장음표시 사용
171쪽
monto plane constare videtur, ipsi enim & Apollonius, Antylliis
separatim de utroque auxilio scripsere. Quam .ueritatem medici aliqui etiam huiustemporis praeclarissimi recte noucrunt. Cum itaque plerioue idem ausilium cucurbitulas, atque scarificatio sem illam afferre pro certo haberent, mirum non est, s legentes spud Galenum in 1 lib. aph.eam esse prorimam uena, sectior at- , , i, que in lib. desinit.tuen tantun3em valere, quod uenae sectio ualet, Ip. .. di in lib. 13 .meth. corpus plethoricum vacuari aut venae sitictione, su a scarificatis malleolis., usum cucurbitularum vicarium esse flaruerint. Sed an nos tuto uti possim is in plethoricis corporibus tali uacuatione et in sobribus putridis etiam ii uationis gratia,
nunc didam, quid huius rei sentiam: in primis censeo nullo pacto medicos moliti 3ebere languinis uacuationem in picthoricis corporibus per cucurbitulas, ubi nihil sit, quod uenae sectionem uel crurum scariscationem prohibuerit. nam sum huius firmissi
inaesententiae , cucurbitulae sint auxilia partis, Ques Qui debeant . . . .. totius corporis vacuationem, quod ex Galeno superius cognatum eurii pes
est,qui dixit cucurbitulas occipiti applicandas uel cum scaris , sana. nus . tione ues sine,sequi debere totius corporis vacuationem, atque in hoc non possum non nisi multum Aegyptios hoc modo illis ut hetes post uniuersalem nacuationem, summopere laudare, minimeq; tutum auxilium in corporibus plethoricis cucurbitulas esse existi ino: multoq; m sis,'si ea corpora crassoribus succis abundarintanquo casu eas omni no abhorrerem, ne ab ipsarum tractione, samguine illo multo in uenas attracto multae obstructiones serent . Hi neq; Calenum in lib.de curat.per sang. mis . in corporibus gracillioribus, nigrioribus, scarificationi crurum pr&tulisse vens se ctionem non immerito iudicaui, quia ea corpora constant sanguine crassiori, qui neutiquam per uenas cutis paruas facile uacuari potest. Quare s iis ait eam non conuenire scarificationem , quae fit maioribus illis crurum venis profundius scarificatis, quanto magis putandum erit cucurbitulas scarificaras non con mire, tuta ob periculum obstruendi ex crasso illo languine uioleti attracti
ne peruenas ramo,num ob paruas cutis uenas, non etiam prosum
dius scarificatas, quas ob crassitiem commode transire nequit. It que neque in ijsdem corporibus putrida febre correptis perea molienda erit euacuatio, pr sertimque in quibus copiam cru3 rum crassorumq; humorum adesse significatur, in iis enim sumine exti
172쪽
tiosus creditur usis cucurbitularum, quoniam purior, tenuiorque 'sanguis vacuatur, crassior & crudus, remanet, atque nativus calon diminuitudi Talium vero crassorum humorum crudorumq; copiam attestantur,urinae cra vel cum crassis continiis albis pitu totis obseruatae, quales ego Cayri, Genuae , Bassimi in epiferflua pestiferarum febrium constitutione, sere in singulis obseruaui. M-dores . fiigidi, vel multi no eiu apparentes non eY multo cibo oristi, atque alia huiuscemodi generis multa , quae breuitatis causa hic taceo. In interna etiam visceris alicuius inflammatione dors partibus applicatae cucurbitae sunt me erunt perniciose, quoniamiae
partem affectam sanguinem multum trahentes, augebunt necessario putredinem. Non conuenient etiam in febribus putridis iis dem partibus appositae,quia cutena, sanguine multo ab ipsa vacu, io, refrigerant, atque constipant . Vbi uero sanguine neq; multo neque crasso abundarim. , pro moderata sanguinis uacuatione se cienda , necessitate coactus aliquando mitti sanguinem etiam tuto .
posse ijs afirmarim, multoq; magis cruribus applicatas. sed consulo tamen omnesnedicos,vd vice harum, libentius utant ursuri rumicariscatione more Aegyptiorum soluta; atque Iaaec est mea sententia circa usum cucurbitularum pro vacuatione corpo rum, cum scarificatione applicandarum. AL si N. Rectissimam atque verissimam esse tuam istam sententiam iudico, meq; ei libem ter totus subscribam: quare lubet mihi nunc nonnulla exempla , huic veritati plane conducentia narrare. Cayri cnim 3um morarer, 3 uosq; iuuenes Gallos maligna sobre correptos in Aede Pauli Mariani Veneti pro Galliarum Rege Consulis clarissimi, prς ma
nibus habere,non tamen eodem utrumq; tempore,.ObserDaui abi
applicatis dorso cucurbitulis,paulo post in lethalem pulsus inter
missionem deuenisse. Idemq; Bassimi in Minerua Forcatura m trona honestissima eadem febre laborante a me obseruatum est . Quo in loco binos etiam homines evacuationis gratia Vastaniam villam proscctos, at quo in aestuarijs , a multis applicatis uni. uerso corpori cucurbitulis in acutas febres incidisse, quorum auter , qui Basinum habitabat , qui micae curae comine latus fuit vix scruatus fuit, est rum ruri degens inopia medicorum non re est curatus, obht . . Veneths etiam filius Bartholomasi Fal erit iuuenis eodem a inodo a cucurbitulis in qu uario in acutam se brem incidit, qua tamen liber euasit. ex his ergo videre possumus
173쪽
atqueplane etiam cognoscere, cucurbitulas & obstruere, & aὰ ina
titnassipartes corporis trahere, nam quis non fatehitur, binos illoc viros nasi in enses, atque nunc Falgherium a cucurbitulis in venarum magnarum obsTuictionem crassis,crudisq; vi,cucumlatitarum intus deductis primo, atque non ' minus in meatuum cutis consti pationem, & inde auersa putredine in febrem putridam incidistis ut & Gallos illos & Forcaturam, pariter in pultus intermissionem, ex mylto sanguine crudo in regione cordis ut ipsarum attracto , quo sit cati perire, aet ex Gal. in s. lib. deprςsag. ex pus. pr odiarum est. Sed his auditis, melius erit, ad alterum .propositorum dissoluendum per transim.
Mu errent A vij medici nunquam utentes cucurbitulis pro adiuuauda exanthematum eruptione. Cap. XVI.
ALPINUS. L et a st v M caput reliquum erat explicandum de usu cuia
curbitularum propositum, quippe Aegyptios in s ebriabus malignis ad apparitionem exanthematum, nullis uti cucurbitulis, quod multis ex nostratibus modicis auxilium si iectissimum solet. Nam hi in istis febribus applicant ad deccmvsque& plures cucurbitulas uniuerso corpori, interdum scarisia catas atque interdum citra scariscationem, ut molio a partibus nobilibus ad cuthii uenenum auellant. Quem usum omnino illiusce regionis medici omnes formidant, atque abhorrent, preser timq; si ex dorso applicentur, eumq; multis de causis damnare solent, prςcipueq; quod omnibus fere corporibus a pestilenti se brevexatis communissima res sit, copia multa cras rum crudorum humorum, quod arguere sudores frigidos , uel multos in ipsarum febrium principijs,visos vomitusq; crassos, ac viscidos, & vrinas crassas, vel ipsarum crassa,multa pituitosaq; contenta, atq; alia limiusce generis multa affirmant. Neque absque ratione in his febri-hus ades e multi invenis humores crassi, &viscidi dici possevidentur, quando in illis corporibus non desit copia caloris fibrilis, humorum ichorem cos umentis, qua via illi tum crassescunt, tum lem K a torem
174쪽
torem accipiunt. Qua humorum istorum copia in ijs corporibus
existente, applicare cucurbitulas valde timent, ne eX attristis cras.ss ijs, visci sis , per venas succis estas concitent obstructilines. Non scarificatas inquiunt, plurimum trahere, 'e parum Vacuare. ex quo multo attracto facile partes hae obstruuntur scarifieatas etiamsi aliquidedueant sanguinis, puriore tamen,&tenuiorem vacuare crassoremqs relinquere, &violentae attractione itis qualiter
Omnium humCrum copiam' attrahere . . Praeterea nullo pacto
aiunt,ut supra dictum est, dorsi partibus applicatas posse ijs febri,
bus esse alicuius utilitatis, cuintiae primo in uenas proximas cordi trahant noxios succos, atque vacuato etiam sanguine; cutem re frigerenn. densent, atque has meatus obstruant, I calorem naturalem imminuant,vacuato multo sis sanguine puriori, & tenuiori; : Haeterea addun eruptiones exanthematum. esse adiuuandas tr hentibus ex alto. ad cutem veneficos humores, sensim ac sensim si
ne violentia,xinatura facere saepe solet, quae sepe incipit expellere puncti laxad cutem quarta die , & paulatim singulis diebuc paululum expellendh, usque ad septem, S plures etiam dies quandoque expellere desini G quoniam per tenuissimas venas non est ita facile noxios totos humores pos simel deducere, atque expellere & os id paulatina, &non sine magno iudiciis pluribus diebus expulsionem perficit,scilicet modicum coquendo, & illud modi- mvaguan .nam cum succos ueneficos habeat inaequaliter concoctos, quod illorum paratum est ad espulsonem, statim expellit, mox crudiam atque ineptum digerit, & parat, cuius cum modia eum percoXerit, atque devinxeritisatim nequit enim ipsum ob
eius: improbam.& venenosianae naturam: intra venas contin re,ne alios corrumpat, ues ad nobile viscus deseratur.) expellitia que ita totam eXpulsionem perficit,. paulatim,ut dixi coquendo,&paulatim etiam expellendo. sed cucurbitul e statim ad partem cui assivae si int attrahunt multum tum concocti, tum cruga humoris intra uenas existantis , neque soli inmexpulsoni per concoctionem paratum humorem trahunt, sed incoctum etiam, qui cum ii quear perparuas illas uenas egredi, proculdubio obstruit,putreditinemq; auget , &febrem & malignitatem .. Proinde medicus a trahens percue urbitulas,naturae motum non imitatur,quia natura tantum praeparatum humorem expellit, at cucurbitulae simul etia
clud um, haecq aduersus cucurbitulas in Kbribus pessi lautibua apis plicandas
175쪽
plicandas illi obiiciunt. Gui L ND. Naec eadem multi a sim no-sris medicis ditiere, sed multi tamen sunt arisimi 'medici oppositae Aegyptiorum sententiae addicti, qui summum cse ausilium cucurbitulas in pestilentibus febribus persuadent, aiuntque quocumq: modo a nobilibus partibus longius uenenum detrudatur, sitie cucurbitulis id fiat, siue alia ratione, summum semper inde s quutumna audi illum,naturae plurimum adi uinciati; q uoniam inis membris nobilibus longe aberit venenum, natura erit sortior. Egetq; in reliquum humoris commodius, ct robustius; Quod si humorvcncnosus, naturam toto genere inimicus prope piae pva membra in uenis magnis relinquatur, Naturam necessario sa-Lefictabit, iue ut ita loquar, coarctabit, vel in angustum rediget, quae nihil aut parum roboris praestare poterit ad concoquendos. expellendos noxios succos, qui facile in prscipua viscera recu rentes exitium inserent. Quare tutissimus crit usus cucurbituJarum, quae ex alto a 3 cutim venenum pertrahant, neque cutis par tes, quibus applicitae fuere cucurbitulae, etsi vacuato sanguine mo idicum refrigeremur, & constipentur, debemus vllo pacto ab ij prohibore, corpore tamentoto priu4, tum Vacuato tum purgat quoniam quam leui Megotio nuper dictis partibus proprius Calor Testitutitur,atque meatus etiam cutis aperientur,uel aliqua frictione leui uel calida illinitione, qua lis es, quae ex fiuiti mente paratur cleo aliquo laxatiuo & nitro, etsi dicant, ab ijs seri obstructiones, a quibus augetur putredo eiusq; gradus, alii respondent, neutiqua posse seri obstructiones quando praecesserit illis totius csquisita
macuatio. quoniam cum ijs vel nullus, vel paucissimus sanguis u uatur tollitur occasio trahendi a radicibuq venarum sanguinem crudiorem, quod illucusque attractionis motus nequeat peruenitire.& si obfructiones aliquor in paruis, sub cute existentibus uenis accident, cum totus singuis attractus illuc remaneat , Par es minoras sunt momenti, atque etiam non dissicili negotio tollentur, aliqua leni frictione, vel illitione illo attenuato sanguine, atque resoluto. parum etiam naturalis caloris dissipari potest, cum uel nullus ut iam dictum est.) vel paucissimus sanguis in ijs vacuetur. Quod etiam non sit timenda attractio in cordis regionem, apparetos Caleno, qui ut i a superius visum est, inlib. 11. moth. in pulmonum inflammatione cucurbitulam pectori tuto esse applicandam, statuit. ucsta eius Laec existunt: Ac longe quidem magis in pu LΚ 3 monis
176쪽
monis phlegmone absinendum ab adstringentibus est: quando , , in eo ipsis quoq; relaxantibus admiscendum aliquid acrium quoia , , damodo,& euidenter calficientium est di quippe foras trahere po-
, , tius quam reprimere, in eo debemus. Itaque etiam cucurbitula, , utiliter iis qui sic laborant, si prius sint vacuati, applicabitur. Ad id vero quod de inaequali cucurbitularum attractione obijciunt, eas scilicet, inaequaliter coctum crudumque humorem absque discrimine attrahere, neque naturae excretionem criticam imitari
paulatim coquendo, & paulatim expellendo, fatentur uerum eia se, sed hoc nihil tamen esse detrimenti, quod utilius sit uenenum a corde longius distrahi, quam crudum humorem in paruis ijs u nis vi attrahi, atque ipso sic attracto aliquas seri obstructiones
quas mox possumus attenuato humore rursum aperire, sed non hasacile uenenuin intra uenas contentum, di in uiscera recurrentem prohibere possumus, quo in uenis magnis retento, natura ita larditur, labefactaturq; ut nihil uel parum contra, tum ipsum iam vehementer putrefactum, tum illum, qui in uia ad putredinem est, agere possit, quare satius erit ipsum cucurbitulis a magnis uenis amoliri. A L pis. Itaque eκ his errare Aegyptios uideris ais mare,cum a cucurbitulis illis omnino abstineant, neque immerito usus illarum laudabitur, cum foras ad trahendum venenum c curbitula cieteris p sdijs prestet. Gui1 Aran. Neque dicam
ipses omnino errare, neque recte se gerere, cucurbitularum usum
non sequentes in febribus illis, earum loco quibusdam illinitionibus, ac frictionibus idem potius prestantes. In corporibus siquidem crassis multis succis scatentibus, eas eo inodo applicatax haudquaquam laudare possum, cum eae certo certius obstructio nes multas pariant, a quibus putrefactus humor maiorem putre dinis gradum necessario adipiscitur, neque etiam in alijs corporibus, ubi nondum apparet ad viscera noxios humores venenos stoclinare,quod ficile ostendunt tarotos non omnino esse inqui tos, recte respirare,nullaque Aolore, vel angore ipsorum cor angi, recteq; dormire, beneq: mente ualeret veluti contraria accidentias extent,contra arguent, proindeq; urgente occasione tantum applicationem cucurbitularum laudarem, quibus uenenum longe a principalibus membris auelleretur. Quibus vero partibus tutius, stiliusq; sit eas affigere, ego dorso magis, quam cruribus Is gemdas fore censeo, nisi uacuationis gratia ijs applicarentur, quo
177쪽
casuvaeuatio multo sanguine procuratur. post uniuersalem vero factam vacuationem, venenosos humores diuertendi a visceribus gratia, no videtur idonea larga sanguini mimo, qua necessario vires collaberentur, sed ipsis cucurbitulis diuersionis gratia applicatis, paucum sanguinis mittitur, qui si a cruribus iis mitteretur vim non haberet a corde venenum attrahendi ad ignobiles partes. quoniam sanguinis illa modica vacuatio, attractionem in Uenas concitabit, quae vel non perueniet ad cor, vel si peruenerit, admodum, debilis atque ineffcax erit ad trahendum venenum ad partes quibus applicitae sunt. Quod inutiles non sint cucurbitulae in s bribus pestilentibus, praesertimq; in apparitione eXanthematum experientia quotidiana confirmat. In elapsa enim pestilentias pi me expertum est vel ad tumores, bubonesq; maximc, & parotides promebendas vel ortas, quin retrocedant, retinendas, vel qus euanauerint uel retrocesserint rursum euocandas , nihil cucurbitulis praviantius. Multis enim scio eo tempore cucurbitulas summe contulisse ad magnificandos tumores, atque ad intus absconditos reuocandos. Exemplum dignissimum habeo, quod maxime faciet ad illustrandam hanc veritatem. Georgius SelaccusChyrurgiam Venetijs exercens, in ea pestilentia uxore eius peste correpta cum tumore in inguine,narrat, se cum uidisset tumorem illum insignem quam facile saepissime imminutum,&evanesce tem) vel imminui, atque intus recurrere, quod continuo mulier delira eua lebat, quo statim cucurbitula sepe inguini cum igne apposita, iterum ad solitam magnitudinem tumore illo reuocato, atque peraucto statim sana mente redebatur, sepissimeq: dum ipsa aegrotaret hoc obseruauit, coaetusque iccirco fuit epissine ci
cucurbitulis diminutum ac fere evanescetem tumorem foras tr
here quod sane semper succedebat. Quo facto semper eius uxor ad sanani mentem redibat, atque ubi rursum aliquo pacto b ho minueretur, delirium ipsam rursum inuadebat. Testiiturque mulierem, quo tempore ab apposita tumori cucurbitula amige-hatur, semper mente sana extitisse, qua subito excidebat,tumore intus recurrete, Gaq; rursum eo cucurbitula soras attracto. Quod sane exemplum conspicue satis offendit, quantae utilitatis sit iudicanda cucurbitula ad auestendos venenosos humores a membris pciecipuis, atque adiuuandas omnes naturae excretiones, vel symptomaticas vel criticas illas vocemus, atque haec arbitror suscere
178쪽
nes, is posse in hac die, quando sermonem nostru longius nos prosequi nunc nox, qus iam nostris oculis tenebras obducere incspit. prohibeat, proinde finem hodierno sermoni demus. At si res. Recte suades, nam totum quod de missione sanguinis apud Aegyptios usitata, nos loqui proposueramus, vix toto sequenti die a soluere poterimus, nam de uarijs Pro sanguinis euacuatione se rificationibus, quibus illi utuntur, etiam superest loque dum, quibus peractis, si aliquid temporis eo die supererit, nos multa alia ad partem chmi Si inpertiuentia,.valde&ipsa scitu digna prosequemuta
179쪽
PROSPERI ALPINIDE ΜEDICINA AEGYPTIORUM
De variarum scarificationum frequenti apud Medicos Aeg=ptios usu. Cap. I.
VILANDI Na adsum nunc tibi, sed tu multo tardius quam heri in uiridarium descendisti, Saliae . Gvir Nn. Et tu quoq; nescio qua de causa tardius huc te coni listi. Sol enim supra horizontem ita se extulit, & aerem ita inflammavit, ut nos sub huius latissimae platani umbra consedere, nunc Optimum dit. At si M. Recte suades, sed ubi hic consedimus, praestiterit de me dicina Aegyptiorum inchoatum sermonem recipere, & absolu re. Guit Mn. Cur te igitur ad rem ipsam accingere cunctaris 3
Nihil mihi iucundius esse potest, quam te hic de Aegyptiorum
medicina loquentem audire, ac multa ad medendi artem specta tia ex te cognoscere. supererat opinor,de uarijs scarificationibus, quibus illi medici ad vacuandum sanguinem familiarissime utuntur, agendum. Ideo tuum nunc erit eas narrare, atque docere,i2que ut id facias etiam atque etiam rogo, sperosquidem hunc se monem mihi non minori fore utilitati,quam caetera de uariis mitia tendi sanguinem modis superius explicata. At si N. Omnibus 4n Aegypto versantibus uariarum cutis scarificationum pro mi ten3o, uacuandoq; sanguine uice sectarum uenarum, usus est no tissimus. Quis etenim certis anni temporibus, atque in primis in aestatis prima parte, innumeris infantibus aures scarificatas ibi nouidit Θ eo siquidem rcmpore e centenis quibusq; pueris quadraginta uix ibi reperias,quorum aures ob scarificationem gosipia: non
180쪽
non gestent. nec minus frequens est crurium icarificationis pro sanguinis vacuatione usus in omnibus Aegypti locis, praesertim que in pueris, Eunuchis, mulieribus , atque omnibus corporibus molli carne prae/itis. Hoc etenim vacuandi prςsdium ab illis viro assensu venae sectionis, ut paulo post dicam, vicariu creditur; proq; tali ausilio, in ijs, qui prae virium imbecillitate sanguinis vacuationem per venam sectam non ferunt, hoc scarificationis genus apud eos medicos pnesto esse solet. in pluribus etiam sepe n sum, vel potius nares ab ijs scarificari, atque labia ac gingiuas non minus Obseruatur. Fx his igitur colligo partes quas illi pro sanguinis vacuatione scarificare solent esse aures, nares, labia, gingiuas, loquos de ijs, a quibus citra applicatas cucurbitulas sanguis educitur, nam adhibitis cucurbitulis plures alias partes scarificat. i Amplius quascumq; partes etiam corporis extrinsecas, aut aliqua inflammatione antiqua, admodumq; difficili,vexatas,vel cancrena ob malignitatem vel oh copiam humoris naturali illarum parti usus cato vel extincto calore, vel aliqua pustula, vel tumore, vel quacumque re pra ter naturam detentas, scarificatione sanant. in hydrope atque stippuratis hoc praesidio ad vacuandum utuntur, ut de his suis locis nos loquemur. Sed ad eas scarificationes, quibus ad vacuandum sanguinem Aegyptii vii consueuerunt rede
mus, quarum duae pnecipuae vel primariar in puerorum uacuandis corporibus ab ipsis adhibentur, aurium quippe una , atq; cr rium altera. Reliquarum vero usitatior, atq; utilior est, quae intra nares administratur. Praesentaneum etenim remedium apud
eos habetur in omnibus acutis febribus, in capitis cum doloribus, tum inflammationibus uenas intra nares scarificari, atque ab iis tepido dulcis aquae balneo sanguinem educi. Gu 11 AND . DLgnae sunt hi apud illos populos vittatae scarificationes, ob ipsarum multam utilitatem, ut locupletiori sermone, atque pleniore stilo a te rursum' considerentur, praesertimq; cum harum pleW4
nostris medicis ignotae sint, is enim, qui hactenus de ipsis a te se ino est habitus me admodum delectauit, sed quaeso eadem clarius mihi atque accuratius exprime. ab illis si lubet quas auribus infigunt, deducto principio. De