De antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor a L. Andrea Resendio inchoati, a Iacobo Mendez de Vasconcellos absoluti & quintus liber de municipij Eborensis antiquitate ab eodem conscriptus. Cum alijs opusculid, versibus, & soluta oratione ab eodem Iac

181쪽

Li EgR TERTIvs. II. gressus, ex fiducia credo praeteritarum victoriarum elatus, commissis pugni, viginti millibus amissis, victus in Lusiitaniam cum paucis profugit. At Sertorius post id cum Pompeio congressius, decem millia militum eius intersecit, licet totidem & ipse amiserit, in tantam l. desperationem duos egregios illos duces Metellum, atque Pompeium adduxit, ut publice Metellus praemia statuerit ei, qui

Sertorium necaret, centum argenti talenta,& viginti millia agri iugera,& si exul esset,v

niam reductionemq. promitteret. Nempe, ut saltem proditione consequeretur, quod a mis non poterat. Pompeius vero querulus a Senatum scrIpserit, nisi sibi pecuniae mitterentur, se milites e prouilacia deducturum. Recipiebat si

in Hiberna Sertorius in Lusitaniam, unde ap- Petente vere, cum M.Perpenna legato suo,ad hostes usque in Celtiberiam properabat, Luritanorum maxime opera semper usus.Hoc diserte asterit AppianuS. Eboram vero urbem ad hiemandum peculiariter elegerat, sagaci consilio, cum sere in medio sita sit Lusitaniae,& solo fertili,unde in omnes partes praesto esse poterat, si usus eueniret. Ibi domum, quae adhuc extat,& Iuniam Donacen domesticam, & libertos tres habebat. Inde cohortem unam ad bellum duxerat, uti docemus latius, cum ventum

182쪽

o 6 DE ANTIQUIT. LUSIT. erit ad urbes.

Ita prospere in Hispania bellum gerentis

Sertor ij, cum fama etiam Potum complesset, Mithridates, si ducem rei militaris peritissi-nuim sibi foedere concilia stet, facilem de populo Romano victoriam se adepturum pollicebatur . De qua re non pigeat lectorem consulere Plutarchum. Ex quo, & qui vir,&qua probitate fuerit Sertorius , & quo amore P triam unde exulabat, prosequeretur, liquido intelliget. Simul quanto digni fuerint odio Perpenna, & qui cum eo in caedem magni di

ci S coniurauere . . orum tamen omnium

exitus , ut proditorum esse conueniebat miser, atque infelix non multo post omnino suit. Id breuiter atque eleganter Vesteius Paterculus de Perpenna loquens commemorat: Ser torium, inquit, inter coenam Oscae interemit, Romani'. certain victoriam, partibus suis excidium, sibi turpissimam mortem pessimo auctorauit facinore. Item Marcellinus sub lubri xxvi. finem: Ad veteris Perpennae exemplum , qui post Sertor tu inter epulas obtruncatum dominatione paulisper potitus e frutetis, sub quibus latebat extractus, ψblatu . Pompeio eius iussu est intersectus. Sic decumo inchoati belli anno suorum dolis intersectus Sertorius victoriam quidem Romanis dedit, verum sine ulla gloria, quod non vir-

tu te, sed fraude obuenisset.

183쪽

. LIBER TERTIvs. Isrino interempto Hispaniae uniuersiae cita itates vltro se Romanis dedidere, praeter Calagurrim,& Vxamam Ad hanc Pompeius euertit, illam siue Afranius, ut scribit Orosius iugi obsidione conse elam, atque ad infames escas, ex inopia coactam, ultima tandem caede, incendioq. deleuit ; siue idem Pompeius, ut in libro septimo capite sexto refert Valerius . Q leuere itaque Lusitani, ac de Hispanis tam Metellus Pius, quam Cn. Pompeius magnus adhuc eques Romanus tri upharunt,

anno urbis DCLXXx II. ut tabulae reserunt Capitolinae.

Toto autem Sertoriani belli tempore nullum populo Romano vectigal ex Hispaniis fuisse,in oratione de Agrariis legibus, contra Rullum conqueritur M. Cicero. Iulii is deinde Caesar, post Vrbanam praeturam, ulteriorem sortitus Hispaniam, in qua prius sub Tuberone Praetore Quaestor fuerat, Lusitaniam, ac Callaeciam imperio Romano subdidit. De quare non pigeat lectorem re- Petere,quae ex Dione retulimus,cum de monte Herminio ageremus . Secuto paulo post triumuiratu, Caetiar Gallias, Asiam Crassus, Pompeius inuasit Hispanias, quas per legatos tres,M. Petreium, L. Afranium,& M.Varronem administrabae, donec ciuile bellum constatum est. Ac Caesar in Hispanias venies , eas pro tempore quiescere coegit,M. Lepido Procoss.

184쪽

iues ANTIQVIT. Lus IT. Procoss.Citeriorem, Cassio Longino Viteriore Propraetore obtinentibus,quo tempore ad Dyrracchium Caesar Pompeiu obsidebat. Is Camuis Longinus inexplebilis auaritiae, nec ob eam obscurae crudelitatis homo, cum se prouinciae odio haberi non ignoraret, magna'. indies eius odij accessiones faceret, contra Prouincialium offensionem, exercitus amore sese munire studebat, donatiuorum largitionibus immoderatis , & praemiorum pollicitationibus, ex rapinis, grauissimi'. Oneribus .Sestertia igitur centu militibus pollicitus,Medobrigam oppidum in Lusitania , inolemq. Herminiu,quo Medobrigenses confugerat,expugnauit,ibi Imperator appellatus, iterum Sestertiis centu milites donauit. Anno inde ab urbe condita DCCX. Caesar

post deuictum Pompeiu in Hispanias est profectus aduersus duos adolescentes Pompeios Magni filios, qui bel Ium instaurauerant. Pr nior in Pompeij partes erat Lusitania , siue quia S.P.M . magis eas fouebat,ut iustiores, siue recordatione iniuriarum Caesaris, a quo in Praetura direpti nimis hostiliter fuerat L sitani, quaquam nec imperata detrectarent ,& aduenienti portas patefacerent, It inquit Suetonius . Et paucis verbis Catulli mordaeissimus Iambus innuit; . . Secunda praeda Pontica, inde tertia Ibera quam mi amnis aurifer Tagus. Vetto'

185쪽

LiazR TERTIUS. I 19 Vettonum igitur agrum, Lusitaniamq. pro

Pompeici tenebat M. Petreius,antequam cum

suis copiis, & equitibus, auxilijsq. totius Lusitaniae ad Afranium in Celtiberiam proficisceretur, ut irrumpentem Caesarem pariter reprimerent. Lusitanos Petreij beneficiarios vocat ipse Caesar, in primo belli ciuilis commentario, quos custodiae suae causa semper habuisse confirmat . Fecit idem Munatius Flaccus in Baetica, Pompeiani nominis acrior

quam probabilior defensor, sed id credimus

Valerio Maxim o libro nono capice de crudelitate. Lusitanorum enim praesidio vallatus Caesari cum resisteret pertinaciter ad Atte-gam barbarum in modum saeuijt in eos, quos Caesaris studiosos esse comperit, de in eorum

uxores ac liberos.

ideat qui velit Valeriu, S: Hispanie sis belli cisin metariu,atque obiter Valer ij codicem emendet, in quo perperam legitur:Numatius, pro Munatius,& Attinguen si ii Ao Atteguensium.Sussiciet hoc ex Dione ostedille lib. quadragesimo tertio ita scribe te: Audiens autem

in Attegua ciuitate magnam esse copiam commeatus. At paucis interiectis: Posteaquam vero milites intra urbem recepti sunt, Munatium Flaccum ad eos misit. Munatius ergo Flaccus vocabatur, atque ita eum appellat Plutarchus in Catone. Praeterea, inquit

186쪽

16o DE ANTI OvIT. 1 v si T. Iudicijs consuetas,per legem vetuisset,ac postea ipse Munatio Flacco commendationem scripsisset , Cato qui in ea causa iudex erat , cum recitari coepta est Pompei j comendatio, taures manibus clausit,legiq.illarer prohibuit; ut mendum quoque sit apud eundem Plutam chum in Pompeio, ubi idem Catonis factum reserens, Plancum eum, non autem Flaccum appellat. Nisi sorte ijdem Munatij, tam Flacci, quam Planci appellarentur. Probabile est Munatiam gente in duas familias Flaccorum videlicet, Plancorum suisse diuisam . Et ideo apud Plutarchum in Pompeio ex Flacco

factu ni Plancum . Plancorti enim cognomen aliquot ex Munatijs habuisse, liquet ex L. Munatio Planco, qui eun Lepido triumuiro R. P. C. consulatu misit, &ex. ode septima libri primi Carmi-timn Horatij. Praeterea ex inscriptione,quam extare Caietae Onuphrius Panu inius in secunctum fastorum, & in libello de Romanorum nominibus, asseuerat. Ea est huiusmodi.

L. MUN ATIVS. L. F. L. N. L. PRON. PLANCVS. COS. IMPER. ITER. VII. VI MEPULON. TR lIMPH. EX RAETE IS , AEDEM. SATVRNI FECIT, DE MANUBIIS AGROS DI SIT.lNITALIA BENEVENTI.1 N GALLIA COLONIAS DEDUXIT . LUGDUNUM. E RAURICAM. Hoc

187쪽

LI B ER TERTIvs. istHoc est:Ludius Munatius,Lucij Lucii nepos,Lucij pronepos,Plancus, Cosul Imperator, iterum Septemvir epulonum triumphauit ex Raeteis. Aedem Saturni secit de manubiis,-agros diuisit in Italia Beneuenti, in Gallia colonias deduxit Lugdunum, & Rau

Sed multum ab instituto diuertimus pro- , pter. Valerij locum . Redeo ad Munatium Flaccum,qui se Lusitanis stipatoribus munierat, quos tamen suae crudelitatis satellites habuisse queritur Valerius, Dion tacet, subobscure narrat Hispaniensis belli copinetarius, neque Munatij, neque Lusitanoru facta mentione . Petreianos, Astanianosque milites, quod assuefacti cum Lusitanis essent, eorum more pugnare solitos, scribit Caesar in primo belli ciuilis commentario. Intantum autem Pompeij partes fouebant Lusitani, ut etiam illo iam interfecto,stiis Cn.& Sext. Pompeiis,

in omnem euentum adhaeserint. Transeo Co- .

tonem, vel potius Catonem, ut alij habene codices, qui Atteguae cum Lusitanorum prae sidio sub Munatio erat, & cum Tullio legato ad Caesarem venit. Acerrimi Pqmpeianorum partium defenseres fuere, Philo tota Lusitania notissimus, ac Caecilius Niger, qui cum bene magna Lusitanorum manu Hispali contra Cssarem, pro Cn. adolescente mire laborarunt, multas ad

L Baetin

188쪽

isi DE ANTIQUIT. Lus IT. Baetin naues incenderunt, tandem victum Mundam,sauciumq. non deseruere. Sed cum se Carteiam recepissiet, secuti sunt . De quo tradendo cum ciues legatos ad Cisarem mississent, re intellecta Pompeius, ut in naves ,

qu s ibi in praesidio habebat,confugeret,scapham ingressus est..' Sed pede casu funibus implicito, dum fune gladio secare nititur, pedis plantam gladio abscidit, ut libro bellorum ciuilium secundo it Appianus,vel talum intorsit, ut hispaniensis belli commentarius refert. Cum ab hostibus quaereretur, Occurrente

ad id Didio, qui Caesarianae classis Gadibus

prs sectus erat,ex naui in qua curabatur egressus est, uec in Lusitaniam profugiens lectica ferebatur . Sed vulneribus,& intorto talo cum ad fugiendum tardaretur, in itinere a Didio deprehensus, interfectus est, non ignaue sese protegens,inquit Appianus: cuius caput Hispalin allatum Caesar in conspectum iussizdari populo, disic urbe potitus est. ' Lusitani, qui ex pugna superfuere, cum se ad signa recepi sient,aduersus Didium elatum . ea gloria redierunt, & quotidianis eum, 'gnis lacesseiries , tripertito distributis stignis, illius naues incenderunt, ipsum qui ad propellandum cuin copiis procerusset, proelie excudipientes interfecere , omnes'. erus copias dolaverunt, paucis. exceptis, qui aut in scapha,

189쪽

L1BsR TER Trus. quae ad littus erat, aut nando ad naves, quae in salo erant confugientes, sublatis anchoris vlix subsidium remis quaesiuerunt. Lusitani praeda ingenti potiti sunt,ut resert ille Hisponiensis belli commentarius, alioqui mutilus, corruptus, impeditoq. sermone confusus. Quisquis auctor illius fuerit. Neque enim ad Hircium, aut Opium disertos satis homines referendum ego existimo . Miles tamen Caesaris cum esset S eius laudes immodicus, ita scripsit, ut sepe, neque quid uelit intelligas , neque si diu ines, oratio ipsa sibi congruat.' Cn. Pompeio extincto, dc maxima ex parte Hispania in potestatem redacta, Caesar ad Urbanam dominationem festinans , Sext. Pompeium alteru ex Pompei j Magni filiis iuniorem , contempta eius adolescentia, neglexie in Hispania, non arbitratus eum aliquid magnum propter aetatem esse ausurum, sed alis ter res euenit . Nam iuueni S primo cum paucis piraticam exercuit ignotus, deinde paulatim timorem exuens, seq. Pompei j Magni

filium professus,ex iis, qui sub patre Pompeio

vel sub Cn. Fratre militauerant, victiq. cesserant, validum conflauid exercitum, ad eum tamquam ad ducem suum confluentibus,quibus Pompeij nomen erat gratiosum. Adauctus igitur amplioribus copiis, formidini es.se coepit Praesidibus, qui sub Caesaris imperio Hispanias obtinebant, ita ut vererentur cum

190쪽

164 ANTIQUIT. Lus In eo ad manus venire. re intellecta Caesar Carrinatem cum validioribus copiis misit, qui Pompeium debellaret. Apud Appianum Carinam in his locis scriptum pro Carrinate reperias , nescio an interpretis vitio. Na sermo est de C. Albio Ca rinate, qui postea Consulatum gessit,cum Augustus abdicasset.

At vero iuuenis cognito Carrinatis aduento, statim aduolans illum oppressit.Ea ex causa Caesar succe rem Carrinati misit C. Asinium Pollionem, quo in ulteriore Hispania bellum gerente,Caesar interemptus est.Et Senatus Pompeium ultro reuocauit. Ille vero eum Massiliam esset delatus,ad urbem nequaquam rediit, sed quae ibi fierent intentus e pectabat. Atque electus maris imperator, ut pater eius fuerat,assumptis,quae in portu erant,nauibus, una cum iis, quas vel secum, vel in Hisspania habebat, cotra Triumuirorum domunationem in Siciliam nauigauit. Multi illum Galli, multi Iberi, multi etiam Lusitani, secuti sunt , Pompeij patris amore,& Caesaris a huc odio. Nam etia Bruto a Triumuiris proscripto, cum una cum Callio ad Nigrum sinum aduersus Antonium bellu pararet, qua tuor millia Celtarum, ac Lusitanorum equitum illi fuisse, scribit Appianus... Pompeius igitur Sicilia potitus contra octa-