장음표시 사용
571쪽
Dersin huius foede fine. & melius,quam alibi inumniri possit, excellentissimus Roteri in libello de Pacis ''Pes illum,ut refert Vlp. in I. deposita.6 peculium,iit. de peculio. dictum est,quas pusilla pecunia , liue patrimonium pusillum . Peculium autem Tubero quidem sile definiuit,ut Celsus in lib. 6. Digest. refert,quod se itus domini permisse, separatum a rationibus dominicis habet: dcducto inde,si quid domino debetur. Idem Celsus in I.disfinitio peculii,eo.tit. Peculii diffinitio , inquit, quamTubero exposui ut Labeo ai ad uicariorum peculia non pertinet,quod salsum est.nam eo ipi' quod dominus seruo peculium constituit, ut uacario constituisse existimandus est . idem Celsus in I. n cli rus. 6. I. de leg. 3. refert peculium id appellari, quod praesidii causa reponeretur, ut Proculus ait quibusdam bellis ciuilibus factitatum, & saepe audisse rusticos i nes ita dicentes, Pecuniam sine peculio fragilem elle. Inter has diffinitiones multiplices dubitauit Laurent.
. Valla, quam sequi deberet, cum Fcstus praelertim ita
scribat. Peculium seruorum est a pecore dicium, ncutveculium . & pecunia nobilium. Et Seruius grammaticus: Pec da. Ilum,patrimonium. ita enim maiores dicebant,a pecoribus, in quibus eorum constabat uniuersa substantia.
unde etiam pecunia dicta est peculio, quod propriς
seruorum est:prout etiam uo luit Vlp. in l. pateriam. pepecunia un cultum.sside uerb.sig.dum inquit Peculium habere node dicta. potest paterfam.quemadmodum nec seruus bona. IN etiam peculium,abusive tamen, pro patrimonio dicamus.Propterea dicat Laur .Hanc rem, tanquam arbiter
onerarius diiudicabo, &quidam breuiter hoc modo. νε-li1 4UI Peculium est, quicquid labore nostro paratum eit, invitis. quacunque persona, licet in seruis iura uelint domitarum accedςre consensum, ut etiam superius dixi. & ita sensit verg.in Buc.carmine, Nec spes libertatis erat,nec cura peculi. Et ibi etiam Seruius,& Hor*tius .ci.
572쪽
Rem poteris seruare tuam, redit uncia, quid sit Semis, ad haec animos erugo,& cura peculi. Et Cicero in Paradoxis: An eorum serimus dura est, qui cupiditate peculii nullam conditionem recusanc durissimae seruitutis Θ Et illos quoque ruilicos seneS, ide quibus Celsus meminit quem superius retuli dictantes pecuniam sine peculio fragilcm esse: intelligi debent, sine lucro industria parto. Nam cur habenti pecuniam maior pars praesidii collocetur in pusillo quod reposuit, quam in ipsa pecunia ' cum praesertim pecu lium sit pars pecuniae. & in hoc putauit Valla defccille nostros iurecons. sed in quo. Equidem non uideo quomodo a iurecon dissentiat, licet sub uerborum inuolucro seipsum decipiat, maligne cupiens.ca luna mari. Et dum superius dixi, maiores nostros a pecoribus p cuniam denominasse, quia omnis pecuniae pecus fuit fundamentum. hoc etiam uoluit Colum.qui in 7.scrip sit. In rusticatione,uel antiquissima est ratio pascendi, eademque quaestitosissima: propter quod nomina quoque pecuniae,& peculi j, tracta uidentur a pecore, quod non solum ueteres possederunt, sed adhuc apud quasidam gentes unum hoc usurpatur diuitiarum genus. ἰPlin. lib. 36. scripsit, pecuniam sortitam esse nomen a nota pecudis, quoniam antiquitus num i csfigie pecu dis signabantur. Hinc Plutarch. in Publicola asserit, in uetultissimis nummis signum fuisse ouis, Sc suis, bovi,que conspectum. Legimus & apud Plin. quod bos olim erat numisma Atticum,bouis nota percusium, Didracmum alio nomine dictum. Proinde reprehensione dignus non est Iulius Pollux, qui in expositione eiusdem carminis Homerici, quod apud nos retulit Paul. Iureconcin t r. ff. de contra. empl. putauit boves apud poetam intelligi posse pro nummis, in quibus bovis effigies impressa coni piciebatur: quod hodie etiam possumus dicere in illis nummis', quos uulgus Ambrosinus, seu Cauallelos appellat. Et posteaqiu in de peculio tractauimus,obiter castiganda est ostendicula in eod. tiri
573쪽
de peculio. in l. quis ergo casus. ibid. sed in omnibus erit concessio.&lcribendum : Sed in nominibus erit concessio. item paulo poli in l. summa. vers. sed dolum. Dolo inquit cum caret. castiga, Dolo non caret. Pecunia est uita hominis. ita pulchre inquit Bal. in l.
si tuis. C. de operis liber.argum l. aduocati. C. de aduocatis diuersorum iudiciorum . ubi Francisc. Are.ad hoc not. illuna lex tum .& ideo non minus eleganterquam vere dicebat Bal. in l. receptiua .in 2.col .ucri . & neminem per Illum tex. C. de non num. pecu. quod qui habet pecuniam, habet omnem rem quam uult habere: nam secundum Aristotelem num iis suturae necessi talis est fideiussor. Hinc cecinit Petronius arbiter: Quisquis habet nummos,secura nauiget aura , Fortunamque suo temperet arbitrio. Uxorem ducat Danaen, ipsumque L cebit 'Acrisium iubeat credere quod Danaen. Carmina componat, declamet,concrepet,Omnis
Et peragat causas, sitque Catone prior. Iurisconsultus paret,non paret, habeto Atque esto quicquid Seruius & Labeo. . Multa loquor,quiduis nummis praesentibus opta, Et veniet: clausum pomidet arca Iovem. Hinc s iis opportune dicit Bald. in tit. de pace comstan. in uerta libellarie. in s n. quod ecclesiae Lombax-diae non curant de seruitiis armorum,sed de redditibus bursalibus. Proinde communiter pro laudis ecclesiarupraeilari solet certa quantitas pecuniae, uel frumenti, quolibet annα & ideo putat Bal. quod in talibus laudis succederet mutus & surdus etiam a natiuitate:qui alias d lauda non admittuntur. cap. I. an mut. uel surdus. &etiam quilibet alius Heres, nisi tenor inue stiturae uel consuetudo ecclesiae repugnarent. & hoc dictum Bald. reassumit D. Alex. cons. i 3 6. uiso & examinato procensu. col. 2. lib. I.& conss. poderatis his. col. Σ.lib. s.& talis concessio non est proprie seu datis, sed est potius enaphyleotica, uel contractus innominatus: teste eodem
574쪽
Bal. in l. liberti libertaeq;. in ult. col. iter citem nota. deo per. liberi. quem sequitur Corn.cons. I 6..cOl. 3. ad s.&seq. in s. lib. poli Alex. in locis praeallegatis. & hoci consa s7.uisis .col. I. lib 2. declarando tamen ut per Co .men. cons. I 64. praelatus. in I. dub. Et propterea talis trasallus non tenetur praeliare iuramentum fidelitatis, s cundum Bal. singin d. l. liberti. col.ult. circa med. Ic si quitur Alex. in i .utrum turpem. col. ult. de uerb. ob l. Ias .cons. I7. in s. lib. . Hinc teste Plauto, pecunia rerum ac solicitudiniim causa est& captit.
Pa gogia in legato fundi instructi, quid significet apud Vlp.in l. quaesitum est. q. sed si sun diis. si . de sui do
instructo . alias dubitatum cst inter aliquos non paruae auctoritatis uiros: cum tamen clarum sit, in hac lege progenere seruorum accipi debere. Sueton. tamen Traquillus in uita Neronis, uerbum hoc usurpauit pro puero. rum concubitu,& stupro,cum inquit: Super ingenuora paedagogia , & nuptiarum concubinatus vestali uirgini Rubriae uim intulit. nisi tamen cum Hermolao malimus
in Suetonio legere proagogia, id est productiones. Ego tam emoeriorem lectionem existimo, si apud Iurecons paedagogica legamus: hoc enim nomine ministeria se uorum appellantur a Grecis. inde Latine ministram signiscat. Pedamenta,de quibus memini tui p. in L .de ser. rust. praediorum. sunt munimina & pali, quibus uitis caduca
fulci tu r. ut ex Catone docet Alex. Genia l. lib. 2 r. i o. Scpedamentorum tria sunt genera: ununa robustum,seu fixile, ex quzrcu,castanea, uel iunipero, quod ridica dicitur. aliud e pertica conficitur, hinc palus dicitur: & est
teres. tertium ob necessitatem ex harundineto conficitur: ut Varro & Colum. in tractatu de re rustica tradiderunt: Et propterea Plin. Pedatas uineas dixit, ut etiam resert Sipontinus in expositione 28. epigrammatis. Et sunt memoria digna ad i. pali. de leg. 3. ubi lignorum apnellatione non continentur pali, neque perticae, quodit numerum matςriae redigendi sunt. quod tamen re
575쪽
Bringendum est, nisi ex uetuitate ulterius ad usum uitium apti non essent. racos apud Pedicones gladio puniuntur,teste luiliniano instit. de pubi. iudiciis. g. item lex Iulia . quamuis quidam apud Imperatorem in eodem loco,in alio capite legis Iuliae, hanc poenam constituant: & propterea textum uiridum deprauantes,non peccatoribus, sed praedicatoribus legendum contendunt. Tamen quia haec eorum lectio minueret poenam, non puto ab antiqua lectione recedendum: cum alioquin tales uita priuari debeant, ut sanci
tum est in authentico,ut non lux. contra naturam.circa
fin.& in l. cum uir.C.ad i. Iul. de adul.secundum intellectum Bal. Inconueniens enim esset tam detestabile uitium puniri, solum priuatione dimidiae partis bonorsi, si honesti sint. si humiles, corporis cohertione , cum relegatione ut ipsi uellent cum alioquin & crimen adulterii,& incestus acrius puniatur. Si IureconLin I. I. ad s. is de extraord .cogn.dicat eum qui stuprum suadet, capite puniri debere.& distinctio l. Iuliae ibi per Imperatorem relata, quam hi uellent extendere, solum punit eos qui uiduas uel uirgines stuprauersit, secundum Maiathesnot. io r. nota text. licet glossatur nescio'quid in pte subintelligendum putet. Praeterea nonne legimus apud Augustum,quod peius est contra naturam, qtiam cum matre coire: ut habetur in c.adulterii. & c. seq. &seq. 3 2. quaest. 7. ideo consequens est ut maiori tama, &exquisita ad hoc coerceantur: ut etiam disponit Imperator in l.cum uir,praeallegata. Accedit etiam,quia praedicator secundum aliquos, apud idoneos auctores non recipitur, sed pedico: licet haec latinitas apud Imperatorem saepiuscule desideretur: ut etiam eleganter scribi Bal. in c. i.6.& quia uidimus.in s.col.uers& interdum. qui laud.dar. pol s& opportune retuli supra in uerb. Liberum. Hac poena etiam puniuntur non solum masculorum cubitores, sed etiam qui cum sceminis tali uitio se coinquinant ut per Dec. in l. 2. in 7. not. C. de secun d. nud. MQ.in constiti regni. in 3. lib. in εχ. ruta& adeo
576쪽
execrabile censetur, quod utens foemina dormiente co-tra naturam,& poli clamante, potest puniri etiam poena capitis, tanquam eam rapuisset : secundum Firmian. in uerb. Sodomita. ubi dicit, te ita consulia i sse. An autemper uitium Sodomitae liceat uxori a uiro diuertere, late Barb. cons. ult lib. I. Paena insolita adiecta in praecepto a iudice, excusat non comparentem a contumacia, ut non possit mulctari: puta cum in ciuilib. consueuerit iudex apponere poenam 2s .aureorum, si non comparuerit:& nunc dixerit, compareat sub poena aeris & personae. ita sing. Ang. in I. ult. .de canone largit. tit. lib. io. quod dictum alibi inmundo non inuenies, secundum D. Iason. in l. r. 6. I col.
r. ante s. ffisi quis ius di. non obt. sed ego hoc dictum etiam ibi in lectura Angel. impressa non imieniri. Aiado tamen quod hoc dictum etiam pro sing. ad hoc citat D. Ias in l.testamentum. in ult. no. C. detestamen.& refert D. Felin. in cap. a. in 8. colurn.uersic. sty lus curiae de rescrip. Et ultra eos notandum est pro extensione,quod is te idem esset , si solum adiecta esset poena pecuniariar sed multo maior, quam consuetum erat: quia amissio magni lucri,est iusta causa timedi: ut sing. dicebat Cyn. in l. interpositas. C. de transact. quem pro sing. commendat And. Sicul .incon C i. ex sacris. l. 2. vers modo incalu lib. i.& hsc decisio Ang est memoria digna, pro de sensione amici qui contumax diceretur. Et in proposito facit quod dicimus,quod poena insolita reddit actum suspectum: ut dicit gl. quae ad hoc communiter allegatur in s. si quis sub conditione. in gl. i. ff. de cond. insti. imo etiam usurarium: iuxta glo. sing. in I. cum allegas. C. de usuris,de quibus late supra in uerbo,Clausula insolita. iuncto sing. dicto Bal. in l. fideicom.f. si seruo. de leg. 3. Et ideo alibi dicit eleganter Bal. cons. 7s. spurio per i terpositam. in a . lib. quod elati suis extranes,& insolitus contrahendi modus, reddit actum suspectum. P am petens debet clare & plane probare. rex. est
577쪽
in l)ntestament. la I. ff. de condit. & demonstrat. qui est sing. secundum Lud. sing. 47 . testator. & Bald. post Iac.de Bel . in c. I .ante si . in cit . quai. dona. proprietate priueturi. Et ideo in poenis nunquam deferatur sacrametum in desectum probationis , quod alias in causis da . biis 'pedeserri solet. ita singui. Bal. in l. i. in z. col. in 3.oppo. G.de his quae poe. nom. quod dicit menti tenendum. sequitur Alex. cons. 3 4. uiso themate supra scripto. col. I. in I. lib.&cons. 33. uisb themate & instrumento. col. i. lib. 1.& pro sing. late reassumit D. Ias in rep. l. almonendi. col. i o8. uersic. 7. insertur.T. de iure tu. ubi de sendit ab obiecto Lud. Rom. qui ibi contrarium tenebat.& est notand. ad regul.in poenis.de reg.tur. lib. 6. custis concord . Et propterea sing. dicit idem Bal. in Iuli. f. emptor.qui est. g. ultimus, in I . opp. C. communia d4- leg. quod stantestatuto Mediolani, quod nullus solensis possit in territorio Mediolan .emere, cum sit contra ius commune,nt l. 1 . in fin. Ede contrah. empl. & statutum non statuat, quod in poenam contrafacien, perdat preci unxergo neque nos extendere deberius, per tex. expressum in I. I.C. non lic.habit. metro. 1ib ir. imo poterit retineri res empta,donec reddatur precium. peri. si non sortem. g. si centum. in s.fide cond. indebiti. Et hoc dictum pro sing. commendat. & sinpliciter sequitur Crem. not. 9s. statuto cauetur. & pro eo bellefacit glo. sing. in c. ult. de iure patro. quam ibi ad hoc ficit. D.
Abb. quod poena priuationis a iure eligendi uel praeseritandi, non debet imponi nisi a iure exprimatur: Et illam gl .ad hoc etiam pro sing. not. And. Si cul. in tram
de praest. Card. in I. quaest. primae partis.col. I g.&D. Ias in l. I. col. pen. ad fin.C. de transact. cum his quae scribi. D. Alex. in l. etiam. 6. I. in .colum. vers extra gl. is sol. t.& in cons. Ioῖ. uidetur prima consideratione. co Lpen. vers. pro hoc facit. lib. i.& Dec. consso. col. 3. Mercsed tamen. Et miror quod Bald. eam non allegauerit. quia d. l. r. per quam mouetur Bald. iudicio meo non.
probat,propter dictionem tantum,ibi in text.positam
578쪽
quo casii expresse constat, quod imperator noluit con- tra tacientem teneri ad poenam i sed solum ad restitutio. nem erecti, quoad numeratum fuerat. Et in illa l. est sing. cassis. quod obligatio,naturalis contrahitur, etiam quando alienatur res alicui. cuius commercium non habet: secundum Lud. Rom. qui dicit se prinium notasse singui. 76 an oblisatio.licet contrarium teneat Bal. iti' I. i. iti ult. col. si de donat.& Docto. Di, pliciter cum sequiitatur in l. mu itum interest. T. de uerbo. bbligat.
Praedictis etiam annecti potest aliud notab dictuni
Bal. in I. ulti in I. col. C. de excep. rei iud. de quo scripsi supra in uer. Notarius. Sed tamen contra ista uidetur facere, quo a sing. not. Bal. in s. placet. per illum tex. in fi .
C. de epist.& cler. quod si per statutum prohibitum sit, ne doctores salariati ii adant ad allegandum, , contra faciant: quod tamen debent puniri priuatione matriculae & falarii illius anni. & hoc ultimum pio sing. refert& sequitur Lud. Rom. sing. 26 . prohibet statutum. Sed
responderi potest, quod eius dictum debet intelligi secundum d. l. placet. ubi imperator procedit poenam iiii ponendo.
c.relatum. extra de cler. uel monac. posuit mirabilem. lata tolli,
doctrinam: quod si in aliqua regula, puta fratrum praedicatorum,contineatur aliquid sub poena:uerbi gratia, ut contrauenientes ieiunent per duos dies sequelites rex quo poena est limitata, non incurrunt peecatum moetale, quamuis iurauerint & uouerint regula in seruare.& hanc doctri ham commendat etiam Mathes not. 78. nota doctrinam. Accedat etiam, quod alibi sing.decidit Bal. in c. licet mapister. in 3:no. extra de suppl. nei. pril.tibi sing. concludit, quod sis tutum puniens eum , qui fuit in imora a Calend. Maii. usque ad Calend. Nouem aris, fioli habet locum in eo qui fuit in mota a Ca- .i Caleiid. Nouembris: & etiania Calend. Maii ad ,i sequentix usque ad Calend. Audiim: quia licet ista litora du6rum trinienti uni compre-
579쪽
hendat sex menses,ut etiam probatur in illo c.licetit men non est decussa cum illo modo,quo loquitur sorma statuti: sed est clapsum quoddam tempus in genere ita multum sing. licet inuolute,decidit ibi Bald. quod dictum dicit perpetuo notandum,quia peregrinum, &quia ad multa prodesse potest. Fel. in com .c.cu dilecta. in I '. col.vers. pro istis etiam facit. extra de rescrip. &hoe dictum Bal.citat etiam D. Ias inducens contra una limitationem Pau. ibi per eum relatu in auth.quae supi.
in 4.not. C. de precib. Imper. offer.
Penoris legato quid contineatur,satis abundeque scriptum est apud Vlp. in l. 3.ff. depen.leg. tamen lectanti mihi Nocte, Atticas Gelli, occurrit quaestio circa ipsum scitu , & memoria digna, quam subiicio. Is lib. resere, Mavorinum percunctasse quendam Grammaticum, quid esset penus, & quo sensu id uocabulum dicatur. Cui Grammaticus: Quaeris inquit rem minime obscuram.quis adeo ignorat, penum esse uinum, & triticum. oleum,& lentem,& fabam, atque huiuscemodi caetera' Etiamne inquit Phavorinus milium, & panicum, & glans,& ordeum, penus est λ. Sunt enim propemodum haec quoque huiuscemodi. cumque ille retices haereret. Nolo inquit hoc iam labores, an ista quae diaxi penus appellentur. Perinde igitur nunc te rogo, ut quid fit penus dicas, non ut aliquid ex penu nomines. Tum ille: Philosophias, inquit, ego non didici , nec discere appetiui. etsi ignoro , an ordeum ex penu sit, aut quibus uerbis penus diffiniatur: non ea re literas quoque alias nescio. Scire inquit, ridens iam Phavorinus quid penus sit, non ex nostra magis est philosophia , quam grammatica tua. Meministi enim credo, quaeri solitum quid V .dixerit,penum struere, uel longam , uel longo ordine: utrunque enim profecto scis legi c metum. sed ut faciam,aequiore animo ut sis: nec illi quidem ueteras iuris magistri, qui sapietes appellati sunt, dissinisse satis recte existimantur quid sit penus . Nam Scaeuolam ad demonstrandum penum, his uerbis usum
580쪽
usum audito. Penus cst, inquit,estu letum raut poculentum. quod enim ipsius patris,aut liberorum patrissam. eiusque fami liae quae circum eos, aut liberos eius est ,& opus non facit, causa paratum, ut Mutius ait penus uideri debet. Nam quae ad edendum bibendumque in dies singulos prandii, aut coenae causa parantur, penus non sunt sed ea potius, quae huiusce generas longς usionis gratia contrahuntur, S reconduntur. ex eo, P non
in promptu sint, sed intus & penitus habeantur penus dicta sunt. Praeterea de penu adscribendum hoc et putaui, Seruium Sulpitium in reprehensis Scaeuolae capitibus scripsisse, Aelio placuisse: non quae esui tantum, &potui forent, sed thus quoque & caereos in penu esse, quod esset eius serme rei causa comparatum . Massurius autem Sabinus in iuris ciuilis secundo , quod iumentornm causa apparatum esset, quibus dominus uteretur penori ad tributum dicit. ligna quoque,& uirgas ct carbones, quibus conficeretur penus, quibusdam ai, uideri esse in penu. ex his autem quae promercalia, &ς usuraria in locis iis leni essent, ea sola esse penoris putat, quae sint usui annuo. Sed posteaquam in l. 3. de penu legata incidimus,obiter hoc annectamus, dum vi p. ibi refert Aristonem notasse, legato penoris continerigarum, amurcam , mel. Garum liqua men eis ex stombro pisce consectum, ut scribit Colum. Amurca autem ea dicitur,tam quae prscedit oleum, quam quae subsequitur. Plin. lib. is .c.6. De oleo inquit quando fit, & e cortinis in labra sundentium, ut
faeces,& amurca liquentur. Colum. Postero die cribatur,& nouo fisco inclusa praelo supponitur, uehementer ue premitur, ut ex studet quantulumcunque habet amurcae. Proprie autem amurca olei est. Pallad. Deinde cum amurca subsederit, oleum parum triginta dieb. exactis in vitrea uasa transferri. De amurca meminit Verg Georg. l. Et nitro prius,& nigra perfundere amurca.
Scribitur autem Per c, scd per g, pronunciatur, ut C. ι Gaius,