Paulii Iouii Nouocomensis ... Elogia virorum bellica virtute illustrium, septem libris iam olim ab authore comprehensa, et nunc ex eiusdem Musaeo ad viuum expressis imaginibus exornata

151쪽

EMO Christiani nomini, princeps aut imperator Geor

gio Castriolo vehementius atque felicius arma Turcarum exercuit: nemo isequentius acie victor extitit. Is a Barbaris Scanderbechus est appellatus. Nam pater eius Iohannes quum in Epiro, eaque parte Macedoniae, quae ad Hadria - a ticum vergit,regnaret, nec finitima Turcarum arma sum Nere his legibus ab Amurathe pacem impetrauit,ut ei oblides filios daret, in queis virtute animi formaque corporis Georgius plurimum eminebat. Itaque regia in aula liberaliter educatus est, instruct usciue diligenter non modo: Barbarorum literis S moribus ad Mahometanae stiperstitionis di sciplinam, sed in omnem armorum eius gentis exercitationem, tanto su cessu, ut ante pubertatis annos Sanzachus essiceretur; qui honos magnae equitum

152쪽

LIBER III. I s

equitum alae signiferum exprimit. Erat autem Amurali longe omnium gratissimus:utpote qui indolem rem oris prae se serret,&non obscii rasti m mi futuri ducis indicia praebere videretur. Nam quotidie cum silmina A murathis oblectatione simulachra praelioriani in hortis regiis edere cum aequalibus erat Glitus, in quibus ipse expediti consit a vigore, δύ mirari corporis, omnes artate grandiores superabat, eumque idcirco Aniurathen quod supra militari aetatis tempus procerae staturae pririt uatisque ingen indomitum robur ostenderet, in Asiam misit aduersiis Ciliciae regem quo bello summam laudem rebus sortiter gestis est consecutus, ob i. ue ple morem, qudd singulari certamine Scytham multarum palmarum gladia torem superbe osteia tantem vires 8c prouocantem consecisset: persinii liqι ausu insignis dux Persa equestribus armis pugnam ciens, par due sibi hellatorem ex hostili acie ad certamen inuitans, hasta transfaria prostratu

que sitissetDum eo modo bellica laude dc singulari Amurathis galia flore

Tet, patrem amisit, Othomannicaque arma eius ditionis vises atque oppi da impotenter occuparant;ita ut Aniurathes ploranti Scandectecho spem

daret, se mature paterni imperiss ditionem ei concessurum. Sed nihil astutis Barbari regis promissis credens, insigni calliditate Blertiaque usus, in Epi

xum euadens, per adulterinas literas arce paterni imperii Potitus est, exci

iisque Epiri Sc Macedoniae populis legitimi principis prolem Unosten

tibus,princeps est acclamatus : tantaque animorum propensione liberatae .gentis est usus, ut per multos annos, & Amurathis, Mahometis filii in uictos antea regum exercitus seequentissime profligarit, atque retuderit. His autem bellis hoc ei praecipuum militiae decus obuenit,quord quum A murathes laustra cum ingentibus copi js miroque tormentorum apparatu Croiam urbem oppugnasset,dolore irriti conatus,non multo: p6st ad moristem sit adactus; septemque Othonianniei nominis clarissimos duces ρ pur puratorum Bastarum ordine acie deuicerit Sc castris exuerit. Quarum re eum memoriam successusque admirandos Marinus Scodrensis, a qua potuit secundia celelebrato Scandemecho, peculiari volumine edito,nianda uit ad posterros. Caeterum Georgius aliquanto post cum Mahomete in ducias pepigit, quum ille Graeciae excidium moliretur, ipse vero Ferdinan dum Neapolitanum regem And gauensium arma aegrὸ sustinentem Epi xoticis armis se duce defendendum statueret. Itaque maturam opem imploranti r gi prospere tulit. Nam Geor i aduentu qui ex Epiro in Apuliam

traiecerat, Gallorum copiae ita profligatae sunt, ut rex priccipua Georgqvirtute se conseruatum fateretur. Verum exactis induc is Mahometes, qui Byzantium intersecto Graecorum imperatore manu coeperat, Trapezun tium euerterat imperium, Ciliciae, Mysiae, Illyricique reges occupatis re gnis occiderat, non secus ae ante pater Anaurathes Croiam expugnare non Potui propugnante Georgio 8c non unam cladem obsidentibus insereniate. Quamobrem Pius Pontifex excitatis ad capienda arma Christianis re uitius, belloque indicto aduersus Mahometem, existimauit neminem se Haridis debellandisque Barbaris Georgio priorem ducem esse deligendum; canto quidem studio, ut Georgium non totius Epiri modo, sed Macedo

153쪽

niae regem destinaret. Caeterum in eo consilia decreto, conatuque Pius Anconae fato est interceptus. Nec his demum honestissimis belli cogita tionibus Paulus secundus successer incubuit, quanquam Geoigius, et prae senti facundia eum minus' decoris occupationibus implicitum permove ret, admoneretque publicae salutis Cardinalium senatum, graui suo incomta modo Romam petiis let, quod immoderatae Barbarorum cupiditati atque audaciae, nisi consentientis totius Europae viribus, resisti non poste, apud imperitos 8c desides testaretur. Nec quicquam postea pristina sita laudediqnum gessit ea scilicet uniuersae concordiae si e destitutus. Atque ita clim Lilai es let, ad Dryllum amnem, Sc de bellicis rebus cum praesecto Veneto consultaret, laetatis eum sebris inuasit. Lacessente autem ea in die saeuius. ubi fatalem horam adesse sensit, impuberem filium Iohannem, totiusque regni opes SI copias Veneto senatui commendauit. Nec multo post E viata sublatus est, anno aetati si secagesimo tertio, at partu Verd Virginis scica gesilaioseptimo supra quadringentesimum atque millesimum. Fuit Geo mus vi corporis Sc virtute animi, militarique felicitate uti reor nemini secundus. Habuit in conuictu quum perpetuas aleret copias, te fi imirum hominuam amplius duo milia, nec quam auctis copiis maius mili tiar robur quam sena equitum, ternaque peditum expeditorum milia ho stibus oppositit. Delectu enim veterani militis non numero victorias p rari praedicabat. Horum nomina iactaque memoriter tenere consileuerat,

summusque illi erat honos, cui ipse distiimbens de patera sua propinasset. Qua comitate coniuncta cunctis in rebus summae liberalitati, suos sibi ma xime conciliabat, quando etiam in eo, qu6d maxime accendendis si di sintererat,summa pietas emineret. Ubi ver6 armatus prodibat, tanta ocu Iorum alacritate, tantaque hilari facundia milites ad cuncta ardua aggre dienda accendebat, ut non eximie mod6 pugnaces, sed serocissimos, con

temptoresque impiorum hostium efficeret. Erat autem usque ade6 excelsa statura, toroseque habitu Sc robustis artubus, ac na prominente decen te ue incurvo, ut magni proculdubio herois erilem repriesentaret. Quaserinae specie eius familiae regulos qui Apuliae insiti sunt, praeditos suid e conspeximus, uti ex collatione eius imaginis, quae in Musaeo spectati ire, via dere licuit, praesertim in Ferdinando pinnepote Sancti Angeli ad Gar ganum Marchione, qui Ticinensi praelio regia manu consessus occubuit Narrabant gentiles eius , quod etiam a scriptoribus memoriae proditum est, Georgium nunquam detrectasse pugnam, nunquam hosti vertisse te

ga, nullo unquam in discrimine metu occupatum, nunquam vulneratum,

nisi leui semes sagitta in crure seisie ; supraque duo hominuni nilia,bari, rorumque praesertam, diuersis in praelijs sita manu interfeciste, quando singulis tantum ictibus, sinstulos qui congressi essent conficere esset solitus, qu6d praegrandi ponderos ue acinace tam validὰ quam perite utererit quo medios hostes ad umbilicum proscindere. transderses diuidere Gloret, & saepe per ceritices integros cum humeris brachiorum artus facile de truncaret. Quarum immanium vulnerum truculentiam, hostes qui ex prete his euasissensicum Byzantii in aula admirantibus cunctis enarrarent. M homeres

154쪽

hometes ipse illum potentis dextrae inusitataeque violentiae gladium vide re concupiuit, impetrauitque facile a Georgio, ut sibi Byzantium mittere' tura talem namque eius esse temperaturam praedicabant,ut eius illam nul la vel serrea Grporum munimenta sustinerent. Tanta autem inusitatae virtutis eius viri fama erat, ut Turcae post mortem eius potiti tota serἡ αPiro , sepulchrum Scanderbechi apud Lissum quaeritarent, admirabun dique inque adeo pie venerarentur, ut superstitiosi homines eruta demum sepulchro, tanti Herois ossa religiose diriperent, quum quisque se bello inuictum, tutumque fore crederet, si MistAum ex ossibus reliquiisque inui stissimi imperatoris, in Amuleto ceruicibus suspensum, iturus in Pra humges et. F A g R N I. Turcarum clades, Othoniami nominis horror, Epiri tutela, illo iacuere sipi lchro

dum inui Eli cubuerunt Gram. Nunc G membra ruri, e dii non infuse pulchrum fiterist, Pars manes, concisa vagantur

Anec ingenda nunc ultem morte quiescunt: Namque ut is agorum toties cum laude patenium I erium, exacta moriens aetate reliquit Ebret immanes tenuerunt omnia Turcae. Tum clari Hemis *enerati nobile Antimo que, marmoraque, inuisium condentia commissi tulerant, sibi quisque in parte Cia minutas,

Tanquam se bellica vis, Martius ardor inest, Et genium nritare bonum, fortemque valerent. Si quae abse tumulum virtus parat, AIbilit illi Atque eadem di venerandum praebuit hosti

Bari nolomaeus Coleonu S.

VI C Gatrametatae honore par, ae aetate scimὸ aequalis filii Bartholomaeus Coleo Bet mas,vertam genere atque opibus aliquanto sit perior. Is S rtianae simul Sc Bracci nae disciplinae diligesstissimus obseruator, multis sortibus saetis, constantis atque impigri ducis famam est conseruat, eoque praesertim proelio,quo Gallorum sanguinaria manu bella gerentium, feritatem atque saevitiam pari crudelitate vindica ΦαMortuo namque Philippo, quum Mediolanenses sese in libertatem ac seruissent Raynaldus Gallorum dux ab Asta urbe suae dicionis Alexandrianum agrum hostiliter inuaserat, nec quem ei opponerent Iesia bres hine Bant, viruicisco Mortia ipserum imperatore aduersus Venetos bellum geonia

155쪽

rente, qui stne certa pernicie inde reuocari non poterat. Erat tum Coleo custodiae traditus Philippi iussit, propter inanem cionem. Itaque hunc maxime idoneum qui stodia Sueunt, adiunctoque ei Astore Faventino , cum parte copiarum contra inallos proficisci iubent. Conserta est ad primum hostis cospeetii pugna maxime atrox 5c cruenta apud oppidum Boschum. Nam Galli progenti insita saeuitia contra Italicum morem captos Sc deditos C leonis ea :hractos, dissibulata casside iugul 'ant. quod ubi Coleoni nunciatum est, clamore edito suis edixit, ut Italita consuetudinis obliuiscerentur , 8c nemini Gallo parcerent: atque ita graui ira succensis conglobatis alis in hostes irrupit, susesque prostrauit, sicut magna eorum pars interficere tur. & Raynaldus captus, vix supplex salutem impetrarit. Primis stipem

diis diu vagatus turmae equitum praeses tiaram a Braccio promeruit: nam Plane puer pecuniae inops, Paulo patre popinquorum insidiis interseeto, miser 5c errans domo exierat, matre etiam in carcerem amarici percusse I ribus

156쪽

ribus immaniter coniectia; sic ut paternis opibus nulla in parte iuuaretur. Sed Iacobus Caudola non multo post ei turmam duplicauit, iustaeque de mum alae vexillum detulit Braccius. Rex autem Alsonsus uberiore auxi estipendio; εἴ ipse quoque Ssortia honoratiore militia nobilitauit. adhaesit tandem Philippo, sub quo bella multis annis viguerunt. Carteitam Coleo

Veneti imper a sortunam agnoscens, eius auspicia Opportuno tempore se cutus est, vigintique amplius annis eorum copiis cum imperio praefiiit.

autem bello qu6d aduersus Mediceae familiae principatum a Florentinis exulibus in Gillia togata excitatum est, Coleo dux primus omnium instiis

tuisse dicitur,ut tormenta aduersus hostium aciem emitterentur, quum an

tea in expugnandis tantum defendendisque urbibus usii esse selerent. Spingardas enim ita vocabant minora tormenta tricubitalis longitudinis, quae glandem pruni maioris magnitudine violenter effunderent.Haec par uis curribus infreta post acies auehi, 8c signo tuba dato, quo sua agmina relicto interuallo hinc atque illinc panderentur, in oppositos, hostes dirigi iubebat. Quo inuento ad Ricardinam Bononiensis agri, hostilem aciem ira perterruit, Vt quum Spingardae pila Herculi Ferrariae principi calca neum detersistet, maligne: 5c barbaro more Coleo secisse diceretur; qui viros sortes gladio atque hasta pro virtute 8c gloria dimicantes, inusitata at que horribili pilarum procella sternendos curaret. Ea enim humanitate milites ducesque extra cruorem per id tempus in Italia depugnabant, ut

eo praelio funalibus accensis, quum nox ingrueret, amplius quatuor milia cataphractorum equitum admirabili fidei que hodie spectaculi contentatione concurrerint. Fuit Coleo corporis statura erecta atque habili, adeoqitirmosius 8c agilis, ut regina Ioanna ingenio procaci mulier, avidaque vi rorum sortium, Coleonis amore caperetur, quum in spectante cunctos in palaestra iactuque ferrei ve stis,& saltu cursuque certantes, cum magno spe stantium plausit superaret. Deerant ei Latinae literae, sed his praeestos si spicere, & per eos historiar veteris noticiam consequi erat sesitus. Nec in genium eius ab urbanis facetiis alienum fuit, Vt ex eo loco apparuit, quo Meacium Ssortiam acutissime perstrinxit. Nam quum ei Galeacius iuue niti petulantia dono misistet vulpem cauea inclusiam, ut exactae aetatis duci nec semper astuto illuderet, Coleo eum statim pari dono remuneratus est, mittens Tinungulum compedilium loro, & binis de more accipitrum a genteis tintinnabulis exornatum, qui a pueris pro accipitre gruari solet; quasi tantae fortunae principi ingenii leuitatem exprimeret, qui nihil pri ter oria enta& inanem euigiem, grauis 5 strenui ducis praeserre censere tur . oderat nebulones; fures auom 8c delatores seuere puniebat, quum adie extra bellum pietatem coleret. Familiae dignitatem cultu & con uictili admodum liberali tuebatur, magnificentiaeque deditus tribus rem pilis suo sun1ptu aedificatis patriam honestauit. ndidit autem peramoeno in situ castellum struetiita et latis quod Malpagam appellauit.Ea in arcequum vixisset annos septuaginta sta, excessit ξ vita condito testamento, in quo senatum Venetum ex quadrante smpserat hamedem, ut congestarum opum inuidiam ea liberalitate redimeret. Statuit 8c sibi vivens sepulchrum ad aram maximam, apud quam marmorea eius esigies, 5c in tabula etiam

157쪽

scitissime ,ietii Belgomi conspicitur. Senatus autem ei merito staniam equestremaeneam ad templum 1oannis& Pauli cum marmoreabas erexi Petauina quidem magnitudine grandiorem&luculentam, sed nequaquam pari Verroci artificis felicitate sabresaetam.

Poenorum urbibus, urbs incluta gloma quouis imper, tros mare terminos

Longe protulerint, regnisu Punica Laresubiuga miserint. Et contra madidos impiuι ibal campos glamatuosnTunefecerit cumpraeceps animi confidad indum Infausti amitia perdit. De amuis rapidus fortis Achil magnanimum traxerit Hecto rem baride Omnis Phragis conciditi veri Spei, e praesidiam, ac Desu, Vt te Cenomani maxime Coleo certant perpetuis tollire Ludsis Arpinaeque caput tentis,. hespitum c tris Brixia nobilis,

Et montana tuis clara cre Mys

Nataoque sis moenia Bergini Et patresVeneti,quiiuga nesciij Soli barbara perpeti Nam cum co Glyibesia gressus Et sudisserti Martia spris Gallori quea roramgeris impetuo Mycens eramagis,

Wardentisequi kiuidus Merax Stum dorsostitua aetemus in aenea pro templo, meritispreMerat ouis Gesure repullica.

158쪽

Galeacius S sortia.

X hoe Galeacio Ssortia qui decore sermae ingeni prstantia & perampla stabilique existimatione paterni impe ,

principum maxime fortunatus, S ipta tantum vitae exituri miser apparuit, non abiurde suspicari licet,aliquam omni no inesse vim occultioris fati in genitura laominum,omni humana prudentia potentiorem,quando hie nullo insigni Haleficio, nulla impotentis, noxiaeque superbiae acerbitate,nulla regendo imperio iniqua libidine ceriam vel graue odium promeritus, immani paucorum familiarium perfidi ex leui mis ot sensionum concepta causis, im Drouiso occiderit 1 scilicet ut ex felicissimo florentis artatis ac imper a statu praeceps datus, seruiturae mox Italiae, multo nostro cum luctu viam aperi Ge . Posuerat militiae rudimentum in transalpina Gallia,eci missus a pave n Δ

159쪽

cum veteranis copiis, Ut Ludovico Regi inopinata praepotentum Galliae procerum desectione circumuento, opem ferret. Sed vix tum expugnatis quibusdam oppidis in Arvernos penetrarat, quum nuntiata patris morte, per infestas Allobrogum gentes mutato saepe habitu, Mediolanum redire coactus est. Praestitere fidem nouo principi, quam Francisico patris initis antea foederibus dederant, Veneti, Ligures, Florentini, ipseque Ferdinan diis rex Neapolitanus quorum amicitia laetus,fauoreque item Blancs in tris, cuius humanitas ad gratiam amoremque parandum apud Insubmmultum valebat imperium domi 8c foris firmissime stabilivit staque splendidissimo rerum omnium apparatu usque ad regalem fastum,principem egit integros decem annos,& uti ditissimi impem opes sapientia patris amplificatae constitutieque tolerabant, magnificentia: 8c liberalitatis studium.

magnanimi Regis instar per omnes numeros extendit. Nam propter vel ranorum peditum cohortes, alas equitum ex omni Italiae nobilitate lectictimas,& perpetuis cum suis tum paternis stipenos inueteratas,ea consile tudine in hibernis continebat, ut adulto Vere in campos produceret, olennique lustratione inspectas, ad equestres ludos committeret,propositis quidem opimis praemi , quibus concurrentium priantissim honoris caula ornarentur. Hoc equitatu qui duorum millium cataphractorum num

rum sit perabat, nihil splendidius& comptius videri poterat, quum quisque lacinias acu pictis Sc praealtis cristis,& equo undique auratis bardis protocto esset conspicuus.Hippasiorumver6 puerorum versicolore lacinia mi Iitares principis equos producentium atque incitantium, ea erat species, ut eius ostentationis admirabilis pompa, omnem Vel externorum etiam principum apparatum magno interuallo sit perare ciaederetur. Par quoque pud eum erat totius aucupi j dc venationis instrumentum. Nam praeter ii signium canum multitudinem sepra centena falconum paria in reni otissi

mis ad Oceanum Borealem conquisita, tanto alebat studio semptuque, ut in magnis porticibus eae volucres canter's & perticis insidentes, mira cum Voluptate spectarentur, quum ex his sedibus ad ornatum tela serica picta acu, squamosoque opere inaurati argenti refulgens dependeret, &volucres argenteis senantibus pedicis vincirentur, dc pileolos gestarent, quorum apices & gemmae & uniones adornabant. Tota porro familia, quae ex delectu nobilis iuuentutis per sinetulas ditionis vities accurati ha bito,constabat, ut fides obses foret, pretioso amictu, elegantibusque mun ditiis exculta spectabatur. Nemo enim erat, qui laciniam purpurei seriaci, Sc phrygio opere ad argumentum principis depictam singulis annis

non bis a principe dono acciperet; alerenturque omnes opipare hospites autem longe omnium luculentissimes Ipse praeter venatorias equestrium

que armorum exercitationes, pilae ludo tanta cum Voluptate tenebatur, ut

itinentis structurae sedisicia Mediolani 8c Ticini, caeterisque in arcibus adussim eius certaminis conderet. Erat id genus pilae inflatus follis capitali magnitudine , qui armatis plumbea lamina pugnis longissime iactabatur; sic ut inde palmae decus iurgiosa contentione,& multo cum sudore peteretiir. tertim in seriis, recti oc honesti amans, iustitiae usque adseueritat nerat tenax, dabatque enixe opo am, ut nillil in iudiciis esset venale, aut

160쪽

ad oratiam corruptum, quando poma inexorabili certissimoque praemio cuncta constarent, & Vna praesertim annonae vilitate, tanquam P ato in id populari plausu maxime letaretur Sublatis vero undiq; latrocmqs,cuti gataque licentia militari,SI propagata apud cunctos ordines commercio pum securitate ita amari simul Sc metui cupiebat, ut nonnunquam lorclicli mercatoris simulato habitu discurrens per ditionis regiones,oblatos in via

aut in diuersioriis hospitalibus simplicis simos homines,ad serenda de priniscipe colloquia pertralaere eruendoque certissimos de se rumores,Vtraque nominis sui fama frueretur; paratus utique ad praemium exoluendT,Aut inflietendam poenam. Nam in Pado, Abdua,Ticinoque,cust odes ad trai ctum lintribus praepositos, qui ab se precibus atque pecunia tentata ellent,

ut sine tessera properantem transueherent, ex merito aut suppl1 s extre mis , aut peramplis praemiis afficere consueuerat. Audiebat autem cum

voluptate literarum 8c sapientiae studiis praestantes viros, & benigne qui dem attollebat: contendebatque graui sumptu, ut Ticinense Gymnalium Drofestarum celebritate. 8c studiosae iuuentutis frequentia caeteris omni bus praecelleret. His artibus quum boni, splendidissimique principis no

men tueretur, premebant eius furiam intemperantis vagaeque libimnes.

Nam ea tum erat ex multo odio luxiariantis seculi conditio, in ipsis praecipue nobilioribus matronis, ut totum pudicitiae decus ab hum litate au Iae alienum prorsus & subagreste putaretur, ideoque princeps ad licentiam libidinis proclinatus, & iuuentae vigore venustateque oris supra omnes spectatu dignissimus, procacibus sceminarum oculis 5c desideri js cupidit sine deseruiret. Erat enim tum vulgatum inter staminas,nullam α primcipis concubitu fieri impudicam, earumque maritos, qui ineptis hirci vi

deri possent, ita excelsere aureis cornibus,ut dignitate cunctos anteirent. .

Per hunc modum Galeacius quum undique beatus , arridentis fortunae fastiolum teneret, Allobrogico bello victor, e castris durissima hyeme Mediolanum rediit, ut Natalis Christi diem solenni hilaritate cum xe 8c liberis atque amicis celebraret, coniuratisque simul in 1 Iecem tuam limen aperiret. Contufauere diuerso animorum habitu Andre Lam- Donianus, Carolus Vicecomes,& Hieronymus Olgiatus cubiculo prinis cinis adscripti . Andreas consumpto magna ex parte Patri io pro uter rei domesticae inopiam, supctbiae ipsius atquen uriae aduersiam, ii nhido serocique ingenio, res nouas moliri, quas α caede principis certo sibi commodo cessuras,& coniurare omnino statueratrad audendum vero im mane usque adeo & periculosum facinus vehementer incitabat, illata libi

iniuria a Castellioneo Comensium antistite, quo sim latifund a polle

sione contra ius interrupta locatione, se perinique spoliatum querebatur. Totum autem eius iniuriae odiique venenum vertebat in principem, qua a se suppliciter deprecante eam contumeliam saepe rogatus, aduertarium in extrahenda lite praepotentem,neque auertere,neque mollire volutua. Carolus ventilium suorum totius principatus sortunam ad Siortianos cle Iatam ae*e serens,germanae sororis probro quam Galeacius adamaret, at Mae subigeret, permovebatur, tanto indignantiudi quod eam decoro aclo

Iescenti,qui statis florem principi fruendum dedistet,conciliasse 5 comm