B. Bernardini Aquilani Chronica fratrum minorum observantiae : ex codice autographo primum edidit fr. Leonardus Lemmens

141쪽

-CAPITUM M 27.

Quia jam Romae nihil' agebatur, pater-Vicarius generuliS ut Aquilam redirem, mihi licentiam concessit; et prius tamen seiam de Romana ci Vitate recederem, quod Sereni'simuS reX.Aragonum et Siciliae es μοι πη ex hac Vita transivit, Romam suma Pervenit. ' Tunc Hummus Pontifex mirabile edictum in valvis ecclesiac principis apostolorum poni secit, cujus tenor eriit taliου : α Notum sit omnibus praesenteμ litteras inspecturis, qualiter Ρer obitum honae memoriae filii nostri rogis Alfonsi, regis Sicilino et Aragoniau, regnum Sicilino ad ni R et sedem aΡΟ- stolicam rediit. AudiVimus, quod nescimu8 quis Ferdiu tu tuκμD Ρris rogo gerit, et quod plerique illi juraVorunt hi mugium. Nos auctoritate apo8tolica Ouaries illos a juramento absolvimus,ot quod nec illi nec alii obedientiam PraeStent, Sub POennexcommunicationi' latae sententiae diStricte Praecipiendo mun

Et statim ηuo nepoti, nomine Iso inex, quem EXercituS BColosiae instituerat caΡitaneum, ut eXercitum Versus Terracinum dirigeret, in mandatis dedit; et ita ille facere coepit. Volebat enim illum omnino de regno exPellere et regnum iΡSum ecclesiae restituere. Romani Voro civeη lmo Videntes in magnufuerunt tribulatione constituti Videntes, quod facta eorum male transibant, quoniam Romana civita8 cum omnibus pertinentiis sino subsidio regni Siciliae Vix Vivere pote8t. Hinc sumpta occasione Romani cives, ossiciales et PriVntae Personae, impetrata

Vid is bullam do 14 julii datam apud RAYNALDUΜ, Ann. eces. ad nn. 14 in n. XXxII. Ferdinandus sFerrante) fuit filius naturalia regis Alsonsi.

142쪽

audientia pontificem sunt allocuti rogantes, ut hunc guerrum nulla quavis ratione mοVeret, allegantes multa et dicentes. Pontifex Vero omNe8, quo Potuit modo, repulit meliori a880nti reque nullatenus Voluit. Imia exercitus ecclesiae continuo 3 ergus Terracina in tendebat, ut ibidem data opportunitate Fer .dinandum et SuOS en, qua Poterat; Virtute invader.et, eoque pulso ad sedem a Postolicam regnum rediret. Rebus ita confuso permanentibus do Romana civitate rece88i Aquilam auo veni. Vix Aquilam reVersus in terra pedes PU-8ueram, et summum pontificem Calixtum esse defuncturali per totam civitatem vulgatur.' Miror et RiuDeo; et nec miror nec StuPeo. Miror et Stupeo, quia incolumem paulo ante reliqui et mortuum eSSe ita rel)ente Persei Si; non miror nec Stuseo, quin cum homo eSSet, mortis legi subjectus erat, quae nec liOnori nec dignitati parcere COI SUBVit.

f. 17') Imo paulo post et rumor insonuit, quod dominus

rex erendissimus cardinatis Firmanus et protector nostri ordinis mortuus est. Mirati fuimus et non sine tribulatione transiVimus, quia talors talium ac Tantorum viroruni ita rebente Secuta non sine magno conflictu contingere Doterat. Ubi notandum est, quod Primo summus Ροutifex Obiit, deinde Protector. Dominus vero Lutiuis ite Ur tuis, cardinalis Ursinus, dixit, quod mortuo Calixto et Firmano in infirmituto ducento cardinale8 reVerondissimi secundum morem Romanae ecclesiae in concla Vi Seclauserunt et dominum cardinalem Firmanum elegerunt. Unde Praedictus reverendissimuη dominuη de Ursinis dixit: e Heverendj88imus dominus cardinatis Firmanu' et protector ordinis Vestri mortuus est Papa, quia Paulo Ρο8t electionem ex hac vita transivit. γ'

i Obiit Calixtus III die 6 aug. 1458. η Obiit eardinatis Firmanus sCapranicat die 14 augusti, et die 16 intraverunt eardinales conelave ad novum pontineem eligendum; quare verba eardinalis Ursini non de conclavi sensu proprio, sed de deliberationibus antea factis sunt intelligenda.

143쪽

CAPITULUM 27.

Istu summus Pontifex fratri Jambo de Marchia, de quo SuPra, Singularem devotionem habebat ; et hoc aliquibus signis 08tendit. Nam ut 8uPra ScriΡSi cap. .20, causum totius. Ordinis mira liberalitate commisit. Item Hemel existente coram ipso eummo pontifice ipso fratr0 Jacobo ct fratre Gabriele de Verὐna, qui nunc 'auctae Romanao. eccle8iae reVerendimimus cardinalis

. . .

existit, ad aures fratris Gabrielis ad Se Vocati VOC . Submissa dixit: κ Vides hunc patrem meum, frat in Jacobum, Vere iΡse sanctus est; in Veritate, si temporibuου nostri8 morietur, catalogo sancirum infudianter adscribam. DiVinae tamen providentiae Placuit, ut prius quum frater Jacobus Summus Pontifex ex hac vitii trai Siroi. De uoro modo risendi fremitive tem ore Pii ηomundi introducto . es nonnullis, qvue tem 'ore. ηuο ο0utive ut

Post obitum Calixti summi pontificis et roverendissimi domini cardinatis Firmant eleeti Ροntlucis, ut Supra, tot erou- dissimi domini cardinatos ad alterius electionem Procedunt, et operante divina clementia Piuη ηοcundi , qui Priu8 Aouoακ VO-cabatur et Poeta laureatus extiterret, novus PRPa creatur; de quo dicunt, quod eodem anno episcoPUS Senensis cardinalis et papa emcitur.' Postquam Vero diVina clementia hunc populi. sui pontificem habere voluit, tempore competenti reVerendus pater Vicarius generalis summi pontificis audientiam habere Promeruit, cui no8trm nece88itates eXponens dixit: e Beatissimo pateri quantas altercationes cum Patribus conventualibus hactenus habuimus propter bullas bonae memoriae Eugenii,

144쪽

Sanctita8. Vest. ΠοVit. Domum proPter Plurimas contentiones in his habitas bonae memoriae Calixtus, Vestrae Sanctitatis

immediatus Praedece88or, noVu8 bullas super nORtro modo Vivendi condidit et Eugenianas suspendit. Patres conventuales bullus domini Calixti nunquam acceptare voluerunt; Eugenianae Sunt Suspensae, et CaliXtianae non Sunt acceptatae Per DOS; ProPieren quo modo ViVRIMUS, Scire non possumus. Placent Sanctitati Vestrae de opportuno remedio ProVidere. Hespondit Summus pontifex et dixit: α Iu reritu, triti revoto uua yrrere 'mystiouo fiat ut petitur. , Et tunc quatuor reverendissimis cardinalibus et duobus episcopis causam audiendam dumtaxat commisit; Praedictorum Omnium dominorum nomina ignoro.'Hi autem reverendissimi domini Per quatuor men80S ab utraque parte causa diligenter nudita postea domino nostro Pio antedicto retulerunt. Postea Vero ambas Partu8, conVontunieri videlicet et de observantia nuncupatOS, Coram Sua Sallelitate Vocari fecit eisque dixit: cisti fratres mei domini reverQu- dissimi cardinatos et eΡiscopi retulerunt nobi8 Se cau8am veSilum diligenter audisse; et ex eorum relatione cnuSum V Stram majorem discussionem requirere intelleximus. Et quia ecclesia nunc e8t Occupata in majoribus, hinc c8t, quod Volumus et ita mandamuS, ut Vivatis Secundum tenorem bullarum Eugenii bonae memoriae praedece8Soris nostri hoc addito, quod nulla Partium ulterius audeat recipere conVentus Vel monaSteria Sub Poena eXcommunicationis latae sententiae, cujus absolutionemi Νοmina eorum inveniuntur in bulla Pii II a Pro nostra ad beatum Friaricis um ode 11 Oet. 1458: 4 Ea re aliquando eum nonnullis Venerabilibus fratribus nostris S. R. E. eardinalibus eommunieata Vonorabili Dessarioni 1ratri nostro episcopo Tusculanensi, necnon ordinis ipsius protectori, et dilectis filiis nostris Gulielmo tit. saneti Martini in Μοntibus Nothonissensi, ae Alcino tit. Sanctae PraxediS A venionensi, necnon Nicolao tit. Sancti Petri ad Vincula, presbyteris cardinalibus, et venerabilibus fratribus nostris Angelo Ne itino et Manui Darcinonensi epiSeopis commiSimuS O WADD. adan. 1458, n. XX).

145쪽

c Ar in In I 28. Sodi apο8tolicae r 'SerVamus, quou8que aliud per ecclesiam fuerit determinatum.

Hubita pracdictorum notitia ego dubiuου exiStens proΡter ultima verba suae sanctitati8, Videlicet κ quDUSque Per DccloSiam etc.; idcirco ud dominum Frunebreum homotis Aquilanum, qui eo tempore Aquilae morabatur, repetite PerreXi; hunc eju8 Vicarium, dum eμset Seneu8i8 epi8cOPHS, fuiSSe DO-Verum, et eo tempore eccle8ine Principis apostolorum ab eo fuerat vicarius institutus; ejus moreS bene ΠοSSe Putabam, et dixi: α Pater et domino init dominus noster ita conclusit, Prout 8upra scripsi. Aliqualis tamen SuSpicio meam mentom conturbat, quia dicitur: quousque per ecclosiam aliter fuerit do- torminatum. V Vellem a Vobis scire, quid f. 18 ) vestra I everentia oredit, Scl. nn PRPu Sit in hac concluSione manSuru', Vel intendat alitor immutare. η Tunc ille bonus homo et sacerdos Dei altissimi super cupiat suum manum POSuit di 'enS: . Super caput meum crodatis, quod Papa uullo modo intendit aliquid immutare, sed illa Verba tantum aDPosuit, ut importunitates conventuulium Valent OVitare. E8tote ergo contenti et cerei, quod tempore Suae 8anctitatis nulla immutatio fiet. , Et ita accidit, ut illo pater milii Praedixit; nam ex illo tempore cum conventualibus familia in pace quiuVit. Vellem, quod ea, quae nunc memoriae Commendo, OmneS nostri fratres notarent. In Veritato milii Videtur, quod huic summo pontifici Pio valde obligati simu8, eo quod in lioc singulare beneficium donavit. Qua8i per totum ecclesiam Dei oramus confusi Prol'tor oblocutiones conVenti alium, quod bullae Eugenianae, Sub quarum Ob8erVatione familia ViVebat, orant subreptiliae; et consequelator Contra con8Cientiam ViVere monstrabatur. Et licet ista es8ent falsa, quia bullae erant Verae et sanctae, ut Sul)ra Scripsimus, tamen similiae fama in hoc apud

Argumentum brevo bullae jam dictae, quae data die 11 oet. prodiit dio 20 nou

146쪽

CAPITULUM 28.

ignorante8 magnopero graVabatur, et talium mente8 quietare imposμibile Videbatur. Tamen isto noster Dator et pastor Spiritu Sancto inspiratus illas bullaη tanquam bona8, Sanctus, catholici μet Verace8 proprio motu firmavit. Tanto fortius illi familia obligatur, quanto nobi8 majus impendit benoficium. Iste pontifex pro serenissimo rege Fordinando fuit missus a Domino; quoniam, sicut Calixtus toto conamine de regno illum parabatur expellere, ita hic toto conamine hunc conatus est in regno firmaro; erant enim prius amici; et Saepius, ut audi Vt, dicere consueVerat: α Vere, Si mantum sancti Petri expendero deberem, ip8um regem constituam. Dixit, et facta Sunt. Num rex Ferdinandu8 auxilio summi pontificis Pii regnum Siciliae tenet; et licet illustrissimus dux Mediolani juverit illum, Ρ a tamen fuit principale scutum. In hoc tamen fama Sune Sanctitatis graVata fuit, quod ex Ρulsa comitissa Celreui, quae Parte8 regi8 omni studio foverat, nepoti Suo comitatum illum tradidisse cernitur.' Et extra dominium Neapoli obiit, licet corpus ejus in locum sancti Boi nardini de Aquila dominus P truν, ejus filiu8, fecerit reportari; et tu cappella Sancti Ber- nardini suis eleemosyni' aedificata quiescit. Denique suspensis bullis Calixti secundum mores bullarum Eugenii nostra familia ViVero compul8a e8t; ut quod longo

tempore Olim obtinere contendimus, hoc Praeter I OStram Spem pietas divina oonceSSit.

mitissa Cobella Jacoba), uxore comitis Leonelli Acci emora sacci iamur , quae multa beneficia fratribus exhibuit et specialem erga S. Joannem Cap. devotionem habuit; qui moriens si benedixit eunetis familiae nostrae benefactoribuS Bt fautoribuS...; nec ab hujus benedictione fuit aliena illa religiosissima et illustrissima D. CObella, Celani mitima..., quae Sieut hune beatum Virum in carne Viventem in praecipuum patrem habebat et totius Vitae consultorom, ita nune ipRum in coelis regnantem habet advocatum singularem o cf. Epist. fr. JOANNIS DE TAGLIAC. apud P ΛDD. nd nn. 1456, Π. LXXXVI; Acta SN., i. e. , Pg. 398 . - De multis favoribus, quos Pius II suis con- Sanguineis exhibuit, cf. PASTOR, l. c., t. II, Pg. 93 Sqq.

147쪽

CAPITULUM 28. Iste Pius summus pontifex castrum, de quo fuerat oriunduS, civitatem fecit et, ut civitas Pia vocaretur, inMituit.' De cupitulo uou rubi κα uetae Muriue de Iusselis et constresatiou cruciatorum iu civitate Au Oue i ct Μοδtro frauκitu ud Puri

Isto pontifex Pius animosuμ homo fuit; nam duos dominos temporale8 magnae roΡutationi S DXCOm InunicaVit, Sci. quem dum ultramontanum, nomine Missis mundum, ulterumque Italicum eodem nomine Vocatum. Isto insuper multos praedicatores cruciatae per orbem trai Smisit et, ut omnes Anconae Congregarentur, ubi Omnia nocu88aria ad DXPeditionem pararentur, instituit. Adveniente denique tempore, quo convenire debebant, multi ultram Oniani parati8simi Verierunt Ancunam et putantes, Omnia Secundum Promi8μionem foro Ρarata, nullam Praeparationem ponitus invenerunt; Putantesque se fore doluROS in multa murmuration O manebunt. Venit donique Anconam dux Venetiarum, quod nunquam Von ut 38 fecisse ferunt. Denique Venit et pontifex; et divinae voluntati placuit, ut Post collocutionem Sanctissimi pontificis ot illustrissimi ducis pontifex repente in lirmatur et moritur.' Et ita omni murmuratione Sedula pauperculii Natus est Pius II Corsicynani, cui loco ipse dedit nomen a Pierim. o' Anno 1460 excommunieavit Nisismunctum, duceon I ustriae, et Sigismundum IIalatosta, dominum Ariminensem.' Errat H. Bernardinus. Primus advenit pontiiox et jam graVius aegrotaVit, quando advenit dux Vouetorum; si triremeS Venetos numero duodecim, in quibuS et Venetorum dux aderat, ubi appropinquare intellexit, deterri se jussit ad primum litus classem in- SpecturuS eaque inSpueta gemuit o CΛMPANUs in Vita Pii II, apud MURAToni, Script rer. It L, t. m, P. II, Pg. 990i; Statim infirmitaS est multum aggraVata, et ante nudientiam jam Stabilitnm papn mortuuS QSt.

148쪽

CAPITULUM 29.

cruciati redierunt ad propria, et cruciata Ρro illa vico fuit in

Illis temporibus generale cupitulum nostrae familiae Secundum Concessionem bullurum Eugenii in sancta Maria do Ingelis fuerat celebratum. Verum quia Vicaria Domae et Provincia Da muti te in non parva contentione Vivebant ab initioque Vixorant, et quaSi Omnes Principaliores nostrae familiae fratres ad illas per obedientiam missi acce8Serant, et nunquam de romedio opportuno his P0tuit ProVideri, cogitaVerunt illas per litteras summi pontificis fratreη unire. Obtentis litteris sumini pontificis cupituloque expleto tabula Iegitur, in qua inter alia dicitur: α Frater neruuryiunx de Aquituricuri Prortu tuo D ue et Dre muti te. Quod cum audissem, in magna fui tribulatione constitutu8 rogitans, quod omne' principaliores fratres nostrae f. 18') fumiliae ad partes illas nece8Serant, eorumque dissereritiae nunquam quietatae fuerunt. Si ergo patres ex omni moliores me parte ViX quidquam boni facere potuerunt, quid ego Vermiculus facere poteros Tandem recogitans, quod Principale religionis fundamentum Obedientiae8Se decernitur, Vero - inquam - Si mori deberem, Omni mea fiducia in Domino nostro Jesu Christo et ejus matre gloriosa et patro nostro beato Francisco et in virtute obedientiae Sanctae P08ita animoSus accedam μPeran8, quod tali fiducia sumpta Dominus meus diriget gre88us meos et oves Sui18 ipse fovebit. Sumptis sociis utque obedientia alii'quo no 'ossarii' Versus Anconam gre88u8 dirigo ibique cruciatos ut Supra Vidi: DuVum quo intravimus, ut ad terram Fluminis aPPli 'aremu8 ad suuetum nativitatis Joannis Haptistae, quo festo ibidem nundinue celebrantur; tran8nuti8que Promonturiis et canali Quu rure ii jam

149쪽

SumPto, ut ad Flumen iremus, mala bestin horea contra uos mirabili furore surgento vix 'ortum Loussum Cum maximo

laboro capero Ροiuimu8; ibique quidam juvenis do partibus

Sol avonitio ad Pi OPria redire Volen8 pDSte infirmatus mortuus et in litore muris sepultus fuit. Omissis denique multis periculis et tribulationibus, quas Dor XIII dies in mari passi fuimus, domum artificioso Judrum opus fuit intrare. Fratres

vor 3 illi honorifice et cum magna caritate nON RECOPtarunt. Jadrue quoque fratrem Venerabilem Christo' rum Provinciae Dalmatiae Vicarium reperimus, qui Statiui cortificatus de voluntate Pontilicis ot capituli generalis suae provinciae milii sigillum liberaliter usAignavit. Et cum coepissem do dispositione

facta cum fratribus habere SermoneS, Omnes di 'unt 80 28Separatos; tumeri fratres Duqu*iuοδ renitonie' foro Su8picantur.

luito doniquo cum fratribu8 conRilio, quid facto opu8 sit, RuguSium uoce8simus, frater Chri8toforus uniudiciu8 et Ρleriquo Dalmatini una nobiscum. Fratre8 Voro Πο- - 'κ in aliqua bona quantitatu ut principalioru8 in loco Pu muni' morabantur, in quo statutum fuit deboro celebrari capitulum, quibus etiam conclu8io SuRCDPtu com Placuit. Perreximu8 deniquo Hagusium, et lysim et Πομ otium gratis Se acceΡtRVerunt. Ad intellectum tunicii Ρlurium dicendorum est notandum, quod brevo Mummi pontificis sub poena excommuniculinis latae Sententiae Praecipiebat, ut omnes fratres huic unioni Obedire deberent. Item est notandum, quod Ragusini existentibus fratribus congregatis in sancta Maria de Angulis quasdam bullus subreptilius obtinuorunt, quarum nuctoritate quatuor loca Ηοουnensium, quae juxta RaguSium Sunt, de facto Sus Perunt, Sel. locum Atressui, locum Misui, locum Cis te et locum Creuutis.' Coepimu8 igitur de unione ista cum fratribus Rugusinis

150쪽

habere sermonem; et quia ipsi illa quutuor loca Susceperant animo retinendi et minime restituendi et tamen excommuni- 'ationem timebant, Ρο8t plurima me rogaverunt, ut in executione brevis SuΡerSedere dignarer, quou8que ad SHPeriorem P0880nt habere recursum. Compatiens infirmitati eorum ei videns animos eorum modicum Paratos ad Obedientiain, Supersedero Permi'i. Est notandum aliud, quod cupitulum generale mihi praecepit, quod cum illa Parte, quae me arcet inret, Vicarius remi uerem. Veni Comulum, ut andram redirem, ibiquo fratres Bosnenses in bona quiantitate congregatos inveni bona nova EXPectantOS. GeSin narraVi et, utrum cum solis Dalmatinis uniri Vellent, requi8iVi; annuerunt ensu, quo Hugusini nollent: in super et addiderunt: κ Postquam capitulum Vobis injunxit, posito quod nullum locum haberet unio, nos tu in nostrum Patrem et Pa8torem accePinmu'. In bonR - inquam - horn. Valefaciens eis Jadram adii, cuncta retuli, quae ncta fuerunt, et utrum ipsi cum Bosnensibus exclusis Hagusini 8 uniri vellent, diligenter inquisivi; et ipsi bona Voluntato su uniri Volle dixerunt. α Videto, - diXi - ne me decipiatis; quod facturi estis, liberaliter facite. , Dixerunt finaliter: α Pateri hanc animo libenti, prompto et bono animo Promi88iOnom facimus, quod durante triennio Vestro, Si deberemus mori, deliberamus in unione Pediistore. De uniue proriuolue Dalmatiae ct ric triue uoxure foetre per ric trium re uerulem et Provinciret 'in tu cuΡitulo Paκ muni.

CAPITULUM 30.

Dum tractarem Judrae dictos fratres Secundum voluiitutem summi pontificis et capituli generalis unire, eoCo reverendus