장음표시 사용
11쪽
tractus tenipore eonvenit, non vero quanto pretio, suturae accessionis tempore, qua lacus au eius est, jam venire posset hinc in V. de solution dicitura Cres. iorem non esse cogendum, in adiam formam nummos accipe se, si ex ea re amnum aliquo pabsurus sit 'meque me movet s. a. st de res creae. Si quidem ex his verbis si dictum esset, quo tempore redderetur in aeniseitura ess, quod contrahentes voluerint, ut vinum in illa boni late redderetur, quae tempore litis contestata vel rei judicata fuit. Nee turba me as de amomemti. utpote cum venditori mora potuit imputari:
Dis, it 1 44 ii duo casus a regula excipiendos esse patet satis ictioni, quis Tandem dicitur cae ex eo contractu, itur actio, quae x contractu vocatur certi condictio e quam,adminiculo nostri Principii, facile desinire possunt; nempe quod si actio
personalis, qua creditor contra debitorem experiri potest, ad rem sive quantitatem in eodem genere, elo j. idem ex-demque naturam qualitate restituendam. Genus
est actio personalis, quia mutuum est contractus, hic vero producit actionem personalem g. I. Insis de actio i. in quia condietio personalis actio g. b. In P. Z t. cumque injuri diei arg. L/. Instit. de Turesis jure suo definitiones ingrediantur causae externae, id ipsum etiam hic usu venit, siquidem creditor est, qui illa experitur actione; cui creditori, cum in Praedicamento Relationis sit, negotium intercedit cum ipso debitore in fundamento, ibi crediti , hic debiti rex quo fundamento resutiat materia circa quam , quae est res credita debita, ut restituatura formale porri est ex intentione agentium, ex qua aettonesimo rates iuridicas aestimamus oes ejusdem generis bonitatis: inuidem ad hunc finem, ut suum creditor recipiat, i. e. mutuata quantitas ipsi redda-
12쪽
reddatii Quae actio quomodo in judiciis relli institui debeat, meum quidem nondum est judicare, utpote qui ad iudicia causas peroraturus nondum perverit: cum ver x ore Nobili T. D n. praesidis Institutiones Imperiales nuper mihi, aliisque explanantis, perceperi .r, libellum actionum ad formam Syllogismi a- Iicujus practici componendum esse, facere vellen ta hic periculum, si hoc sine periculo fieri post et Co i Vmularam Domino Iudice comparet Lucius breviter fau' 'Vjuactum enarrans. u amvis in jure salubriter provisum sit, ut ille, qui rem ab aliquo in suo genere functionem recipientem mutuo ad certum tempus accepit, eandem, post fluxum illius temporis, in eodena genere, quoad ejusdem naturam riualitatem, resti tuere teneatur hocque tamen neglecto, Ofilius frumentum tot vel tot modiorum ipsi Anno 6 o usque ad annos duos integros creditum , non restituit: ex quo factum est, ut Lucius interim, cum pretium frumenti augeretur, non sine suo incommodo coactus fuerit, pecunia numerat sibi aliquot modios frumentorum coemere cumque suum frunaen tum
ipsi filius ponte reddere nollet, invitus quasi hanc actionem intentare necesse habuit petit igiturcior, ut reus ad restituendos tot vel tot mutuo datos frumentorum modios adigatur cum omni causa expensis. . Cum vero Nionem excludat exceptio Exeeptio M. tot. tit. Insit. de excepi re u mnino audiendus quoq; est qui forte hac excipiendi formula uteretur Fateri se quidem aliquot frumentoruin modios sibi abactore ad mensuratos fuisse: Sed non totidem,quot Iibello suo complexus est Actor, quare opponit exceptionen debiti ex parte illiquidi, quoad caeteros modios paratus est eosdem crastina die ad metiri Lu-
13쪽
eior petens sibi jus&justi tint administrari. Sique
deinde Actor& reus Replicationibus, duplicationibus, triplicationibus . Quadruplicationibus usi sunt: v. tot.tit. Insu. de Replication forte judex juxta officium ....u suum, tot cit. Insi c. de 'μ.Jud in V. 9δa si de actum iudieii ita pronunciabit. Quoniam reus confessus est, iviginti frumentorum modios ab actore mutuo acceptis promptu sq, est illos in eadem naturain qualitate cras reddere, tenetur creditorin actor illos ac ei peri eum hac tamen reservatione, ut, si actor I quid probaverit, stibi plures viginti deberi frumentorum modios, ad residuos condemnari debeat reus quae sententia in iis, reb creae fundamentum suum laabet. Nunc consulto lata opera omitto In debitum, de quo S. I. Insit. o. moaere comtrab. oblig. kalterum contractum realem assumo.
4 Extus de contractu Commodati a. Insis. Qib.
motare contr. obtig IMP. jura nos Docentis hic est: Item is, cui res aliqua utenda Luur, est,commodatur,oluatur, c tenetur commodati actione. Sed is ab eo, qui mutuum accepit, longὸ distat: nams non ita res datur,
ut ejus Lair ob idde ea re ipsa restituenda tenetur. Et is quivim, qui mutuum acces , si quoi te fortuit eas mmiserit, quodaccepis Muti incendio, ruina, nauseagis, mulatronum boliumve incursu , nihilominus obligatus renua nec in is, qui utendum accepit,san quidem exactam aes gentiam custodiende rei praesare juletur nec sust cis ei, tantam dis entiam Gibuisse, quantamsi is rebus adbibere statius es, simod alii dirigentior poterat eam rem custodire sed propter
14쪽
pter morem mma me ea non renuinis a movinosissi eulpa, casu interveneris,aE sui sitae, quod tibi
commodatum est domi,peregr tecumferre malueris, F Aincursu sium,praedonumve, ve aufragio miseeru, dubio um non est qui ad resiluenda ea uenearis, Commocrata autem res tuncpropri inte igitur,fluata mercede acceptave constituta, res tibi Menda data es aliqui mercede in te veniense locatus tibi usus rei tithro gratuitum enim esse ebra cominodatum. In hujus f. a. expositione sta' Dese i νεῖο tima nomine incipiam ubi eommodatum a modo, Nomini . quem commodatarius observare debet, vel 1 commodo rutilitate, quana ille in re habet, derivare licet dicitur enim quod res utenda detur, quae verba non in sensu diviso, quasi eommodans in commodatarium transferat non tantum usum, sed Ἀ-psum dominium , sed ineonjuncto accipienda esse docet IM 'ER A TUR sua explicatione, dum dicit,
i. e. gommodatur: ita enim res sese habet, ut in hunc Contractum non veniant res, quae in suo genere functionem recipiunt, hoc est, ubi una res alietius vice
fungitur, sed speetes sive ipsa corpora. Ipsum con
traetum ita definire placet. Commodatum est Definitio ι.ε. Contractus re initus, ubi usus rei ad certum tempus modum ve gratuito conceditur, ut eadem res, non alia, restituatur. Quam definitionem breviter per Eiusdem se partes enodabo. Commo num hoe esse contra-pi
ctum ex eo patet, quia de fi lio contractus qui est
conventis vi sua obligationem effieacem producens' inuidem realem, quoniam ob rei interVentum a contractibus verbali, literali, consensuali-
mitur primum ab usu rei datur enim res aliqua utenda, solus enim usus commodatarii est, comm
15쪽
dator ver sibi retinet dominium Je possessionem
com nodati de quidem re uti licet ad certum tem- ros culus te ita poris quamvis in hoc . r. nulla expressi fiat nientio, tacita tamen subest&praesupponitur, quia enim hic res gratuito usui est, non poterit, citra summam ingratitudinem, commodatari'us perpetuo ea uti, elegante JCtus in i . com quam necessitatis es commo are et ita modum commodati,
Anems praescribere Vin est, qui beneficium tribuit ubi ob beneficium datum commodantis uris est, Legem praescribere Commodatario licet aequali, quo u quo usus se extenda : additque de modo, ut indice tui, non indifferenter concedi usum, quasi hic cinabus sive deteri oration c0nsistere posset cum enim Coaimodans dominium possessionem in re sibi
retinuerit, contra AEquitatem natura Iem esset, exce diere modum in re sena nauci ta praescriptum. Por' o differςntiae pars potissima est , quod gratis ad usum coni modatarii de turres in fine enim . a. e.
sun a hanc praescribit CAESAR : Gratuitum debet esse commo atum cujus rati iterum ex aet r. I. s. . com- ωο at haec est: quod φmmodare sit quoddam beneficium, quod quam primum remunerationi obnoxium fit, limites bene saeti quasi excedit. Ultimo habetur, quod res in species estitue da; id quod ex naturis rei commodatae apparet siquidem hujus proprietas possessio penes comm 'dantem manet, sola rei usurpatio indulgetur Commodatario ut ita non nisi in re unica spectare possis dominium, possessio nem usumque, qui usus dum hactenus alienus fuit,
jam post sinitum tempus in re commodata ad ipsum
16쪽
commodantem transit. Postqaiam IMPERATOR Dἰr faenilἀe Tentiam hujLI Contractus in Definitione consideravit, persequitur justo ordine deinde ejusdem distri uo.
rentias a Contractibus Mutui . Locationis. Differentiae illae valli sunt ordinis, quibus a mutuo segregatur in Commodato enim res restituenda est ipsa,
i. e. eadem individualis, quae commodabatur, in nu, tuo ero aliae res, princ. Inste. ib. mod re conre, o g. Secundo per Commodatum untaxat usus concessus suit, retenta proprietate sipossessione , cum in mutuo Creditor a se dominium , possessionem --mnem utilitatem abdicavit debitori fecit,
hoc enim sibi volunt laaee verba namque non ita res datur, ut ejus Gai i. e. non ita comparata est natu ra Coninio dati, ut rei in sum tantum concessae una etiam dolavinium ac possessio transferatur, sicut sit in Mutuo. Tertio distant inter se, quod in Mutuo indistincte, sive mutuatarii culpa, si v non, interve ne rit, casus fortuitus ab illo ut debitore sit praestandus, cujus tertiae disterentia ratione ex secunda differentia petere jubet Imperator, hanc scilicet, quod in Mutuo res accipientia fiat, hoc est, accipiens dominus constituatur, res vero perit suo domino, siquod consequens est , etiam rem mutuatam casu fortuito deperditam restituere necesse habet debitor versic is quidem qui mutuum accepi Aliter vero in Commodato est, hie enim, si res majori viae casu perierit, obligatus non manet commodatarius ad rem alia morestituendam,cum res ipsius facta non fuerit, sed usum tantum habuerit . Quarto disconveniunt inter se, quod, quia in Mutuo a primo momento factae numerationis, in debitorem dominium una cum possessione translatum est, non nisi omnis culpa C ca-
17쪽
&easus lartuitu niuiuatarii esse possi aliud autem dicendum sit de Commodatario, qui eum neq; dominus neque Possessor sit, sed extra tamen servitutem usus Taltem usuarius aliquis, culpam quidem praestare debet, ast non casum fortuitum, nisi hunc suae ulpa causatus fuerit. Illam ulpam an levissimam intelligemus, dubio non caret siquidem hoc f. a. . dicitur, quod Commodatarius exactam diligentiam praestare debeat, quae exacta diligentia positiva erit, cujus oppositum culpa lata Verum enim cum snt. I. g. . is de obsig. ct in hoc ipso Commodati Contractu, Commodatarius exactissima diligentia oneretur, in dubie in hoc . r. exacta diligentia superlativa, &ejus oppositum culpa levissima intelli, genda erit, quod ex contextu f. a. facile probatur, siquidem a Commodatario major diligentia in re commodata requiritur, quam in re sua propria, quam tanquam Paterfamilias custodies, cujus ratio haec est, quod hujus contractus utilitas ad solum
Commodatarium referatur , qui cum rei alienae usum gratis habeat, in ea custodienda summam nava, re debet operam, nec obstant verba haec ui modo a.
Lo ingenitor, quasi hic diligentior faciat, ut Commodatarius non possit dici diligentissimus spondeo enim quod vel in abstracto consideretur
exactissima diligentia, vel in concreto, si hic Commodatarius cum alio comparetur, cum aIter altero soleat esse diligentior. Attexitur porro in n. a. i. Loes inter Commodatum 'ocationem differentia , quod illud gratis concedatur, hac ver mercedis interventu. Subjugat vero d. g. r. Commodatarium praestationi casus fortuiti, si hunc sua culpa sibi attraxit, quod illustratur exemplo aliquo, quod cum hoc
18쪽
lio e permutou Titius Norinbergae a Caio Ommo.
dat aliquot vasa aurea de argente , ut ex his, in filiae nuptiis Nor inbergae praeparatis,cum hospitibus splendide eonvivari possit i ea vero usui illi concessata transportas eiula Argentoratum, ut iisdem ad tempus creditorem morosum securum redderet, quae tamen in itinere praeda fiunt militis gallicani , ubi conventus Commodatarius exceptione ea sus fortuiti se excusare nequit, cum in culpa haereat, quo die egre transportari jusserit pocnia. me actione hujus Contractus haec in prisc. hujus g. a. pauca consignata vel ba sunt es tenetur commodati actione; ex quibus d aliis . . a. verbis oppido appareti quod hac actione utatur Commodans contra ipsum Commodatarium: An vero ciuic actio aliqua prodita sit contra Commodantem, ut,si prohibeat re uti, vel vitium rei scienter occultaverit, ex quo damnum sensit ille, cui ea commodata erat , nihil in textu g. r. memoratur, cum tamen apertissimi uris sit, quod ex Contracta Commodati duplex oriatur actio, alia directa , alia eontrarii, hinc Inscriptio in Digesis si Lib. XII Tit. VI. Commodati in contra e si eut&ing. o. Insiit de poena temerὸ lite occurrit distinctio, quod quaedam actio sit directa, quaedam contraria. Sed cur in hoe g. a.
actioni Scommodati contrariae, qua Commodatarius dati eontrae periri potest , nulla fit menti tentarem ratio rianςm in eo inquirere, quare alia actio Commodat 3 μβεε vocetur directa, alia Contraria nempe ad nativa
verborum significationem respiciendo, directa dicitur, quia directo irincipaliter ex contractu fluit dedit enim Commodator ideo rem usui, ut res ipsa finito usu&tempore reddatur .ho Commodatarius promiserat, qui nunc promissis non stans in i vitus
19쪽
Vitus direct Dactione pulsari potest cumque Com
modans Vir naaxime bonus esset, non potuit Com. modatarius praesumere, illum recommodat,ut prohibiturum esse, aut rem vitio aliquo laborare, unde damnum metuendum sit 'conscriptus itaque essi hoc . r. Contractus Commodati cinde enata actio prout natura eorundem se habet. Quod vero ue-ce Tu temporis Commodatarius nolens volens, cum aliter re uti non posset, magnas impensas in eandem fecerit, hoc ex post facto accidenti est, ac pra ter opinionem utriusque contrahentis hinc ad illas impensas, cum sponte non solverentur datur Commodatario actio Commodati contraria, quasi directae opposita de qua hoc g. r. aliquid consignare opus non fuit, utpote quae ex eventu demum damno rum&impensarum factarum, quae utraque is orata accidere poterant, nascitura Quamvis ex .aI Uit. de action. verbo, Ommodari, facile quis percipit , intelligi actionem commodati directam e contrariam utpote cum utraque bonae sit fidei, S: nulla detur sectio bonae fidei, quae in . A Cap. Insiit. . t. non e-
Deseribitur numeretur Potest autem directa Commodati actio acti OCom ad hunc modum describi: Quod sit actio personalis, 'in qua Commodans experitur contraCommodatariu ut post finitum usum tempus rem salvam S integra restituat: Dicitur actio personalis, quia ex contractu venit C, I. Unt. M action qua post uis pereeptum elapsum tempus competit, non vero ante illa , al- sin tentata forte exceptione pluris petitionis tempore excluderetur: LII. Insi de Action. ad rem restituendam ipsam, ut salva Mintegra sit, hoe enim intendit Commodator, cum usum gratis daret,in hoc Commodatarius promisit a quam deteriore reda
20쪽
reddit, non liberatur, nisi&interesse praestet s. . Comet adati, mi ora res maximopere deteriorata sit, preti una rei solvere necesse habebit Commodatarius, cumma Xima haec deteri oratio quasi rei sit interitus , ut hic illud indas. Commodari obtin at qui rem deteriorem reddi non videtur redde rei faciet huc in simili l . depignor act. quia res cori apta non est res integri aliud pro alio invito Commodanti restitui nequit, et ίδ. I, - ν αν, S is,
kὸb.e ed. Post hanc directam , succedit contra Maia , Leontraria quae Commodatario contra commodantem ad id, Actio.
quod interest, competit ut si hic usum rei ante, temporis finitionem prohibeat cor. i. s. st coma; o- dari. vel sciens rem vitiosam ignoranti commodet 3. . eod. de sumtus non modicos Commodata rius in rem eX penderit. d. l. S. I. a. ccia. . eod.
est Praeterea si apua quem res aliqua depon, tur, re obligarur tenetur actione depositi quia si se de ea re, quam accepit, restituenda tenetur. Sed is ex solo tenetur, si qui dolo commiseris culpa aurem nominei. e. desiduis negligentiae, non tenetur citas securmes, quiparam is genter custoditam se fure amiserit: quia qui negligenti amico rem usodie amoradit non es, stasi facilitarii imputare debet, Antequam de hoc Deposito, quod vocant Regular explicare incipiam, ex tum ad certa capita disponam primum est descriptio depositi Contractus secundum continet praestationem in hoc contractu, tum per Positionem-