Vita Viglii ab Aytta Zuichemi ab ipso Viglio scripta, ejusque: nec non Joachimi Hopperi et ...

521쪽

assi rumque Philippo plurimum intererat Paraeenses cognito hostium consilio, si sim Rhenum versus cum exercitu Pr sectus est, ea mente ut adventu suo audaciam hostium reprimeret. Sed cum non tam cito magnum flumen trajicere posset, vadoque transiri consultum non foret, hostis voto libere potiri potuit cumquem postea ad castellum quos. Lua dam , quod hostes ultra i a Ium ' conua Νι--agum e Vahalim struxerant , muliumque Ppido adserebat incommodi, e De ςi ercitum , duxisset, illud etiam capere non potuit Itaque cum hostem nil ultra tentare animadverteret, nullo impri

denter, o magi relicto praesidio, Bruxellam rediit. Haud diu post restitit Nommagum , qui cum hoste transgeret, ejusque in partes sese traderet.

1Da. LAVIII Parmen in Galliam intranti praesto sui Dam

naus cum Regiis copiis ibi relictis, nec non aliquot pro- priis, praeci e equitatu conjumit sese praeterea Parmen Dux Monte ulcianus cum copiis ecclesiasticis,' Dominus de Vaudemons, Ducis Lorharingis minor natu filius, cum aliquot equitum turmis, quas pater, qui post obitum Hemici urtii, unioni aperto favere coeperat, Dumenaeo, tunc auxilio misit habuitque cum iis, quas novas Mum adduxerat, inpiis, procul dubio Parmeos exercitum plane regium, Squocum videbatur quidlibet posse tentari. Erat tunc radicipuus belli scopus obsidione Othomuum liberare, quod indefesse premebat Henricus multa tormentorum vi, aliisque modis ad eam partem ubi est D. Catharina castrum, quod civitati ipsi inhaeret, quo capto de civitate actum fuisset: A, sed praeerat urbi Dominus de illars ' Normanniae pro unia-dreas ne supremus Praefectus, qui fortissime hosti restitit, attamen I UI ni ei subventum foret, necessario pereundum erat. Dum iis naeum pius de ferendo auxilio admonebat, quapropter sine νοβω mora ex agro Gusens eo Versus contendit Cumque esset admira perventum ad pagum o dictum, unde postero die um E uam eundum erat, allato nuntio Henricum eo enisse, ut Pra lio decertaret, Parmensis diuosito ad pugnam exercitu eo die in planitiem praelio valde opportunam movit. Et venerat quidem Henricus, sed tantummodo equitatu satis pro se comistatus, non ad fortunam praelio tentandam, sed ut qualis esset

hostis, quocum res sibi esset tempestive, ileia explor

reta

522쪽

erit in eamdiu sit fisus loci sin, in ob terim rem ante 43lla. se fluentem, dissicilem tribebat accessum, in aegri selint de

Tecipere, Parumque abfuerie, quin cape et-- asserat enim ἀνα-- Parme risum scis tartiatum suorum imma atque,alios etiam praeparare , manci emptum, quant- - gen- sset, auem rem 'ari, donec adforet exercitus, quod eam

valde docti, ut imperatum erat, ct shtenui fieret, Rex ast T. Illi

hue in pago invenuus, dum celeriter se recipere conatur, etiam: lapsus cum equo , non tam cito eidem ope suom iterum proper

imponi potuit, quin clopello hostili , quamvis in lethali xς ter feriretur F, in ud eu-Casinam itum: erat oppi V.

dum pamulum cum arce antiqua, aliquantulum arte munita, M --

eliqueratque ibi Henrisus Dominam is suem, Cum aliquo se' itimilitum numero, ut hostem venientem, quantum Possit e p., moraretur, in quo parum prosecat, dirupta enim aliquama oa. muri parte, antequam seret invasio, dedidit timidum aetonditione , ut sibi incolumi, suisque exire non traiceret. Τb non Non major fuit militum virtus, qui in me erant, cujus Prae videmur

festas pari modo, Willam dedidit. .u-LXlX. Ventum Iam erat afflimites , Utra quos progressi ' 'videbatur non posse , ni certo pugnae discrimne , quod etiamsi non reformidaret Parmens , ad puWamque satis esset anstru s, noluit tamen ita industriae oblivisci, uin tem Tet , an citra pugnam Rahamarum liberari posset haud enim agnorabat, quam dubii praeliorum essent Ventus, quaeque 4nde oriri possint, di soleant incommoda. Itaque cum totus crederet exercitus recta in hostem signa esse inferenda ipse plene instructas de tractus illius fit ad levam inopinati flexit, mn. ne festinare jussit; statueratque ex certo pago, qui paucis miliaribus RoιMmago distabat, quo tendebat, ante noctem viae ulteriori a committere 4 eeleritate hostem fallendo .Rshomagum attingere, antequam illucesteret. Sed cum militi in illo pago reficiendi sese, tempus datur, affertur nunci murimam strema eruptione facta, post magnam hostrum ea

dem , aptaque a uot tomenta bellica, eumdem retroc dere e gisse, ita ut jam non videretur necesse quicquam inneipiti fortunae conservandi sui causa committere. Itaque mercitus evehatellisum reductus, relicto ibi lassiciente praesdio, paulatim ultra Somanam fluvium es recipietis in pago

523쪽

r M.

munitum oppidum , quod pro Henris staciat , in praesentia consedit. Caeterum haud in stetit, qui denuo Villaru a

auxilium peteret , eiusque adventum iteratis nunciis anxiis stllicitaret Henricus enim etiamsi supradictum accepissee damnum, nil tamen minus , quam de deserenda obsidiona Cogitabat, resque suas paucos intra dies tanta diligentia imitaurarat, ut eodem in discrimine, quo ante constitutus b lartius, certum urbis periculum praevideret, ni festinanter sibi subveniatur.

LXX Praeterierat jam Paschatis sestum Annicius 'quamobrem Parmenses evocatis recentibus aliquot copiis exle io, iterum Mihomagum versus movit, recta via consi, tuens salutem civitatis praelio tentare, ni Henricus recederet, obsidionemque relinqueret. Sed ille cum eumdem appropin, quare cerneret, obndionem dereliquit tam tempestive , ut potuerit ad Pont de Pinch ut vocant quod a parubus sina, stabat, tribus non amplius miliaribus Rothomago distans pasevum oppidum absque incommodo sese recipere. Deinde cum etiamsi liberatum esset oppidum, nihil tamen profecisse videretur ni fluminis libera navigatio ad mare usque βωιMmage fum saluti adderetur, pauca interposita mora, . ad eruier dum Parmenses sese accinxit, & Caudelabream ' obsedit. collocato exercitu in circumvicinis pagis. Erat oppiduluinin ipsa fluminis ripa situm , nec natura, nec arte munitum,. attamen, qui in praesidio erant, si classi quadam , quam Holiandi Henrico in Othomagens obsidione miserant, tale iaprimo adventu specimen virtutis exhibuere, ut cogeretur Pammenses violentam instituere spugnationem. Cumque ei mos esset, nil serio aggredi, quod ipsemet non perlustrasset, dum ei rei animum intendit, locique situm, ac naturam explorat, filium t tantum, amitis, ac Toralvo oomitatus, tandem in quodam stans cum illis loco, ut opinione, votisque omnium

collatis rei gerendae consitum caperet, clopereo hostili lamo in brachio ictus fuit it non quidem lethaliter, ita tamen, ut μή si v sapervenientibus symptomatis , nunquam desacres conmin

t Lege:

524쪽

auerit, donec apud Atrebates ut suo loco dicetur vita ex is a.

cessit. Habebat cum hoc accideret non long equum, quo ad suos delatus exacte dein curationi incubuit nullam tamen ob acceptum vulnus curam capiendi per alios oppidi omittens, ui accidit paucis post diebus, cum Lamonius post aliquam tam nri demolitionem , oppidum ad deditionem coεgita. Henricus contra, quamvis cessisset, nihil tamen deprimnavi tute curaque remisit, ac proPerare jussis recentibus aliquot copiis, quas expectaverat, cum jam adventassent, recto Pa -κHem versus tendens itinere , dimidio non amplius aniliari ab ejusdem castris , immo potius in ipsis castris , castra posuit, cum in pago Deto ' , ubi consedit, conssterent, ac stationem tunc agerent , aliquot umena turmae equitum,

uas inde cedere coegit. Fama est Pagum hunc laetot olim, .egio titulo fuisse decoratum a Galliae tunc temporis Rege, in solatium liberorum ejusdem loci Domini, quem injuste capite plecti jusserat. Mansit ibi paucis diebus, variis dimi cationibus velitationibusque tempus terens ' postea defle lactens ad dexteram propius adhuc frondem sui exercitus Par smens juvabatur , eundem rivaret, stetere ita propinqui al: .u.

unus, alter exercitus Per quindecim dies, cumque Parmen i. Da si aliquot copiae domos quasdam rusticorum vallo undique via Ium

munitas ut ibi moris occupassent, unde alterius no o cere Henrico erat facile, quodam die summo mano ille in t αstructo adpugnam exercitu, Vt nec non danino aliquo nostris hae ovi illato, eoiae loco cedere coegi Quod cum animadvertis neopesset Parmenses, nullumque jam ob hostis vicinitatem, potem yps

tiamque ultra progrediendi superesse modum de reditu cogi taetans, nocte quaciam trictio hoste cautibuam cum exercitu ἴπcontehdit, navigiaque, quibus sumen trajiceretur, conquiri, tinnsani instruique jussit. Fuit exercitus sub dio prope civilitem, prae vii πω ter levis armatum , a cataplliractorum equitatum, qui de se

Bectens aliquantulum ad dexteram, in aliquot resticorum casis ad marginem cujusdam torrentis, videbatur tuto sibi posse consistere sedin eo postero die expeditas Henricus misit copias, quae torrentem superantes, cinopinat minatum invadentes eumdem in fugam vertere , omnesque casas,

525쪽

usa. mitto hostibus illam damno , Mendese. Interea temporis. Duaeri, Porraeum variis implicatus dissicultatihus, sine illo tamen in-- s commodo flumen superavit , misi equitatu ubinarum,

recedit tu ibi commodius trajiceret, nec non restetis rudelisca vi

2 ρ . quot militibus, qui quod possent eam desenderent. Sed brevi π I ν advolavit mrrisas, cui sese dedere coacti sunt. Est de maria

ciuiah aesturiis in locis minumquid narratu dinum, scilicet tempore ι- refluxus duplicis consueti accideres rei quoque mense,ut lunaraccidit, cum trajicere vellet pa--r, tanti enim altitud, ne vehementia, ac Tepitu reflui maris aestus adu rixarseu procul aspicientibus inus mons videbatur, terrorem i cutiat nec non navigia ad aggeres stantia esidat ac comfringat effectus ejus naturae tam vehemens, ut forcia talis, nullus alibi. LXXL D---s dum non amplius nudi Parm-- mitatus valetudine non firma, Mismagum Curano s. ca si prosectus est. Cumque post liberatam ab obsessione saporiore anno Lutetiam, cardinalis C et ris, suis elisa versias, in ejus locum delegatus Cardinalis a entis s, ux rinna secundo Raetb-arum Verius tondentem in itinere consecutus est, urbemque liboeatam est inminus , ibi cos moratus, donec merteretur armση sis , muraenque trajecicset, cui iterum sese adiunxit, profaemonemque pri cures. est, donec jam vicinus Lum31in eo se tuto conferre μωμuti fecit, nec inde xmquam movit, donec tandem immo actus.

fiu. Henrisu , γε interuos suos fautores, coactus sila tiaria,

per repetere, uti suo loco si otium suppetet dicetur. Vid bator potuisse cognito hostium trajem, ad Pontem, Ne cvocant de Larcte Properare , amne ibi traducto exercitu in eodem . parte qua semans mamis itineribus tendetat,

526쪽

Bns confectum Suvans , caserum M ut vocant tervenit, D

ubi per aliquό moratus dies , tandem valetudinas causa ad aquas Gad as una cum filio , ac domesticis profectus est, relicta exercitum cura Domino de line in adventum usque Dum an, jussitque nos , ac Didac de narra cum eo remanere , quorum uti posset consiliis Lamortius autem nolens mandatis Mona stare Belgium petiit. LXXII. Erat cum Rima Dominus de Silaia utque erane in re bellica exemistissimi se indignum se ac tanto exercito ducenas, tempus in stationibus inutiliter terere, ad oppugnationem Ed moi , quod non longe aberat animum vertεre Esse quassata non parum tormentis moenia, & tandem sese dedere δ' soactum; bona νι relicto ibi minori, quam decebat praesi-clio, excivitum ad consueta stationes reduxit. Sed paulo post shpervenit inopinatis Henricus, qui id oppidum tam stricto

obsedit, ut auxilium Roma continuo mitam, non tantum is introitu arcere,verum etiam sedere potuerit: quo successu compositione facti oppidum recuperavit, nullo alio incommodo accepto, quam quod in ea obsidione periit BD ius to

menti globo procul ictus ex praecipuis Galliaemaresthalci's. si armis, animique fortitudine insignis. Nihil amplius e inde, deratis tentatum, donec ad ' laccessumem venis 'Legas Dummeaein, i voeam ad se exercitu, per aliquod dies psope Suessio-Rerpemulo , mus eo consedit inde in Provinciam se iam da .nsemis, parvulum ibi oppynium reis r dictam peritionem, dispositis am aliquot tormeruis muralibus, 1 Qxq*Τ, strum fecit. LXXII Anma jam erat, α am tam cum tigimu Mstcreta sua negotia miserat in Belgium Marebionem manum Aluarum, ex talitant familia, qui in portu quodam Cataoniae, Colore vulgo dicto, triremem conscensurus , qua in Italiam sum aliis vesteretur, acuta correptus febre, morbi die septimo,

vitam cum morte commutavit. Postea vero eamdem ob musam'.

in ejusdem locum constituit Comitem Fonιanum, ex Henrice familia, qui faelicius iter ingressus, superato tractu maritimo, jam terrestri itinere Belgium petebat, cum Parmenses post tringinta dierum aquae Spadanae usum, ad tantam redactus/nit debilitatem, ut de vita desperaretur quamobrem aquae ullus usu relicto, cum aliquantulum convaluisset, ,-Iι-

527쪽

iso ab se contulit. Curavit enim, cum ultimo Gallia excederet. instaurari, ac suppleri levis armaturae equitatum, quem ita reliquerat, conianuis bellis, armorumque usu valde attritum, ac dimunitum , cumque Bruxellam adveniens tantam ea in re intellexisset habitam fuisse curam, ut jam copiosus satis equo-mm, armorumque numerus Paratus esset, quo turmis, quae in Gallia erant , plene posset satisfieri , equitatum illum omnem, cum reliquo apparatu , nulla interposita mora, eo contendere jussit, divulgata fama sese brevi secuturum, quam re ipsa volens confirmare, tandem, etiamsi vere adiimo - tuus, Bruxellam reliquit, WAErebatum est profectus, ubi

μ paucis post diebus secunda Decembris Anni milesimi quin- gentesimi nonagesimi tertii ' viti excessit, vir procul dubio exillustribus sui temporis multis praeclari animi dotibus rerumque gestarum gloria clarissimus.

Duplex error his verbis inest. Alexander Parmers nec die secunda Decembris, ne anno nonagesmo tertio vitam liquit in die tertia Decembris anni millesimi quingentesimi nonagesimi secundi. De anno pervulgata res est, quam frustra probavero. De die testatur, qui Auxondro morienti adstitit Thomas My Iius sacerdos Societatis Iesu, in Epistola quam ad Auxandri filium Romerum Famesum Parmae, Plaeentiae Ducem, e Bruxella ripsit die o. Februarii 1393. in qua haec verba: mimo agonizanti, usque ad Bisam primam consequentis mctis, qua erat tertia Decembris, assiti, egres que e corpore anima, omiscua

est mur elain. Excusa est haec epistola Coloniae sumptibus noldi misi an II 8 in libello cui titulus: Dimpeius ii missium Auxandrum Farnesum in in in s.

528쪽

, Commentariorum de Tum ibus dei eis

L. Omes Fontanus cum Brullellant venisset ad finem men- - οιιν is sis Novembris nonagesimi secundi, voluit illico ' με Attrahatum ad Parmensem proficisci sed cum inte, i. set texisset eiusdem obitum, Bruxella remansit, Petrus asias. nessus Mansolati Comes de quo saepius , suscepit provisiona estiter curam Belgi imperii, eandemque egit ad adventum me

usque Ernesti Archiducia Austriae, Ruia bi secundi Impera, de Id ,

toris fratris primi, quem Philippus postquam rescivit Pax ta m in obitum ad id munus elegerati mansoldius vero, Arehi aequamprimum Carolum filium in Galliam delegavit, data ei Erne Meura exercitus Regii ibi existentis , subordinatum interim --- numen , qui supremum habebat imperium. ulit aegre Dux Arscholanus Mansfusi promotionem, postquam aliquod

aempus ad votum solvendum Loretum, ad D. Virginis cul, tum antiquitus supra modum venerabile constructum ha-tium, prosectus est , unde rediens, cum in urbe Veneta aegrotare caepisset, brevi ibi vita excessit. aeterum Philippur, qui cum post Henricum tertium Galliae Regem occisam, vidisset Navanum regnim arripuisse, secum mul-vum reputans, quid utilius rebus Gallicis posset applicari, quo minus Gallicis periclitaretur Religio, cum cervum videretur, non posse Dummaum,solo Locitenentis titulo se diu se opponere faeliciter, alio illo Regis epitheto munito, μων,, andiesque ea armis, ac astuti confirmante, nullum aliud ουε

Praesentius invenit remedium, quam ut eliseretur Rex Ca tholicus qui electus secundum Galliae antiquas leges inui. ' pus imper gerat autum Regpra aec rio debere ine ibi

529쪽

ana Catholicum cum suis sequacibus, quos laturos credebat

respectu religionis majore numero quam, qui partium ensent auarrat, scopum potius Regni occupationis quoia tendebat religiose , ac viriliter amputare Quamobrema' l saepius Dume am admoneri curavit, ut comitia trium D sub , dinum convocaret, eaque discindi non permitteret, nisi Regi Marmna Cath*ico communibus omnium votis Mecto, desiderans prae - Onus terea in omnibus, Gallis adesse Catholicis, opusque Religio- .. I nis inter humanbs maximum, melioribus quibus Posset mo-

.i. dis promovere. Delegavit ad eadem comitia , Du.ik.m dis prom vere. Delegavit ad eadem comitia , Ducem is dum R. Feria ' ex praecipuis Hispaniae proceribus , denominavitque gem qui ejusdem substitutos Ioannem Baptisam asum , ac Didaeum in Q in is uarra, ut si forsita Dux an aegritudine, aut alio logi Mutila qui itineris incommodo impeditus , Lamiam pervenire non laevio Posset, omnimode parique, quia illa auctoritate in o. iam, suo D. iii Regia vices gererent , negotiisque blicis adegent, T. - prout ex sequente diplomate videre licet: V ς' , ΙΙ PHILIPPus Dei Gratia Raaniarum , utriusque T iuvi, o Siciliae, Hierusalem &c. Rex , Archidux Austriae, Dux Didaevm , Burgundiae, tabantiae M. Comes Habinumi, Flandriae, MLτ Tirotis e. zώ- ἡ Notum sit universis, singulis praesentes livisas isse Mendis. v i. lecturis, laudituris, quod cum omnium rimari rum Principem si proprium , Christianae ne Nicae m. Viribus opittilari, sumemque commoda quaerere . atque is incommoda propulsare, nihilque in hisce calamitosis te , poribus inter tot impendentia mala inveniri possit majus, , quam quod periclitanti florentissimo olim Regno Galliae.

, nunc in eas , quas videmus angustias, calamitate eo

, jecto, nisi matur succurratur, eidem Christianae M. ., blicae, totique Ecclesiae Catholicae, velut jamjam in edi, Vices ruiturum minitatur, atque imminet, neminem --.

qui pii sunt mente , ψns laboris immu- artatrarii esse deeri, immo, quo maior . Deo acceperat beneficia, . quo majori dignitate posset, magis in eam curam acuam

., et, ut huic ingenti negotio, salatia dici auriento a - Laureallam Mare mauero Corduzzzz

530쪽

, uneat. Hinc est illud praeclaram exemplum, quod sanctis ossa. is mus Pater noster Dominus Cimens ' Pontiis maximus, . ci

is inter tot procellas, ac turbines avum nunc Ecclesse mεn, is regens omnibus se tanquam vivum exemplar imitandum VIII., praebet, dum totus in sanandis vulneribus, Christianissimi vpro illius Regni desudat. Nos vero, quos partim causa pu raris

o blica , partim rei cum praeteritis Regibus sanguinis in is is cula, praesertim, quod Deo debemus obsequium ejus bra Dis que Ecclesiae patrocinium excitare , atque incitare dede nu . bant, nihil est quod de nobis praedicemus , librum judb., candi arbitrium bonis omnibus concedimus , si quid in-

, tentatum reliquerimus , si quos non coεgimus exercitus, , si quas non contulimus pecunias, si quae praetermisimus, ossicia , quae desiderari a nobis quoquo modo posse vid is rentur, id, ut quo tenore coepimus ad calcem etiam e , ducamus, cum nunc de convocandis ordinibus totius Re-

, gni Gallici agatur, ad quorum coadunationem utis junt Statuum generalium dies, urbs indici debeat, is forte jamjam indicata sic praeciarissimo umeno Duce, , primo aenerali Praefecto bellicae rei Regni Galliae, nun-

, quam satis laudato viro, pro eo, quam in liberanda P , tria, in eradicandis haeresibus, in cultu, causa Dei, defendenda , raro exemplo operam navavit. Nihil ant, is quius habuimus quam ut prius inter eumdem S. S. Patrem, is iontificem nostrum maximum, nos, rebus hinc inde, collatis, neque huic conventui deessemus, sed ut nobis, cum Sanctitate Sua eadem est mens, idem animus, ita etiam, cum ipsius Legato Orator noster adesset, cum ejusdem --, nistris, ibi quoque ministri nostri apparerent. Ad hoc igitur, obeundum munus, Ducem Feria deputavimus, cognatum . nostrum , atque unum ex istorum Regnorum Proceribus, is qui praesens nostro nomine adsit, nostram operam, atque

ossicium impendat , ad pacandas sedandas res, talia, Principis cooptatame, qualem in Christianissimi Regni, Christiamssimum caput, non solum nomine , sed re coop--, tari, atque eligi par est , Convenm Catholicorum om- ., tuum , quotquot in Gallia sint, nomen, vim in viceniis reserente. Quod ut praesurus oris Dux etius cum eoo, agere contigerit, de vi conventorum. 4 robore nullatenus . II. Par a. v v o dubi-