Proceso contra el rey de Mallorca D. Jaime 3. mandado formar por el rey D. Pedro 4. de Aragon publicado de real órden por Manuel de Bofarull y de Sartorio Tomo 1

311쪽

Regno Valencie aecedere non disserret. Dictus autem Rex Majorice requisitioncm predictam spernens dictas vistas habere contempsit excusans ipsas sementis et coloribus exquisitis. Ceterum idem dominus Rex Aragonum attendens dictum Regem Majorice predicta in notoriam offensam et injuriam Regie magestatis et dispendium reipublice contemptibiliter perpetra se nec Potens salva conscientia tot intolerabilia prejudicia sub conniventia preterire citavit dicium Regem tum Sua littera sub hac forma.

Sigue aqui et documento que se enc uentra en ta pi-gina 107. Et cum idem Rex Majorico cui fuit dicta littera ei-tatoria presentata rebellionis calcaneum erigens coram dicto domino Rego Aragonum prefixo sibi termino aut etiam die sequenti de benignitate seu gratia spectatus

comparere Vel aliquem responsalem vel excusatorem mittere contumaciter renuisset. Idem dominus Rex in

suo palatio civitatis Darehinone ad quam dictus Rex Majorice eitatus fuerat pro tribunali sedens Regem

ipsum reputavit et declaravit tam in non veniendo quam in non firmando de directo quam alius non obtemperando eontentis in littera citationis predicte exigente justitia contumacem et contra eum ut contumacem hujusmodi et lauda predicta esse juxta usaticos Barchinone et alias legit time procedendum Secundum Diqitig Corale

312쪽

quosquidem usati eos et consuetudinem Cathalonie generalem quibus juxta dictas conventiones subesse noscitur Rex predictus potest licite dictus dominus Rex Aragonum sine processu alio ex sola firma juris denegatione em parare realiter et Occupare potenter Omnia dicta lauda et in suo dominio retinere et dampnum inserro dicto Regi valitoribus et subditis suis in dicta contradictione seu rebellione ei adherentibus vel prebentibus consilium auxilium vel favorem et ita idem dominus Rex Aragonum quibuscumque officialibus

sui A et omnibus Regnorum Suorum gentibus noscitur mandavisse. Sane cum convocatis ad certum diem baronibus militibus et exercitibus Regiis pro executione hujusmodi sucienda sanctissimus dominus Papa volens viam apperire concordie misisset ad dictum dominum Regem Reverendum in Christo patrem dominum Λrmundum Archiepiscopum Aquen Sem ad magnam instantiam et preces Regis predicti idem dominus Rex uti dictum Regem uel orice posset ad viam trahere rationis guidaticum sibi concessit ob reverentiam Sed is Apostolice diserens terminum qui pro predictis fuerat dietis exercitibus assignatus. Dicto vero Rege Major iee ad civitatem Burchinone ud quam idem nuntius advenerat accedere et coram dicto nuntio tractatu habito eum deputatis hinc inde ad hec tractatui concordio condescendere noluit et firmam juris ad quam teneba-iur persistens in sua pertinacia sacere recusavii penaper eum neglecta quem disserentibus et contendentibus firmam de directo sacere infligitur per dictos usaticos quibus subest. Dictus autem dominus Rex optans die-

313쪽

tum Regem ab omni erroris devio revocaro instante dicio nuntio apostolico et ob reverentium die te Sodis prorogavit guidaticum supradicium quo pendente cum idem Rex Majorice ex eordis superhabundantia et appetitu illicito libertatis non valeret ulterius conscientiesue occulta contegere existens adhuc in civitate predicta et allegans in genero et asserens ubusive dictas tonventiones et inlaudationes viribus et esseclu carerepi odieiuna Regnum Majorice nec non terriis predictas a dicio domino Rege in seudum letiere cum in Strumento publico contemptibiliter denegavit protermittens ab tendere quod modico lapso tempore pr dictus conventiones quas jam bis renovaVerat tortio renovans se predicta pro eodem domino Rege in seudum tenero presente gentium multitudine copiosa in Regio palutio Barchinone cum sacramentia et hornagio publico recognovit. Que quidem preceps et onerosa nimium denegatio non a discretion matre Nirtutum sed a voluntaria mentis precipitatione noverca justitie cernitur processisse. Post que recedens idem Rex subito a civitate Barchinone dicto domino Regi Aragonum tactus ingratus et potentiam domus Aragonum insuperbia nimis obstinata contempnens durante dicio guidatico et dicto nuntio apostolico udhuc in civitato Barchinone pro continuando tractatu die te concordie remanente non erubit ostili moro nulla dissidationo

premissa ex quo non modicum notam incurrit mercatores et alios subditos dicti domini Regis in terris suis sub spe fidei et securitalis ipsius existentes capere sit bona omnium Deeupare et poStea cum galeis ipsius Diuiligod by Cooste

314쪽

maria dicit domini Regis Λragonum invadendo cepit et eX pugnavit seu capi et expugnari secit quandam navim subditorum dieti domini Regis Aragonum et homines seu ductorPs ejus dona cum mercibus occupavitot retinuit violenter ex quibus liquot luco lucidius die- tum dominum Regem Λragonum potuisse licite laeisse Pi lacere et continuare proceSSum predietum ratione firmo juris dampnabiliter denegate ei alios processus multos lacere ex causis in dicta ei lationis littera seriosius expressatis. Propter crimen enim dicte moneto quod gravissimum repulatur quia comissum suilinfra principatum Cathulonio et terras generali jurisdictioni dieii domini Regis subjectas polost unimadvertero et delictum p0nis legalibus et usaticorum Barchinone quem non minus ardent perSequi ei punire et hec videntur sui licere pro processus predicti et aliorum siendorum justitie evidenti. Nec obstant exceptiones et clessensiones si late nomen mereantur habere

quod absit opposite et allegate de sacto in quibusdam replicationibus factis per Petrum Pus sit qui dieitur procurator dicti Regis Majorice requisitioni firme juris per procuratorem dicti domini Regis requisite et dicto nuntio apostoli eo per dictum Regem Majori de Oretenus' expliculis. Et primo non obstat quod Opportuit quod dieius dominus Rex Arogonum requisituS pluries pordie tum negem Majorice quod laceret sibi valencam

cum toto posse Suo contra Regem Franeorum qui nil manum suam Regiam receperat Montempesullanum otvi coeomitatus Omel adesii et Carludesii dictam valen-ςam sacero noluit ob quod allegatur ipsum pro trans-

315쪽

gressione diciarum conventionum carere debere ipso facto emolumento ot effectu ipsarum quoniam in casu terminis et tempore quibus idem Rex Majori eo contra Regem Francie valencam hujusmodi postulabat jam dictus dominus Rex Aragonum et presertim sicut et ubi et tempore quo petebatur lac re nulla lenus tenebatur rationibus subannexis. Primo quare prelatus Majorice Rex credens tunc Regem Francorum esse in magno periculo propter guerram validum quam habebat eum Rege Anglis incepit de laeto eidem Regi Fran.

corum intervertere sine cause cognitione sine iuditio et sino lege dominium et possessionem ville Montispe-sulani quam ab eodem tenebat in seudum nec non superioritatem dicte ville et ejus baronie asserens se in predictis villa et baronia superioritatem habere et nullum debere superiorem cognoscere in eisdem et perinde fecit aliquas novitates in dicta villa peduclitiales dieii Regi L rancorum contempsitque elato animo obedire preeoplis nobilis laedovici de Perteus qui tunc ut ostietatis dicit Francie Regis in illis partibus presidebat propter quod idem nobilis Ludovicus convocalis

exercitibus Regiis incepit procedere contra eum volens obsidero dictam villam Mosti spes utuni et obfodisset nisi dictus Majorice Rex subito recessisset ex quibus et aliis quo referre singulariter non expedit prenominatas Rex Francorum per Viam justitie sun dato in antigua consuetudine Sui Regni recepit et jussit recipi

ad manum suam dictam Villam cum baronia et vicecomitatibus memoratis qui et que infria generalem jurisdietionem sui Regni et limites si tuantur. Cum igitur Duiliaco by Corale

316쪽

constaret ei esset notorium dictum Regem Maiori eo te nere in laudum a dicto Francorum Rege villam Monti spes ulani et dictos vicecomitatus circumquaque infradieti sui Regni limites si tuatos esse dictumque Regem

Francorum per Se et predecessores suos fuisse et esse in possessione vel quasi superioritatis et ressorti dicto ville Monti spes ulani tam in vita illustris Regis Iacobi Majorie e avi quam in vita illustris stegis Sancti patrui predecessorum dicii Regis Majorice et etiam tempore sui regiminis qui Omnes pro laudo die te ville Ro-gi Francie liomagium et juramenta fidelitatis suis casibus et lemporibus prestiterunt essetque notorium dictum Regem Majorice sine cause cognitione ut presertur non potuisse privaSse vel privare dictum Regsem Francorum possessione laudi et superiori tutis predictarum eundemque ex causis predictis et aliis ad impositionem dicte manus Regie jusle ei legit time processisse et obtulisse dieio Regi Majorice super predictis actiones et de sensiones legit limas admittere in sua curia vel comam judice per eum ut debebat fieri delegando et eidem sacere ju Stitie complementum ut dictus Franeorum Rex per Suas litteras sopius dicio domino Rogi scripsit. Et idem Rex Majorice in vis iis quas habuit pro predictis cum dicto domino Rogo Aragonum quo ad oblationem dicte justitio exposuit

et concessit et nuncii ad dictum Regem Francorum protractanda concordia per dictum dominum Aragonum Regem missi reversi in Sua relatione esurissime retulerunt liquet demostra Livo et luce clarius concluditur

quod jam dictus Rex Majorice non poterat justum bel

317쪽

lum vel guerram indicera seu sacero ratione opositionis dicte manus Regie in villa et terris predictis contra dictum negem Francorum cum utendo ut priuceps et superior jure suo et inma ejus regnum non videretur nec videatur dicio Regi Majorico oson sum prejuditium vel injuriam irrogasse. Et eonsequenter prela ius dominus Rex Aragonum in tali injusta ol notorie irrutionabili morea divino et humano jure dampnata et jure naturali ac gentium moribus reprobata Prosertim agrossionis ut dicti Regis Majorice requisitio lucide continebat etiam si indicta fuisset cum tamen revora indicta non esses non tenebatur nec debebat nec poterat eum bona conscientia juvare dictum Regem Maiori eo vel ei quomodolibet adhqrere rigore dicti conventionis vel alias cum ipsa ad casum hujusmodi divino ei humano jure ut presertur dampna eum nullatenus sp extendat nec virtute Seu cohersentie jura monti et homa gii quibus vallatur ampliationem seu extensionem recipit convenito supradicta juramentum enim vol ho-magium noni sunt exten Si Va n De Supra consensum dicte conventionis preter sollempnitalis et religionis vinculum aliquid operantur. Sane predictus Rex Majori eo dicto guerre injustitiam consessus suit oxpresse et detexit publice cum postea ad dictum Regem Francie

personaliter accedens et Suum reatum confitens et misericordiam petens non juditium in posse dieii Regis Franci e se posuit remissionem et gratiam de hiis qus contra eum secerat in die Veneris sancta publice et humiliter postulavit et dicis Regi Frandie cum publi- eis instrumentis laudum predictum ville Montis pefula. Diuili do by COOste

318쪽

ni et superioritatem ejusdem et torrarum que ibi ba bet que per guerram prius continabatur recuperare dicto Regi Francie firmissime recognovit hoc autem convincit manifeste omnia que dictus Rox Majorice pro defensione sua et vitanda firma juris predieta Dittitur allegare. Secundo quia posito sine prejuditio Set non concesso quod dictus Rex Majorice pretextu justitie guerre valencam sacere postulatam. Quoniam constat notorium tunc esse et suisse in Cathalonia dictum negem Mu-jorieo diu ante dictam requisitionem valenqe cum assignations diei et loci et alias inmemorem dictarum in

seu dationis et conventionum Sacra Inemo et homugio vultatarum contra usnticos Barchiniano quibus suberat ei subest ot jura et conventiones predictas secisse currere publice in villa Perpiniani comitalibus Rossitionis si Cepitante et terris Confluentis Vulli spirii et Caliqui liberi quo sunt de laudo predicto aliam monotam quam Barchinone et sudisse etiam in villa Perpiniani mons iam dieti domini Aragonum Regis barchinonensi ad genti et insuper novam monetam ibi publico e i Ω-

isse que omnia per di clam conventionem expressisime prohibentur. Et de jure comuni et patrio in Caathalonia in qua non est alius princeps quam dictus do. minus Rex Aragonum et que inta Subest suo generali jurisdictioni talia culpabilia gravia et enormia reputantur. Et propterea idem dominus Rex Aragonum multorum clamoribus excitatus non petens predicta sine injuria et notabili prejudilio suo et reipublice dis-p3ndio tolerare ac Volens dictos excessus debito corri.

319쪽

gere et punire citavit pm predictis dictum Regem Majori de ut in inforta littera citatoria continetur. Unde cum dictus Rex Majorice ante requisitionem predictam cudendo monetam et alia declarata superius faciendo dictas conventiones si egisset et Super earundem transgressione per citationem predictam preventus suisset proeuldubio idem dominus Rex Aragor tam non tenebatur requisitioni predicto annuere etiam ubi alias dictus Rex Majorice guerram justum vel rationabilem indixisset jure sibi pro transgressione predicta sine dubio jam que Sito. Tertio quia posito sine prejuditio sed non concesso quod dictus dominus Rex Aragonum in casu de quo agebatur teneretur valere dicto Rogi Majorice vel eum juvare vel an teneretur posset probabiliter dubitari

cum lamen non osset nec Sit dubium rationibus supradictis adhuc idem dominus Rex 'ragonum non to-nebatur tunc exercitus convocare nec ire vel esse cum

toto posse suo die in littera requisitoria vol ullis expressala in comitatu Rossitionis vel in locis seu dalibus per dictum Regem Majorico possessis aut alibi eum ipse aliquod bellum seu guerram ratione predicta dicto Regi Francio nullatenus indixisset ut ipso idem in ultima littera requisitoria fatebatur sine qua inditione irretionabile fuisset atque reprehensiono dignissimum

sue ero apparatus Vel accelerare exercitus ad invadendum Regnum Franci e Supra dictum. Nec procedebat quod in dicta littera requisitoria continebatur dictum Regem Francie tenere spoliatum et exheredatum absque causa aliqua dictis ierris prenominatum Regem Diuitiaco by Cooste

320쪽

Majorie e cum revera idem Rex Francie non per violentiam spoliationem seu exheredationem sed ex causis

rationabilibus et justis rationibus ductus ut princeps et judex juxta morem putrie ad impositionem manus Regis processisset ut postea detexit dicti Najori eo Regis

consessio et venia poStulula tale namque processus

spoliationi vel exheredationi non potest a tribui ut colligitur ex premi SSi S. Quarto quia ubi guerra agressionis per dictum Regem Majorice indicta suisset contra dictum Rogem

Francie et idem dominus Rex voluisset eum lamen non teneretur in casu et terminis supradictis juvare dicium Regem Majori de non potuisset cum comodo nec decuisset cum Regnum Francie invadere non precedenti diffida mento quod omnes mundi principes cum

alter vult alterum invadere confuseverunt sacere Sol-

Iempniter et in scriptis. Quod quidem diffidamentum dictus Rex Majorice non secerat nec causa aliqua justa vel probabilis sus erat nec suberat tunc que dictum dominum Aragonum Rogem moveret ad diffidandum Rege in Francie predictum ut ex premissis potest collegi evidenter. Quinto quia dicta ultima littera requisitoria de qua dictus Rex Majorice pretextu spoliationis vel exheredationis per eum noviter et ultimo allegare confidere videbatur cum ex hoc crederet minus probabiliter sine dissidamento posse invadi Regnum Franci e supradietum fuit presentata post diem in qua idem dominus

Rex Aragonum requirebatur quod cum exercitibus et agminibus congregalis esset cum toto posse suo in co-