D. Iustiniani ... Institutionum, siue Elementorum libri quatuor, notis perpetuis multo, quam hucusque, diligentius illustrati, cura & studio Arnoldi Vinnii I.C

291쪽

zoε LIB. II. TIT. X. nem petieritis, vel si qdem adrogaveritis, vel

si cujus bona libertatum conservandarum causa vobis addicta fuerint, ejus res omnes ad vos tranteunt. Ac prius de haereditatibus dispiciamus, quarum duplex conditio est: nam vel ex testamento, vel ab intestato ad vos pertinent. Et prius est, ut de his dispiciamus,quae ely testamento vobis obveniant, qua in re necessarium est initium de ordinandis testamentis exponere.

ordinandis. T I T V L v s X. Etymologia. τ Εstamentum ex eo appellatur, quod testa-- tio mentis sit. De

12. soli manserunt hi quatuor, susceptio haereditatis , bonorum possessionis agnitio. ins tit. Io. lib. 3. adrogatio, ubertatum conservandarum causa bonorum addictio. rit. I. 9 11. d. I, 3. E X T. E s T A M E N T VEL An IN TEsTΑτο Acquisitio haereditatis constat delatione , & deIatae susceptione. Ex detlatione est jus Se titulus acquirendi: in sus,

Ceptione modus. I. LI. g. 1. de aer. BAEr. I. Is . de verbis figπ 9- '. oeult. ins de haer. quaI. Desertur aut testamento,ant lege ab intestato , I. I. I. 3. de haer. per. unde alia te

stamentaria, alia legitima, quarum illius causa potior. I, 39. de aer. 1 M. V

292쪽

De antiquis modis testandi civilibus. r. Sed ut nihil antiquitatis ponitus ignoretur , sciendum est , olim quidem duo gene

ra testamentorum in usu fuisse: quorum altero in pace dc otio utebantur , quod calatis comitiis appellabant: altero , Cum in praelium exituri essent, quod procinctum dicebatur. Accessit deincle tertium genus testamentorum , quod dicebatur per aes & libram, scilicet, quod per emancipationem, id est,imagina-

ea. don. similis est illa apud Priscianum e Argumentario 2 e V , quasi arguta mentis oratio. v. Gell. I. 6. e. I L. Definitionem habes apud Modest. I. I. D. h. t. Ulpianne. 2υ. rI. NIHIL ANTI TATIsJ Senec. 6. de ben. . Etiam quod di ere supervaeuum es,prodes cognoscere. C. AT Is Co Mi TI Is J Calato scis convocato per lictorem curiarum populo, testamentorum confirmandorum causae curiata enim haec erant comitia, non centuriata aut tributa. Gell. 5b. I s. e. 27. Gructa. in praef. Mib. de eomis. In Glossis .ealata tomisia, υχ ιρλα δὸς τὰ λe P noea NoetvMJ Μalim, in proeincta , ut apud δε nat. Deor. I. de orat. tre. M . f. l. Fest Gellisaebas . Nam procinctum testamentum non dicimus, sed procinctum militem, exercitum. Amnian. I 8. 'Procinctua adventans, id est, exereιtus. Glos . lat. gr. in pro inctu .eιαρε ιέν πω lais πολέμου ἀγράΦως. 8e endo procinctu, ἐγ- σμνοι ιν πολι - Plutarch. in CreteL Ueli. Patere. 5b. νε- seriore

293쪽

2cas L IB. II. TIT. X ginariam quandam Venditionem agebatur ,

quinque testibus, & libri pende, civibus Romanis puberibus praesentibus, dceo, qui familiae emptor dicebatur.Sed illa quidem priora duo genera testamentorum, ex veteribus

temporibus in destretudinem abicrunt. quod vero por aes & libram fiebat, licet diutius permanserit, attamen partim& hoc in usu esse desiit. De antiqua testandi ratione p retoria. g. Sed praedicta quidem nomina testamentorum ad jus civile reserebantur: postea vero ex odicto praetoris serma alia faciendorum t stamentorum introducta est. Iure etenim honorario nulla mancipatio desiderabatur, sed septem.

IMAGINARIAM VENDITIO. NE MI Imagi naria dicitur, quia pretium non interveniebat ; sed νοι χαριν sestertius nummus. v. Criae. Io. obg. 37. INMVE TESTInus' Aderant praeter libri- pendem testes quinque, cives Rom. puberes , certisque verbis hie actus perficiebatur. v. vlp. rit. I9. g. Σ. O em Σo. g. v. c π 8. Boet. rn T. . ubi ex C o etiam formulam mancipationis refert. add. Salmas. detis . e. 8.F AMILPAE EMPTORJ Suet. Neron. e. 4. Famii emptor, id est, haereditatis; qui initio erat ipse hrures futurus. g. Io. rns eod. postea autem alius ab fioerede , manceps fiduciarius , qui haeredi familiam remanciparet. Theoph. quod Plutarcho lib. defer. num. vind. absurdum videtur. IN DR sv BYvDINEMJ Causiam te docebit Th. Σ. NvLLA MANCIPAT IO3 Et ideo tale testa mentum jure civili non subsistebat: praetor tamen ex eo dabat bonorum possessionem secundum tabulas. Ulp. tit. pem s. SED SEPTEM T sTI v MJ Praetor duos testes ira loeum libri pendis Se familiae emptoris surrogavit. cui si mile apud C um lib. Ins. 6. . .. . . , a . SIGNA

294쪽

DE TE s T. ORDIN. 227 septem testium signa sussiciebant, cum jure civili signa testium non essent necessaria.

De conjunctione juris civilis S pratorii.

3. Sed cum paulatim tam ex usu hominum, quam ex constitutionum emendationibus coepit in unam consenantiam Ius civile M praetoriumjungi, constitutum est, ut Uno eo.

demque tempore, quod jus civile quodammodo exigebat, septem testibus adhibitis, &subscriptione testium, quod ex constitutionibus invcntum est, &ex edicto praetoris signacula testamentis imponorentur: ita ut hoc jus triperiitum esse videatur: & testes quidem ,&eorum praesentia, uno contexu, testamenti

celebrandi gratia , a jure civili destendant :

SIGNA TEsTIUM NON NEcESsAR AINam in testamento, quod fiebat per aes 8c libram, duae tantum ves agebantur, familiae mancipatio, Se nuneupatio testamenti , sive voluntatis contestatio. Vi P. rir. 2o. g. 8.

vle die. I. χt. C. eod. sine intermissione. Hoeautem ex jure civili est, qtiod actus sollennes continui esse debent, unoque contextu absolvi. I. ΣΟ. f. 8. I. M. I. ult. Od. I. 18. C. eod. I. I 37. de verb. obLSEPTEM TEsTInvs ADHintvrq speciali ter rogatis, aut certioratis se ad testamentum adhiberi. d I. I. S. Pen ex Nov. Leon. t. quinque sussiciviar. quod jus in Oriente reeeptum suit. Graeci ad I. s. D.s rab. rest. Harm. 5b. s. rat. I. g. 7. Basil. 3F. tit. lib. 4s. 35 συνήθεια ἰπὶ ηκης πέντε μαρτυ/ς ἐδε ξαΤΟ. 'ODAMMODOJ Nam jus civile quinque tantundi testes exigebat, reliqui duo in vicem ponderatoris Sc famis liae emptoris a praetore substituti. v No GONTEXTvJ μια- , nullo actu alieno interveniente. d. I. 1 I. g. ult. nisi forte talis sit quem ratio morbi testatoris, vel necessitas natur efflagitet. I. 28. C. eod. Hoc amplius M in conspectu testatoris testimonii of-

sciA iungi necesse est. I. s. c. eod.

295쪽

Li R. II. TI T.' X. subscriptiones autem testatoris, & testium . ex sacrarum constitutionum observatione adhibeantur : signacula autem, & testium numerus , ex edicto praetoris.

Solemnitas addita a Iusiniano. . Sed his omnibus a nostra constitutione

propter testamentorum sinceritatem, ut nulla fraus adhibcatur, hoc additum est, ut per manus testatoris, vel testium nomen haeredis exprimatur, & omnia secundum illius constitutionis tenorem procedant.

De annulis, quibus te menta signantur.

s. Possunt autem omnes testes &uno annulo signare testamentum: quid cnim, si isptem annuli una sculptura fuerint, secundum quod Papiniano visum cst y Sed & alieno quoque annulo licet signare testamentum.

SUBSCRIPT ONE 2 TEsTATOR I ,, 8ζe.J Itaeonstitutum a Theodos. I. χι. C. eod. additumque , si testator literas ignoret, vel subscribere nequeat, octavum ut subscriptorem adhibeat. Adeo autem Se subleriptio Se simul obsignatio necessaria, ut alterutro omisso testamentum vitietur. I. 22. g. 4. D. eod. 6. NOMEN HAEREDIs EXPRI M.A TVRJI 29. C. eod. quod tamen abronatum Nov. II9. e.9. ut jam sum ma solennitatis iterum ad ea redeat, quae Comprehensa g. praeeia. In quibusdam paganorum testamentis etiam de ilIa ipsa, solennitate aliquid remissum. I. 8. I. LI. g. Pen. Lut . C. eod. 8e tota fere in testamentis parentum inter liberos. d. I. 2I. I. I. e r a Wh. quod sene. C. eod. NOV. Ior. . ET V N A N N v L. D l Lex enim non septem varia signa, sed septem testium obsignationem requirit. Hotom. UNA acvLPTURA FPER IN T3 ἴ- αιτονφw- eandem figuram seu imaginem habeant.

296쪽

si ut lases esse possunt.

6. Testes autem adhiberi possint ii, cum quibus testamenti sectio est.Sed neque mulier,

neque impubes, neque servus, neque furiosus , neque mutus, neque surdus, neque is,

cui bonis interdictum est, neque ii, quos leges jubent improbos intestabitosque esse,possunt in numerum testium adhiberi.

De servo, qui liber existimabatur. 7: Sed cum aliquis ex testibus testamenti

testibus sit, sed vel testatoris vel alterius cujuscunque. I. 22.3. Σ. D. I. I L. C. eod. An & alio instrumento signatorio pNegat vi p. An xv. f. s. nisi locus ille legendus sit interposita negatione, r magis est, ut non tantum annulo,&c. quod postulare & antecedens videtur, & mox sequens temperamentum. Baro , Ηotom. 8e novissime Salmas. de mod. v r. e. IO. Michael Attal. Bnops rit. 31. λακολιω, ἡ τοι βουλλωlηρέω.6. C v Μ et v I nvs TEs TAMENTI PACTIO JId est , qui ex testamento sibi vel aliis acquirere possunt. quod non percepit Theophil. NEM EM uti E R JHoc ex eo, quod in omni man-eipatione testes tantum masculi admissi. nam his verbis , cives Ram. puberes, marcs significantur. add. Schql. Harm. tib. I. rit. 6. g. s2. NEQJE svRDvsJ Neque eineus; quia testatorem agnoscere non potest. I. 9. C. h. e. N E QR pnom Gus4 Is eui bonis interdictum est. I. 13. Pr. D. eod. Belle Graeci; ἡ κωλυσμε, Φ. MD3εB- , .u μαρ upia ιν λαεξκη. 3 s. Basil. tit. IMPR nos IN TEsTAn ILEs QEJ Quales, tui ob carmen famosum damnati. d. . t 8 g. I. Cum inte-abili ne testamenti quidem factio est. I. 26. eod. N E RV E IΜPvnEM Livius apud Priseian. lib. 8. Impubes libripens esse non potes, neque amresari, id est, neque resisseri, passive. Active autem amisari, est testem facere, μιαρτυρε ι. ω. Salmas. ad jue e ritie. pag. 8 I. 7. TE TAMENTI FAGIENDI TEM FOREJHoc

297쪽

2io LIB. I I. T IT. X. quidem faciendi tompore liber existimabatur, postea autem servus apparuit, tam divus Adrianus Catoni, quam postea divi Severus&Antoninus rescripserunt, subvenire se ex sua liberalitate testamento , ut sic habeatur fisemum , ac sic ut oportebat, factum esset, cum eo tempore, quo testamentum signaretur, O

mnium consensia hic testis liberi loco fuerit, neque quisquam esset, qui status ei quaestio

nem moveret.

De pluribus testibus ex eadem domo. 8. Pater, nec non is, qui in potestate ejus est: item duo fratres, qui in ejusdem patris

potestate sunt, utique testes in uno testamento fieri possunt: quia nihil nocet,ex una domo plures testes alieno negotio adhiberi.

De his , qui sunt in familla testatoris.

9. In testibus autem non debet esse, is qui in potestate testatoris est. Sed si filius familias de castrensi peculio post missionem faciat te

sta Hoc tempore inspicitur testium conditio, non tempore mortis testatoris. g. r. Od. idque ex Principum libera litate obtinet etiam in habilitate putativa, ut loquuntur. OMNI vM CONfENfvJ Totius civitatis, aut majoris partis civium. quia ita se gerebat, ita agebat, sic mu neribus fungebatur, ut publice liber a plerisque haberetur. arp. I. 3. pr. de sen. me. facit. I. C. h. t. 8. PATER, NEC NON Is, Me. J Ex L pater. I . D. de testib. ratio est in textu. add. I. ΣΟ. pr. b. t. Ulp. rit. ΣΟ. g. 9. Qv l IN POTEsTATE J Igitur a contrario a qui in potestate testatoris non est, puta filius emancipatus,

recte testis adhibetur ; M vicissim pater in testamento i lius. Aliud juris est in testimoniis judicialibus. l. 9. D. de

Aliud

298쪽

DE TEs T. ORDIN. mstamentum , nec pater ejus recte adhibetur testis, nec is qui in potestate ejusdem patris est: reprobatum est enim in ea re domesticum 'testimonium.

De harede, , his, qui sunt in ejus familia.

Io. Sed neque haeres scriptus, neque is qui in potestate ejus est, neque Pater eius,qui eum. habet in potestate: neque fratres, qui in ejusdem patris potestate sunt, testes adhiberi posisunt: quia hoc totum negotium, Guod agitur testamenti ordinandi gratia, creaitur hodie inter testatorem dc haeredem agi. Licet autem totumjus tale conturbatum fuerat, & veteres quidem familiae emptorem, de eos, qui .pet potestatem ei conjuncti fuerant, a testamentariis testimoniis repellebant: haeredi autem ,

- - dc iis, Aliud tamen plaeuisse videtur vlpIano x Mareello. I. 2 ,

f. h. h. e. ut bene animadvertit Holom. IN POTEsTATE EI vsDEM PATRI 33 Frater scit. testatoris συνυπεξέσι , non emancipatus.

D MERTIevM TEsaei MoN3vMJ Id est, e rum , qui ita conjuneti sunt, ut alter sit in familia & pol state alterius ; 8e una eum eo fictione juris persona. Nam

eade in scit. ratione , qua sui haeredes domestici. g. in dehar. quai. In judiclis autem testes omnes domestici intelliguntur , qui de domo aeculati produeuntur. I. 3. c. d.

299쪽

1 P2 LIB. II. TIT. X. 3ciis, qui per potestatem ei conjuncti fuerant, concedebant testimonia in testamentis praestare: licet ii , qui id pomittebant, hoc jure

minime abuti eos debere suadebant: tamen nos eandem observationem corrigentes, de

quod ab illis suasum est, in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris, merito nec haeredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris obtinet, neque aliis persenis, quae ei sui dictum est conjunctae sunt, licentiam concedimus, sibi quodammodo testimonia praestare : ideoque nec eiusmodi veteres constitutiones nostro Codici inseri permisimus.

De legatariis se fideicommissariis, ct his ,

qui sunt in eorum familia. II. Legatariis autem & fideicommisiariis, . quia

obsignavi eum Clodio. mes amentum autem patim feeerat, seruum Faeredem O me seripserae. Postea tamen ab eo jure recelsum videtur. I. ΣΟ. pr. h. t. nisi locus a Triboniano interpolatus sit ; aut intelligendus de alio genere testamenti, quam quod fiebat per aes & libram. P s T .r N ' F A M l L. I AE EMPTOR Is 3 Cu Jus testimonium ideo receptum non fui sse certum eli, quia negotium testamenti palam 8e aperte cum eo ipso , ut vero haerede, agebatur. C O N I v N c T AE s v N T3 Per potestatem scit. haee enim lola conjunctio, efficit, ut omnes ita conjuncti pro una persona habeantur; atque ut sibi quodammodo , quod ait, testimonium praestent. Hinc autem ex contrario recte colligitur , liberos haeredis emancipatos , Sc patrem Jus, cujus in potestate non est, ad testimonium admitti Posse. 'M. LEGATARII sJ Lxo. Pr. hoc tit. I. m. C. eod.

F DR ico MMI asARr a Partieularibus: nam fidei

300쪽

DE TE s T. ORDIN. 21 3 quia non juris successores sunt, & aliis perlonis eis conjunctis testimonium non denegamus : imo in quadam nostra constitutione&hoc specialiter eis concessimus. Et multo

magis iis, qui in eorum potestate sunt, vel qui eos habent in potestate, hujusmodi licentiam

damu S.

De materia, in qua scribitur testamentum. . 12. Nihil autem interest, testamentum in tabulis, an in chartis, membranisve vel in alia materia fiat. De pluribus eodicibus. 13. Sed & unum testamentum pluribus codicibus conficere quis potest, secundum ob-- . tinens deleommissarius universalis haeredis loco est,& ex SCto. successor juris. g. 3. 9 4. ins defitie. har. QUI A NON iv Rrs sv CC Esso REQ Non juris universi , sed rerum singularum. I. 9. g. I. D. de edenχ. suorum fratia testamentum non ordinatur, sed univcrsiu cecsIbris, id haeredis habendi causa. Itaque negotium testamenti cum solo haerede geritur, non cum legatariis: nisi forte per eonsequentiam; quod placet hie non attendi confirmato testibus adhibitis ipso testamento. d. I. 6. Symmach. lib. Io. epis. sy. Nos TR A co NATI Tu τ.d Non extat: sed Zenonas hae de re habemus in I. 12. C. h. e. Ιχ. IN T A v v L I sd Ligneis dolatia Sc cera illitis. Hinc tabulae testamenti, vel etiam tabulae pro testamento,