Bernhardi Verzaschae scholarcae & archiatri, Centuria prima observationum medicarum. Cui accesserunt celeberrimorum virorum consilia & epistolae. Cum indicibus necessariis

81쪽

etiam oleum amygdalarum dulcium recenter einpressum cum vino albo calefacto haustum prodest. Aqua e succo beluiae destillata magni aestimatur. Remedia plurima lapidem frangentia vulgatae sunt notitiae. commendatur a me in primis essentia lithontriplica transmissa, sumantur guttulae sedecim in jure carnis cum radicibus vulgariS pe troselini coctae hora matutina nona: deinde commendatam habeat Riger transmissam misturam

nephriticam, sumantur guttulae viginti in haustu- .lo vini tenuis albi hora pomeridiana quarta. Primcipio prandii in cochleari jusculi de missa tinctura guttulae quatuor sumantur, nec non in alio coc leari justuli per vices loco essentiae lithon triplicae assumatur de sale nephritico transmisso, quantum Cultelli cuspis capere potest. Externa ut insessus&inunctiones non negligenda sunt. Diaeta justis modis temperetur. Victus sit mediocris,consistens in cibis liquidioribus & solidi ribus boni succi & facilis concoctionis, spirituin sae&carnosae substantiae effluvium reparantibus& facilitatem alvi conservantibus. Carnes bovinae juniores vel gallinarum coquantur cum radicibus raphani, cujus eius semper magni aestimatus in Apollinis Delphici templo & aliis cibis praelatus, inde senserunt aliquot aegri utilitatem, proderit etiam nostro, sed observanda est cautela, ne nimia coctione salia pereant volatilia. Dictum sibi putet Azger: non repleri alimentis, sied sobrie vivere. Cibi aromatum ubertate non luxurient. Pruna dulcia vulgaria &brigniola cocta, nec non turiones asparagire lupuli primo vere prosunt. Excludatur a menta panis

82쪽

OBSERUATION Es MEDICAE. 6 rvariis confectus ex frumento vel tritico eorumque farina molarem expertus lapidem friabilem, hic enim a fermento ventriculi acido resolutus lapid sum seminarium in renes deponere potest. Aceti M inprimis rubi idaei baccis concinnati in edo marido coagmento lapidoso Vis magna apparet, lati enim in magno sic etiam in parvo mundo sabulum atterit. A vinis generosis sibi temperet. AEger, quippe solent generosum & subtilem tartaxiam renibus communicare, econtra eligat vinum tenue parum aquae ferens. E' culina relegentur aquae tophaceae & per plumbeos canales ductae. Somni & vigiliarum justa adsit vicissitudo, si noctu somnus desit, die illius defectus resarciatur. Motus corporis cum nocere Observetur, caveatur ni mius in rheda vel equo, non tamen plane omittatur, moderatus enim prodest, nam arenulis, quae octo iacile subsistunt, exturbandis conducit. Uri nae excretio non retardetur, Violenta retentio a conversatione nonnunquam injuncta vel a pudore imperata caveatur. Solitam alvi pronitatem debitis mediis AEger conservet,& Venereis desideriis dicam scribat.

OBSERVATIO XXIII.

'usio comitialis.

mandato Reverendissimi & Amplissimi Domini BERNIAE ARDINI Abbatis

83쪽

σα BERNΗARDI VERE ASCHAEI incessessu & Maugrunnensis, REGIS GALLIAR UM Consiliarii, Domini sui gratios, Fautoris

quondam mei summi, superioribus annis ad me venit, & propter diversos comitialis morbi insulistus operam meam sollicitavit. Fomitem harum convulsionum epilepticarum in ventriculo latere inde persuasus fui, quoniam aeger per intervalla dolorem arrosione in stomacho sensit, & de appetitu prostrato ac concoctione debilitata conquestus fuit. Purgavi illum ter cum extracti catholici frupulo uno: dein jussi, ut sequentes pilulas usurpa

nigr. BL o pig. major. D mys misi. ol. forni. pii. ex By. nain. xviij. deaur. 9 consterg. puis. cinnamomi. Sumpsit singulis mensibus octodecim mane cum regimine diaetae, unde aeger convaluit, &pei plures annos a corivulsionibus epilepticis liber fuit. In hac cura Galenum sequutus sium, qui etiam peralonica remedia motus convulsi vos a ventriculo oriundos sustulit, quemadmodum eleganti historia lib. V. de lac. assul. cap. R. confirmat, τις

84쪽

Mκῶσι, υγι νων δ ιετέλεσεν. Grammaticus quidam

yuvenis, quoties vel nimis vehementer doceret, aut cogitaret, aut inediam sustineret, morbo comitiali corripiebatur: pe pendi equidem in hoc os ventriculi, utpote quod facile sentiret, assectum esse, ac deinde per consensum O torum cerebrum Ocorpus universium convulsione concuti, cui probam concoctionem accurate procuratre, ac tertia vel quarta hora panem

Utimepraeparatum exhiberens, at, hunc quid solum, si non sitiret,s verositi cruciaretur,ex vino madidum ct quidem albo at, modice frangente . nam hujusmodi vinum, ut ventriculum robustum escit, ita haudquaquam tentat capur,

id quod facere solent ea, quae vehementes Ures obtinent. Itaq, eum hac victus ratione utens non ut ante ocreetur, exactam jam notitiam me habere arbitratus sum, eonum qua prius seu conjectura consequebar. Hinc quolibet anno bis aut etiam ter medicamentum amarum ex alae ei exhibui, totum enim xentrem a recrementis purgat, se ad proprias actiones corroborat. Sic Inr iste viginti ct amplius annis, quibusposteas perses mansit, integra inculpata, valetudine vitam exegit. Quemadmodum in hoc Aiceta Lucellensi & Juvene Grammatico convulsiones epilepticae ex ventricula Originem duxerunt, ita apud alios e partibus aliis

ortum traxere. Thomas Bartholinus centur. III. histor. XX.

accusat hepar in Pastore HUniensi, nam a dextro hypochondrio, ut hepatis est sedes, invasit illum calor per musculos externos sensim adscendens cum . partium per quas transit stupore, ad musculos.thoracis ejusdem lateris, ad brachium dextrum, ad dextram faciei partem dc collum, ubi pedem quasi figebat stupor, faciei musculi ad dextrum latus leviter convellebantur, eodemque modo paro XyS mus iste saepius recurrebat, ut gravioris convulsionis

85쪽

αι - - . . . . . r

nis metus ingens aegro si ortus. Sed secta vena,

injectis clysteribus, exhibitis pulveribus Sc aquis anti-epilepticis opera D. Mati Medici felicissimi

intermiserunt paroXysmi, ali metu3 omnes ct inexorabile fatum subjectum pedibusstrepitus1 Acherontis avari. Sic fomitem mali caduci aliquando sub latere in liene advertit Nicolaus Tu ius lib. I. observat. medita cap. IX. Lien a turgido atrae bilis fermento tumidus diffudit ilico ex se vapores cerebro tam inimico ut Juvenis Patritius quidam protinus concideret in vehementissimos morbi comitialis insultus,e citatos non tantum a causa interna sed subinde quoque ab externa ; nam pressa vel solo digito regione lienis contrahebantur ilico omnes nervi, Scsequebatur confestim miserabilis universalis coris potis distentio,laedens iteratis suis circuitibus usinque adeo mentem jam aliquoties labefactatam &imprimis vim ipsius imaginatricem, ut crederet senescio quem regem, distribueretque non minus Iargiter qualiacunque munera,imo integras regiones, ac si revera rerum potitus esset: insidente ipsi hac conceptae Majestatis opinione adeo profunde, ut summe excandesceret, corripereturque gravissimae pilepsia, si quis majestatis oblitus ipsum compellasset nomine usitato, ceu inferius dignitate sua ratus alio quam regio insigniri titulo: impositis interim familiae suae amplissimae promiscuis quorumcumque animalium nominibus, quae semel data tam firmiter memoriae mandavit, ut nunquam deinceps exciderint, licet quis peregre abfuisset: qu)d si vero quis loco ursi, selis, canis, draconis,

86쪽

OBsERUATIONES MEDICAE 6sdraconis, aut leopardi desideraret proprium sibi

Domen restitui, eum reddebat ilico voti compotem, modo donaretur aliquo munere, qua lacilitate ab amicis observata redemere plerique omnes ignominiosa illa nomina,eaque donis illorum imposita retinuit invicem tam stricte, ut etiam post plures menses recordaretur nominatim , quod quisq; munus vitandae ignominiae ergo obtulisset.

OBSERVATIO XXIV. Puella ociennis menstruata.

RARaeclarissimi Mercatoris Basileensis FiIu

n-octennis, facie paIlida dc corpore macilen- minio, fluxum sanguinis inopinate passa fuit.

Parentes consternati me vocarunt, indicavi illis, fluxum hunc sanguinis menstruum esse, & serum acre vasa uterina aperuisse: duravit ista fluxio per tres dies & postea sponte cessavit. Parentes per terrefactos umilibus aliorum Medicorum observationibus erexi. Sic Nernelius & Gesseris puellam eodem anno octavo aetatis menstruatam observa runt, imo Hercules Saxonia lib. IV. practis. messis. cap. XXIII. reseri, se novisse puellam,cui menstrua quinto aetatis anno apparuerunt, & ordinatim singulis mensibus modicὶ

fluxerunta

87쪽

ILERI in Academia nostra Jurium Ante- Ucessoris celeberrimi Mater, Matrona honestillima, permultosaonos phthisica, postquam consiliis nostrorum Medicorum diu uia fuisset,iandem etiam meum auxilium desideravit. Cum omnia signa phthiseos ab ulcere pulmonum Ortae animadvertissem, & illa multivariis remediorum formulis defatigata plurimorum medicamentorum apparatum respuisset, ipsi sequens electua

rium exulceratis pulmonibus maxime proficuum praescripsi. N. rad liquis. ras Ig. ireos florent. Sis D φι-bar. recent. par. vj. MV. pulmonari farfari sicabiosaM , incisa coq. in aq.font. ad t0. decoctum coletur se clarificetur, addita sacchari libra una pond* commun. demo copad confistent.s rupi, cui admisse pulmon. - . praeparipvly. . cons rosari rubri betonis. a 36. θα. diatri fimpl. 3i, diatres. 'im M. Harrhod. abbat. 3g. ocans. f. F. electum rium. Ex diligente hujus electuarii usu non contemnendum levamen AEgrota sensit, nam majoricum facilitate materiam pulmonibus impactam exscreavit& liberius respiravit, sicut nocte, quas plures propter continuam tussim insomnes tradu Xit, quatuor & quinque horarum spacio dormire potuerit. An notatu dignum est, quod illa aliquot

ante beatum obitum septimanis ramum Venae a turiosae

88쪽

OBsERVATIONES MEDICAE. 6 teriota a pulmonum parenchymate liberum &nudum rejecerit, huic prope similem, qualem n

μου Bartholinvicemur. III. histor. anatoni. XCIIX. delianea re curavit. Fere fidem superat apud antiqua fide spectatum Consulem & Archiatrum Nicolaum Tvlpium lib.II. observat.med. XIII. Nauarchus Amb trire tamensis, qui diu in mari vivens aetate jam maturus ex perenni destillatione tussim magis terra quam mari molestam contraxit,qua per biennium flacci dos pulmones exagitante, tandem vistus hocpI inimio debilitatum desecit: hinc effudit inopinatti non tantum sanguinem, sed praeterea duos insignes Maenarum ramos,adaequantes singulose an- seman cis magnitudinem, prodibant autem spontὶ ab omni paren chymate, ostendentes non minus distincte extrema sua lineamenta, ac si otiosus Anatomicus circumposui visceris impedimentum removisset, argumento certe evidenti, totum putimonem fuisse vitiatum, ac proinde haud mirum, excretis hisce surculis ipsam cum sanguine vitam effudisse.

OBsERVATIO XXVI.

D odontalgiam tollendam multivaria meis

dicamenta proponuntur, ut nemo sit, qui dolori dentium mitigando sua 'operam non conferat. Ego quamdiu praxi Medicae incumbo, nullum praestantius remedium laudano meo

E et optato n

89쪽

optato comperi, soleo granum noctu concedere, unde placidus surrepit somnus & mane omnis dolor evanescit. Formula laudant mei optati sequens

F. s. a. massa, d is granum unum. In omnibus affectibus, ubi illius mentionem facio, tuto concedi potest. Vir Summus Thomas Bartholinus, quum illi excavatus dens inferioris maxillae poriremus impense doleret, varia pro sedando dolore obtundendoque sensu nervuli externis injuriis patentis applicavit, quaea et ratio vel visitantium amicorum consilium suggessit, imo quae aliis proficua eXpertus fuerat, illum sublevare non poterant, nemp oleum Ca-

ophyllorum, oleum vitrioli, spiritus vini, nic tiana, decoctum hysopi & salviae, lac, theriaca, men staphisagriae & sexcenta alia communi usis probata. Ex unico alia mine solatium invenit,quod ignita scutella fusum in pulverem redegit, cumque nuce moschata & mellis sumciente quantitate in ' mortario in linimenti formam permiscuit,quo pervices partem dolentem inunxit non vano successu, sopiti enim dolores Sc nox quieta fuit. Unde ansam mihi praebuit Bartholinus, qubd & ego hoc re- medium in odontalgia aliis suasissem, qui inacem bissimo dentium dolore tollendo praeclaram illius & laudant mei optati essic,

ciam depraedicarunt. . .

90쪽

OBsERvATIO XXVII. Secundinarum retentio.

Mulieri puerum feliciter enixae in utero se-

s V lcundinae morabantur, cum nulla alia r

insumedia ad manus fuissent, illa pulveris mei

sternutatorii modicum naribus attraxit, unde alia quoties sternutavit, & me adhuc praesente secundinas excrevit. Formula pulveris mei sternutat xii sequens est. N. rad. pirethri herb. tabaci indic. for. IH convall. rori'M.betonitimajori a*. F. pulvis saltilissmin. In hoc casu sequutus sum dictamen Hippocratis flectis

ML χα-ν τους μυκ es 6 το ς--. ut ficunda excidant, e morario indito nares o os apprehendito. Quae verba emn lib. II. popular. stet. V. A. XLIII. reperiuntur. Eleganter rationem exponit. Galenus in commentari

quam sternutario jurat, in , quia vehementiore coruuisu se agitatione partim quidem naturam excitas, partim vero e cernit, qua partibus corporis firmiter infixa adhaerebant.

Si ope pulveris sternutatorii secundinae non exeant, suadeo Junioribus Medicis, ut pulverem . Clarissimi murnii concedant, quem in dicti v rimi commentario proponit, & cujus usu plurimas imulieres propter retentionem secundisarum p riculose decumbentes Summi DEI beneficio