장음표시 사용
221쪽
Nullusque sdeicommissarius,executor,administrator,tutor, vel curator neque eorum uxores,sii j,nepo , neptes ,& fratres possint aliquid emere de rebus stabilibus fideicommissariae,tutelae, seu curae; & si emerit,emptio sit nulla, & pro inualida eam habeat magistratus,nisi interueniente auctoritate, vel decreto Senatus, seu Extraordinariorum, seu offici j Terrae firmae, in eorum respective
iurisdictionibus. alimentisprassandis. Op. XI.
FIlius etiam emancipatus,& emancipatione non obstante,teneatur de bonis,seu rebus suis dare alimenta victus,& vestitus patri& matri egenti,seu partem alimentorum,si pater, de mater haberet eorum partem vel ex bonis suis,vel aliunde. Nepos similiter etiam emancipatus, emancipatione non obstante, teneatur de bonis,& rebus suis praestare alimenta victus ,&vestiatus auo,& auiae Paternis egentibus,seu partem, quam a bonis suis vel aliunde non naberet, si tamen auus filium, aut filiam non habuerit habentem bona; nam filius prius teneatur ad alimenta patri,vel matri,quam nepos auo,& auiae. Si plures fili j,vel nepotes haberent bona,& sic tenerentur ad alimenta praedictorum,seu alicuius eorum egentis respective ut se pra; &aliquis eorum praestaret partem per alium praestandam, habeat actionem aduersus dictos confratres, & connepotes, & eorum
Et qui praestiterit alimeta alicui ex praedictis sue pro se,siue pro alio,
possit post mortem illius,cui praestita fuerint alimela,solutionem suam consequi in bonis illius,cui essent praestita. . Pater, mater, avus, & auia paterni teneantur de bonis suis praest re alimenta victus, & vestitus filio,& filiae, ac nepoti, & n pti ex filio egentibus, seu partem, quam aliunde non haberent, si ex conuenienti,& decenti labore personae suae alimenta haberen percipere no possentide qua cognitione an bona habeat,Vnde alimenta in totum seu pro parte percipere possent & an ex conuenienti,& decenti labore,magistratus stare debeant relationi diligenter per eos sumendae a duobus ex proximioribus pro
222쪽
pinquis ex parte patris, S duobus ex parte matris illius, de cuius alimentis tractabitur: & non existentibus propinquis, i vicinis
eiusdem. Declarato, quod pater primo teneatur ad alimenta filiorum, S eo
non habente bona,teneatur auus in omnibus ut supra.
Si filii vel filiae,aut nepotes,vel neptes ex filio existentibus patre. Velauo paterno ab sciatibus ,& qui in absentia siclerint extra dominium per annos decem continuos,vel ulrra vendiderint, seu alienaverint aliquam rem immobilem ad ipsos filios,vel filias, nepotes,vel neptes, vel etiam ad patrem, vel auum paternum per i- nentem , seu quae per ipsos, seu aliquem eorum postideretur, saltem ciuiliter,& hoc pro alimentis victus eorundem fili j. filiae, ne potis,& neptis, dicta alienatio firma sit,& remaneat,si per magi stratum interposita fuerit auctoritas, cum consilio, & consenta duorum ex proximioribus propinquis dicti patris, vel aui paterni absentis si reptrirentum alias duorum ex proximioribus vicinis, nec postea dictus pater,vel avus audiatur in petendo dictam rem, neque etiam aliquis, qui praetenderet postea eam emisse a .patre, vel auo; & haec quatenus dictus pater, vel avus absens non prouideret de alimentis quia si prouideret non pollit fieri aliqua venditio. & de prouisione vel non, stetur iuramento dictorum pro' pinquorum, seu vicinorum I & in omnem casum venditio fiat in publica callega. Et praedicta locum non habeant in filio, seu filia. nepote, vel nepte praedictis, qui intulerit iniuriam dicto patri,vel avo, propter qua mereretur priuari alimentis, nisi esset paratus stare: sic se obligaret ordinationi duorum ex proximioribus propinquis dicti patris , vel aut absentis, & seu ordinationi patris velavi,quando redierit.
Si filius ita agendo,negotiando,contrahendo,bona paterna,vel aliena consumpselit, vel aliter dilapidauerit culpa fua,non possit patrem,vel aliam personam ad praestanda sibi alimenta conuenire. Quando pater,Vel auus paternus praestat, seu dimittit filio,vel filiis. nepoti,vel nepti ex filio usumfructum bonorum eorunde,debeat dictus pater,vel avus habere integra alimenta quamdiu vixerit
de bonis dicti filij,filiae,nepotis,vel neptis ut supra donatis,& seu
223쪽
pro quibus ususfructus fuisset relaxatus, seu donatus; dummodo dicta bona,seu fructus lint suscientia ad integra alimenta; quia alias sit saluum ius,in omnibus ut supra.
Si maritus steterit absens extra dominium per annos tres continuos vel ultra; & uxor non habeat unde substentari possiti& magistratus illud arbitrio suo cognouerit, habita informatione a duobus proximioribus propinquis dicti mariti,& totidem dictae uxoris,& eis non existentibus,a vicinis, magistratus ad instantiam dictae uxoris vendi faciat, de vendat in publica callega de bonis mari rixel mulieris, ut eidem magistratui videbitur tantum quantum. Opus erit,ut ipsa uxor cum familia mariti s si habuerit familiam in habere possit victum ,& vestitum pro modo facultatum mariti. Et si maritus perseuerauerit, extra dominium per sex annos relinquendo uxorem absq; prouisione victus,& vestitus, & ad certum terminum in litteris magistratus constitutum, admonitus, ut redeat,cum posset ad uxorem redire,noluerit, uxor possit consequi
solutionem suam pro simplo dotis,seu patrimoni j sui ,& pro antefacto in bonis mariti. Et magistratus concedat mandatum pro restimo consequendo,& tradi faciat plenam possessionem dictae uxori; quae bona possit eadem uxor pro victu, & vestitu suo vendere ,& alienare sine consensu ,& interuentu mariti; sed seruata in reliquis forma statutorum; & haec omnia saluo iure credi
Minoribus prouideri debeat de alimentis in eorum bonis, ad requisi tionem tutorum,vel curatorum vel eius, qui alimenta praestaret, aut cuius interesset. filiabus etiam, & neptibus ex filio primortuo innuptis,debeatur etiam alimenta in bonis patris,uel aui paterni usq; quo nuptae fuerin vel dotem perceperint,adeo quod alimenta praedicta non computentur in dotibus, etiam quod pater, vel avus paternus dotem,vel legatum reliquerit dandam, seu danduad earum maritare. & alimenta praedicta decerni,& taxari debeat per magistratum de consilio saltem duoru ex proximioribus propinquis ipsorum minoru, seu filiarum respective ex parte patris, δε totidem ex parte matris,uel maioris partis ipsorum propinquo
rum. & decretum alimentorum aliter factum non valeat.
Pupilli vero nutriri debeant, & morari quousque fuerint aetatis an
224쪽
norum trium completorum penes matrem, quae non transiueirit ad secunda vota :& aetate annorum trium completa, nutriri, dia manere debeant penes auum paternum, si eum habuerint: si vero non habuerint, vel dictus auus decederet remanere, & redi- .re debeant penes matrem,quae sit vidua. si vero mater non extabit vel transierit ad secunda vota, maneant pencs auiam pate nam , si illam habuerint, & ea non extante, penes proximi Oresagnatos; & in eorum defectu penes auiam maternam,& ipsa non existente,penes alios proximiores propinquos.
Declarato tamen respectu agnatorum, & aliorum pro in quorum, quod pupilli, & minores nutriri, & manere non debeant penes illum ex ipsis,qui esset minoribus successurus. . Et etiam Declarato,quod penes praedictos respective stare debeant, dummodo morari possint honeste,& sine aliqua turpi suspicione. Et Declarato,quod in pupillis excedentibus aetatem annorum dece, quoad locum,seu personam, penes quam nutriri ,& manere de beant, possit haberi ratio voluntatis ipsorum pupillorum. Praedula vero de pupillis,dc minoribus procedat si pater,vel avus paternus in testamento, seu ultima voluntate non declarauerint penes quem nutriri,seu morari debeat quia si illud ordinauerint,d beat illud obseruari, nisi aliqua emerserit causa non cognita a testatore, propter quam non possint honeste, aut sine suspitione morari, penes quem testator ordinauerit; quo casu locum habeant supradicta. Is Cum mulier petit solutionem dotis, &antefacti in bonis mariti praemortui,vel eius,qui esset obligatuR dc haeredes mariti, vel ille obligatus, ut haeredes contradixerint, magistratus, pendente lite mulseri petenti, dari faciat victum ,& vestitum in bonis mariti, vesobligati,iam pro ipsa uxore, quam pro familia secundu faculta, te in mariti, seu eius,qui ab ipsa diceretur obligatus; dum modo dicta mulier promittat, de idoneam fideiussionem praestet de resti ..tuendo illud,quod sibi datum fuisset occasione dictorum alimentorum si sententia contra eam lata fuerit. . iEt in praedictis omnibus procedatur summarijssime, sine processu, per viam praecepti,& sine figura iudicio δε non possit peci,nec dam
225쪽
De alimentis minorum elapso anno non petem dis. Cap. XII. Vi minores domi propriae,vel habitationis, vel alibi receperit,
. habuerit,uel alimenta eis praestiterit siue ratione tutelae,vel curae,vel administrationis, aut propinquitatis . coniunctionis,pare tellς,affectionis ut alia quacunq 8e non fecerit c6stitui,decerni, seu laxari alimenta per magistratum intra annum unum a die, aqua dictos minores nabuerit,ues alimentaverit numerandum, nopossit pro eis, vel eorum alimentis quicquam petere, vel habere; neque occasione alimentorum praestitorum minores molestare, seu grauare,nec in eorum bonis solutionem consequi,nisi pro an
si vero post annum constitui,vel decemi,& taxari fecerit alimenta, dictorum minorum per magistratum, possit solutionem cons qui,& habere in bonis minorum a constitutione, & taxatione in
antea tantum Vltra annum praedictum.
. suodmuri intermedysint communes. cap. XIII.
SI murus intermedius,& communis domorum reperiatur,seu fheirit erectus, seu altior estectus, & fabricatus a domino alicuius eae dictis domibus ; & exinde dominus alterius domus voluerit domum altius tollere,seu altiare se per muro praedicto; vel etiam murum altius tollere,liceat ipsi hoc facere super muro, & de eo tam Tm communi a principio se valere,dummodo soluat illi primo idiam expensarum dicti muri per eum factarum declarandarum arbitrio duorum magistrorum antelami, seu fabrorum m rariorum eligendorum per magistratus. Si quis vero habuerit domu contigua alteri domui, quς habeat muruproprium, & resentem duntaxat trabes, & tigna dictae alterius domus, possit habens domum vicinam mittere trabes,& tigna indictu muru,& adhaerere, & firmare voltas in eo, & de eo se valere pro praedictis,ut de c5muni dummodo no possit nocere muro, &domui cuius est,iudicio duoru magistroru antelami eligendoru
226쪽
rere muro cum voltis, vel firmare superco voltu, soluat tantum. quantum arbitrabuntur duo magiitri antela mi eligendi ut supra& nihilominus murus remaneat eius,cuius prius erat. Nemo possit pontellos apponere de domo ad domum, nec appositos reficere, sed aedificia firmare,& eorum firmitati consulere clauibus ferreis, quas quilibet apponere possit muris intermedi)s. etiam penetrantes ad partem vicini,dum modo murus vicini non deformetur,nec per ipsam clauium appositionem detrimentum pariatur.
Qui habuerit aliquod cancellum, seu senethram supra tectum ait rius a quo tecto ad fenestram non sint ultra palmi duodecim , t neatur ad omnem instantiam domini tecti claudere cancellum, siue fenestram vel muro,vel crate ferrea,vel lignea,adeo quod ea eo super tectum destendi non possiti Possint habentes murum communem de ipso muro pro via suae domus qui'; se valere in totum, dimisso tamen debito spatio, ne iatotum perseretur, vel adeo subtalizetara latcre vicini, ut domus vicini constituatur in aliquo periculo. Et quilibet dictorum vicinorum possit eo modo via dicto muro,ita tamen,ut in altitudine,& latitudine quisl habeat suam portionem. Et haec non obstante quacuns; praescriptione in contrarium, & non obstantibus quibuscunq; fenestris,uue cancellis, α alijs quibuscunq; luminibus,& aperturis. Et quia inter domos in Pluribus locis adsunt crambici, nrrieo possit occupare dictos carubietos,nis pro dimidia quisque versus suam
me damnis re sciendis, ου arboribus cadendis. p. a IIII.
QVi in aliena terra arbores siue domesticas , siue siluestres inciis
derit,seu eradicauerit,deuastauerit,uel exportauerit,dc seu aliis quod aliud damnum fecerit,teneatur damnum emendare ;& vutra cadat in poenam librae unius usque in quinque si damnum factum fuerit de die; di librarum duarum usq; in decem , si factum fuerit
227쪽
suetit de nocte arbitrio magistratus. quae poena pro medietate sit damnum passi. Sidaumnni fuerit famam per bestias, seu cum bestijs, dominus e
vim teneatur ad refectionem damnorum & ulterius cadat in
poenam,si damnum fuerit datum in terris clausis, seu quado sunt seminam,vel in eis adsunt fructus, librarum duarum vi; in decem arbitrio magistratus. & in terris apertis,seu quae non sunt se. minatae,&in quibus non sunt fructus librae unius, v'cin quini,
Et si bestiae fuerint caprae ,hirci, seu porci,duplicetur poena. Liceat etiam dominis,&custodibus terrarum occidere bestias ins
rentes damnum,si eas repererint in tems clausis tantum.
Si dominus bestiae voluerit eain relinquere,seu dare pro poena,possit id facerct remaneat liberatus. Qui damna aliqua intulerit in nemoribus Reipublicae, aut etiam inspectatibus ad communitates siue usu,siue aliter, cadat in poenas respective statutas inferentibus damna huiusmodi nemoribus; dumtamen non sint minores suprascriptis respective. Si damnum fuerit datum in aliqua terra ut supra, vel factum incendium,seu furtum siue in terris,sive in casinis,sive in domibus, siue alibi; de nesciatur persona, quae damnum dederit, vel furtum fecerit,teneatur uniuersitas illius loci , ad emendationem damni,nis daret conuinctum damnificatem ante solutionem secutam.& si damnum,incendium, vel furtum praedictum esset commissum per bannitos,seu bannitum,teneatur uniuersitas hominum ad emendationem damni, etiam si notitia haberetur de delinquentibus , nisi delinquentes per dictos homines caperentur, de consignarentur in forti js iustitiae. Ce damno dato, incendio, seu furto facto, & de quantitate damni, seu furti credatur iuramento domini,vel possessoris rei, vel terrae, vel manentis in ea,vsque in quantitatem librarum decem , etiam iuramento ciuis Genuae mascilli,siue forminae usque in suantit tem librarum viginti quin ,dummodo dicti iurantes sint bonae vocis,condicionis, de famae. &a dictis libris decem non pollit a pellari, vel reclamari.sit tamen salua facultas illis,contra quos coincederetur liccntia probandi contrarium. Appellatio vero a dictis
228쪽
ibris viginti qumq; non retardet executionem ,
Damna autem maioris quantitatis probari debeant, & ab eis appes
Damna soluenda per communitates repartiantur per rectorem, sin .dicum,seu ad id deputatos inter homines communitatis:& ab eis exigantur, nec damnificatus teneatur ad dictum repartimentum
Declarato tamen quod quatenus uniuersitates ,& homines aliquid soluissent, habeant ius recuperandi in bonis eius, qui damnum dedisset una cum damnis,expen sis &interesse. i i et Non possit aliquis tenere,vel teneri facere capras,vel hircos pro ipsis inutriendis prope mare per milliaria quinq; sub aeadem poena. Res habuerit arbores pendentes super viam publicam seu super ter ram alterius,teneatur eas incidere,nisi essent altae a plano viae, seu terrae alterius per palmos decem octo. Si later terras duorum aderit via. publica ,& ambo conuenerint de faciendo,uel quod alter faciat angelum super dictam viam, pos. sint illud facere, dum tamen sit altum a plano viae ad minus per palmos decem octo. ' ἡ Sed si non conuenerint,neutri liceat id facere.
. De aquaeductibus molendinorum, oe frumentis
molendu. Cap. XV. 1NVllus etiam habens terras iuxta alueos, vel aquaeductus, aut
clusas aquarum molendinoriam,aquas ipsas de cursu suo sol to remouere,vel diuertere possit, nec debeat in damnum, dea uastationem,seu incommoditatem molendinorum; saluo tamen iure eorum, qui alioqui in dicta aqua ius haberent. Possit tamen qui voluerit reficere,vel aptare, seu refici, vel aptari facere dictos alueos,aquaeductus,& clusas in eo loco,in quo esse consueuerunt, nec possit ab aliquo impedirnimo magistratus teneantur de hoc licentiam concedere,si fuerint requisiti. Et si alueus, aquaeductus, vel clusa esset iuxta viam publicam ob refectionem, vel aptationem via astringeretur; possit nihil
minus de licentia magistratus, id fieri, dum tamen via remaneat ampla,
229쪽
xm pia, & lata arbitrio magi liratus, saltem ex informatione pro
Nullus vero possit uti benescio praesentis statuti, qui intra annum saltem a die, qua ceperit molendinum facere non coinpleuerit ipsum molendinum canalibus,rotis,molis,& alijs. Molinari j, & qui molendinum pro molendo tenere solent, obligati sint accedere ad accipiendum frumentum, saltem intra milliaria sex a molendo computanda,cuiuscunque petentis, si tamen ante petitionem non habuerint in molendino, vel non sint in itinere pro eundo ad accipiendum granum suffciens dicto molendino per dies octo. Teneantur dicti molinari j restituere quanto citius ,& ad summum intra dies octo, a die accepti frumenti numerandos farinam , ex ipso grano facta in bene macinatam ad domum,cuius fuerit fru
Non pollini pro eorum mercede accipere nisi laxam pro tempore factam, seu faciendam percenseres. Debeant granum acceptum ad macinandum bene, & legaliter custodire,& saluarcide de eo farinam facere,& non mutare,seu cambiare. Et de mutatione,seu cambio, aut mancamento credatur iuramento
domini,vel dominς grani dummodo sit bonς vocis,conditionis,&famae iudicio D.censorum,& dummodo iurent intra mensem unum a die apportationis farinae, nisi per molinarium probetur
Molinaris contrafacientes in aliquo, teneantur ad reficiendum damnum,S cadant in poenam arbitrio D.Censorum.
De quadrupedibus restituendis. Cap. XVI.
QVi equum,mulum,uel quadrupedem emerit,uel alio titulo ac quisiverit,si retinuerit diebus quinq;,intra quos non denuntiauerita quo titulum habuerit, seu coram magistratu quod ipsum retinere non velit, non possit exinde occasione alicuius morbi, seu viiij contractum rescindere, sed valeat, lege aliqua non obstante.. - Si
230쪽
Si vero acquirens dedisset causam morbo,vel vitio, non possit etiam intra dictos dies quinq; illum restituere. Eis de his oriretur quaestio, procedatur, & cognoscatur summari 's ne figura iudici j,sne petitione asetaris. Et ad euitandas impensas, quae per saepe sunt in deponendis huiusmodi quadrupedibus in taberna,hospitio, seu stabulo, possit emptor volens ex causa, de qua supra, quadrupedem restituere illu, facta notificatione venditori,sive obligato intra tempus, de quosapra,retinere penes se dictum quadrupedem si maluerit, durante lite. Et nihilominus non intelligatur sibi causatum aliquod praeiudicium,quo ad litem: dc iura sita remaneant, & conseruentur talia,qualia sibi competunt.
Vllus possit eligi censarius,qui non sit bonς famae qui nesciat
scribere, qui non sit aetatis annorum triginta, & qui non se oriundus in ciuitate,vel domini; vel qui non habitauerit ca eius familia in dicta ciuitate per annos decem ad minus. & haec arbitrio, & iudicio Magnificorum Patrum communis, ad quos
Electus antequam admittatur ad exercendum, teneatur iurare. Scpromittere in actis curiae patrum communis exercere bene fideliter,&legaliter situm officium,nullamq; fraudem,vel dolum in eo committereri & etiam praestare idoneos fidei utares pro libris quingentis in dictis actis depraedictis obseruandis. quod iuramentu, promissonem,& fideiussonem teneatur renouare singulis annis, aliter officium praedictum exercete non possit. nean tui censari j habere,& tenere librum,in quo scribere debeant eadem die,vel saltem sequenti omnia,& singula mercata,seu negotia quae fecerint, seu concluserint, vel quae mediantibus ipsis, completa seu conclusa fuerint,sub poena amissionis falatij, seu mercedis,& tantundem quantitatis applicandae operi portus, Monogduli. Teneantur etiam dare cuilibet partium requirenti ci piam dictae scripturae; & similiter intra horas viginti quatuor immediate secuturas postquam fecerint, seu concluserint aliquod