Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

291쪽

DE CONs TR VcTIONE positionem. Plautus: Perinde est praebere es agrum Ilcrilem Dienta lores.

cicero: columna de colla Cr Torquato conduxerunt faciendam. Suetonius: Gladiatores notos ut rapiedos,restruadosq; midabat. cicero: Recenti negotio literas ad te misi illandusq; cumum Suetonius. Vt confoudos eos magis ira muro qua puniendos habuerit. Hoc est,punire debuerit.

Supina priora.

Priora supina sequuntur uerbii significans motu ad locii:admittuntq; post se eosde casus,quos habent uerba ipsorii. Dicta sunt Supina quia uoce habent participioru passione significantium, Sc tamen resipinantur,hoc est conuertuntur in activam significati nem,praesertim quae in um,terminanturi ut seque tia ostendunt eXempla.

Vergilius: Aut Grai' feriarum matribus ibo. Id sustensi Euripilum scitatum oracula Phoebi Nittimus. In illis Admitto spectatum,Do nuptum,& consimilibus latens subest motus. Horatius: spectarum admi risum tenearis.antici Terentius: Datae, ne ita Pamphilo hodie nuptum Significant etiam passionem ante infinitum Iri. Terentium: Audicra non durum iri fila uxorem suo Hoc est,quod

non daretur uxor.

Quintilianus: Reus parricidij quod'atre occidilbet dum itu iri videbatum.Ηoc est,quod damnaretur. Ponuntur & absolute cum uerbo Est. ad. Itum est in ulccru terrae. Terent. cessitu uis adhuc est. Idem: Actgm est,si quidem haec uera praedicat. Quintil ventum est ad partem operis destinati longe discisima.

cicer

292쪽

PARTIUM ORATIONI L cicere: Bibulo de tribus ligatis assensum est. Poetae nostri nonnunquam pro supino infinitum,

more Graecorum usurpant. Vergilius: Non nos aut fino Li cos populare penures Venimus aut raptas ad littora uertere praedas.

Supina posteriora. Posteriora Supina passiuae significationis semesunt,adhaerentq; nominibus adiectivis. Vergilius: Nec uisu mila ire dictu labilis ulli. Hoe est,ut id

dratur aut dicatur.

Terentius: Sum extra noxa ed non est facile purgatu. Suilustius: Optimum actu ratus fortunum belli tentare. Pendent etiam interdum a substativis adiectium rum uice langentibus. cicer. Uuctis nefas esse iactu ni'ages isse talem senectutem. Legimus tamen Surgit cubitu, Redit uenatu,&s qua sunt alia. Cicero: Primus cubitu resurgat,postremus cubitum e Statius: Et liue uenatu rediturum in limine primo operiens. Sed haec nominu potius censicnda sunt quam uerbarut sit sensus Resurgat cubitu. Iloe est; cubatione,Cr Reditum venatu. hoc est, a uenatione. Non dicta ergo, Venio lectu criptused a lectone, scriptione is ita in reliquis id genus.

Participia.

Participia sequuntur constructionem uerborum a quibus derivantur. cicer.Nec sepulchra leges uereor quod diui ne perda minoria. Iuuen. -Tollere dulce. Cogitat haerede euriturus turture magno. V it Luccres preosi Proiecere animas, Idem: Ubera lacte domum referent distenta cupenci cicero: Ab his derelictus 4t,d quibus tuendus erat.

Veram

293쪽

Verum hic usitatior est dativus. Ouidius: Res audita mihi nota si tibi. Id, Vir mihi non isto more legendus eras

Participia facta nomina.

Participia fiunt nomina comparatione se temporis amissione. Comparatione,quia omne comparasitium superlativum aut nomen est ut adverbium. Tempus vero amittere participium dicitur,quum sine casu posteriore usurpatur. Ouidius: Palleat omnis amas. Cicero: Sed inuentus proficto est ille eloquem,quem nunquam uidit Antonius. Participia sunt nomina quum pro casii uerbi sui genitivum admittunt.

satast. de catilina loquens: Alieni appetens fui pro Uus. Terentius: Ilerus liberalis est, fugitans litium. Participia sunt nomina quoties no ut uerba ipso

rum componuntur.

ut apud Horatium: scribimus indocti iniq; poemari pa is

Non enim dicimus indoceo. Et apud Terentili: Tune hic homims adolescentulos,imperitos rerῖ eductos libere in fraude illicis' Quia non dicimus Imperio imperis. A Purio squidem veteres Perio uerbii activum traxere nod significut aperis,doceo: inde Peritus dicitur doctus,expertus sicut econtrario Imperitus,sed ctus, utq; inexpertus. Et apud Cicer. Que uellet ciuit indiffs causa impune posset occidere. Hoc est,non distri .nam indictum ab indico indicis significat folinuiter promulgatae seu demittit . Et apud Suetonium: Finere indicto rogus extructuό cst. Et apud Terentium: Instri pace,ultro ad eam licities,indicos te

mare. Hoc est,non secta. Infictum nanque ab inficio idem ess quod tinctum ficu pol ut . Liuius: Hoc luxu er pcrcgrini inficti moribas. Ginit

294쪽

Genitivus post Nomen.

MNI A substativa,qus significant pon ionem; menseram, siue numeria, alit

relationem ad aliquid,genitivii exigunt. Horatius: Pallida mors aequo pulset pede: pauperutabernus Regumq turres,o beate Sexti. Columceu Iugcrum auri pinguis plerum modios tritici cratis mediocris quius postulat. Plauti clanculum dimoli nardini unam amphorum cellarius. Horatius: Fic eritque tuus nummorum millibus octo. Wrg. Ast ego,quae diuu inccdo regina ovi s Et soror σ coi 1dem Sum putria ex Itacta,comes infelicis Vbfi, Nomine Actem nitis. Vertitur hic genitivus aliquoties in dativum,a cedente uerbo Est. Terentius Samia mihi mater fuit,ea bubilabat Rhodi. idius: Cui pater est Minos, i mater filia Phoebi.

Sed protrium si proprio iungatur subaudiedum est appellativum.

VenHectoris Andromacia,tarrhin eonubia crud3 Subcu. uxor Idem: - Atque una Phoebi,Triuisq, sacerdos Deiphobe Glu licinibήudi filia. Legimus etiam apud Teremtium: Huius Birium uideo.Subaudi cruam.

Substantiue posita.

Quaedam adiectiva substantiue posita,genitiumn admittunt:item pronomina quaedam. Iuvenalis: Quantum qui sua nummorumstruat in arca, Tantum habet crMei. Terentius: Nihil preti loci est relictum. Idem: Quid mihi est lucri te fideres Horatiues Plus dupis es Cr rixae mesto minus,inuidi .

re Quid hoc hominisu quid hic ornatus est quid illud nisi cy

295쪽

pARTIUM ORATIONI s. Iuvenalisangemit mitin pucr ngenui. I; pudoris. Horat. Dij beneficerunt inopis me,quodq; pusilli Finxerat animi. Vergilii Sunt mihi bis siplim praestati corpore nγmphae. Murtialis Crine ruber niger ore breuis pede mine Usus, Rem magnam praestis Zoiles bonus es. Aliquoties adiectivum neq; in genitivo neque in ablativo sed in alio casti apponitur.

Ouidius Ennius in emo maximus,arte rudis.

Species Θc genus. Species subiicitur generi in genitivo, aut in eOdem casu per appositionem. Vergil. Hic tamen iile urbem Putaui,seres locauit Teucrorum Sast R. Urbem Rhoma sicuti ego accepi initio Troiani codidere. Vergil. Aeternum&locus Palinuri nomen tabcbit. Terentius Heoru huic est nomen abute δε pponitur etiam aliquoties in dativo. Vergili, sint puer A tantus,cui natae cognomen Iulo Additur: Ilus erat. Sed eum elocutionem, cir consimiles, ns contra rationem usus autorum demdat, soloeci Dispecie non curra quum dativus gre proni j nominis,m cognomen, Me nomen generale,personam eandem repraestivitat: undela diuersis corbus

male certe cohaerent.

De Adiectivis Substantivis.

Adiectiva nomina pronomina, & participia comcordant cum suis substantivis in numero, casu, &

genere.

Cicero: Homines tenues unu balant in nostris ordinem ut promerendi,aut prostrandi bcnscij locum. Notentur A bsente,& Praesente, quae apud ueteres interdum leguntur pro Coram, & Clam praepositionibus.

Plaut

296쪽

PARTI VII ORATIONI L

Relatiuum substantiae concordat cum suo antecedente in numero S genere. Vergil.Pan Deus Arcadiae veni qum uidis Idem -Iovis omnia plena, Ille colit terris. Sed Suus, & illa quae Qui diuersitatis, cum cons quente saepenumero coueniunt,non solum in nume-m,dc genere sed etiam in casu. Vcrgil. India mittit ebur,mollis suu thura sub A. Plinius .Populantur hirundines,Cr quaedam alia asscs. O .lam gallitis tueri; reliquae quietu requirat ad parieta lacu.

APPENDIX.

Apud authores interdu praecedit relativum qui,

eiusdem quoque castis cum antecedente. idius:- Cecidere mum,quas legerat be M. Quintil. Timeo,ne,quos porrexerim cibos Menona fiant.

APPENDIX.

Relativum Qui, positum inter duo substantiva

diuersem generum,cum utrolibet conuenire potessi cicero Homines tuentur illam globum,qui terra dicitur. sanctius .Est locus in carcere,quod Tullanum appellatur. Relativum accidentis saepius antecedenti, quam consequenti accommodatur. Vergilius Et laetos oculis afflar ut honores, Quale munus addunt isori decus. Idenz-Pugna alera surgit, Quantus,ab occasu, mons pluuialibus Hoedis, verberat imber hamum.

Interrogativa. Interrogatiuum & Redditiuum eiusdem casus r α ι βρ

297쪽

esse desiderant. Terent.Quis tibi rideor aeque miser atque ego. Ausonius cuius opus Phidiae. Plautus Qualiue amico meu conmendaui bona probo cr=dcli. cis Q i uocas locos eos ii quam larent argu mcnta. adem: anibus rebus Messit argumentis, qu e ducuntur ex locis. Plerianque tamen casu discordant. Id accidit aut ex dictionis reddendae penuria vit, quotennis esscentsim annorum: num contentiis uox est inusitata. Aut ex multia plici uerbi constructione.ut,quunti emitur uoluptas s nimio. Fudiu ne accusas an homicidij utrossue de ambobus. cuius est diadem Regis.cuius interest non meusta tua. Comparatura. Comparativa & Superlativa genitivum eNigunt. Comparatio est minorum ad maiora, uti maiorum ad minora collutio. Fit autem comparatio ad unum, vel ad plures, tam fui generis,quam alieni: sed ad unum ui generis c parativo:ad plures superlativo utimr cum genitivo, per Ex aut Intσ soluendo. lit, riuu Milior est dextera Cr,Digitoru medius est sensimus.

Horatius ad duos Pisonis filios cribras:

O maior iuuenum quamuis Cr uoce paterna

Fit cris ad rectum,cν per te sapis: hoc tibi dictum

Tolle memor, Vergil.Furiarm maxima iuxta Accubat.

Comparativa, quum eXponuntur per Quam, ablatiuum ascistunt. Ad unum, plures uestu diuersista eius in generis, compara Euo ablativum damus. Florat.Uilius urgentum est auro uirtutibus aurum. Cicero: Qitae non posterior dies acerbior priore Cr quae non m sequens hora antecedente calamitosior populo Rhomano Solvitur huiu modi ablut sin Quam, coniunctionemrie u

298쪽

vum,dr casum uerbis audiensi Cicero: Nihil est auteni vi bilius,nec copulatius,quam morum militudo.Subaudie j. Idem: Fortiorem me puto iam te.Subintellige putem. Additur & comparativis alter ablativus significans modum eXcessus. Iuvenal.Toti cohors pede non est ultior uno. Plautus: Seliiij de quidem est quam tu longior. Horat. Quanto perditior quisue est,tanto acrius urget.

APPENDIX.

Tanto, Quanto,Mult Longe,& Facile apponum tur etiam superlativis. Catullul:Tanto psimrus omnium poeta, Cranto tu optimus omnium patronus. Terent. Is quaestus nunc est multo uberrimus. Quintil. Longe omnium,quos quidem mihi audire conligis, p. stantisimus Domitius Aphim Cicero: Virum omnium totius Graeci efacile docti, unum. Halonem in maximis periculis, iussedisti esse uersatura accepimus.

APPENDIX.

Positivi cassini admittunt etiam comparativa &superlativa. Ouidius Non illo melior quisquam nec amantior equi Quinti Vt pleniori obsequio demererer amantisimos mei. Cicero: Nec vero tibi fenatus umicioriquam cunm ciuitas. PILhius. Ad imi ante omnia homini canes Cr equi. Cicero Alit etia, si uis,namma tardiori Idom: Sero autem germine imitas tar Ninus Suber.

Distributiva,& Partitiva.

Nomina partitiua,aut partitiue posita,genitivunt postulant. Omnis partitionis genitivus pluralis est nudire nisi sit nominis collectisnpluiturq; per Ex,er Intcr. Dicta uni autem Partit r 3 M,

299쪽

Terent.Vnu buram quaevis causa me it sciam umet. Vergit Diui in promittere nemo Auderet. Plinius Boues animulium foli,σ retro ambulantes pascatur apud Garamantis. cicero:Quem linum nostrae ciuitatis er ingenio,σinducti id praestantistimam audeo dicere. Sed in his genitivus significans totum, saepe in

alium casum uertitur.

Liuius:Vtris confusi cude dicitur visu species in quiete viri maio- ris hauario habitu.Suil .QN ncmo uir inclis aut praestantior.

APPENDIX.

Numeralia omnia ordinem significantia,partiti nis quoque genitivo gaudent. Teret. Est genus homirui, qui esse primos se omnium rerutiolum Horat.Ηaec misi septimius sapientu octauus amico Amu dodit. Cicero Quotus enim quisque philosophorum inuenitur, quisι Δ

Sta Quotus interdum pro Quot,usurpatur. Martialis: Dic quotus es,quunti cupias coenoemec ullam Addideris uerbum cana parata tibi est.

APPENDIX.

Quaedam pronomina genitivum quoq; partitionis admittunt,sicut adverbium partim. Cuid.sic icti dissigrim,quisquis fuit ille Deorum Congerim Fccuit Hamq; in membra redegit. Cicero: Sed eorum partim in pompa, partim in acie laustres esse volucrant Hoc est pars.

AP aECTIVA quae comodum aut incommodum significat, aut relationem ad aliquid, dativum eXigunt.. Horat.Siscis ni patriae fit idoneus,ntilis agris.

300쪽

ΡARTIUM ORATIONIS veru sis bom,o Dellas tuis. MartialTurba grauis paci,placidinimici quieti. Plautus: Volo te uerbis paucuris,si tabi molestum non est.

Terentius Solus est homo amico amicus. idius Ardua morus erat gelido contermina Ionii. Idem:Qui color albus orat,nunc est contrarius albo. Sed relativa quaedam nunc genitivo, nunc dativo

cohaerent.

Terentius Et milis in oram uum. Cicer . Non video,cur non potuerit patri imilis es e filius Terentius: Patres aequum esse censent, nos neque illarum asynaege rerum,quas stri adolescentia. Ident Hegio his cst cognatus proxim istastinis nobis.

Lucumis: Quem motuis,par huius erat.

Vergil. Par leuibus umtis,uolucriques issima fremo. iustinianus: Ius autem istud gentium non solum humani generis

proprium cstscd er omniam animalium. Accius Fors domin tardaeque uiri ulli propria in vita est. Cicero: Commune autem imantium omnium est,coniunctionis appetitus procreandi causa. Iustinianus: Ius autem gentium omni humano generi commune est.

Alienum uero huius,huic,& ab hoc dicimus. Satantis: Ille eos in domum Decij Bruti pcrducit,quod pro propinqua erat,neque aliena confiiij,propter Sempronium. Idem Simul alienum fuis rationibus exis Zimans uideri, causam ci-xiam cum seruis fugitivis communicasse. Terentius: Homo Am,humani a me nihil alienum puto.

In bilis.

Verbalia in biliti accepta passive dativo gauden ut participia in dus. Horatius Multis ille quidem flebilis occidit. Id migore pigra prius,nec formidabilis uta