장음표시 사용
41쪽
Qv3 caput Europae cognoscitur a ventate santeritatel. Filius hujus Hero patris haec epigrammata ponti Cujus ad inserias hic cum Jove Mars tenetiaras Sidere concordi pax est non dissocianti Sc. .
Post Herone in Treberorum ex ipsa gente orti princ es
extiterunt & duces. Namque Treberenses dc numero aucti isc op:bus urbem suam munire & modis omnibus decreverunt adornare, Primo itaque ad aqvilonalem plagam urbis ex quadris lapidibus cu turribus magnis aedifica verunt portam ipsa sui magnitudine & minaci proceritate mirabilem eamque portam nigram portam martis appellavere, cuius lapides non cemento aliquo sed ferro conglutina-hantur & plumbo ff. Dixere portam' martis qui Deus belli eredebatur, ff. quiaJ Per hanc portam bellum gesturi proficis' Cebamur; nigram autem obtristitiam, quia squandoJ de bello
lagientes per eandem tristes revertebantur. Campus autem longitudine & latitudine spatiosus Campus Martis vocabatur. ubi tyrones armis instruebantur. Secunda deinde porta ad ortum solis cum turribus speciosis est aedificata ad quam victores de bello revertentes totius civitatis occursia excipiebantur & laetitia, & ob hoc alba porta nominata. Tertia porta ad plagam meridianam cum turribus firmis & altis in m dio urbis est constituta eaque de causa porta media nuncupata. Forum vero venatium maximum ante hanc portam constitutum habebatur. Locus etiam quo mortui ad sepeliendum esserebantur. Quarta porta versus occidentem constructa est ad litus MoselIae , quae in ra sui operositate , c turrium in
42쪽
comparabili pulchritudine ceteras portas excelluit & ab hoc
porror inclytae vocabulum sumsit. Hanc portam stellis examro factis mirabiliter pinxere, quae portui navium proximum nocte dieque luminis officium praebuere.Fecerunt ibidem &Capitolium maximum templumq; idolorum, in quo non minus quam centum statuta ydola generaliter ab omni populo colebantur, dc per ea miseri respontis daemonum ac variis praestigiis deludebantur. Fecerunt etiam in honorem Mercurii quem Deum summum inter Deos & homines quasi mia ia- . rorem & arbitrum pacis arbitrabantur, Fornicem magnae altitudinis, in qua ferream imaginem mirae magnitudinis eiu dem Mercurii quasi volantem in aere pendere fecerunt cumscriptura hujuscemodi. Ferreus in vacuis pendet caducifer auris. Erat autem lapis magnes unus in summitate alter, unus in pav mento fornicis junctus, cuius naturalis vis e regione ferrum: sibi ascivit sicque
ferrum ingens quasi dubitans in aere pependit.
Non longe ab hine super Mosellam ex magnis lapidibus
ferro plumboque compactis pontem construxere q'em nulla vetustas labefactare nulli fluctus possunt dissolvere. Feceruntqueper diversa urbis loca turres fir mas &altas Capitolia, 'alatia templa, statuas, thermas, lavacra theatra. Sub terra etiam intra urbem & extra Sc in omni sua potestate ignorantibus quaedam veritatem incredibilia multa fecere. Si quidem aquarum habundantiam habere cupientes, rivulumqtii a modernis olevia solimaJ dicitur sub monte iurano introduxere, qui divisus in partes vix mediae civitati ad usum sum cere potuit. Tunc rivulum nomine Ruum
rias RuveariasJ miliario ab urbe secundo alterum rivulum
43쪽
qui ruvora vocatur marmore habundans in fluente primo super eandem ruvoram lapideis fornicibus deinde per divexa montium latera dc vallium profunda ducentes, universae civitatis plateas viventibus aquis implevere, quae interdum pluvialibus aquis adauctae cunctas platearum sordes in Mosellam
vexere. Hunc autem rivulum posterius nominatum introducendum simul & amphitheatrum construendum Catholdus Princeps sorte acceperat, qui cum hesitaret, quomodo illum tam longe per tot montes Sc valles circumduceret, serrus d mesticus sumpta fiducia spondet firmissime sibi datis impensis eum se in urbe praesentaturum, quocunque die dominus amphitheatrum laret perfecturus. Reluctari Dominus graviter coepit, & hoc eum nequaquam esse facturum asseverare. tandem hoc pacto finem dedere certamini ut si die constituta servus quod promiserat minus implesset, a Domino capite plecteretur. Si vero effectum demonstrasset pari modo dominus a servo puniretur. Animaverat servum ad hoe facinus uxor domini su quae mentita fide maritati saepius cu eo in aduuterio miscebatur, quid plura' Coeptum opus servebat utri que, servus interim contrariis coniugis studiis Sc sumtibus juvabatur, dum maritus necem servi vitam sibi, mulier necem mariti vitam servi conrivalis operiebatur. Die denominata perfectum erat Amphitheatrum,& aquae duetus qui ex inserutia undique obstrustas cum nulla in se admitteret aurarum spiramina, impeditae aquae non per venere ad destinata. Anxium de hae re servum mulier incestuosa nocte die illam praecedente occultat sub lectulo in quo ipsa cum marito hujusmodi habuit mentionem. Ma inquit maritus servus ille nosterquam confusus & dejectus est, qui tam superbe gloriatus est. Ego autem novi qua arte posset sibi cito consulere, Tune mulier virum aggreditur rogat sibi artem indicari, pollicetur
fidem silentii illicit siliceu persuadet, postremo hoc ab eo rea
44쪽
monsum accepit. Si inquit quibusdam in locis quantum iactus est lapidis ab invicem distantibus parvo foramine aquar luctum irrumperet, s ne mora cursum suum aqua perage ret. Hoc avido auditu percepto paulo post soporato domino servus clanculo egreditur accitisquecperariis celerrime quod doctus erat implet, & secum aquam pariter urbi praesentavit. od ubi Catholdus mane comperit, eius clamante servo, Domine ecce aqua, volens dedecorosum servilis mucronis jugulum praevenire sceleratae uxori funesta imprecatus raptam eam secum ex amphileatro praecipitavit & aeternum loco
vocabulum,id est Catholdi solarium, indidit.
ER t itaque civitas non solum humanis laboribus valde
munita, sed dc naturaliter naturalibusJ fluminibus silvis ac montibus arduum dc angustum iter pandentibus vix accessibilis, & munitissima. Montibus jure s vel juranoJ dc Cebenna Gebennad quorum alterum Castellum super positum ad tutelam urbis continebat. Successu deinde temporum prosperoque eventu bellorum finitimis undique gentibus &urbibus devictis iugum imposuerunt, in quibus quinque urbes nobilissmas in ripa Reni fluminis constitutas hoc est Basileam,Αrgentinam, angiam,Mogontiam, Coloniam,s Ubiorum urbemJcum populis suis subiugaverunt a quibus& plurimum vestigal annualiter sanualiterJ accepere dc eo longe lateque dominari coepere.
45쪽
vinearum detrimento eas populabatur. Isine rumor & timor magnus increvit civibus illis, putantibus han tempestatem grandinis a diis Trevirorum sibi propter retentum .egigal adinserri. Et idcirco inito consilio censum triginta annorum collectum Treberis retulerunt, & deinceps se solu- iuros quotannis spoponderunt. Tunc Treberenses statuam pretiosi marmoris erexerunt dc super eam Jovem, scutulamsscutellaJ auream duoru pedum latitudinis in manu tenentem hoc verborem Ordine caraxatam scharacteratamJ Jovi vindici Treberorum ex censu quinque urbium Reni per tria decen nia de negato, sed caelesti igne & terrore extorto placabile
holocaustum. Item: Ignibus naut mixtus adolet tymiamata duscus. Hoc. autem mechanica arte factum erat, ut thure vel
lia qualibet specie scutellae injecta sine igne fumum odoris rum flagrans exhiberet. Ne tamen spes ipsa in aliquo minitiata deficeret, in urbe etiam lingonis sLingonumJ ad usque' uuam suam potestatem extenderant, super portam in lapide ad huc scriptum legitur. Huc usque jura Treberorum. Cum Remensibus Redus & amicitiam iniere propterea quod Remenses portam construxere eamque trebericam appellavere.
Teberi&Remenses principales sunt in Gallia Belgica.
Nam Gallia trifariam dividitur in Galliam comatam braccatam Sc togatam. Gallia comata postea dicta est Gallia Belgica a Belgio Treberorum duce, ex cu)us nomineTrevires dicuntur BelgaeCum quo & Belgio portio maxi. ma Gallorum in Graeciam transivit hoc modo: namque Galli cum tanta habundarent multitudine ut eos non caperent terrae quae genuerant, trecenta millia hominum ad sedes novas quaerendas emiserunt. Ex his portio in Italia consedit quae
46쪽
quae sedibus propriis Tuscos expulit dccivitates has Mediol num, Ariminum, Comum, Brixiam, Veronam, Pergamum, Tridentu, Vicentiam s Vincentiamq:J condidit.Portio Illiricos - sinus ducib' avib' nam auguriandi studioGalli praeterea teras callent svalent per strages barbarorum penetravit, di in Pan n5ia cosedit, gens asperriaudax& bellicosa,quae prima post He cutem cui res ea virtutis admirationem dc immortalitatis fidem dedit, alpi m invicta iuga & frigore intractabilia loca transn 'cendit. 'i domitis Pannoniis per multos annos cum finitimis varia bella gesserunt. Hortante deinde successu diviti
agminibus alii Graeciam alii Macedoniam, omnia prosternentes, serro petivere, tantusque terror gallici nominis erat ut eti ram Reges non lacessiti pacem ultro ingenti pecunia merca- rentur. Solus Rex Macedoniae Ptolomaeus adventum Gallo Tum intrepidus audivit, hisque cum paucis & incompostis furiis parricidiorum agitatus, occurrit. Igitur Galli duce Bei gio ad temptandos Macedonum animos legatos ad Ptolomae iam mittunt, offerentes, pacem, si emere velit. Ptolomaus inter suos belli metu pacem Gallos petere gloriatus est nee minus ferociter se legatis quam inter inimicos jactat, aliter se pacem daturum negando, nisi principes, suos obsides dede rint & arma tradiderint. Non enim se fidem nisi inermibus habiturum. Renunciata legatione risere Galli, undique aecla mantes brevi sensurum sibi an illi consulentes pacem obtu Ierint. Interiectis diebus praelium conseritur; victi Maeedo nes caeduntur Ptolomaeus multis vulneribus saucius capitur scaeditui caput ejus amputatum & lancea fixum tota acie ad , terrorem hostium circum sertur, paucos ex Macedoniabus fuga servavit, ceteri aut capti aut occisu
47쪽
Gesta Treverorum. CAP. ILI Antae secunditatis ea tempestate Gallorum suit iuventus.
ut Asiam omnem velut examine aliquo implerent, denique neque reges orientis sine mexcenario Gallorum' exercitu ulla bella gesserunt, neque p*lsi regno ad alios uvam ad Gallos confugerunt, tantus terror Gallici nominis &armorum invicta erat felicitas ut aliter neque ma3estatem suam tutam neque amissam recuperare se posse sine Gallic virtute arbitrarentur. Itaque in auxilium a rege Bithyniae vocati cum eo regnum parta Victoria diviserunt, eamque rogionemex Gallis & Graecis composito nomine Gallo-Graeci iagnominaverunt. Ibi exercitus Treberorum pars in patriam remissa,& pars quae remansit Gallicum genus procreavit& duas linguas deinceps in usu habuit id est Gallica' & Graecam, denique Gallathar qui ex Gallo. arcis orti sunt excepto sermone Graeco, quo omnis orienS loquitur eandem . pene proprietatem sermonis habent quam Treberi ; nec refert si aliqua exinde corruperint, cum & Afri Fenicum linguam nonnulla parte mutaverint & latinitas ipsa & regionibus cottidie immutetur & tempore, Ptemporibu G i m
Icitur Treberorum ducatus longe lateque dilatatus adusque
tempora Romanorum mansit inviolatus. I inde etiam Romani cum totum orbem armis & prudentia domuissent, micitiam cum Treberensibus& foedus firmissimurnliniere,&hanc urbem, propter antiquam nobilitatem & civium sibi. quiaammodo parem dignitatem, secundam Romam appellavere. Tunc etiam Trelini romana jura & leges habere caeperunt quas usque in hodiernum diem habere noscuntur . Eisdem temporibus venit ad Treberim Arimaspes sArisma spesJ urbis Romaesenator director volens auditam sepius
48쪽
de treberibus virtutu eminentiam ipsa suimet melius experiri sententia. Cui Treberi idem quod in Romana urbe administraverat rectoris ossicium commisere , & egregium virum tanta liberalitate Sc amicitia fovere ut nequaquam ulterius cuperet ad patriam remeare. Adhuc autem eo Romae momanumJ ius regente contigit quendam nomine Epten reum ab ipso Arimaspe capite condemnari, qui judicium fligiens hae & illac incertus vagabatur Sc profugus. Hic ergo ubi fama volante cognovit qualibus honoribus Arimaspes in Tre- heri floreret invidit, & mortem sibi olim ab ipso destinatam ulcisci desiderans eberim venit, ubi se nemine agnoscente di ob hoe nihil sinistri suspicante, tandem post multa Arima. spem inventum occidit. vii sentiens hoc se vulnere mortem non posse effugere in porta Martia se rogat sepeliri, & hoe epithaphium ad gratiam Trebirorum sepulchro super inscribi:
Exul Arimaspes hac martis in arce quiesco, Belgica Roma mei non mea digna fuit Iure bono meritorum nobilitate triumphis '
Dii tueantur ei pax sparsi nisi roma nihil
Vulneror Epte reo consit primusque senator Senatust Hic gaudete mei, sic meruisse mori. CAP. XLANno P ante incarnationem Domini se'. Cum Iulius
Caesar ad Gallias de Roma fuisset missus treberim, qu . rum inter Gallos opinio est virtuti, singularis, auxilium equitum Caesari miserunt, sed cum apud Attrebatas & Viaramandos pugnandum foret, & viderent romanorum castra multitudine hostium compleri, legiones premi dc pene circumventas teneri, calones, eq vites, funditores Numidas dii versus
49쪽
versos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis Romanis domum contendere voluerunt, Romanos pulsos superatosque castris impedimentisque eorum hostes potiros civitati renunciaverunt, deinde inito consilio neque ad concilia Caesaris veniebant neque imperio parere Romano rum volebant , Germanosque trans Rhenanos contra Romanos solicitare caperunt. Hac de causa Caesar cum legionibus IIIJ0 3c equitibus octingentis in fines Treberorum prosectus est. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valebat, magnasq, copias peditum habebat, Renu ut supra docui tangens. In ea duo de Principatu contendebant, Indutiomarus & Cingetorix. Ex quibus alter ubi de Caesaris legionumque adventu cognitum est ad eum venit se suosque omnes in ossicio futuros confirmat, neque ab amicitia reipublicae defecturos, neque reos se, quaeque in treberis gerantur ostendis. At Induciomarus equitatum peditatumque cogere , eisque qui per a talem in armis esse non poterant in Arduennam sit - vam abditis quae silva totius Galliae maxima est, & ingenti magnitudine permedios fines trebirorum a flumine reno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate & auctoritate Cing torigis adducti Jc adventu Romani exercitus perterriti ad Caesarem venerunt & de suis privatis rebus ab eo petere ceperunt quonia suae civitati c5sulerensi possent; induci omar, v ritus ne ab omnibus desereretur, lesetos ad Caesarem mittit , sese idcirco a sitis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in ossicio retineret ne omnis nobilitatis dincessii plebs propter imprudentiam laberetur. Itaque civit tem in sua potestate esse seque si Caesar permitteret ad eum in castra venturum civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caeser&ssi intelligebat qua de causa ea dicebantur, quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen ne aesta
50쪽
tem in treberis consumere cogeretur, omnibus rebus ad Bri. tannicum bellum comparatis, Induciomarum ad se cum du. centis obsidibus venire jussit. Hos adductis filiis propinquis. que eius omnibus quos Caesar nominatim evocaverat conχ- latus induciomarum hortatus est ut in ossicio permaneret. Nihil tamen egit aliud, sed principibus trebirorum ad se eonis vocatis eos singillatim Cingetorigi reconciliavit, quod cum merito eius ab se fieri intelligebat, tum magni interesse arbi. trabatur ejus auctoritatem dc inter suos quam plurimum valere, cujus egregiam Voluntatem in se perspexissJer. Id fa ctum graviter tulit Induciomarus, suam gratiam inter suos minui di qui jam ante inimico animo in Romanos fuisset muruto gravius hoc dolore exarsit.
BEllo igitur Britannico consecto cum frumentum Galliae
propter siccitates angustius provenisset, coactus est Caesar aliter quam ac superioribus annis exercitum in hy- herna collocare , legionesque in plures civitates distribuere . Ex quibus unam cum Tyto Labieno in confinio Treberorum& Remorum hyemare jussit, alteram cum Titurio Sabino 3 Cotta in Eburronas quorum pars maxima est inter Rhenum ti Mosam sub imperio Ambiorigis ad hyemandum misito. Induciomarus missis nunciis Ambiorigem impulit ut legiones eum legatis in suis finibus hyemantes occideret, quas cum Ambiorix insidiis circum ventas inditus intersecisset,ln-duciomarus magnas armorum copias habens, posto uam etiam de eonsensu totius Galliae certior factus est, Labienum Legatum legionem qὸ cui is praerat, quod facile factu arbi. trabatur delere statuit ac deinde Eburronibus Nerviisque conjunctus est & ad opprimendum Caesarem pergere. Labienus interitu Sabini isc caede cohortium cognita cum omnes ad eum Treberorum copiae convenissent, veritus si ex huber.