Francisci Ariosti De oleo montis Zibinii, seu petroleo agri Mutinensis libellus è manuscriptis membranis editus ab Oligero Jacobaeo..

111쪽

Ambuballarum colicita concederent ad lucra captanda, ut ex postremis Ario-sti observationibus habetur; inibi quoque hospitium aliquid fuisse idem Auctor refert, cum nostro hoc aevuo locus prorsus inhospitus sit, imbipsa solitudinis sedeS. Demus itaque oleosum hunc laticem a prisca sui bonitate paululum descivisse, non ided tamen despectui esse debet, neque a foro Medico ablegandus: ego quidem in nervorum distentionibus, in Arthriticis doloribus citra inflammationem illius vim delenificam expertus sum; i n Hystericis asse. etibus, non solum illinitione adhibi. tus, sed per os quoq; ad guttas aliquot, ut oleum Succini, in aqua appropriata exhibitus mirifice conseri, sic in Puerorum lumbricis, in Ulceribus inveteratis egregiam operam praestitisse , non semel observavi; in affectibus porro culaneis, & sicca scabie maximhconserre , imo divinum prope remedium esse , non solum Petroleum, sed Scrobis Aquam, ac coenum ipsin G, Pro comperto habeo. Tribus abhinc annis Vir nobilis in hac Civitate faeda Scabie ad longum tempus laborabat,

quae

112쪽

quae tam altas radices egerat, tit gene Tosiora remedia eluderet, Patiente adca Chegiam sensim delabente. Suasor fui, ut pro Balneo aqua illa uteretur parvi Fluenti quod Petrolet Fontes lambit, & hoc solo remedio atri uoties repetito foedam hanc pestem eliminavit. Hoc exemplo monstrante viam multos Scabiosos, & Elephanticos ad Fluen tum illud, velut ad nostrum Iordanem ablegavi, nec sine fausto eventu . Multa alia quoque beneficia praestiturum tum oleum, tum aquam, in qua innatat , ac eam quae Fontes delibat dum praetergreditur, putarem , si attentioni studio Medentes ad frequentiora eXperimenta captanda anumum adverterent: At nisi ad Pharma. copolia Μedicae formulae ex mille adversis rebus concinnatae, excogitata compositione luxuriae, ut de Theriaca

scripsit Plinius, praescribantur, nihil actum videtur, quasi in Pyxidibus illis hospitetur Sanitas, de quibus priLcum illud vere dici possit: Aliudin ρο-αiis , aliud in titulo. Eterna equidem . laude dignos Professores Patavinos semper praedicabo , ut qui Balneorum Aponi innorum antiquam dignitatem

113쪽

fartam tecta servarint qualem habmbant pri si is tepori bus, v t et i a m nu mvelut de iis Claudianus cecinit, dici possint.

Commune medentum

Auxiliu,presens Numen nemptu salus. Dum varios Scriptores. hac de evol aerem , ac fortEoccu rreret Iacobi Bontii opus de Hist . Nat. & Medicina Indiae Orientalis multo magis incuriae nostra: irasci mihi necessum fuit. Describit hic Auctor l. Σ. cap. p. Oleum quoddam quod nomine olei Petrae ab Indigenis appellari ait nostro valde co- simile, ut quod erupibus emanet,& in subjecta flumina praeceps cadat: haec autem sunt illius verba. Hoc oleum, ait ille , a Barbaris in tanto pretio his tuir , ut Rex Achinensis, qui potenti mus

es hujus Asulet Drannus sis capitali pomo istud evehi inde prohibeat, it aut incolae

notarintempsa i cui nostra,aut Angorum navis eorum littoribus adpellat a nos su furtim deferant. Hoc oleum pamtibus aminis illitum miraculi innarcgros consolatur. odore poria erigravi non immen fastidiivio. En quomodo oleum uiua nostro assine est tum substanti tumuirtutibu , tum natali ipi: non

114쪽

tamen apud nos Petroleum no-urum est, adeo nobis serdent munera, qui tam liberali manu Paetens Natu ra ui spen sarat: ac forsan ob talem conis emptum non tam uberem olei copia prorund ut amplius hi Fontes, lut olimimntum λb hinc annis cunn Baccius t .s.ce 1 hermis referat Scaturigines istas alias feracesi uisle o. librarum singulis diebus. sao VCro tempore ad sumiarum non emedere octo libras, nosti a rem

aetate sex aibrae his in hebdomada vix

impetre Hur; quare una cum Job c. 20.

tempus illud memorare libeat et uatrido Petra medebat nolis rivos Oiei. Herbam quandam ab Incolis Fumanam dictam sub ipsum opusculi

initium escribit Ariosius, cujus gene ris talem sen usquam indis te ait, ea Π quo ducti v is mitium subcresce. re, hortula tithimali similem; tota uua, potui viiligentia Plantam hanc

P rq ulla vir, ac nescius an Planta haec imiernales, an AEstivas, vel Autumnales me enda esset, hoc ipso Anno pluries M. Gibbium adivi, &ruper colam pervestiga v i, ad illius verticem per Vallem qiledam, quem passe retro ipsellant, prorependo, in Olau m , &

115쪽

Operam, ut dici stlet, perdidi. Prometh non semel me renituit, dum ob vilis Plantulae indaginem per loca tam Praerupta, quibus ut me expedire poL

ut ait Poeta Florentinus, peragrarem, quasi Bolanicam Rempublicam magno thesauro auctiore staturus essenia si res ex voto successisset. ni Risum vix tenebant Amici, qui me cum ad invisendos Petrolet Fontes umnerant , dum e Vallis fundo me per clivosum supercilium reptantem adspectabant, & quod nunquam videra perquirentem. Tu equidem, Vir Doctissime d*conatus meos non risisses,

quem scio nulli labori, & peregrin tioni pepercisie ad exoticas Platas pera

scrutandas,utPataVinumHortum,cui

praesides,ditare posses, quod magna n minis tui celebritate Iam praestitisti. Nullam igitur herbam Fumanam quae notis respondeat ab Ariosto de scriptis mihi reperire concessum fuit. Herbam enim illam nullum odorem spirare ait Ariostus,neque risi vanum ae in idum s aporem deguriantibus praeb

re , ac si fatua esset materia: omnes v

se Plantas,quae in Vallis fundo,di non dico A. adeb

116쪽

adeo longe ab ipsis Fontibus Fumanae

aliquam emgiem referentes occurrebant sapore amaricanti praeditas inveni, & aromaticum odorem redolentes.. In Actis Hamniensibus Vol. . P:mIOῖ-Herbae Fumanae mentionem. factam. invenio, nam DP Arnoldus Syen Cel

berrimus Bolanicus Le ensis in Epistola ad Ga*: Bartholinum Tho. fiasium Fumanam herbam affCisti spem ciem refert, ac Ariosti meminit insi-pidum saporem illi adscribentis subdit tametalltumnon satis accurate huius Plantae attributa exposuisse: quar: insignis ille Bolanicus. & ipse dubius haeret quid de hac Planta statuendum sit,utex ejusdem Epistola satis constat. D. Lucas S celaus Academiae Cesareo - Leopoldinae Praeses dignissimus: Iconem herbae Rumano per Epistolam ad me transmisit, quem aiebat in Bibliotheca Io: Rhodii repertum fuisse,

mihique hoc onus imponebat, ut Vernaculam hanc Plantam pervestiga rem, & Bolanicos de hac re dubios sebiicitudine absolverem, cinus rei mi, compotem' esse nequivissesummopere

doleo . D: Agnellus Μωieus Saxolem sis,Vir aetatis satis provectae mihi retiμ. . . L x lie

117쪽

Iit recordari se olim a Patavino Medico Bolanicum huc missum fuisse ad

Fumanam herbam perquirendam ,

quare Io: Rhodium Patavii tunc commorantem credere licet ipsura fuisse qui miserit ad Plantam hanc perscrutandam, ut qui opusculum M. S. in

hisce Regionibus forsan repertum in suis Seriniis servaret, quod postea Ty-pis Hamniensibus imprimendum tradidit D. Iacobaeus Regius professor. Nullam ergo Plantam, q uae Fu manae ab Ariosio descriptae propior sit reperiredatumes: quam eam quam ad remisi,ac Hypoci stidos speciem judicasti.

Fumanam igitur herbam, si ve Plam tam imaginariam esse arbitrari licet, vel fato quodam, ut ejusdem nomen portendit, fumi ad instar evanuisse Antequam claudam Epistolam aliqua etiam de Petroleo Montis Festini perstrinδam; non unica enim Scaturigine hu)us admirandi liquoris gaudet Μutinensis Ager, aliam si quidem habet longd praestantiorem altius ascendendo versus Appenninum, prophΟppidum quod Montestinum dicitur. S 1ius autem Montis Gibli apud Scriptores fit mentio, Μontis verbFestini no-

118쪽

men pene ignotum est, caruit quia V

resacro . Huius Scaturiginis longe diversa conditio est ab altera superitis descri pia haec eni in in profundis Terrae Visceri bus conclusa est,in parva igit urplanitie tota herbescente prati id imstar praealti putei fodiuntur ad ulnag7o circiter, ubi in imo e dura Silice

liquor emanat cum aliqua portione ,

aquae, interdum etiam sincerus, & exitimii candoris, quo a Petrolo Μ. Gibli distingitur, quod rusti est; ab aqua vero iacile separatur, in qua innatatPIbi Centenos Puteos visere est, sed ianus emetos, quotannis enim duos, vel tres Puteos e munt. In hos Puteos perductarium funem Operarii desten-d ii ni ad coli igend u m Petrole um,q uod opus illis molestum est ob famosan L, exhallationem quae illos adeo infestat, ac praesertim ubi primo liquor eman

re cςperit , ut interdum eXanimentur, ,

ac nonnullos etiam periisse dicant: aiunt autem arctari sibi spiritam, oci in auribus acutissimium doloris sesum percipere, quasi stylo perforentur. Inter hos Pateos variae Scrobes OG currunt , in quibus Aqua ad soli supertatem visitur, quae semper ebul lit, nota

E a secus

119쪽

ωus ac aqua famosi Balnei Viter biensis, quod dici tur il Busi came , a s Itam ni rigida est saporemq: salsu in praesert inc Petrolei odore redolet: aliquenausum medicum habere proba bile est,

horum Puteorum Custode scistitatus sum illorum originem, Δ u de somniarint Vonam Petrolei tam in WOfando latero, qui respodii sibi term

ille ex pi rat latentena Vena m i ad i Z l l αί- feb: Lucri ergo Pontis in Dr sagacibus. aetnasutis Indigen, suasor fuit , ut Puteos foderent , sicque etiam nunt ubi odor prope selum sortilis spirat novos Tute estodiunt. Qualibet laebdomacum. libravi us, minus Petrolei e P. t utis obtinent; illius autem talis est pnotas, & candor , ut nullius rei mixti ante foedari possit, qua incunqueCnim rem astandas postat illius candor illa,sus; si1 coute respuiteriuscunq; rei n-uubium virginalis hic lateXo ut nullo modo

120쪽

modo ab Agyrtis ad ut terari possit: o Nnes eni in liq uores superemi net. Vid tur equidem Quiri spiritu Uini recti ficatissimo permisceri, sed si Vini spirNtus cum tantillo Croci coloratus reddatur , apparet di stinctio, Petroleo si,

pernatante

Clani 1sJ acoboeus, ut ex il l ius Episto. Iaad Lectorem Opustulta Ariocii pra

fixa naturam Petrolei ad Naphiam, G Succimi naturam referens, ait Peramia leni destillatioue agam quod restiarat in fundo vim elee fricam paleas a, trahendo possidere: eriperimentum, addit , nimirum Petroleum eum spiritu nitri percomt m abi rct in crati amentum quoddam fragile , & opacum εὐChimicum creamen quoqΗe institu id Sch rode rus L 3 cap. 32. Petroseu in re

is cando i n Capella vacua,.quo pacto ait obtineri Spiritum limpidissimum .. Destillationem ego quoque institui, ac Iiquor exivit, cui, aliquid majoris: perspicuitatis accessit, sed non parum Dativi odoris decessi:ζ,exiguo magmate flavi coloris in fundo rei icto: Petrolea: sic destillii tum igne accemum flammam quidem mi irus su ligi nosse m , sed. magis languidam edere visu na est;qua