장음표시 사용
291쪽
a 67o Ad rmum punctum Responderunt illustrissimi Dni Deputati: ambobus conjunctim praestationem juramenti a Serenissimo Electore vigore plenip
Ad adum Rationes in praeeustoditione de protestatione sua expressas s iis superque intulerunt, confirmationem juratoriam pactorum, disposit,oni di compositioni controversiarum praemitti oportere. Ex adverso pro-Cancellarius, cum Senatoribus Regni ,posito sundamento, ex pactorum disertis verbis, si circa observationeni de executionem eo rundem aliave quavis de causa, aliqua dubitatio aut controversia exoriatur, per Commissarios ab utrinque intra bimestre spatium aequali numero nominandos, illae amice componantur, di definiantur,subintulerunt eas ratio
imo Quod in plurimis eontraventum sit pactis By ostiensibus a Sersnissimo Electore Brandebuinieci. ado)abd juramentum debeat esse purum, certum, absolutum; esset autem dubium di conditionale, si ante eonclusas de compositas praetensiones
admitteretur.3tis praetensiones Polonae circiter viginti, non dubiae de lindiseus.sae, ut Munt Electorales, sed liquidae, graves, Oc zardinales demonstrabu tur, ideoque ante juramentum discutiendae di definiendae . to Quod per trinas legationes frustra requisita fuerit sua Serenitas Electoralis, ut juxta pacta ad eomponendas di definiendas praetensiones,
di controversias commissarios ex parte sua deputaret.
sto Quod non bimestre sed triennium jam eScurrat, ex quo primum Serenissimus di potentissimus Rex loannes Casimi rus per modernum palaatinum Culmensem Ablegatum suum de sopiendis praetensionibus, Sereni sesimum Electorem requisivit. Eandem instantiam dc requisitionem, Reip talea tempore interregni per Legatum suum Ducem Rad Elisilium Praes esum stabuli M. D. Utv. iteravit. Postremb nuperrime expeditus est ad Glectorem Ablegatus Mo tyn accuraturus, ut praesentibus Legatis, seu D putatis Electoralibus sufficiens daretur potestas, hie Uarsaviae controve fas ab utrinque di ante omnia Oomponendi; di definiendi. requisivit eandεeommissionem Regia Mias, per literas ex Comitijs felicis Coronationis tuae datas, quarum exeerptum habetur sub literaC.Clim igitur tot Legationes de requisitiones irritae abierint de quo tamen nulla ossiciosa protestatio a Poloni eis Ministris facta) jure meritissimo S. R. Mias minime integrum mbi existimat ad praestandum juramentum a edere, priusquam in puncto sontroversiarum, etiam sorte non frustra, superiore loco in pactis posito satisfiat. Mo Cum Ablegatus Regius Morztyn mense praeterito die isena Iunii apud Serenissimum Electorem, propsitionem Pactis conformem .se erit, bligMur vi paetorum Sua Serenitas Electoralis, non ultra diem I9nam Augusti delegationem Commissariorum protelare, negotium enim compta nendarum controversiarum. non potest ultra bimestre. ymo Recognitionis faciendae, super tam burg de sitau, praefinitum est in pactis tempus Coronationis Regiae, vel si Iegitima causa vel impedimen, tum intervenerit. aliud breve tempus post coronationem: jam vero in pu cto confirmatorio pactorum juramenti, non est ejusmodi stricta determi inRtio temporis, imb legitima eausa vel impedimentum potest locum his re, ideoque juramentum ad menses primh, deinde annum vel annos sine ea Morum immutatione vel contraventione differri posse. rvo Cum Praetensiones ex parte Serenissimi Electoris, de non satissa sitione Pactorum, contra poloniam inserantur ec non sine praejudicio b nae fa
292쪽
- famae quae Regibus de nationibus carissima esse debet contra ventio A. toro ita deris Aydgostiensis, per epistolas de rumores Polonis impingatur, intum est tam Poloniae, quam ipsiusmet Serenissimi Tectoris, ut super praete sionibus ejusdem, amica compositio dc definitio, per Commissarios quam primum fiat, cujus Serenitisti per dilationem juramenti ni nil decedit, cum
Pacta pridem dc nunc per se valida , di inconcursa durent, atque iniimul cum alijs vieinorum Principum foederibus observanda, Regiam M tem in Electione ordines Regni juramento obstrinxerunt. yno interest Regiae Miis x Regni ut ante Comitis Generalia Variavi-ensia, si fieri possit, componendarum praetensionum negotium expediatur, ne consilia dc animi in incerto sint, nam ad satissastionem pecuniariam, ratisone Elbingae Drahi mi, non alibi, quam in comitiis tributa lanciri posis sunt, omnino itaque consultum erit, ut ante Comitia vel sub tempus C mitiorum, certo constet, quid, di quantum a Polonis, Serenissimo Electori debeatur, di utrum non superent praetentiones, ex parte Regis dc Regni Poloniae, di utrum possint mutua compensatione, ex aequo di iusto componi di definiri. tomo in pactis conventis seu alias Capitulatione Regem inter 5c Rempublicam tempore Electionis sancita Jc jura merito confirmata, cum scituoc consensu Legatorum Electoralium tune Varia viae praesentium articulus Praescriptus est, ut controversias qualuis, eum Serenissimo Electore intercedentes, Sua Regia Mias complanari curet. Cui articulo satis faciendo Regia Mias Seren. Electorem ad tractandum de complanandum negotium controversiarum per epistolas, ec novissime per Ablegatum Mor Ztyn decenter invitavit, atque huic propositioni suae ex consilio Dominorum Seianatorum quod nos Senatus consultum, Electorales praetextatum clypeisum appellantὼ firmiter di inviolabiliter inhaeret di inhaerere tenetur. imo Cum ex scripto Deputatorum Electoralium, praetensionum negotium , pro contingentibus hominum di temporum casibus elidi, aut ipsis facto praetensiones, ex praetensionibus in infinitum absit omen protrahi posite colligatur, cujus etiam protractionis Illustrissimus Dnus Howerbehin-1inuando saepius de mediatoribus, non levem ex parte Electorali, metum injecit, exemplo insuper occupati Drahimi terrente occurrendum est, eo medio, ut ante juramentum praetensiones definiantur . . iamo Senatus ad latus Regis protuno infrequentiam, non ideo obtenis
tui sumptam, quasi Senatorum multitudo, ad consilium Regium omnino requiratur, potest enim S. R. Mias, cum paucis Senatoribus, dummodo Minister status ausit, gravissama Reipublicae negotia expedire, sed eum peracto consilio, dc soripto Senatus consulto, plerique ex Senatoribus Majoribus ad conventus ante-Comitiales palatinatuum discessissent, rςcte illatum non potuisse a paucis immutari, quod complures de praemittendis juramento praetennonibus, insimul censuissent.' His atq; alijs rationibus in pactis Bidgostiensibus, ec summa aequitate fundatici, cum declaratione omnimoda quod S. R. Mias post complanatas ab utrinq; differentias . nullo negotio oc contestim parata erit actPraestandum ju amentum, minime acquieverunt illust D D. De putati, seu iterum ec iterum dicta repetentes S. R. M tem ac Senatores major iri modum defatigarunt.. Neq; praetermitti hic debent quandoquidem audientias, responsi nes de literas Regias, pro confero evulgant Deputati varia tentamenta, quibus intentionem suam luerari, ad Regiam Miem plane e X pugnare nitebantur..
Ausebat Illust: D. Howerbek, suspiciones, terrorem, ec Pericula, a. ι ' Z a malo
293쪽
A. i67o niale contentis, eontra quos piae iidicina. α quandam evictionem ab a. mi uitia, di p.rien Lia Eleatoris oti ureda L.
K. sponsum est a S. R. Mte . nullum principem neq; ipsum mei -
ren: Electorem, vacuum di inimunem ess. niale conteiuor uni, rutis se fi- , oueiat ἐκ praesidis habere in benevolenti validiore mul itudine Optiinorum civium.
Offerebat mediationem Seren: Electoris, inter Regem ec male con- itentos. Responsum domeiticas curas, ec turbas clomi, civilibus mediis facilius compositum sedatumq; iri. lingerebat multos Regi male velle; responsum vel paucos aperte, lnullum, aut brevi in concordiam redituros.
Stimulabat honoris ambitu: nempe admirationi sore Seren: Electo- iri, quasi Rex nidiit line senatu statuere valeret. Respontum, legibus Patriis se obstrictum libenter fateri. Urgebat exemplis, quud Reges alij in regnando laxiores, re quidvis statuendi faciliores erant. Responsum, illosis Suecta, Hungaria,
Gallia ad sceptrum vocatos, Senὰ tum Polonum, aliam Patriam extra Poloniam, neque habere neque malle. Non pepercit illustrissimus D. Hower h comminationibus , tentavit promitiis, multa Fuit, quibus Senatores inter Ie committeret, sed lδὶς l. terrores neq; sycs ec tent menta, nec veteres ardes, quibus aliquan- lco in vetere aula polona poterat pollebatq; , ad expugnandos invictos a-itimos, ta commutanda recta consilia praevaluere.
Tandem ergo po tquam seren: R.egi. Illustriis mi DD. De putati in animum induxerunt, misit ad eos respontionem Regiam sub litera D:
contentam rmeancellarius Regni, celerius remittere inconsultum videbatur, ob receras experimentum, quam varia dc mira iubtilitate examin verint dc discusserint literas Reeognitionis, quaa postremium ex le- Vi praetextu recipere illustrissimus D. Howerhev abnuit, factum similiter, eum memorata responsione Regia , cui nonnulla DD. Deputati opposuerunt videlicet: -ο Legatorum nominationem sibi deberi. Responsum. Deputatos in PaHis nominari. ado Nomina dc titulos suos non exprimi, Responsum: Nominibus , Regis, Electoris, Senatorum consulto ibidem abstineri. Itis Loeo vel si neutra Pars in propria ea a decernere queat, seribe diim: vel cum neutra Pars in propria causa decernere queat. Rusponsum per hanc particulam, cum, potestatem celiniendi, eontroversias Commissis rijs pecitus adimi, ec annullari,quam tumen vel sine mediatoribus em- lcaciter operari posse. Verba oci sensus Pactorum evincit Articulo Si de limitibus. Propositio in praeeustoditione Electoralium numero . Quod antequam Sacra Regia Mias corpori Reipubl: immortalis qua eum pactare lia perpetuaq; in per Deputatos in animam erusdem jurantes, praest tione juramenti se conjunxerit , nihil ex iisdem eum affectu petere po- tte t. suamq; Serenitatem EleBoralem ad praetensiones respondere, nullis neuessitari juribus, prosectb maxime scandalosa statui Regni Polo- Diae , dc pactis contraria , atqς uti Regem a Repub: separan non seorica victetur. - η Quod ea oreteinus liliistrissimi DD. Deputati Regiae Mii proposu- Issunt, re ripid e&hibere postulati sint, causa non est, cur grave id visum' fuerit, imis ne Suam Miem, protractis ad multas horas , audientiis, MI-
294쪽
De Onianissone emta Legatis Brandeburgiris rei
aerius gravarent, utq; mens α ratio propolitorum conitaretae variatiis ni non iniblicae obviaretur,scriptionem pro more requisitam futue. In procinctu extremum itineris, atque trajectu Vistura , venit ad procancellarium Regni Aulicus Brandi nomine Legatorum, responsi nem , quam per Regentem Cancellariae abnuerἀnt, iterum repetens , qua tandem contentos fore DD. Deputatos dictitavit. Commoda tune non erωt Proet ancellario judicia Resia celebranti E loco Tribunalis donia urgere, quod tamen Polt modi Qum, unius ferme horae intervallum ferit. oc ad manus Electoralium, per at e memoratum Mors Elynum Re
Altero post die, seriore iam vespera illustrissimum D. Hower k ab
tinere suo redueem , in Domo Mareschalci Curiae Regni, casu fortuito 'roean cellarius deprehendit, qui nullA mentione facta suae prae custodi tonia, seu proteitationis coram actis Castrentibus faciendae, cum plenaianicitiae suae, α o liciorum erga Proeaneellariu contestatione, seu quod 'atriae in more est. emisso post tergum telo disceisit. Caeterum hi sue ad praecustoditionem dc protestationem duorum De putatorum Eleditoralium in vim rediprocae procul oditionis, oc re spolitionis celeriter eon notans, facultatem sibi Proeaneellarius Regni raemunit, si opus fuerit solenniore, laviore ec quovis alio modo oc loco:andem protestationem extendendi.
Quemadmodum ergo nihil a S. R. M te praetermissum, vel a Senato. ibus, ec nominatim ipso mut Procandellario neglestum ast, quod ad oba ervationem, oc executionem pactorum jure desiderari queat; ita nil il ale, aut aliud quidquam praegravabile re per directum vel obliquum praejudieiosum neque nunc neque in posterum ullatenus Suae Majestati Regiae, re ejus Ministris eo nomino poterit imputari, indeque pastis, praetensionibus ec juri quoaunq; nomine venienti derogari, qtiae omnia per se illaesa, ec integra potius reservantur. Etsi praeter spem Seren: Elector propolitioni vigore pastorum,oc justissimo desiderio Poloniae, ratione sopiendarum atate omnia per Commiliarios controversiarum loca non dederit, praeeustoditur Suam Majestatem, ec Ministros ejus omni causa vacuos esse , ac fore di toties sontestatam pactorum Religionem, eandidam amicitiam, bonaeq; vicioitatis studia a S: R. M te observari. Jam prae custoditionem ec remani se stationem Procanceliarius Regni, ad manus Suae Serenitatis Electoralis, neu non illustrissimi D. Baronis a Schwerin , tanquam primi Ministri Brande burgiet, transmisis alvo jure addendi, corrigendi, meliorandi.
me ania Pro Caneellariuου Polonia.
Varsaviae II. Augusti. Νon moderno, sed priscis natum saeculis, hominibusq; planὴ eongeiani tum, illud est: veritas mium parit. Ad instructionem Mare Rohalet nolens volens rescribere sum coactus. Oppressio a militibus per intolerabiles portionum exactiones, omnium ore damnatur; cul omnino, si Rempub: salvam velimus, occurrendum est: Toties
ergo requisitus Mareschalcus, ut de modis sustentandi per hyeme in
295쪽
A. .iCro Exercitus tempestive cum Rege conferret, nihil rescripst. In absentia mea. uum a Prusii e civitatibus homasium reciperem, conclusum celerius tempus Comitiorum . ea potissimum de causa; ud ante illa, eoni hi tueret Resputa modum hybernalidi pro Exercitia, sine tanta populorum oppressione, quantam potissimum anno et apib passi sumus. Jur vit Mara Regia relevare populum ab oppressione: Omnia Comitiola uase nini iter expetunt cohibitionem exorbitantiarum, oc exdivitionem poeti onum militarium, quibus Polonia in abominationem desolationis reda-.cta est. Id ego pro sensu meo iudiearem, ut clucibus certi conitituerentur proventus, cum personalis in castris praesentia, magnarum sit eis causa expensarum: miles vero ut ex aequo Participaret, nee unum vexillum plus exigeret aloero, habito tameti resperstu Hastatorum commilitonum. Consistentias per hyemem in uno loco Exercitui de lignandas , ptabant,ec suadebant antiqui Duees Zotherus hi α Κonieepotnci. Hunoqtioq; bonorum mili dum audivi sensum, quem ec ipsa ratio suadet. cum hol es noliri etiam hyberno tempore non vacent otio, ut limites Reipube line praesidiis ec excubiis non relinquerentur. Quidquid ergo perdiseursum rescripsi, optimo pro Republ: Zelo excussor , nee pro Ueritate.
quidpiam vereor. cum mihi ut Episcopo ec Ministro conveniat. libet. sentire quae velim, de quae sentiam, loqui. Submisi utiq; sensum meum judicio Reipub: in praeteritis uomitios, supremi Mareschalet. Dueis Exercituum , paratusq; sum aequam cum reliquis subire sortem. lnductio
nem Exercitus in Uerainam, in meationem auxiliorum Lituanorum, Mosolioviti eorum, de Ni Zanorum, cum meus non Placeat discursus, peritis in arte militari, praesertim vero Ducibus relinquo: memini me t
men flegisse, raooo. Exerat tus, magnum fuisse robur Reipub: celebre Ravictorias de hostibus reportasse. Cum parva voluntariorum manu, longo tempore Piruo substitit in hostico, ut omittam exempla, in parvo numero grandium rerum gestarum a tuis Ante natis. Occurrendi tumultibus alius non suppetid modus, nisi solvendo Exercitui; quod ardente e promovebitur in Comitiis , dc Rex per sua Universalia toties proposuit Comitiolis, ut facta cum vexillis suis calculatione, detenta trimestria stipendia, eis restituerent. Convenient quoq; communi motu palatinatus, caetera DEore fato committenda. Complanationem Vestrae Celsitudini cum Mareschalao summopere optamus omnes, cum in ea consi stat talus Reipub: quae si eura dc activitate Prinei pis Vothiniae ec Braela-viensis Palatinorum non succedet, authoritas Regia in Comitiis, emea cius, DEo dante, operabitur. Mareschalcatum conclavis Nuntiorum appetit Subdapiter Regni; proposui ego Principem Constantinum, seu ex certis res inibiis id ei in his Comitiis non optat Majestas Regia , eo, quod ejus in illis interveniant negotia. Me interim totum cum obsequi inis Celsitudini Uestrae dedico.
MARTINI OBORSRI CAPITANEI LIVENSIS AD CASTED
Q Uae nuper Variaviensis mihi attulit posta, tibi brevibus eommvnleo,
cum exprimendis calamus non sumetat flammis, quibus aetnae instar de Vesuvii, ardent animi. Hactenus in Thesaurarium de Palatinum Pomaniensem agebant, nune contra primatem cum respirio illorum erumiapum incendia. Hio scripsit ad comitiola antecomitialia, insimulando R
Sem do non servatis patas conventis; literae hae dum in praesentia Princi
296쪽
μὴ in senatu conjuncto legatis legerentur, iub ipsum lectionis tempus, s pervenit primas, suoque oecupato subsellio, post finitam literarum: lemonem accepta vore his sere ulus est formalibus: Nobili natus genere primo nune Senator quidquid pro meo seripsi ossicio, recognosco; literasque has mei esse partum calami di ingenii fateor, nee erubesco. Horror subijt omnes spem ntes di audientes, quanto ardore primas, quod expressit in literis,palxm Principi deducebat, de restrictione juramenti, de fractis in susceptiisone aurei velleris Principis Burgundiae, pactis cum subjectione Monaretia dedecente juri vasallasij, in contractu matrimonij, inicia Repub. in leg tione Proclancellarij Viennam expediti, in neglectu sortificationis Camerineei, in non soluta Regi Casimiro, ex pactis pensione: hocq; in furore, alduas horas sermonem trahens, aureum vellus crepundiorum nomine com
pellavit; id quoque exprobravit Principi, quod cum non ex Regnantium domo sed ex nostra emet in throno aequalitate, praecipitantia matrimonij.ia-cipiat esse gravis Reipub. contracto ad sesqui millionem debito, tamque liberaliter sanguinem pauperum dispenset: addidit palam, quod sicut, inquit, inconsulta Repub. matrimonium inijsti, ita in nullas nomine ejus debiti eo sentio oontributiones; expressi v etiam hoc qubdubi placuerit me aut Sin torem quempiam attendςntem juridus de vivis tollere. linitum erit ad id Hispana uti apotheca; quod utrumque grandem Domino de Dominae inia nixit eonvulner ationem. Stupor invasit omnes quod tam subitanea praeter spetii invectione, occluserit omnium ora: Respondit postmodum athro. no pro-Cancellarius, quaedam negando, alia exeusando; exagitatus est Primas acclamationibus praesentium, praesertim Vexilliseri Sendomiriensis .c hic enim privatum habuit odium contra eum Gallicas illi factione, exprobrantis, dum Nuntij primatem vocibus exagitarent, illeque se qua omnibus, qua singulis velut aper tueretur, exsurrexit senatus, quidamve Primatem. Nuntios alij modiderabantur, alij throno accedentes, Principem flectebant ad reconciliationem: Acquievit cito Rex post deprecationem, aenori Deile Primas: dixit enim se non possie deprecari, eb, quod testimonijseti m in hac civium corona, assierta deducere, paratus esset; consequenister nullatenus vellet revocare: tandem a fratre dc senatu vi pene extractrisio Rugem est alloeutus: scripta dictaque mea non revoco, si tamen lavertici omendi; pareet meae Mias Vestra libertatL Paratus sum etiam sanas viciis profusione vestrae servire Mii, dummodo pactis conventis sati faciat. Sicque principem deprecatus, abscessit. Petitus vest a Proceribus aci actum Coronationis Reginae, se adfuturum promisit. Nunc res in eo statu consistunt; ut . conturbati Nunti j primatis libertate, qui agere debe- recit pro eo, fremunt, non contenti deprecatione; jam tamen tandem scinia est C erunt, alij contra eum querulantur, tuentur alij, ex quibus Siradierises di Majoris poloniae spoponderunt, se sanguine di vita pro eo aes ros, qui tam heroice egit pro libertate; colloquium interim cum Senatu coritinuabatur. Exigebat camera ad confirmandum electum principem, r assismptionem legum praeterliarum, di juramentum a Senatu di Nuntijs
praesentibus di omnibus universim di sigillatim in polonia de Lilvania No-Dilibus sub intentis poenis, exigebat di cantionem literarum primatis seeuritatemq: Vexilliferi Sendominensis, di Κ hano j, alij vem abruptius
rarit, ut nihil concludatur, verum Omnia ad communem motum reser-
tacitur. Ea igitur est eruditas, de dilardo rerum, ut quae sint metuenda; acie speranda, di melle sit ominari. Nunc iterum fama tulit, communes moiatias. movita gressius sub Variaviam. Primas declaravit Principi, se com-miariem motum non metuere; imb inquit recta ad eum tentam, vestran
adi illi artea demonstrabo, quod di sectu profectus enim est ad com-ra munem
297쪽
Qi6ro munem motum majoris Poloniae, gratus ibi hospes Castellano Posnaniensi.
Ex eonsilio quorundam Nuntiorum conesusum fuerat, tacite ut Thesau- rarius sequestraretur, ae judicaretur, unde tu mustus exorti oontra Consiliores, omnibus tamen modis illi struuntur insidiae, laboraturque, ut co ducto communi motu, in turba fiat confusio, confusione pax personalis, di via ad amnistiam. Mandatum datum est Thesaurario, ut in communi motu compareat, quod quia nune illi non erat exhibitum, habuit exceptruonem a praesenti judicio. Nunt j Exerchus erude tractati: acriorem habuerunt instructionem, quaerendo, siauetne sibi liipendia, an militem exau- thorabit, an relinquet in stativis an Ducibus recipiet olavas Respub. jussi sunt redire ad exemitum , pro alia in Ictione: expeditus vero est Exercitus Germanicus, cujus sunt ι3ooo eum polonico, cujus sunt ι--, conjurarunt seeum di eum Duce, in ordine ad se tuendos, di libertatem. Aee serunt ad eam conjurationem palatini oriensis di Rustiae, multique ex mei ahbus Regni, ad quos etiam Castellanus Polhaniensis moturus erat, Quis horum sit futurus eventus, ignoratur, cum Exercitus declaraverit, sacertaturum perseverantia, cum communi motu, qui non tuetur, sed cor rumpit libertatem, unde motus magni metuendi. si pacate Comitia eo Husa di eum maleontentis pacificatio facta non ruerit.
VOTUM PRIMATIS AD REGEM HABITUM IN SENATu.
die 2O. Septemb. PRognatus in hae Republica, nulli nasuendi sorte 4eeundus, pari,
cuivis nobilium, Lucina in lucem editus, per gradus homarum in Praekntem usque provectus, didici, nec uili uescam, di bertatis l.-Ium ita, ut ejus natura docet, scilicet sentire quata lubet, dicere quae seri lias: Auguror hoc minime offensum iri Majestatem,tanquam in eadem Patria genitam, educatam ci ex aequalitate ad thronum evectam: Indiaugebit eb facilius Majestas Vestra libero. sed non naolesto sermoni meo, que eb fiducialius salva per omnia reverentia re veneratione profero,qMomagis provocor ad loquendum. placato ergo patientiq; animo cog ta Majestatis Vestrae aequanimitas suscipiet, Fae provocatus enisi umor, eae occasione testarum mearum literarum, quas nec nego nec erubesdor Non hic est D Ei gratia forensis strepitus , quia hie nota in foro contentioso eompareo, nefasq; judiis, subditos, ut ipse sum, in litem descendere eum Majestate. Scripsi non unas hasce duntaxat ad Palatinatum Si radiensem, verum etiam ad alios, praesertim Maioris Poloniae Palatinais 'tus, misiq; literas ad Comitiola Srzedensia per Metropolitanum meum ea noni eum , non ex ullo odio ec temeritate c testor conscientiam scriptas, verum ex obligatione per distum non semel in hoe loco eo nomine sacramentum: Si quid nocivum sui vero, avertam: cum plena recollemone , ut in ipsius veritatis fundamento locarem relationem. Sufficit ergo me recognoscere tu esse a me scriptum , quod evidentibus nec levibus argumentis luculentius dilucidare , si opus fuerit, sum paratus. ἈCaput literarum mearum, principaleq; punctum , liret non primo loco Vpolitum praevist submissione Vestri Regiae Majestatis dixerim factum cum restrictione mentis , Vestra Majestate super pacta conventa jur mentum: Sufficio mihi, sidq; delicata sum certificatus conscientia de ingenuitate Vestrae Regiae Majestatis, Regibus propria de connaturali, id ab ea minime negandum. Quod verb id mihi ad aures in actu coronati
onis, ex indignis meia manibus hoo Resij capitis Vestra Majestas sumen-
298쪽
do diadema explesse dixerit; re meo, eo, quod, cum dissidentes putarent, A. Qi67oλ tani V. eutra aliquo illis contrario jurare additamenis, dicere M tas V. dignata est se cum mentis restrictione jurarer ado ad ipsum altare, dum jam a me diademate Regni Regium caput coronandum esset, idem directe Mias Vestra repetijt: cum nientis restrictione juro: sicque processit sub hae relaxatione juramenti laxata conscientia, quod patet ab effectis, haec enim
restriεtio mentis contervare vetuit paεta conventa, primo enim contra
expreissa jura, quae vetant Regibus noltris inscia Repub. pacta vel foedera, privata aut horitate inire, Mias V. colligationem injjt cum Principe Bur. gundia . inuont ulta Repub: per suseeptionem velluris aurei: Non putet Hlta Mias V. crepundia haec, quae Regium super pectus gerit, elie quid ludi- ream crum, aut joco sus eptum; juravit enim Mias V. Vasallagium principi Bu gunulae, attenuere commodis ejus, vindicare injurias ejus illatas domui apis promisit, cum praejudicio nostrae gentis, liber cum esset liberae gentis Dominias suique juris Monarcha, se ipsum fecit alterius, de quo eonstare debebat Reipub. Dicet quis id fuisse etiam sub Vestrae Mus Antecessoribus: Non nego quidem, sed eum hoc venit ad nos domus lagellonica; unde se venit in s. in. Reges Vladisi aus di Casi mirus, licet fuerint ea constaternia , late insigniti, liberi tamen fuerunt a praedicto ιuramento, di obligatione, tacita Reipub. dispentatione. Vestra vero Mias novo hoc facto iuramento, priori fecit iniuriam, cum posterius iuramentum iis ruptura prioris. Suc. Matrimo incessit cleinde materia n, atrimonij: Variaviae statim post electionem, conesusum id fuit negotium per Monachum sylvanum citra scitum meum, a Iloriam ve, licet tum praesentium: Non indigeo quidem testibus, totius tamen Reipub. appello fidem, utrum non fuerit ex communi consensu voluismini pactorum in electione interiptus paragraphus, praecavens, ne Mias V. matrimonium iniret inscia Repub. ideoque in comit ijs coronationis fuisit de hoc ex comitiolis Sendom triensibus, item Halitio, di ni fallor ex terra Chelmensi articulus, verum conveniebat M ti Vestrae saltem juxta ritu antiquioris juris ex senatus consilio throni di tori consortem eligere: voeati quidem sumus ad consilium , proposuit supremus Regni Cancellarius Miem Vestram inelinare ad Archiducissam modernam Reginam, dici tamen potest, tum in ludibrium consultos esse Pontifices: fuimus viginti duo Senatores, qui personam approbavimus, quia nobis ex hae Augustissima domo semper Reginae ad votum erant; optavimus tamen tantisper non praecipi. tare actum, donec prius motivo praemitta rationis Respub. ejus conscia facta fuisset, alij diversei sentiebant, talesque erant, qui id totaliter dissuadebant, hi legando, non mutemnendas Majorum nostrorum virorum in hac patria illustrium, considerationes. Egit gratias pro hae inelinatione Mias V. suam conformando Senatui intentionem, consiliumque dignata est in deliberationem accipere. Quia ergo vis di natura senatus consilii est, ut Mias V. quidnam acceptet concludat, quod secus factum . Expectavimus die altera di tertia, donee pro expedienda convocaremur deliberatione , non voelitis tamen nobis, paucorum arbitrio id in conclavi conclusum, quod eo ludi oportebat omnium ibi praesentiu Senatorum. Expeditus Pro-Can- sellarius pro concludendis pactis, scire vellem, quo senatus consilio aut
quando concepta est ad id instrtimo: missus sigilli Minister cum sigillo de
membrana extra limites. in quo me illi meos aperiente icrupulos, jus ci ea hoc primo voluit, quod priusquam constituatur, se interea rediturum respondit, exemplo Pr Zeremdscij allegato. Jurarit Mias V. dare quot annis provisionem Regi Casimiro sed juramento firmata effectu earet promissio, cogiturque hie Dominus egens,di erro in aliena terra cum improperio gentis nostrae querulari. Oblisant pacta Miem V. ad restaurandum Came-
299쪽
A. αl67co necum ubi tamen hactenus nongum pes stetit architecti. Minora volens praetereo, in hoc cluntaxat conlio, quod nihil inane protulerim, si tamen Mcas V. id negare voluerit, tostibus comprobare tum paratus, qui etiam in hac ipla civium corona non deerunt, qui id de ore M tis Vestrae fatenistis se id dixi me eam audiverunt narrationem. Hie certe praeceps actus main trimonii fuit Mii U. ooealio debitorum, jam ut audio, ad sesqui millionem contractorum, per quod Miafri incipit nobis esse gravis,requirendo a nobis succursum: Ic tamen parcet nobis Mias ubi neeelsitatib9 ejus, propter subditoria depauperatione eorrespondere no potuerim 9,no exigua, ad restrictione ii ne mentis oucasione na dedi L subscriptio Proeancellaria in paSi is conventis, in haec verba : Subscribo cum mani sellatione contra certa puneta, antiquis juribus, dignitati ec utilitati Sacrae Regiae Miis contraria. Qui diligenter hane subscriptionem perpenderit, fateri debebit, ampla hanc esse ad laxandam Velivae Miis conscientiam, d rei trictionem mentis , viam; sub hanc enim Vestrae Miis dignitatem venit periculum nobilium sanguinis ejusq; dispensatio, in uesperato manet bonorum s Curitas, subditorumq; jura, quae abiblutae derogant potestati. Resblvat mihi nunc Procancellarius, a quonam haec antiqua jura incipere, N. in quo deb anc determinari, in quibus absoluit principes nondum in ea, in qua nunc sumus regnabant libertate, priusquam post assumptionem ad Regnum Jagellonicae familiae successu temporis libera gens juribus saerosa linam hane non circumscripserit libertatem. Quid si mihi vel cuipiam alteri, ea ratione utilitatis ec dignitatis Vestra: Miis de vita migrandum erit utendumne erit Hispana apotheca, aut Viennensi inqui litione Τ Suandalosum id quis non judicabit consilium. Iterato ergo supplico Mii, ut hac mea justi fieatione non sumat aversioliis . me occasionem: Aliud est, si non indigenae principi, verum dransmarino cuipiam oti investo Principi, non vero illi dicerem , qui ex ante natis suis novit naturam libertatis, eademq; non pridem inaequali nobiscum gaua bat praerogativa, vereri possem veritatem loqui, imb forsian non metuerem cui conscientia nihil carius Non sum ego nec esse volo tam durrus ac strictus praemii Forum exactor, neu suppono M tem Vestra percomissionem, verum potitis per omissionem, aut ignorantiam eorum, quM in voluminibus legum continentur ad praemissa supra processisse. Caeterum paratus sum testari Majestati Vestrae, in quavis dum vita suppetet, G2catione, propensionem meam, sacratam fidem , dc pronam Majestati ejus submissionem, quam etiamnum ad tuitionem dignitatis elus.
etiam si quid vita carius habeam, offero, velut primus Senator re fidelis Vestrae Majestatis Servus.
PROCANCELLARII REGNI. Mense Septembri.
INchoatus annus a fortunath , caelo Duce, ec auspice caelo, peracta
Regiae Majestatis coronatione, nondum ad ultimum emuxit pulvi culum , nondum celeri motu terminum ad quem , est asseer tus aut persestum consedit circulum; cum interea tertia haec genera
lia Comitia Regia Mias ordiri dignatur. Celebrat simul prose jam fine
consecrati coronatione sua Septembris anniversarium , effectu potiusquam lemmate moderni Imperatoris, consilio, oc industria. Eo planh t pore quo dives variisq; abundans fructibus autumnus Operosum recreazPatrem familias. Rem p toto anno Comitialis donsilij vacuam, sanis G
300쪽
' siliis optato boni communis fructu implere dc exhiIarare conatur, in- ὰ cado
tertexeum quodammodo bonis malisq; nexuimus sertum, egimus annum ruptura se minorvuin Comitiorum dolendum, non levibus distidentiis, siniitris interpretationibus, metu, minisq; malorum turbulentum V rum ex alia parte praevalente fortunta Regiae Nitis omnium infortunio. rum impetus verga vertere, silere rempeltates, turbines quiescere, omnia adversa fulgori Majestatis uedere , oc evanescere , sunt coasta. Non ratio.aut vis humana; nec ullae ingeniosorum ec perspicacium politio rum maximae ; Verum sola omnipotens DEi dextera integritatem Patriae restituit: quando non finitis Comitialibus consultaticiliabus, non condicta suisiciente desensione; in incertis ec suspectis viciniis. in domesticis simultatibus, quarum vis nocentior , quo causa inis nouentior annum hunc in quiete placidaq; pace, supra spem orbis traci egimus. Utebulatur hod rigore priscae quaedam nationes, ut Oozurrentes
casus, incommoda publida re privata imperantibus adscriberent: Si fortuna helli titubavit, Nilus parce exundavit, Syrius segetes adussit,in Reges culpa devolvebatur. Justitis longe referre grates di immortalem gloriam, exhibere gratitudinem, venerari genium felicitatis Regiae Miis convenit. percursis breviter annuis successibus. Venit Regina Austri non viso hactenus nec reperto in falsis exemplo, non minus gloriois quam fortunate; in cujus obsequia di commoda subith glaciali marmore instratus & solidatus gelidus est famulatus ister. Certant ossicijs magnae Monarchiae, Austria, Hispania, Francia, Suecia, Anglia, Hollandia, di quidquid in orbe magnum assurgit, Regiae M ti: Redduntur detenti di difficultatibus hactemis innod ii tituli Miis: Remisit ex innata praesumptione dis tumore gelidi Septemtria onis Monarcha. Dissita dc ao annis oblivioni data Zaporovia, de qua dici potuit: O bonum qqvum, si bonum sestarem invenerit, ad vocem novi imperi, proruit sub pedes Regiae Miis, legesque pacis suppliciter acceptavit. A. Taurica, a porta, alijsque vicinijs secura tranquillitas; .dc salus di pax niveis revisunt oppida bigis. Sicut itaque imperturbatum externis bellis domestiuisque motibus, ubertate opibusque non vacuum elementi coelo fomtunaeque Regiae Miis debemus annum; ita majore in dies erga Dominum affectu crescere, gaudereque monstrati digito Dei, datique clivinitus patriolae imperio tenemur: Quisquis nube remota clarius rerum perpendidstatum; quisquis revocat memoria elapsofum non ita pridem temporum
tristia adversa, ipsa pace saeva, sine nota assentationis fatebitur, dicetque; , Polonae gunti sub Rege Sarmata gratior it dies di soles melius nitent. Cynthia dc stella gentilitium Regiae Miis decus in sublimi solio. in auge colis
Ioeatum, signo victricium crucum consecratum atras dispellit nubes , soli dam spem innubis, oecasusque nesciae felicitatis patriae accendit; maligno sidias Bissurmanicam lunam vel ipsκ umbra sua terrer 6c fugat. Maneant penes emeritam suam gloriam a Sequana aut Tibisco vocati nostris ab avis Monarchae; superat avorum sortem nostra nepotum fortuna, patria lingva auctiri, intelligi, non adsciscere peregrinas lingvas, emptitios interpretes, non pati, superba atria durasque fores, facile in penetrale Regis pertinge- ro, secure ad latus 6c aurem Domini in necessitatibus accedere, non tantum sed 'dc simpliciter loqui ad Dominum. Modus vero novi Regiminis aliis enias omnino est a novitatibus sine adscitiiijs postliminio reland ' estate, sine implicatis externorum interese respectibus penitus prisco - Polonus iv - ' llertia in consilijs, correspondentijs, praevisione periculorum, commoda re isalinaris Reipub. quemvis gnarum de rectum, contentum facit. Non cono θ
vertit animum Mias Regia post duorum Comitiorum rupturam, diffiditi iuuet tempore di suspems sibi as Reipub. cireumstantijs ad immoderata. 4