uerbis ueniunt rem agentem in nominatiuo accipietibus: ut pransus secutus.passi e caetera: ut gaudens:gauisurus: Vapulans uapulaturus. Participium in substantiae relativum resolui S uer hum sui temporis:ut amans.qui amat uel amabat. amatur' qui amabit amatus quem quis amauit uel amauerat . amandus qui amabi, tun CSi ergo proponatur thema in sensu participii qd no luentati aut sensui uerbi non conuenies: fiet latinum per relatiuum S uerbutius temporis:ut et batulo da ci remeel nolato da mi.ls qui a te ua
37쪽
pulavit eum timet mi ego notus e Propositum autem thema in consequentia uel eomitantia impe dientibus dictis causis: fiet latinum per causales particulas quia quoniam: uel per adverbia temporis quum: dum ubi: postquam: de uer hum. ut Venuto et caldo & rencressendome la fatica io mi doriri,poso: Quum calor uenerit: l quia uel ubi: aut postquam calor Monit:quumque me redeati boris: aut quum mihi labor sit molestusrocio utor. 4 At si participium in proposito sensu inueniatur: parre, cipium ipsum cum suo substantivo in ablativo locabitur. ut lettela lectione 6c hauedo fame i scolari:el maistro ii lassara andar Nasa lectis lectionibus: esurientibusque discipulis: preceptor illo net ire domum. e Participium quattuor modis transit in nomen: Constrvictione quum genitivum praeter uerbi naturam accipit:ut patiens la horis. Compositione ut indoctus: quia indoceo non dicimus. Coma paratione ut diligentior.nam comparatio non accidit paeticipio. Teporis amissione ut uenerandus.idest dignus ueneratione. I
TNchoatiua uerba sunt quae in m. desinunt: εἰ non in .sco. ut
omnes sere grammatici co Menserunt.& inceptionem quan dam actus corporis significant: ut uiso.iaeo ad uidendum. Discesso.idest eo ad faciedum: quanquam interdum lacesso capitur pro recedo. pesso idest eo ad capiendum. Accerso uel Arcesso.idest eo ad uocandum. 4 Quae omnia neutra sunt: dc tertiae coniugationis. Et pro suis primitivis plerunque etiam ab autoribus usurpantur. ud legati missi sunt uisendi causodest uidendi.& haud mora continuo matris praecepta facessit.idest facit. i O 'rui
De Uerbis Meditatiuis. DIll l . US Editatim uerba:quae & exercitativa appellati possunt ij ii Nam Meditati est exercere: ut siluestrem tenui musam meditaris auena:Et uide utrum uelis pecuniam accipere:ari cam. iam meditari tuam: Ea sunt quae desinunt in.sco. Et meditationem.
38쪽
. seu exercitatio nem quandam cum incremento assiduo atque eonti, o significant. possuntque explicari per uerbum augeor: ut caleosco: aegresco: macesco: pallesco: idest in calore in aegrirudine in ma, oe In pallore meditor de exerceor : uel augeor. Non autem incipio calere pallere r&caetera. Nam huiusmodi uerba nullam inceptio, nem significant: ut plerique grammatici dictitarunt. Formantur autem a veibis cuiuicunque coniugationis a secunda persona prae sentis indicatiui addita .co. ut labo .as. labascinferveo .es. feruesco. Gemo .is. gemisco. Scio .is.scisco . praeter hio.as. quod facit histo. M ultam ex huiusmodi uerbis pro suis primitivis ponuntur. ut praeis scisco. pro praestio.conticesco pro conticeo.concupisco. pro cupio. Et passionem intrinsecus pleraque significant horum praeterita ea dem sunt quae de primitivorum. Differunt autem in significatione. Nam macrui a macreo significat macer sui. A macesco autem macersum faetias uel in macie auctus.& sic reliqua.
De Verbis Desiderativis. UEsideratiua uerba que & optativa dici possunt in.rio.exeunt
non meditationem ullam Iignificantia: ut multi gramati Nexpositores putauerunt: sed aflectum Ac desiderium: ut par, tutio: idest cupio parere. esurio cupio edere. dimatio cupio dicere: Quae formantur ab extremo supino addita.rio ut a coenatu coena tutio. A cacatu cacaturio.Et omnia neutra sunt 8c quartae coniuga tionis: Ex quibus multa pro suis primitivis ponuntur.ut parturient montes.pro pariend& micturiunt. Pro mingunt. De Uerbis Frequentativis.
ERequentatiua uerba sunt: quae frequetem in agendo actum
significanti ut moto idest frequenter moueo. mer .idest frequenter mergo.ab aliis autem iterativa appellantur.Et sotimantur a supinis extremis mutata.U.in.Ο. vel . Lor. ut domitum .iu.
domito.menalsi. tu minitor. Si uero primitiua sunt primae coiuga tionis muta .a littera penultimae syllaba i .i. correpta. ut iperatu Dpetito. coenatu coenito.uolatu: uolito. At si mum I.gi.habeat: rma
39쪽
cogito. ago agis agito. fugio,is.sugito. lego autem non lagito facit: sed lectito:a uerbo lecto quod in usu non est.Sciendumque est Mesta irregulariter sormari:ut a quaero qrito. ab haereo haesito. ab edo 2 esito. a uenio ventito.a fluo uinto.a sequor sector. Et omnia freque , latiua primae sunt coniugationis.& genus struam suorum primitia i
Curio.is. Curso as. praerer scitor stitator quae sunt deponentia quia uis primitivum scio:activum sit.
De uerbis Diminutivis. Diminutiua uerba sunt quae ab aliis uerbis semata in Lora isinunt. Et continuationem quandam actius p parua teporis momenta significant: ut sordillo. idest quasi saepe gustando. sorbitionem & potum continuo: ut apud Terentium: Cyathos sorobillans paulatim hunc producam diem. Sic & sugillo a sugo .is. starunt etiam pro sitis primitivis ponuntur. De figuris. Elgura est quaedam in oratione innovatio compositioni semsuique apte deseruiens: Eaque est duplex: Verborum quae
ad grammaticos pertinet.Et senyentiarum quae ad rhetores. Grammaticae figurae uel in singulis uerbis sunt: uel in uerborum contextu. CFigurarum in uerbis consistentium species sunt qua tuordecim. Prosthesis. Epethesis. Paragoge. Apheresis.Syncopa:Apocope.Ectasis.Systole.Dieresis.Sinaeresis.Synaloephe. Ecthlipsis Antithesis Metathesis. Prosthesis est adiectio ad principium uerbi: ut gnatus pro natus. Epenthesis est adiectio in medio: ut induperator pro imperator. C Paragoge est adiectio in fine: ut ditier pro dicio Aphaeresis est detractio de princi pio uerbi: ut legitis pro colligi.tis . e Syncopa est detractio de medio: ut repostum pro repositum
C Apocope est detractio de fine: ut fac pro face. Ectasis est
extensio breuis syllabae: ut Italiam fato: quum italia primam n ruraliter corripiar. CSystole est correptio longae syli abae: ut nymbosus Orion: quum primam orion naturaliter producat. CDiaereosis est unius syllabae in duas lutio:ut aulai pro aulae. bi resis E
40쪽
duarum syllabarum in unam contractio: ut aeripedem pro aeripede. Synaloephae est quum de fine uesti uocalis propter aliam sequentem elidituri ut Men incoepto pro me ne incoepto. Ecthlipsis est elisio. m. litterae cum praecedente uocesi de fine uer bi proptersequentem uocalem. ut multille pro multum ille.
Antithesis est Iitterae pro littera positio: ut olli pro illi. e Melathesis est litterarum transpositio: ut tymbre pro tymber.WFigurae i uerborum contextu celebriores sunt octo. Prolepsis.Syllepiis. Zeugma. Synthesis. Antiptosis. Euocatio. Appositio:&Synecdoche. ROIeptis quae latine dicitur praesumptio est attributio.pprie tatis alicui toti in suas partes diuisio: ut aquilae uolant: haec altius:illa demissius:& homies tu ident alter alteri. In prolepsi
requiruntur quinq; totum: partes eius. DeterminationeS paritu. pro .
prietas.& ordo. Duplex autem est prolepsis:explicita:& implicita. Explicita est illa in qua sunt omnia requisita: ut in primo exemplo. Irruplici ta uero in qua tacentur aliqua: ut in secundo exemplo. Nepsis est inter diuersas in aliquo accidente dictiones uerbi uel adiecti nominis redditio propinquiori aut nobiliori ter mino respondens.Vel Syllepsis est dissimilium in contextu vocum aut genere aut numero aut persona aut casu sub uno uerbo ut adiectivo conceptio:Genere quide: ut leges S iudicia armis oppresisa. Numero: ut hic illius arma hic curr' fuit: dc sociis & rege recepto. Persona ut id uiso:tu ne an illi ilaniant.Casu. ut Iphitus de pelias mecum diuel Iimur inde.
ZEugma est unius uerbi redditio pluribus cIausulis apte idest
sine ulla vocum dissonantia seu icongruitate deseruiens. Fit autem tribus modis. A superiore quum unum uerbum prae, ponitur: ad quod sequentes sensus conferantur: ut uicit pudore libi do: timorem audacia:rationem amentia. A medio quum uerbum inbterponitur: ut Fluminibus salices crassisl paludibus adni. Nascunc steriles saxosis montibus orni. Ab inferiore quum uerbum postponi
ur: ut obsequium amicos: ritas odium parit.
thesis est vocum dissonantia sensus proprietate retinens: ut scelus ille quae loquitur: Be pars certare parati. Fit autem in duobus accidentibus. In genere ut anser foeta: de i nume.