장음표시 사용
11쪽
VII. De eadem synodo octaua Hadriani. MyI I X. IX. Meeaciem rcis detriis inscriptione quorundam capitum Gratiani ex rix.&ix. synodo inscriptorum. 11r
De quibusdam locis Gratiani Romanae editionis, & de asii Ni
XV II. De alias Nicolai Papae capitib.
12쪽
DE EMENDATIO NE GRAT IANIM, HDialogoruin libri duo. ' Π: Di
. Nisi tibi molestum est vehementer cupio a te discere ; quid sit, quod Romae de Gratiani
emendatione tanta cura per tot annos agatur:
ut necesse fuerit, tribus Pontific ib. ut audio, multos amplissimos viros ex Purpuratis suis,& alios doctissimos homines hac una in re assidue versiari. A. Mihi quidem nihil molestiae adseres, cum a me aliquid postulaueris, quod tibi fore gratum existimemi ea praese tim de re, quae studiis tuis sit oportuna. Cave enim putes illius libri lectione, quem Gratiani Decretum 'lso vocant si recte scriptum legatur,& ex suis 'ntib.sngula capita d ducta sint quod potissimum in emendatione est,quidquam iuris Pontificij studiosis utilius esse. Qua de re aliquid foratasse dicere possum: quid autem Romae actum sit, aut agatur, diligentius haec poterit nobis B.narrare. C.Didici ego quidem ab eodem multa, quae curiosius petebam , quibus. Pontificib. quot viri peritissimi, dc quotiens colligerentur. qui ex eis excellerent vel inueniendis, vel discutiendis sine lis quibusq; quo etiam pacto quaedam priuatis studiis P ucor. agerentur, quaedam omnium collatione emend.
13쪽
renturi tetiam libros veteres habuerint ex oui ite
veterem scripturam,quae, ut fieri solet, certi est C: Ilibrum perducerent. Hos libros esse utipsius Gratianin ex quibus Gratianus illa si psistat, tum ex aliori simili collectione , ut V is di , Iuonis , Anselmi.& aliorum id genus, tum ex in
bris,&Pontificum Romanorum epistulis,& sanctor viro Malia non pauca B.nostera date dicerit esse quaerendum, quid in ipso voLimme tantopere desideraretur. Sed quid est, quod dixisti falso hunc librum Gratiani Decretum dici an con i dicitur,ut Burchardi,& Iuonis Decretum' aut librarii nox titulis decipiunt aut ipsi scriptores sic scribi voluerunt.a quoruscraetura hanc etiam emanasse verisimile est R
Hriri, 'ti Gratiani eam insierin hii C00ς0rdia discordantium Cano pditionibus Antonii Democharis & Antonii Cont8,vox illa Decretum,utpote inepta In multitudinis vocem mutata est. quod in librorum intri 'ptionibus aptius se,uel Cicerotei est,quippe quin ude ossicio, aut de fine scribere, sed de finibus & Je ossieti,
taq.Decretorum collectanea Demochares, Decretor ca
vero collectionem esse hanc nemo negauerit, non unius decreti explanatione. Sic etiam dicimus Decretorum Dom)rem,non Decreti,iuris Pontifici j consultu. C. Non enuidem nego,Decreta Pontificu aptius dici, ut Magistratuum Uecreta in iure ciuili , unde etiam Decretalium epistulatum appellatio manavit, cum decerni aliquid in singulis epistu Iis videamus. Sed putabam Gratianum eam vocem a Bur. chardo,& Iuone accepisse. B. Ne hoc quidem veterib. li bris affirmat inueniri. A. Recte tu de Gratiani,&Burcham da inscripta me. Neque enim in veteribus libris ea vox De possum vobis multos ostendere, sed&Burchardi,5 Iuonis aliquot sine hac inscriptio-
14쪽
ne.Etut video, Iuoni Carnotensi magis placuit Exeerptiones appellare , sc enim scribendum est, non Exceptiones. Eius verba tam in Panormia,& in Decretorum grandiori volumine, quam quod caput est,in epistularum libro haec
sunt: Excerptiones ecclesiasticarum regularum, partim ex epistulis Romanorum Pontificum, partim ex genis conciliorum catholicorum EpiscoPorumdcc. in unum corpus adunare curaui Panormiae titulus in veteri libro hic est: Incipit liber sacrorum canonum. In codem libro nulla est praefatio, nullumq;scriptoris nomen.Hildeberti quoq; Cen manensis Episcopi,& postea Turonensis, qui Nannetensi concilio non edito praeibit ab Honorio Minore confirmato qui fuit Callisti Minoris successer, epistula quadragesima nona edita est,cuius initium Plerumq; fit. In ea epillula haec verba leguntur: Exceptiones Decretorum vel potius Excerptiones in quas in unum volumen ordinare disposuimus ad suum finem nondum perductae sunt. Mendose autem huiusHildeberti epistulis adscripta sunt illa ipsa Iuonis verba: Excerptiones ecclesiasticarum regularum & c. Burchardi vero libri veteres carent inscriptione.sed in edito non Decretum , sed Decretorum libri xx.appellantur. Collectiones Burchardi Vormaciensis appellat Iuo in qua, j. dam epistula. Anselmi Lucensis voluminis inscriptionem sine nomine eiusdem in tribus libris legi. Vnius eorum haec est.Incipit authentica,&compendiosa colicinio regulari &sententiar. sanctorum Patrum,&auctorabilium conciliorum. Sed ut ad Gratianum redeamus in eius libris veterita illa in scriptio est quam audisti: Concordia discordantium canonum. Similem legi Romae in veteri libro Cresconii: Concordia canonu,&ipsit canonex C. Quid est,quod his
verbis significare volueruntZan putandum est,canones c5cilior. ita esse inter se contrarios, ut egeant concordia3A. .
Quantum ego potui ex Cresconi j libro elicere, concordiam vocat collectionem similium sentetiarum, ut q ut scri plura sacrae verba collegerunt, Concordantias Bibliae appellarul,quib' verbis, quod pace vestra dicere liceat, nihil excogitari potest ineptius. C. Gratianus igitur sic Con a P
15쪽
cordiam dicit, quasi collectionem similium canonum. Cur vero addit vocem discordantium,quae sola refugit hanc in . terpretationem ' A. Vere tu quidem ais.Na si inscripsisser,
Concordia canonum,ut Cresconius fecit, aut Concordiam concordantium,dc discordantium canonum: hanc reciperet interpretationem. Nunc vero significare videtur, comcordiam inter discordes versari. Sed & si quis librum ipsiim Gratiani consideret; saepe videbit uti distinctioni b. non lumin prima eius voluminis parte, sed etia in postrema de poenitentia,& consecratibne.In ipsis quom quaestioni b.singularum caussarum apertius utrimque adteri contraria decreta,&canones: quae aliis distinctionibus allatis in concordiam reducit Canonum autem appellatione non selum c5cilior.ut existimas,regulas atque sententias; sed etiam ali rum libror. quibus ius Pontificium constiir,intelligere eum Di Gn. 3. in facile apparet ex eius verbis Ecclesiastica, inquit, constitu-
p ' ρος O tio canonis nomine censetur. Canon Graecessiatine regula' eo quod nuncupatur. Regula diista est,quae recte ducit de c. quae ex Isidoro lib.vI.etymol. sumpta sunt Mox ait:Porro canonum
alij sunt decreta Pbntificum,alij statuta cociliorum. Sic an
te Gratianum Corpus canonium vel Codex canonum dic batur is liber qui conciliorum,& Pontificum Rom.regulas. continebat. Eius libri mentionem: facit Burchardus enumerans libros, ex quibus eius collectio constat. Sed antiquiora sunt testimonia Nicolai primi, de Leonis IV. apud
.ibi. a. c. . Grat. Sic Iuo Excerptiones ecclesiasticarum regularum d Anselmus Authetica collectio regularum, siue Canonum, collectiones sitas appellant: ut etiam vetus meus Panormix codex, Liber sacrorum canonum dicitur. Idem dicendum est de Graecis collectaonibus, quas Nomo canones Vocant, nomine ex legibusad regulis emisto: item de Apostolorum regulis a Clemete primo editis, dc de aliis sanctorum viror.
Dionysj dc Petri Alexandriae Episcopor. d. Gregorij Neocaesariensis, Athanasse Alexandrini, Baslij Caelariensis &Gregorij Nyssaeni,&alterius Gregorii Theologi , dc alior.
de quibus cap. secundo sextae synodi repetitae in Trullo. Neque enim rei te apud Gratianum, ec alios eorum opuL
16쪽
eula dicuntur confirmari, sed canones,in Graeco archetypo. C. Habeo ista. Ex quibus facile intelligo, ius quoque Canonicum, quod tu ius Pontificium appellare soles, hinc originem duxisse. At vero Canon Missae, & Canonici
saeculares,ac regulares cur dicti sunt A. Diximus canonem regulam significare Misse igitur regula, vel formula vetus est,ille ipse Missae Canon. Canonicos vero regulares qui dicunt,eandem rem bis dicunt,ut cum Abba pater vocatur, vel Thomas Didymus, siue Geminus, atque alia simili ratione. Sed fingamus duas esse regulas, alteram laxiorem Canonicis tacularibus scriptam , alteram durio- . rem regularibus solis conditam. Vtrosque sub canone esse dicemus, dc canonicos, sed hos duriorio. cancellis circumscriptos. C. Haec placent.Sed quid aliud estin Gratia ni libro mutandum praeter titulum libri, siue inscriptionem 3 A. Ita multa sunt, ut non facile omnia uno die explicari possint.Sed genera tibi errorum quorundam proponam , ut postea de quibus magis placebit, agamus. Saepe erratum esse video in nominibus hominum, urbium, prouinciarum,conciliorum,dc aliarum rerum, quae postea exc-plis apertiora fient. Saepe falsae sunt inscriptiones,& quae
conciliorum sunt, Pontificum Maximorum esse dicuntur;& quae sunt unius Episcopi inferioris, Romano Pontifici, aut concilio generali,vel prouinciali tribuutur. Ex hoc generesantilla, quae ex concilio Martini Papae,aut Hadriani Papaesumpta esse feruntur,quae vel Martino Bracarensi ,&Graecis conciliis, vel Engetranio Episcopo, vel Hadriano ad Enget ramum inscribi debuerunt. Multa Gregorij, Ambros' Augustini. vel Hieronymi verba esse dicuntur, quae
aut nusquam exstant, aut aliena sunt.Illa quoque ipsa, quae inscriptiones habent veras,non recte referuntur. S peen inacotrarias sententias referri scimus, saepe valde praecisas. Iam vero, quae ex Graecis fontibus manant, ex variis interpretationibus asseruntur, qua si sint aliorum scriptorum: ac saepe aliud Griece, quam Latine significant. C. Tu vero me in siluam quandam errorum inducis, cuius nullum exutum video;sed malo,ut de primis quibusque a te dictis agas,
17쪽
vi praecisis his ramis interiora illustriora fiant. A. Quid aute B. nostro placeti B. Ego vero haec ipsa, quae proponis, exspecto; sed nois sum, qui operaepretium esse existimem, tam multa de selo Gratiano dici. Hic enim, ut nosti, dc ut facile omnes concedant,compilator insignis,nihil fere habet valde utile, quod proprium dicere postis: sed corniculae illi similis, ut est in fanulis,risum scienti b. admirationem ignorantibus mouet. Si verba consideres, nihil illo tritius, si artem requiras, dc ordinem docendi, frustra laborabis. Ita multa refert alieno loco ponenda ita pro certis incerta c5stituit,ut malis illa eadem in ipsis libris non solum concilio. rum sed etiam Burchardi, S Iuonis, &alior. collectorii requitare. Itaq; dum tu quid apud Gratianum mutandum sit, dices,in veteri me co firmabis opinione, qui frustra huc scriptorem mendis purgari putem.Te vero potius hortari, &si
pateris, monere non desinam, ut in eam tantum rem incumbas,ut meliorem harum regularum, siue decretorum collectionem edas. A. Ludis tu quidem, ut soles perurbane, &mihi videris pro tua praeclara dicendi facultate magnas res contemnere,& pro nihilo ducere; minores vero in caelum tollere,atque augere dicendo. Nam ut dem tibi, nihil fere, aut pauca de suo Gratianu attulisse, quod falsum est,adfert enim multa,quae in aliis collectionibus non inuenies, qualia sunt, quae post Burchardum,& Itionem sunt nata; item multarum di incultatum solutiones: sed quamuis nulla attulerit, feliciorem tam e ceteris collectori b. fuisse negare non poteris; quos in tenebris diu fuisse nouimus, dum hic in omnium manibus versatur; multorii interpretum illustratur lucubrationi b. refertur deniq; in iudiciis omni b. atque a Theologis non minus, quam a iuris utriusque peritis in pretio habetur. Quod si in illo verborum clegantiam desideras, temporis est, non hominis culpa; tritis utitur verbis, ut omnibus prodesse possit. artem & ordinem docendi flagitas: quasi vero meliore ceteri sint usi. Quod vero postremo hortaris; ut collectionem aliquam edam potius, quam hanc ita perturbatam, & imperfectam ornem: facis tu qui
dem ludos,ut dixi sed hacdere posterius cogitabis'. Nunc
18쪽
quando viriq; vestrum non dii licet,ut de Gratiani erratis agamus, in crastinum diem differo, quod sum pollicitus. Alia enim urgent his potiorii.
HIs seriptis editum vidi Roma Gratiani volumen hae insiri.
ptione. ID E C R E T v M Gratiani emendatum, Gredis XIII. Pont. Max δεσι editum. Et initis dijl monis primae: Concordia disecordantia canonu. Et in admonitisne adlectorem irascribitur. pleris, Petu lis huius collectionis exemplarib. haec tamquam inscriptio rubris literisposiva est': Concordia discordantium canonum, addita in quibusdam Adtione Incipit , sine ulla Gratiani mentione. Verum in Vaticano illa vetustisiimo, cui voluminis i iiu initio recentiori sic ri. ptu paleas esse praepositas dictum est, ante ipsas paleas est hic titulus. Decretum Gratiani monachi sancti Felicis Bononiensis ordias fit
Benedicti, compilatum indicto mona lerio anno Domini MCLI. tempore Eueni, Papa tertis In aliis Pero duobus codicib. in extremo e t: Explicit decretum compilatum a Gratiano monacho monaster' . S. Felicis de Bononia. In eadem admonitione haec etiam verba leguntur. Novi Tmus istorum omnium,praeter auctorem Panermia,nam urecentior fortasse es , Gratianus monachus Benedi tu non tantum . decretis colligendis,quodsuperioresfecerant,operam deAt: Ied Iuonis forta se praefatione excitatus, eo potissimum incubuit,ut certis quaestionibu propositu, quod in Gramque partem ex canonibus, qui inter se nonnumquam pugnare videbantur, dici poset,ipse erret, oe explicarer; Omninoq; eorum varietatem,quaeipeciem dissensionis habebat,ad cocordiam reuocaret.Hac in Romano. In hoc libro M. Ant. Augu tinum Archiepiscopum,S.Petri Galesium,C. Vincentium A gustinam Vincenti, Fcignificat. In editione Gregoriana cap. 7. Quoniam. dist. I6. multa mutata μ' par. 4. eq.I.nt, notis ornata: quamuis dicatur, Et opuscula Theophili. O etc. tamen in notis Iuonas verba relata sunt: Confirmamus sanctorum rit. Hi. 1ν. Patrum canones, oel nodos oec. Graeca )erba canonis referun. μ' tur, cr Latina interpretis,quib.apparet non opuscula, sed canones ap- pestari. st I etiam verba a Gratiano relata indicant: Confirmamus P tero sanctorum canones, cri nodos.
19쪽
LIBR I PRIOR Is De Gratiani erratis in propriis nomiuibus
. E T tempus, & locus aptus est; ut te promissi
tui adimoneamus.Quid enim hac hortor.amo nitate iucundius 3 auidas autem aures adferimus ego,&C. noster. A. Video nihil diutius vobis posse deberi Sed libris aliquot nobis opus est, in primis Gratiano editionis eius, quae habeat duor.Antonior.notas. C. Eum librum mecii attuli,quod eum potissimum a te laudari sciebam;& ut viderem, quid tu de singulis erratis esses dicturus,&ut melius id memoriae mandarem. A. Laudo prouidentiam tuam. Ego quoq; in aduersariis quibusdam, quae attuli,scripseram ordine litaterarum aliquot Gratiani errata, quae facilius referam. V0s etiam alia suggeretis.Et quoniam heri diximus,la nominib.
propriis tape fuisse librarios lapsos: ab eisdem initium sumamus. Principio duo ex sacris libris loca corrigenda sunt cum pro Ochozia Rege ' Achab editus est,& pro Achan, siue Achar, Achor. h Verba Gratiani sunt. ς Sed obiicitur illud Ambros i Ambrosii verba quaerantur: Ad preces Heliae ignis descendit de coelo, ut Prophetae vindicaretur iniuria. quod tunc intelligitur factum, quando Achab Rex Israel&c.misit duos quinquagenarios. nostis reliqua. Alter locus ita scriptus est. Cum enim Achor de anathemate furtim surripuisset 6 c. Ita cecidit sors super Achor. Bis Achor pro Achan scriptum legimus. B. Ego Gratianum
errasse arbitror,non librarios. A. Si Gratiani erratum est, memoriae erratum est, qualia multa & apud Ciceronem, & apud alios scriptores saepe adgnita sunt: si librarior. peccatum est, cur Gratianus notaturὶ Tertius locus est. In in- scriptione quadam pro Carthaginensi concilio Agathense primum scribitur. ς Est autem caput XI. concit. Cartha in unum. 3 Alibi Alexandrinus Episcopus Leander Hispalensis Uncitur . e atquelidem Leonardus Episcopus alio in loco.
20쪽
additur: Idem ad Alexandrinum V stropum. Indignum vehementer existimo , ut verba coelestis oraculi restringam subregulis Donati.Haec non Augustini verba sunt ed Gregorij in praefat. Moralium in Iob cap. vlt. qui liber ad Leandrum Episcopum inscriptus est. Hoc non flagit Ioannem And. iSunt,qui putent additum esse hoc caput a Gratiani discipulo Palea ut id,quod proximum est,cuius inscriptio non vocem, Idem, habere debet, sed hanc, Augustinus. ' Alter locus est ex epistula quadam Gregorij ad eundem Leandrum Episcopum de trina mersione baptisinatis, quae exstat, ut notat Demochares, lib. I .epist. quadragesima prima registic Eiusdem mentionem inuenies in concilio Toletano quarto cap. v dc in concilio Vormaciensi item cap.v. dc apud Iuonem,&Ansel. Lucens.& alios collectores. γ C. Quis hic Leander fuit' A. Tres fiatres germanos insignes pietate, dc eruditione viros habuit Hispania Reccaredo Rege Leandrum, Isidorum,& Fulgentium: duo illi Hispalenses Episcopi fue. runt,hic tertius Astigitanus.Leadro acceptam ferimus Gotthor. Arianorum in catholicam fidem conuersionem. Cum hoc Gregorius amicitiam iniuit Constantinopoli , venerat enim illuc alter Pelagij Pontificis, alter Regis sui legatus ad CP. Imperatorem. B. Hic idem Alexander semel vocatur ab Anselmo Lucensi, iterum Leander. Fieri potest, ut idem nomen sit. vi Iosiae, Iesus,&Iasen. Scander Berg, pro Alexandro Magno, auorum memoria, insignis vir peritia rei militaris dictus est. A. Quid tu Leandrum Musaei putas eundem esse cum Alexadro Macedon et B., Non ego eundem virum esse dico, sed idem nomen. quamuis in etymo v triusq; haereo. A. Sequitur Anastasius sepius evthanaso mutatus. Dum enim narrat Gratianus Arnanasii ieri, simulati Episcopi factum qui catechumenos aqua tautari tinetebat, tempore Alexandri Episcopi Alexandrini, eum Ana nasum vocat. Sed ex Rufini historia lib. X. cap. xiv. mutari nomen debet. ε Idem erratum in duabus inscriptioni b.est. Altera haec est:Felix Papa Anastasio, & omni b. Orientalibus Episcopis. Scribe,Felix Papa secundus Athanasio, & omnib.&c.ex conciliis. 7 In altera est: Anastasius Patriarcha Papae