Francisci Ariosti De oleo montis Zibinii, seu petroleo agri Mutinensis libellus è manuscriptis membranis editus ab Oligero Jacobaeo..

91쪽

illustrarent,& orbi literato commmnicarent. Puduit quoque non parum quod Iurisconsul tu&harum ScaturIgInum iustoriam pri reuis coscripserit, admirandas hujus liquoris virtutes lis teris tradiderit, dum illorum temporum Artis Medicae Prosessor aliqui; provinciam hanc fuscipere debuiuet . Francisicus enim Ariosius se tunc temporis Monticiali Praetorem fuisse refert , quod oppidum Regiensis Ditionis est. Ubi tamen totum librumpe legr hisco nostri; Petrolet Fontibus admodum gratulatus starn, qudiutar

qualis est Franci sicus Ariostus; per legans enim est libellus , ac tali stylo

conscriptus qualis horum Fontium, dignitatem, ac praestantiam decebat Ipsi quoque , Arios o mihi gratulam dum fuit, quod tam celebrem Patro. num sortitus fuerit , qui illuas alloquin perituras chartas scombris ereptierit:

nisi enim hujus Regii in Dama Pr

fessoris diligentia, ac amor In literas opusculi istiuS pene sepulti mitemtus fuisset, Francisci Ariosti nome nox alta pressisset , cum tamen inter ita terato. viros meritii recenseri debean

92쪽

Mecum itaque animo versans, an publicae utilitati quicquam prostiturus

estem , si Libellum hunc Typographis

nostris recudenduna traderem, ac tam

egregium Scriptorem, sed ignotum, Patriae, suisque Provincialibus redderem, lubius herebam an id gratum futurum est et huic Saeculo ad res novas

solum intento, & in Animali Regno

abditiora quaeque minutatim perscrutanda Occupatissimo, donec tandem duo occurret c,que hςsitantiam meam

sustulere : unum quidem tuuS hortat iis extiti t, Vir Doctissime, qui non si tu na praesens, cum Anno elapso Muti-Dς ad aliquot dies mora traheres quo tempore sua vissima , & erudi tissima tua consuetudine perfrui mihi non sine magno senore datum esto sed etiam absens per literas stimulos addidisti, ut quando duo, vel t ria tantum hujus pusculi Exemplaria e Dania in Italia delata fuerint illud in comune bonum

recudendum curarem, ac eidem Observationes meas de harum Scaturiginum praesenti statu atte Xerem : alterum vero quod me ad Mutinensem

opusculi Editionem impulit , fuit eiusdem opusculi Exemplar M. S. in D α Esten.

93쪽

Estensi Bibliotheca repertu quod er ditissimi P. Bachini Bibliothecarii operae, ac bonitati debeo multaque alia egregia ejusdem Auctoris opusculata Μ. S. hac occasione inventa, ut Dial gus de Divina Providentia , Sermo de Purificatione B. Virginis, Epistola ad Sixtum ΙU. Pontificem de rebus summo in Pontificatu suo agendis. Injurius itaque hujus egregii scriptoris nomini, ac potissimum Ludovico Arimso, cujus di vina Poes summe delectatus su m, mi h i v i sus fuissem, nisi Framcisei Ariosti multifariam do fhrinamo,

eruditionem, & magnam apud Literatos illorum temporum existimationem, hisce Regioni bus, ubi olim vixi si

ac enituit cognitam redderem.

Nostrum igitur Exemplar Μ. S. Cuopusculo Hamniae impresso cepi conserre, ac nonnulla in nostro inventa sunt, quae in altero nullo pacto leguntur; sunt autem binae observationes in fine opusculi, quae pietatem redΟ-lent , in quibus bonus ille Vir refert ob praesentiam Morti, & aliquot Lusorulios Fontes ab olei emanatione stetis se: in fine pariter Epilogi extant ejusdem A uctoris protestatio adversus ob

94쪽

trectatores, Epigramma Civis Mutinensis ad Auctorem,ac tandem in fine opusculi tres Epistolae eruditorum , Hominum illorum temporum ad Auctorem in operis commendationem. Haec omnia igitur editioni nostrae placuit adjicere, ut Scriptoris tum pietas, tum existimatio penes Eruditos illius

xvvi magis innotescat. No exiguam quoque operam contulit hoc M. S. Exemplar ad multa emendanda, qua in Hastiniensi editione obscuritatem sali quam parere, & Lectorem remora-

Ad invisendas igitur hasce Scaturigines , quς ad 72. millia passuum Appenninum versus Mutina distant, me contuli mecum Ariosti libellum gestans, quo cum devenissem solitarium loci genium suspiciens cui meherclθumen aliquod inquilinum veterum caeca superstitio affinxisset cunctata, perlustrare coepi, & cum iis conferre, quae tot annis antea in opusculo leguntur descripta. Profecto loci facies non multum ab ea discrepat, qua Ariost iis eleganter delineavit, nam ad dexteram Montis Gibli planitiem versus qui Mons omnes supereminet, az

95쪽

in summitate Oppidum ostentat ejus. dem nominis duo alii Montes extantpricalti, nec multum inter se dissiti,

quos inter angustus clivus in imo visitur , per quem rivus decurrit ab Indi. genis diei usta Schian a, quod nome

1iibticuit Ariestus , solum innuens si uentum illud ex ingenti ruina hujusmodi nomen sibi comparasse, quod a verbi nostrati significatione non multum abludit, cum vox talis Divulsionem signi ficet; sic Montis dorsa m, per quam ad Rivum descensus est adhuc nuncupatur la Rucina: verisimile est autem ex praecipiti ravina in hisce nostris Motinus, qui toti faba atrosi siunt,

factam filisse aliquado angustam hanc Vallem, & vel uti Rimam, cum prius

forsan unus&idem Mons essent. Sa pe vero contingit, ut in hac Montana

Regione, quae Planitiem nostram resspicit, ac variis in locis ignem emat, Terra subsidat magno cum strepitu, qualem calamitatem praegressa hye me CXperta sunt varia Oppida, ac Villae, ut Colonis alid migrandum fuerit. Vallis haec igitur , quae Montes hos interjacet ea parte qua Orientem res picit Rupem habet praeruptam, ac ad

spee tu

96쪽

spectu horridam, qualem Auctor O- .pusculi descripsit; Rupes haec ad satis

longum spatium leni curvatura meridiem respiciens exporrigitur, totaque a vertice ad imum usque ubi decurrit Rivus albestit: aequis verbintervallis ita distincta est, u t ab aratro sulcata videatur; quod autem mirum est in tam longoriae tu, ac in tanta altitudine ne daerbulam quidem, vel fruticetum aliquod reperire est, tam inops ac squallens in cute facies est loci qui intra tam tum recondit thesaurum, more scilicet fodinarum, quae quo metallorum , ditiores sunt exterius squallidiores arparent. Altera pars tamen Montis opposita, per quam in Rivum est descem sus noninamena est, nam culturae patiens est, ct Arboribus consita, fatisique frugifera , binas propterea hasce doci facies non nisi cum quadam horroris, &Iucundi tatis mixtura intueri lu

cet.

In imo Vallis itaque, ac secus RivuE Rupis ventre Petrolei Scaturigines

Crumpunr, quae modd numero tres Observantur non admodhm inter se dissi. tae unius tantum meminit Auctor opusculi, ac eam putare licet quae m

97쪽

dium locum, & subi imiorem si turria

obtinet, cum ab Indigenis Fons s eius, ct Originarius appelletur, e X quo ub rior olei proventus obtinetur quam sex reliquis ad latera positis. Oleosam hanc Scaturiginem, cum primum innotuit , adspectui obviam fuisse arbitrari licet, postmodum vero ab Incolis ad uberiorem olei copiam impetrandam excavatum fuisse subterraneum ductum, qualis nunc visitur: per semiam enim in Saxo in sulpta in ad gradus 2 . satis commodus ad parvam Scr bem est descensus, cujus profunditas

duarum ulnarum est circiter aquam candicantem continens, in qua Petr

leum innatat. In Scalae fornice , qui totus scrupeus, ac parvis varii generis lapidibus coagmeratus est penes Scrobem rima visi tur unius palmi latitudine, longitu8ine vero unius ulnae, ex qua Rima,quae in Rupis adyta tortum so lapsu se recondit, aqua sensim d fluit, una cum innatante olei vectura. Cum loci obscuritas curiositati

meae non parum ossiceret mihi volupe fuisset lucerna accensa cuncta exa-Etius perlustrare, sed periculosae plenuisus aleae rena hujusmodi esse Fontisi

98쪽

custodes monuere, cum Petrolaum

Naphiae ad instare longinquo, aestate praesertim, ad flammam transiliat, ac

temporis momento, eXperientia teste, locum subterraneum totum incendio opplere possit cum extrema adstantiu pernicie.

Petroleum porrb, quod Fons hic vetus suppeditat rufii coloris est, quo 1

vero ab altero ad lae uvam posito educitur aliquantum nigricat, B alneum nugrum propterea appellatur. Odorem autem adeo gravem eXhalant har Petrolei Scaptensulae, ut in illis diutius

immoranti graves capitis dolores suboriantur: hinc pia ς statem ob partium volatilium promptam didii sionem Petrolei colleotio operarios non paruin,

infestat, quod hyeme non sic evenit; quin procul ab ipsis Fontibus ad integrum sere stadium Petrolei odor tam manifestu percipitur, ut pro Ductor , esse possit ad locum unde ei nanat. Mixari autem non semel subiit quomodb, cum Petroleum ex partibus ita volatilibus constet, illius odor penE ineluibilis sit, ut quotiescunque aliquid illo semel imbutum fuerit odorem tamdiu serVet, quam ob causam apud Nostra- D s tes,

99쪽

- 1οὶ is tes, quotiescumque a Medicis pro r medio Petroleum praescribatur ad solum nomen horrescant aegri,ac presse tim mulieres, quae solum perfundi vel

lent .

Ambrosiae succis odoriferis Pan

Bi; in hebdomada ii quibus nego

titi hoc demandatum est oleum colligunt ; modus autem hic est: Situlam fgneam in aquam dimittunt , . Pa r Amper inclinant , in quam manuali herbarum fasciculo, Scoparum ad initar, Petroleum innatans cam aqua sensim deducunt aquam CXiride, so-xamine in fundo Siculast aperto, a Petroieci facili n otio 'secernunt. EX

Fonte originario Petrolei sex libras plus minus, ut Got, qualibet video educunt, quod bis in hebdomada ex qui solent : reliqui Fontes pauperi res simi, imo alter ex his , ut mih ef tatus, ostio aperto iacet cuique eXPO-

Tempuς equidem quo Fontes isti Mundo innotescere ceperunt ex ipso Aristo habemus , qtii scripsit id contia Ancio 146 anensemrtiinar quomodo,

100쪽

modo, & quinam casus il Ios prodide. rit omninti subticuit: notionem ergo aliquam hujus rei exoptans ab Indige. nissciscitatus sum num quid hac de re scirent, ac ab iis accepi sibi ab Avis seu verum , seu fabulosum sit in traditum Strbulcum Scroiam macie consectam, re valde Scabiosiam agrςget abegisse, ne reliquos Sues infice v, azinVallem illam ubi sunt Petrolei Fomtes propulisse, quae post aliquod tempus domum, & hara m regressa est pin suis, & satis nitida, cum non migua

orculatori faid miratione. Verum curursus Sci CL haec in eandem scabiem recidi siet rursus a Subulco in eundem Iocu in propulsa est tuti cum deveni Lset Scrobem quandam aqua plenam celeri passu petiit , in qua cςpit se volutare , i diique ad aliquod tempus relicta

a Scabie denuo con Valuit ..

Is est igitur Fontium Petrotei Montis Libit praesens status: sicuti vero tinia Vallis quς Montes hosce interjacet, glebaeque ipsς hujus Unguinis odore perfusae sunt , cum ex illisper destillationem aliquam liquoris portionem esici experientia demonstrarit, sic Incolae lucri appetentes saepius proximis