De sacris Basilicis SS. Martyrum Marcellini presbyteri, et Petri exorcistae de urbe dissertatio historica Jacobi Laderchii Congregationis Oratorii ejusdem urbis presbyteri

351쪽

33o Differtat. Histori

cto. : Nec non & in Ecclesia Beatorum PETRI , deri MARCELLINI, cujus tectum jam vetustate positum se vicinum ruinae existebat, depositis vetustissimissi trabibus, Sc aliis impositis, noviter ipsum tectum, is atque porticus in circuitu omnes noviter resta is ravit J. Alexander vero Papa Quartus, eandem hanc nostram Basilicam Anno Domini i236. solenni pompa consecravit, in eaque Reliquias reposuit, ut constat ex marmorea Inscriptione, quae in eadem Basilica adhuc invisitur, estque hujusmodi :- Anno Nativitatis Domini Ia G. Indicto. XIV. si die x. Mensis Aprilis, Alexander Papa Quartus se consecravit hanc Eccissitam M. MARCELLINI , &,, PETRI , dc utrumque Altare, Se reposuit in majori si Altari de Reliquiis SS. MARCELLINI , & PETRI ,

,, M. Matii, & Marthar , M. Bonifatii, Se Victoris, si M. Septem Fratrum, & M. Rufinae, & Secundae , , , S. Jacobi Apostoli, S. Christinae Virginis, SS. Sixis ii, Felicissimi, de Agapiti, S. Gorgonii Martyris, is sS. Cornelii, oc Cypriani, & S. Stephani Proto- ,, martyris, de tunc concessit ipsi scelesia a dictari die Consecrationis, usque ad octavam singulis

annis Indulgentiam trium Annorum, &trium

D quadragenarum, & deinde transtulit dictam I is dulgentiam de dicta die in feriam secundam postis Dominicam secundam Quadragesimae, qua die,, addidit Indulgentiam unius anni, & quadraginta si dierum J: sic Inscriptio .

352쪽

Pars IIL Cap. XIII. . 'SI

In MS. Cod. Uaticano restaurata etiam credi Ms. cos.

tur a Paulo Papa Quarto, ibi squidem dieitur: - - Reparata etiam videtur a Paulo IV., cujus superis januam legebatur nomen J. ETitularibus autem Presbyteris Cardinalibus Ex CAre οπ., Crescentius Anagninus Hernicus, a Paschali ΙΙ. 'Diaconus Cardinalis S. Mariae in Dominic , de postmodum a Calixto ΙΙ. Presbyter Card. Tit. SS. MARCELLINI , dc PETRI electus, eandem lianc sui Tituli Tasilicam , de vicinum Palatium a fundamentis restituit Anno Domini III s. Anno vero Domini I 284. Comes Glusianus de Casate, natione Italus, Civis, de Archidiaconus Mediolanensis a Martino II. dicto ΙU. Tituli Sanctorum MARCELLINI, de PETRI Presbyter Cardinalis renunciatus, ejusdem sui Tituli Tasilicam restauravit, ut patet ex duobus, quae in eadem Basilica adhue leguntur, carminibus, & sunt:

Haecfleri Comes Mediolanensis in hujus Cardinet Tituli jussit bonore sui.

Sub Gregorio item XIV. Marianus Cardinalis Perbenedictus Apsidem hujus 'Basilicae picturis, de aliis ornamentis decoravit; quare ad januam hae sunt

s MARIANUS PERBENEDICTUS CARD. DE CAMERINO HUIUS ECCLESIAE TIT.JAt Beatissimi Patris Nostri CLEMENTIS

Papae XI. ferventissimus Zelus veterum omniur

studiis praestat , pene siquidem abjectam, destitutamia

353쪽

332 Dissertat. Histor

que, S: Vix paucissimis notam insignem Ta ea, e latebris denuo educens, ut undequaque pristino, nitori restituat, nil intentatum relinquit . Uti vero. prae omnibus unice dilectam, Francisco Cardinali Pignatello primo, quem creavit, Presbytero Cardinali , tanquam insigne amoris monumentum inta Titulum tradidit, ut Ec ipse secum, tanquam Sponsi deinceps illius honori augendo omni conatu incumbat . Sub Beatissimo igitur Pontifice, Zc Eminentissimo Presbytero Cardinali confidimus, eo solidi rem caeteris anteactis renovationem adepturam, quoi serventiori prae antiquis studio ambo nituntur, ut

renovetur.

CAPUT XIV,

Praesens forma Basilicae SS. MARCELLINI ,-PETRI prope Lateranum describitur. Finma autem hodierna EUHeae, hujusinodi est

a longa a janua maxima ad gradus Presbyterii , Araeque maximae, palmorum numerus. nonaginta 'novem cum dimidio, qua vero lata , ratia ι.isen quadraginta cum dimidio . Presbyterii, ad quod ι. .... por gradus quinque ascenditur, longitudo est a primo

numerat iri gradu numerata palmorum triginta duorum qua-

' drante minus ; latitudo vero palmi fere unius supidtriginta. Habet Ecclesia haec insuper seminavim,do qua infra. Arae tantum duae ι Maxima in Apside, speciem

354쪽

Parem. Cap. XIV.

speciem gerit Insulae inter inferiorem , & superiorem Confessionem: surgit ex ea Tabernaculum, quod . columnae quatuor e pario marmore sustinent, quarum tres squammatae, levigata quarta. De ipso autem haec scriptis tradidit Clampinius: fAliam Ciamstialiis Martyrii Iconem produxi, quae Confesso soletis denominari, depromptam ex suo prototypo , qui ' is adhuc hodie Romae integer manet in antiquissimori SS. PETRI , & MARCELLINI Templo apud Later D num , quod Titulo Cardinalitio Gregorius Mais gnus insignivit, de in eo sextam ad populum H is miliam habuit. In hae Consessione visitur subis Altari, prout in aliis antiquis Urbis Ecclesiis, is quaedam fenestra, oc introrsum velut aedicula , in ,, qua Martyris Corpus jacere asseritur, ex antiquois Ecclesiae usu , secundum illud Apocalips. cap. 6.,, Vidi sub Altare animas interfectorum propter v μὰ verbum Dei, di propter testimonium , quod ha- ω bebant) ; cadit quoquὸ in hunc Consessionis Ico- is nismum, observandum columnarum epistylium ,, ornatiori elegantia fabrefactum ; recurrit namque ,, supra idem veluti columellarum porticus, quibus,, super attollitur Tympanus m.J . In fronte autem Epistylium illud Musivo decoratur, & supra in circuitu positae columellae, de quibus Cia inius to

quitur, viginti quatuor numerantur, quae praefatum Τympanum sustinent. Hanc vero Confessionis molem, licet Iongaevam exhibeat vetustatem, partim tamen eversam, dc occasione restaurationis Sasilicae,

355쪽

334 . Dissertat. Histori

ipsam quoque instauratam noviter fuisse ostendunt, vel quatuor subjectarum columnarum diversitas, vel lapideae aliae tabulae in ipsa positae, quas alii procul. dubio usui destinatas olim fuisse, antiqui , dimidiati, nilque sacrum redolentes characteres, qui in Tympano conspiciuntur , facile demonstrant ; ejusmodi siquidem sunt: ex parte posteriori Tympani: In tecto vero ipsius Tympani a cornu Euangelii in parte superiori: In ostiolo senestrae, quod claudit introrsum postam aediculam , estque ex serro aurato, caelatum est

356쪽

Pars III. Cap. XIV. 333

Stemma Innocentii XI. Pont. Max. Ara autem maxima sub praefato tabernaculo, ex marmore tota constructa est. Ambiunt vero Apsidem subsellia, &pavimentum indicat, se marmore, tessellisque stratum , quamvis hodie pluribus in locis dirutum appareat , dc aliqua ex parte lateritium I in ea etiam parte quae adhuc ex marmore constat , ex fragmentis aliunde asportatis elaboratum cognostitur, uti apertὸ inter alios indicat prope columnam levigatam p

situs hic lapis.

Totus Apsis pictura decoratur, opus, si Benedicto Bene . Mat. Millino credimus, Johannis Baptistae Putei Mediolanensis. In fornice pictae recens videntur Imagines Beatissimae Trinitatis, Deiparam coronantis, Caelitumque aeterna felicitate fruentium , inter quos Martyres MARCELLINus, & PETRus, Venantius, MStephanus, qui Praesides, & Patroni erant Cardinali Perbenedicto Camerti, cujus jussu depictae fuerunt, cum Sasilicam , ut diximus, instauravit. Pro sernicis eorona plurima , 8c diversa Martyriorum instrumenta delineata aspiciuntur; subtus in medio, coram Ara maxima adest Stemma praefati Cardinalis Perbenedicti, a dextris vero, Sc a sinistris aliud

357쪽

Peretice familiae , Se demum hinc inde extant pictura simul expressae Insulae, Baculi, Cruces, Pilei, dc Pluviales Episcopales, Pilesque Cardinalitii purpurei. In Arcu fornicis tandem senestra rotunda, desuper eam dicti Cardinalis Camertis rursus depictum Stemma invistur. Reliquum Sasticae corpus omnino incultum, ex parietibus inaequalibus, & distortis consurgit ue nil venustatis in tecto, quod ex rudibus laquearibus est compactum, nil videre est elegantiae architectonici operis in ulla parte; quinimo omnia in Sassica sine delectu posita, non ad ejusdem ornatum, & peraequam proportionem, sed ad ipsius omnimodam

tantum ruinam avertendam Iocata fuisse cognoscuntur. Plures olim ex utraque parte fenestras habuisse deprehenditur, nisi tamen, quae videntur testudines, muro nunc obductae, &clausae, Arcus porticuum, quos olim Sasilica in circuitu habuit, a Bened. ΙΙΙ.aedificatos, potius censendae sint ue modo tres tam tum habet, quarum duae semisphaericae Austrui respiciunt; tertia vero tetragona super majorem januam posita, ad Orientem est versa. Pavimentum Uanua maxima, usque ad mediam Sasilicam lateritium 3 pars reliqua ex marmoreis fiagmentis strata

est. In hac fiustula lapidum has praeserunt Inscri

ptiones . . .

Prope

358쪽

Pars III. Cap. XIV. 337

Iuxta hunc coram Ata maximar

Non longe altere

Uram cornu Epistolae r

359쪽

33 8 Dissertat. Histor.

Deinde:

Inserius

360쪽

REFECIT . AURELIVS . DUS . CVSTOS OFFICI, R λLIA PELAGIA UXORE EXPERLIBERTIS LIBERTABUSQV