Commentarii Galeacii Capellae de rebus gestis, pro restitutione Francisci 2. Mediolanensium ducis, nuper ab ipso auctore recogniti, & antea impressis emendatiores

111쪽

QUARTUS. LV

, apparatu plurimu egere audiuissent, exi simabant ob id solum Gallicas copias Padum transisse: nec uerisimile putabant Mediolanensi impersecta expeditione Gallos Neapolitanam quod uarijsiam rumori

hus serebatur tentaturos. Ita cum Monticellum Caesariani applicuissent: oppiduvans Padu Placentia uersus quini milli hus passitum a Cremona situm, Fidentioolam sese postero die conserre decreuerant, nisi ver levis armaturae equites quidam Regis cubicularius alter amanuensis Albanis ducis captiui in castra fuissent adducti: eX quibus cognouere Gallos,qui trans Padum prosecti erant, a Rege admonitos su issent omni studio conaretur hostem a Pacli ripa abducere: ut cum procul abesset, ipse posset armatis aliquot nauibus cum breui itinere Papia Cremonam secunda fluuq cursum tendatur Rontem Occupare, quem Caesariani paulo supra Cremo nam instruxerant. Atqlita hostibus Pado exclusistolam ipsenemine repugnante ditionem Mediolanensem facilius occupa

ret . Quod haud difficile factu perspicien

tes Caesarian monticelli sese continent,P sertim Φ Regi, & eius copiis se minus p

os sperabant cum rebus csteris,lum pecunia: quae segniter a C ssare subministrabat;

112쪽

in in superioribus bellis consueuerant, rici solum non iuuabant: sed iam aperte faue hant Gallo nunc hs, ac literis Pontifenhortabasut Lanoiulcrelicta cisalpina GaD liaxum exercitu in Neapolitanum regnia

reuerteretur pollicitus Regem mutato coκsilio ab expeditione Neapolis temperaturum. Nem solum Pontificiae &Florenti ne pecunis Lanoto deerant: sed ab ipsa etiam Neapoli,dc a Duce Mediolani,cui fere

sola Cremona relinquebat, ne minima adem partem eius, quae fuisset usui in tanto bello, percipere poterat ira,ut necesse fore prospiceret stipendii defeetu no modo enercitum augeri non posse: sed breui disso lutum iri. Non parti etiam angebat .ve neti Caesaresuperiore anno foedere conisi pacto debitas auxiliareis copias mittere detrectabant: nem oratores,qui Caesaris, Francisciq; Ssortiae nomine crebro Venetias, & ad Urbini ducem propterea mittebantur, quicqua proflaiebant ad Teta cerat timor potentissimi Regis: aduersus quem p Ugnando maius in se odium nolebant concidare, Sc maxime etiam illos mouebat suspicio non ab re concepta: ne,si forte Caesariani ad uersus Gallum uictores

extitissent eiecto Ssortia mediolanense imperi

113쪽

i4 perlum ipsi occuparent: quod ualde eos: angebat. Verebantur enim ne potentioris, uicinitas aliquando ipsorum Reipub. oviis cere posset. Quare Carolus Lanotus eiusque consiliarii conditionibus opera Poω, tisicis a Rege acceptis, relictis Insubribus: cum eXercitu in Neapolitanum regnum reuerti optimum esse existimabantAd sculdubio fecissent, nisi Dauatus,qui Sc rei militaris scietia, dc magnanimitate primas parteis in eXercitu obtinebat. ac etiam Hieronymus Moronus summam turpitudine esse praedicassent additis nuper sex miselibus Germanorum peditum, totidem Paulo post in auxiliuuentur dediscessu tum disserere,cum de pugna cogitandum esset: assirmantes, nisi frustra tempus tera tur,exercitum Caesari addictissimum,&ta longo stipendio ditatum Dossealiausta L sies eXigua necunia contineri, modocsermanis ivi per adductis non desit unde sese alere possint: nec pro uirili Ssortia Dacem impraesens ut antea semper fecit) defuturum: cuius eXemplo debere Lano tum non modo Neapoli quam maxi mam possit secuniam cogere: sed pri Mala etiam uasa aurea,& argentea ipsum, Ac relicitios duces pro sustinendo bello co

ferre Ius sententia cu uicisset, Omnesi cis

114쪽

yadum regressi Laudem Pompeiam pessiciscuntur: materiam. omne tormenta riam ad Regem deserri permittunt. At ut contra eXercitu hostilem si Neapolim peteret non deesset praesidium, La notus Honoratum Caietanum unum . primoribus, qui apud se essent, Neapolim mittit iac per proceres, dc principes regni Neain politam equites, pedites, deligi mandat ad uim repellendam Ipse interea Dauatus qtii maiore i bellum moliebaturanimoque iam conceperat cuipso Rege belli me tunam cubi Germani omnes aduenissent experiri: ne quid sibi a tergo relinquereε, cum omnibus fere copiis pergit ad Casiis ani arce supra Abduam recipiendam: quam Galli primis belli diebus occupaueram:admotis. tormentis ubi nullum pro pugnatores auxilium mitti senserunt, uitai tantum incolumem pacitam relictis ar rnis, impedimentisq; Omnibus:ex pactoti ad suos reuertuntur:magnusin tu Gallos, J qui Mediolani erant, inuasit umori ne ad Drbe occupandam Caesariani pergerent: quod quidem iccirco semper dissuaserat moronus, ne Hispanus miles occasione nactus non ante ciuitate si ea potiri conti gis et uellet excedere, quam stipendiues iamdiu debitu acciperet. Quare praesidio

arei

115쪽

arcI in deditionem acceptae imposito ad ciuitatem Laudem omnes reuerti sunt:ibigue ex literis Antonii Leuae cognouersie ermanos Paniae obsessos pecuniam efflagitare, minitari. eiustatem hosti tradere . nisi stipendium venderetur. Datiatus igit, ec moronus, quibus uictoriae nanciscen dae maior cura inerat , cum nem praesente haberent pecuniam nec3 fieri posseculeo tempore,etiam staffuisseti Papiam depor taretur, uafrefacto Germanos quietos reddere statuunt. Duos ita homines deliingunt fide , Sc industria praeditos : qui cum

equis uino onustiseconserant sese in castra regia: tria millia aureorum in uase uina mo occludunt . Quamobrem, ubi Papiae erant propiora hostis castra, tabernacula ponunt, tanquam uinum uendituri. Inti rea literis ignotis caracteribus scriptis Antonius Leua in urbe de tota re edocetur: ueXtemplo ab ea parte Qua signum datum erat, complureis milites ad leue proelium emittit:dum cs acriter ly castris ad arma coclamatur, tabernaculam 8c tentoria tolluntur ob hostium timorem, alter eae qs , qui deserendae in urbem pecuniae orouincia. su mpserata fracto uase uinario, 6c arrepta pecunia inter tumultum elapsus Papiam

ingreditur: dc ad Antoniu Leua adductρ

116쪽

LIBE R

sgnificat se pecunia portasse, non ut Gera manis omnibus satisfieri posset: sed ut duincum, qui soris exercitum gubernabant, 'tisfaciendi studium perspicerent: simulo intelligerent quanto cum discrimine illud, qyicquid erat pecuniae, attulissent: Daualique,aci caeterorum ducum nomine obse crat, ne in tam dsuturno bello quod tanto sumptu sustinetur, amittendae pecuniae auctores esse uelit. Germanus miles,qui nuncium dicere, ac Daualum uera scribere cognoscebat, ditionem non modo coprestitiam excitatam: sed ii 'et ad belli exitum i petendo etiam stipendio abstinuit. Per

eosdem etiam dies praesectus GermanoruPapie moritur ex acuta febre uel ut multi eκistimauere incerto ueneno, cum haud mediocris esset suspicio illum cu Rege ad prodendam ciuitatem consentire:& nς tumultus inter milites excitaretu r,si aut in iudiciiim i cicatu fuisset, aut uiolenter trucidaretur tutius consilium nonnulli captu fulisse affirmarunt illu de medio ea uia tollere. Interea cum e Germania sex insuper peditum millia Laudem Pompeiam aduerit rent,& persaepe ipsum Lanotum Neapolim reuerti uolentem auatus tandym cosilium mutare coegisset, moron usqr Cromona tantii pecunis attulisset,quantu satis

esset

117쪽

esset ad eo uitatu livbernss mouendum dc aduersus postem deducendum, quantumque ad prouidendum su ssicerecu t opera mi,tormentorum apparatus sim ac serramentaecu relicuis belli instrumentis noradeellent,iple Oaualus, cui a CaroloTano io cura belli gerendisropter magna rem omnium dissicultatem relinqiIehar Ir , rismiro ardore pagrahΓ immortalpsibi gloriam comparandi, ita omnia ad bellum necessaria Horono stimum operam eidem praestante praeparat: ducei &cohortiri centuriones: hortatur,ad prosequendum bellum et necessarium S gloriosum: cumque omneis serme bene animatos agno itisset , conuocatis Hispanis peditibus, a uisus summopere colebatur, Sc in quorum promptitudine & militandi meritia maxi

mam uictoriae reposuerat spem, supzestu

mitiuos hactenus commilitones a nouisastendens ut facile ab omnibus augiri posse in sancsententia orationem habuit sem

N,quaecurim bellorum discrimina gloris restrae,&Caesarei nominis amplificationi posthabuisse, profectib abscii stipendio ad/iaerius hostem educere poste non considerem . Sed cum animaduerto eosdem uos

esse,qui proximis annis Gallum Mediolano non modo fortiter expulistis : sed etia

118쪽

eum magna copiarum multItudIne remersum acie profligassis & tandem Italia coegistis turniter abscedere, spei plenus timo rem omnem abiicio: certamur uictoriam Mestra uirtute fretus mihi polliceri posse uideor . Quin Rege ipsum,qui nunc adiit. Non maiores utreis ad bellum afferre: sed, si uictus suerit,plus praede allaturum existimo: atq; illum in Italiam hoc tempore doscendisse uerisimile est, quia suis iam ter in de pulsis nihil ultra considat: tanto sacilios eum uinci posse arbitror,quanto nimio animi ardore uno eode. tempore εc Pa/piam urbem mun issima frustra treis mens eis oppugnet: dc exercitus partem ad tentandum regnum Neapolitanumittat quasi copias nostras ad hunc diem semperis uictas contemnat ,Quia penuria rei num mariae 2aululum laboremus Quod qui dem uos minimh mouere debet,qui tot annos Caesarismis piciis militastis: dc licet aliquando sera: tamen debita semper stipendia retulistis, quae nem hoc tempore amit telis, cu pauloante literis certior redditus smin Hilpaniam ingentem auri summam me catoribus Genuensibus numeratam esse, ut paulopost Genus in uestrum usum

reddatur. Quod si de amittendo stipendio nonnulli fortasse timent:nihil huiusmodi. nisi

119쪽

nisi hoste uictore metuendu est, quoniam uobis uictoribus ab omnibus Italis & Galliae locis pecunia minime defutura est: viseeloriamur e manibus nostris uta elabi nosse arbitror,si in aciem descendere. dc Dauinicos dies stipendiorum solutionem eXpe diare uolueritistor hostibus deuietis, tot ciuitatibus,& oppidis expugnatis aliquan do ditati. Iam hostis non amplius duorudierum itinere abes breui possumus modo ipsi non detrectaueritis )manii cum eo conserere: cui dc numero, & fortitudine Praestamus. Nec uereos ut Rex obstinato quodam animo nunquam se Papia abscessurum, nisi ea recepta, praedicat: quinetia

Diribus inferior. nὸ obsessis opem ferri patiatur ad pugnam iacens ussit. Quoli,

si sorte prs ter multorum opinionem non praestiterit: tamen aequum est eos, qui Pa piae inclusi sunt,&pro salute reliqui exer citus sese iam tertium mensem obsideri patiuntur liberarermaxime etiam gloriosum est cogere potentissimum Regem ad relinquenda iamdiu coeptam obsidionem. Caeterum tantum mihi desiderium cum ipso dimicandi Quotidie suggeritur ut si sors pugnam obtulerii sperem illum nullo 'roci manus nostras euasi- : gloriaFR, Ac nomen Caesaris, ac uestrum adeo auo

ii iii

120쪽

ctum Iri,ut non modo toti Italis,& Galllae formidandum sit: sed leges etiam imponexe debeat. Audita Dauali hortatione cum non solum Duces: sed milites etia sese ala -creis exhibuissent ad pugna offerrem , quoties iussisset contra hostem exire, Germarium peditatum etiam admonebunparte stipendii accepta; quo cibaria in castris emere possent, reliquum expectare ne grata entur, quod ubi antea ab Hispanis pro missum fuisse audiuerunt, pariter sese idefacturos pollicentur. Reliquum igitur erat id eria equitibus persuadere: qui iam mulato ante stipendium non acceperant : dc dissiciliores ad id faciendu uidebantur . Quare ad diuersa ore transabduans Cremonensis ditionis loca,ubi hyberna agebant, Davatus profectus eis persuasibu artesii pendii accepta 8c ipsi militare non rccusa

rent . Atmita rebus cum exercitu constitulisCaesarianthyeme nondum exaeshmeli Enanum primum profecti sunt, ut Mediolano ad decem millia passuum propinquiexve iren rucian Galli metu urbem essent deserturi. Sea postquam connitum est nuliasiana timoris edere, mutato consili adeπpugnandum oppidum Sancti Angeli

reuertuntur:qdferme mediu est inter Lata .dem urbem,& Papiam: necti id ab re . Na

riis