장음표시 사용
501쪽
DE OBLIGATIONI B. AD divisio in duo genera deducitur ue namque aut Civiles sunt, aut Praetoriae. Civiles sunt, quae aut legibus constitutae, aut certo Iure civili comprobatae sunt. Praetoriae sunt, quas Praetor
exstia jurisdictione constituit, quae etiam honorariae vocantur.
2. Sequens divisio in quatuor species dividitur. Aut enim ex contractu,aut quasi ex contradi u
nem producendam effemium: de quibus solis etiam eo
cepta definitio. CIvILEs AvY PRAETORIAEI Distributio ex causis remotioribus: nulla enim cit absolute dicta obligatio , quae non aut jure civili aut praetorio constituta vel recepta sit. φ. Avae IvRE CIVILI co M PROBATAE J Prioris generis est obligatio literarum M verborum, pacti le-
iitimi, furti nec manifesti , damni injuria dati, dic. hujus
bus scit. actionem in personam dedit. g. 8 O seqq. ins
Σ. ΑVT EX CONTRA cae V,&e.J Haec divisio sumpta est a causis essicientibus proximis seu iactis obligatoriis ; sine quibus nulla aut jure civili aut honorario eon sirmatur. I. 37. de obL se a Z. Accuratior est, quam illa aueCψi I. I. Ut in destini I. sh. hoetit. Ex coNTRACTvJ Contractus est eonventiis obligationem pariena citra speciale legis adminiculum. Hae definitione excluduntur tum conventiones liberatoriae , tum pacta nuda 8c legitima; quorum illa obligationem non pariunt, haec pariunt ob specialem confirmationem. I.6. II. g . dd pact. Labeonis definitio I. I9. de merb. sign. particularis est: tam enim cpntractus sunt negotia ex uno latero
502쪽
4io LIB. III. TIT. XV. tractu sunt, aut ex maleficio, aut quasi ex malefieio. Prius est, ut de iis, quae ex contractu sunt, dispiciamus. Harum aeque quatuor intspecies. Aut enim re contrahuntur, aut Verbis, aut literis, aut consensu, de quibus singulis dispiciamuS.
contrahitur obligatio.. TITvLUs XU. De mutuo. E contrahitur obligatio, veluti mutui datione. Mutui autem datio in iis rebus consistit, quae pondere, numero, mensiurave con-
venditio , locatio. Et quid notius illa συναλλαγμάτων distris hutione la μειόπλάφα, διπλ α Av T R E, A vae v ERBIS, &c.J ὐποδιαιρεσις earum, uae ex eontractur quae non ita accipienda est, quasi quae-am sine consensu eontrahantur, quaedam consensu: sed ita, quod quaedani ibio consensu , quaedam non solo. I. I.
T I T v I. v s XU. RE c o N TRAHietvRJ Ex CaJo I. I. de ObI. O act. Re contrahi obligatio dicitur , cum datio aliqua aut factum ad consensum accedens obligationem isducit. I. a. de reb. cred. I. I. g. 2. de rer. Perm. I. s. g. Σ. γ' sqq. ι. 8. infin. de praeser. merb. 8c proprie, cum res tradita vel in generis, ut in mutuo ; vel in specie , ut in commodato, deposito, pignore, reddenda est. PONDERE, Nu MERO, &c.3 Quoniam hae res Ita comparatae sunt, ut aliae aliarum vice fungantur, Mmutuo tantundem praestent; quod non item contingit in . aliis; quibus ideo increditum ire non possumus, quia a Iiud pro alio invito creditori solvi non potest. I. i. m. I. de reb. cred.
503쪽
stant, veluti vino, oleo, stumento , pecu
nia numerata, aere, argento, auro, quas res aut numerando, aut metiendo, aut adpendendo in hoc damus , ut accipientium nant. Et quoniam nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae & qualitatis redduntur, inde etiam mutuum appellatum est; quia ita a me tibi datur, ut ex meo tuum fiat et & ex eo contractu nascitur actio, quae vocatur certi condictio.
r. Is quoque, qui non debitum Moepit ab eo, qui per errorem solvit, re obligatundatur- que
Ex MEO Tv v ΜJ I. 2. g. 2 de reb ered. Bella autem haec allusio est, non vera vocis originatio. Varr. Lib. q. de sing. a Siculo ειοῖτον deducit. at hoc ipsum videtur e sie uxμοι & τον pro τεον, id est, σον. adde C m. II. obg. 37. Sal
μονοπλίρμ , eurn solum obligans, qui mutuum accςpit; mproindo admiaen hine n scitur Retio .clxvei appellatur certi condictio. Si stipulatio numerationi adjecta non ex numeratiode, sed ex stipulatione nastus r. l. 97..d4n-vat. ejusdeni tamen naturax actio es idcmque nomen G
504쪽
que agenti contra eum propter repetitionem condictitia actio. Nam perinde ei condici potest ollaret, eum dare oportere, ac si mutuum accepisset. Unde pupillos,si ei sinc tutoris authoritate indebitum per errorem datum est, non tenebitur indebiti condictione , non mogis quam mutui datione. Sed haec specieς ob ligationis non videtur ex contractu consistere, cum is, qui' ilvcndi animo dat, magis volucrit negotium distrahere, quam contrahere. De commodato. . - Ο
2. Item is , cui res aliqua utenda datur, id est,
s. 3. de eond. ind. propterea quod donasse censetur. I. y3.deret.jur. Errorem a. fiacti duntaxat intelligere debeis mus , an etiam juris, v. ins de obI. quae. q. ex contr. g. 6. CONDIovITIA Ae T od Pro condictione d. f. 6. ut 8c alibi I. Σ4. de reb. ered. I. I. de eo HI fura. . Ac sy Μv TvvM ACc EPIss ET J Quod Caius sic expressit, eadem actione tenetur, qua debitores credit ribus. I. s. g. 3. de ObI. O aEF. Unde Cujac. 8. obf. 34. Erpar. C. de eon l. ind. solutionem indebiti factam in iis, quae pondere , numero, dic. eonstant, promutuum vocat. Quod si aliae res solvantur,quibus in creditum non itur,promutuum non est: 8c agendum sola Condictiorie indebiti. NON TENEBI TvR INDEn ITI CONDICTIONE3 Quemadmodum nec ex mutuo. I. y9. de ebl. O isse. nisi solutione factus sit Ioeupletior. I. I 3. g. I . de cond. ind. NON U ID TvR co N et K A o T vJ Uid. inf
iam in istiusnodi hoc verbum usurpaui. vid. Salmac s. 3.
505쪽
modati actione. Sed is ob eo, qui mutuum accepit , longe distat: namque non ita res datur, ut ejus fiat, & ob id de ea re ipsa restituenda tenetur. Et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casu amiserit, quod accepit , veluti incendio , ruina , naufraSio , aut latronum hostiumve incursu,nihilominus obligatus remanet. At is qui utendum accepit, sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei praestare jubetur, nec lassicit ei tan- is
tam diligentiam adhibuisse, quantam su is
ae usuri nec commodatum est, si merces intervenerit, sed locatio. h. f. in . nec si res utenda data simpliciter; sed precarium , quod statim revoeari potest, secus ae juris est an commodato. I. i. er pree. junct. I. I. g. 3. com
C o MMODA v I Ac TI NM Directa seil. contrariam enivi de indemnitate sua habet commodatarius, t8.
RE IPs A REsT 1 TvEND AJ Quoniam qui commodato dat,rei proprietatem retinet, I.8. 9 9. commod. qui mutuo, rem facit accipientis . . Q M v TVvM Aec EPIT, SI FORTUIT e A s v, &e J Tum quia res regulariter perit suo domino,is.. C. depilan. aes. tum quia mutui dubitor, generis debitor est, quod perire non potest. I. D. C. si eert. per . nam,
genus non e t quid m*teriale, sed intellectuale, quod passonem non recipit. Ex AC TAM DILIGENTIAMJ Id est, exactis- .mam. I. I. g. l. de ObL er afr. qualem gussique Mitentiismus p.yterram. suis rebru adhibet. I. 18. commod. nimirum quia commodatum ibiam continet utilitatem ejus , cui commodatur , eon ouens est distinctioni I. s. g. v. d. t. villa culsam praestet de diligentiam : quod Se eodem loco expres .m est. Diligentiae autem verbo nostri fere utuntur cum loquuntur de serissima culpa. I. 3. de Per. rei vend. I. 2 3. de rex. jur. I. s. g. pen. de Ieg. I. NE c avFFIGIT, &ς. MANTAM sv s
506쪽
4i4 LIB. III. Ti T. XV. rebus adhibere solitus est, si modo alius dili
gentior poterat eam rem custodire;sed propter majorem Vim, majoresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervenerit, alioqui si id ,quod tibi commodatum est domi, peregre tecum serre malueris, & vel incursit hostium praedonumve,vel naufragio amiseris, dubium non est, quin de restituenda ea re tenearis.Commodata autem res tunc proprie intelligitur, si nulla mercede accepta vel constituta, res tibi utenda data est. alioqui mercede interveniente, locatus tibi usus rei Videturi. Gratuitum enim debet esse commodatum. Demn nuc IIaee est media diligentia, quae opponitur eulpae Ievi, id est, eum quis in eo peceat, quod diligens paterfamilias vitare solet. I. D. prose. LII. de jur. dot. I. I. de tui. O rat. distr. exemp. in I. I T. Operi rei vend. I. 3 I.
'Μono AOvs DILIGENT Io Ad Continet hie Ioeus deseriptionem diligentiae sumniae, eui opponitur culpa levissima, id est, cum suis alias mediocriter diligens, in eo peeeat, quod vir diligentissimus vitare potui Tet. In summa commodatarius praestat 8e dolum M omnem culpam : exeipe species in d. L 3. I. Io. ct d. Ll8. in M. pr.
ΜΛI ORE1 E CAsvs NON T E N E T Casus fortuiti nullo judicio praestantur. I. 23. de ret. Iur. I. 6. C. de pign. aEI. nisi debitor periculum in se ultro susceperit. AEI. 23. I. I. I. 3 s. depos. I. I. C. eod. aut culpa morave c. sum praecesserit. I. 18. eommod. I. I. g. . de Obl. 9 aEF. I.23. I. 8x g. I. I. 9I. g. 3. de meis. obLNULLA ME Re EDEP Commodare enim ossieti est Ee humanitatis. L II. g. g. eon Od. Petron. Sive ergo nobis mendis , quod peto , mercator Pararin es : e quod humanitales, eommodor, essee, ut beneficium debeam. Mercede interveniente tollitur beneficium, tollitur gratia, quae sunt viii -υ ula amicitiae. I. I. g. uti. mand.
507쪽
De deposito. 3. Praeterea & is, apud quem res aliqua de
ponitur, re obligatur, teneturque actione depositi , quia dc ipse de ea re, quam accepit, restituenda tenetur. Sed is ex eo selo tenetur, si quid dolo commiserit: culpae autem nomine , id est, desidiat ac negligentiae, non tene
tur. Itaque securus est, qui parum diligenter
. custo 3. RE1 ALI A DEPONI et v RJ id est , euigratis hanc operam suscipienti custodienga datur. I. I. de- σέ. Depositi in genere sumpti species est sequestratio. I. s.
Ac TIONE DLPos IT IJ Directar nam contrarium judicium depositario datur ad consequendam inde
ranitatem. d. l. s. pr. DE EA RE, QUAM A COEPIT a Quare etiamsi nummi deponantur, eadem corpora restitiu oportet; exce Pio casu ι. 24. eumflqq. eod. qui notissimos depositi terminos egreditur. SI QUID DoLod Qt. I. ΣΟ. depos. I. r. s. s. de obI. σ as. I. 13. deret. Dr. idque secundum regulani I. s. g. Σ. commori. quoniam in deposito nullum commodum est depositarii. etsi autem doli tantum hic muntio fit, tamen & lata sive latior culpa etiam in depositi judicium venit, puta si quis omiserit, quod omnes Mvel minimum diligentes facerent in suo. I. 31.' depos . I. C. eod. d. I. I. f. s. junct. I. 223. de verb. An. quip- me qua* culpa ut doli ac maIitiae quasi consanguinea doum interpretatione juris repraesentat. passim dicitur eu pa dolo proxima. exempl. I. m. f. 3. ad Treb. I. 7. ad Ieg.
Corn. defle. CULP AE, ME. Ac NEGLIGE NTIAE N NT E N E T v RJ Extra quam si convenerit, ut culpa quo que praestetur , aut ustro se deposito obtulerit. I. i. g. 6. O 3 . depos. quoties autem culpae aut negligentiae sim-pi iciter mentio fit, levis culpa significatur. I. s. g. 1. eom mod. I. Σ3. de reg. jur. L I. I. s. de GL 2 act. I.72. pro sic, cumsmιL
508쪽
i6 LIB. III. T iτ. XV. 'custoditam rem furto amiserit: quia qui negligenti amico rem custodi cndam tradit, non ei , sed suae facilitati id imputare debet.
. Da pignore. q. Creditor quoque, qui pignus accepit, re. obligatur, quia & ipse de ea re quam accepit, restituenda tenetur actione pignoratilia. Sed quia pignus utriusque gratia datur, dc debitoris, quo magis pecunia ei credatur, & creditoris , quo magis ci in tuto sit creditum, placuit sussicere , si ad eam rem custodiendam, exactam diligentiam adhibeat, quam si praestiterit, di aliquo fortuito casu rem amiseri
NEGLIGENTI A MIeo J Crius d. I. 1. g. Schol. Harm. Ita. 6. rit. L. f. I. Theod. Hermopol. ad .
. . RE On LIGATVRJ vires pignori obligetur , :etiam nudo consensu essici potest. I. I. depen. am at ut iereditor obligetur ad pignoris restitutionem prius tradi- . tum esse oportet. I. I . g. 6. de obL-aERACTIONE PIGNORATITI AJ Directa it .hae autem debitor emcaciter demum experitur sbluto debito. . ἐ. 9. g. 3. deplan. act. Creditori vero & hic contraria competit , ut in casibus I. 34 . 8. I. 9. pr. eod. Ab hac actione Ionge diversa est illa in rem praetoria, quae hypothecaria dieitur , 8c soli datur creditori adversus possessorem pignoris. II. ins de act. quanquam Sc ipsa interdum pignoratiliae nomine designetur. I. 3. s. 3. ad exhib. I. da
Ex Ac TAM D LIGENTIAM J Exactam diligentiam hoc loco positam Pro ea , quam vulgo homines frugi suis rebus adhibent, A quae . praestari solet in contractibus , qui utriusque gratia fiunt, arguit ipsa Iustiniani illatio. Tralatilium autem est in ejusmodi negotiis non levissimam culpam , ut in commodato , sed levem dunta
509쪽
DE UERB. OBLIG. 477serit, securum esse , nec impediri creditum
Ε κ n i s obligatio contrahitur ex inter- rogatione & responsione, cum quid dari fieri ve nobis stipulamur: ex qua duae proficiscuntur actiones, tam condictio sceni J si
autem casus fortuiti non ineludit semper eulpam levissimam : sed saepe M haec ipsa simul eum illo , ad quem proxime aecedit, excludi intelligitur. I. s. c. dori I. 28. C. de iscar. I. q. C. de Pertc. tui. TITutius XVI. EX 3NTERROGATIONE ET R E s P o N-s N EJ I. g. . de ObI. 9 act. His duabus partibus constat illa verborum eonceptio, quae uno nomine stipulatio veteribus dicta. I. s. g. I. h. t. Graeci ε εὐσιν reddiderunt. DARI FIERI v EJ Materia. Nam stipulationum quaedam in dando, quaedam in faciendo consistunt. g. MD. U. eod. I. Σ. eoA. D U AeTION.EsJ Praeter has datur & condictio triticiaria; quippe quae generalis est , si causam pecuniae numeratae excipias. I. I. de eond. trit. C o MN ac TIO eERT IJ Haec eommunem naturam habet cum ea , quae competit ex mutuo, caeteri que causis, ex quibus Certum petitur. I. 9. I. H. de reba
SI cERTA s T l Nempe ratione rei in stipulatum deductae ; si appareat, quid , quale, quantumque sit in setis putatione et ubi autem hoc non apparet, incerta est. i. 7 . o Dr. h. t.
510쪽
418 LIB. III. TIT. XVI. certa sit stipulatio, quam ex stipulatu, si incedita sit; quae hoc nomine inde utitur, quod stipulum apud Veteres firmum appellabatur , forte a stipite descendens. De verbis stipulationum. I. In hac olim talia verba tradita fuerunt: Spondes y Spondeo. Promittis y Promitto. Fide- promittis y Fidepromitto. Fidejubes y Addubeo. Dabis y Dabo. Facies 8 Faciam. Vtrum autem Latina, an Graeca, Vel 'ualibet alia lingua, stipulatio concipiatur, nihil interest, scit. si uterque stipulantium intellectum ejus linguae
habeat .nec necesse est eadem lingua utrumque uti , sed sussicit congruenter ad interrogata respondere. Quin etiam duo Graeci Latina lingua obligationem contrahere possunt. Sed
pulatu dicitur. l. L . de r. b. ered. alibi actio incerti ex sti-Pulatu. I. 4. de usur. Caeterum generaliter 8c Φυσικῶς etiam Tem certam ex stipulatu petentes , ex stipulatu agere diebri ur. I. 83. g. 6. de verb. obL L4 L. Prose.I. 8. de coni. empl. L IA. C. depact. SI INcERTA sITJ Exempla ineertae stipulati Iris pete ex L 7s. demerώ. ObI. Illa stipulatio incerta non est , nitieum, quod in illa horreo es , dare pondes 8 d. I. 7 . fac. l. 3Ο. g. . adleg. Falc. LI. g. I. de eontr. empr. Itaque
non leviter hic errat Th. Quod si id quod in obligationem deductum est, nullos certos fines habet, aut ad vilissiinum deduci potest, stipui tio inutilis est ; veluti si fundus ' sine
eod. M sie stipulatio usu facta est juris gentium et quod de acceptilatioue traditur. l. 8. 3. ust. de accept.