Valerii Maximi Dictorum factorumque memorabilium libri IX : Infinitis mendis ex veterum exemplarium fide repurgati, atque in meliorem ordinem restituti

발행: 1621년

분량: 454페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

301쪽

concionu sibilis rixatia, nota etiam denegati honoru

perstrictio, eiusdem plebis patιlo post in disirimine vita b clementi si a se fragia expor en. Quod adhuc ei j xlii ouum sitieii, capitu sui periculum obiecisset, nustam

partem defensionis odio ob erata aures recepissent. Huic vaframento consimila ista cassiditas. Superiori Znnibal a Druilio Dule naiιali proelio, Victu aimc 1 A. V. tiasiis amissa paenas dare. en amastutia mire avertit: edxeii J. Nam ex illa res sici pugna. ρ usus quam cladis nuntiu3 Zonar. domum piri eniret. quenda ex amicis compositum ct ornatum Carthaginem nusit. Qui postquam ciuitatis Aucto de eius curiam intrauit: Cobulit, inquit vos Annibal, cum Viris dux Romanorum magnara secum maritima3 trahenscop ad aduenerit, an cum eo confligere debeat: Acclamauit uniuersus sinatus, non esse dubium quin oporteret.

rum ille: Consi xit inquit, ct uperatus est. Ita liberum 3s non reliquit id factum damnare, quod ipsi stiri debruisse iudicauerant. i , tr irem Annibal Fabium maximum inuictam VI M. armorum uorum vim saluberri, iis cunctationi impii Vgna ludificantem vi aliquasi licione trahendi bestire.

strueret; totius Italia agros ferro atque igni vastando, Liu. . unius eius fundum immunem ab M iniuria genere re- plui, m

bratio, nisi Romana urbi ct Fabii pietas, ct annibulis eap 8. fri mores fus ni noti t. Tioculanis etiam acumine to iij incolumitas partu

est: Cu v enim crebris rebellationibus meruissent, ut eorum urbem funditiis Romani evertere pellent, atque ad A Veti id exequediit Furius Camillus, duae, palidissimo instrat, ecclxxiiictus exercitu venisset; uniuersi ei togati obviam processerunt, commeatus 1 ct cetera paίis munia bsim - D

302쪽

ni fine proiiterunt: Armatum etiam intrare mamia passi sum nec vultu nec habitu mutato. Qua constantia tranquisiitatu non solum ad amicitia nostra ita , sed etia i ad communionem ciuitatis, quam usque su- rpierant, penetrauerunt. Sagaci herculea'sisimplicitate , t quoniam aptius esse intellexerant, me:um oscio dis rasimulare, quam armD protegere. T. At Volscorum ducis Tulli execrabile consilium; cui ad bellum inserendum Romanis maxima cupiditate accensius, cum aliquot aduersis pr*lque contusos animos A.V. suorum, o ob id paci proniores animaduerteret; insi- cc iv. diosa ratione, quo volebat, compulit . Nam cumilesiis Gm gratia magna Volsiorum multi Coilol. Romam conli ni set, consulibus dixit, Vehementιν Dio. S. se timere nequid hjItile ubi so molirentur: monuit' ut essent cautiores, o protinus ipse urbe egressin est. Quam rem consules adsenatum retulerunt, qui, tametsi nulla susticio uberat auctoritate tamen Tulli commotus, ut ante noctem Collici abirent, decreuit. Qua contumelia irritati, facile impelli potuerunt ad rebellandum. Ita mendacium versuti ducu, simulatione beneuolentia in lutum duos simul populos fefellit: Romanum. τι in. sontes notaret: Vollium, νι deceptu irasceretur.

CAP. IV.

ROMANORUM. ue in etelli Macedonici. x Tulli Hostilii regis. EXTERN ORVM. et Sex Tarquinii L F. i Agathoclis Syracus. Obsessotu in Capitolio. regis. M. Livii C. Claudii cos. 2 Annibalis Poeni.

Illa vero pars calliditatu egregi Moab omni repre- ζψ eprocul remota, cxius opera, quia appellazions nostra

303쪽

nostra vix apte exprimi possunt, Graca pronVntiatioine Stratagemata dicuntur.

Omnibus militaribus copiis rusto hostilio. Fidenis i resso, qua Ar ntis imperii nostri incunabula crebris rebellationibus torpere passe non fiunt, sint: imisi ii ο- Lui. r. phiis ac triAmphis alitam virtutem eius spes sinas viteritu promorare docuerunt, Metius Susserius dux Albanorum ubiam O si 'ectam emper ocietasustua fidem

repente in ipsa acie detexit. Desecto enm Romani exercitus latere, in proximo colle consedis pro adiutores'eculater pugna futurus si ut aut pictis in ultaret, aut vi tores fessos aggrederetur. Non erat dubium quin ea res 1 vilitum nostrorum animos debilitatura esset. cim eodem tempore ct hostes consigere ct auxilia deficere cernerent. Itaque ne id feret, Tullus prouidit: concitato enim equo omnes pugnantium globos pracrerrit,pradicans suo iusti secesse Metium, eu;nque, suiu ipsie signum dedisset, in furum Fidenatium terga. uo imperatoria artis consilito metum fiducia ni tauit, proque trepidatione, alacritate fluorum pectora repleuit. At ne continuo a nostris regibus recedam, Sex. Tarquinius Tarquiniν filius in igne ferens quod patris viri- cres x v bus expugnare Gabj nequirent. valentinem armis ex- circiter cogitauit rationem, qua intercepsum id oppidum Rθ.

mano imperio adiueret. Subisὸ namque sie ad Gabinos contulit Ianquam parentu saeuitiam ct perbera, qua voluntate sua perpesus erat, fugiens: Ac paulatim uniuscuis que fictis , compositis blandiijs assiciendo beneuolentiam, ut apud omnes plurimum pollet, consecutus familiarem sivum ad patrem misit, indicatuina ri , t quemadmodu influa manu Aberet ynivrsa: 9 .

304쪽

Wal. tata' quam .io . A. V.

Vnde Iupi ter

pistor appella

tus.

Lact. Inst. I.

al. madebat. a. t vΛLER. MAX. LIB. VII.

qu siti trum qscd nam feri vestet. Iuvenili calliditati i

enitu astutiarcilouisit Si quidem re eximia delectat in Tarquinius. si ei autem nunt ij parum ιredins m bd reia oondit ted educto in eo ho tum maxima ct alibi ima papauerum capita ba deiussit. Cognito adolesiens silentio patru,liinu lac a Io, cauta ultioris argumensi 3 percidit: nec ignorauit piacipi sibi rt emestenti in umqu7 ue Gabinorum. aut exilio summoueret .aur morte contumeret si 'l' liatam bonu propugnatoribu3 ciui-

tatem iant uiti nan vinctu manibuς ei tradidit.

Illud quoque a maioribus 2 consilio prudenter orexitu fel citerprouisum, cum urbe caρta Galli Capitolium ob id nil lami potiendi eius pel infame ob sleso 'ρ sitam animaduerteret tret u ιin callido 6

enim genere consilii, unito per euerantia irritamento pictores 'obauerunt Panes enim tacete compluribus exti bis erunt Quo o ctat ulla obstupefactos in initum frumenti abun tantiam nb Irusuperesse ιredentes, ad paectionem omistendae obsidi nis compulerunt. Misertus est tunc profctb lupiter Rimanae vii tutis praesidium abollit: a mn: iu antis . cum in1mnina alimentorum inopia 'pro ci prasidia inopza cernerci. quar ut vafro ita perii ubs cun illo alutarem exitum dedit. Ide f Iiupiter p issea prassanti morum ducum nostr ru I. cibus consilijs propitius at rauit: Νam cum alterum Italiae latus annibal laceraret, alterum inua

si et Asdrubal, ne d amfratrum iancta copilae intolerabili oneres fra simul res nostras urgeret. hinc Clau- Neronis regetum consilium, illinc Liui, salinatoris inci ta providentia 4secit. Nero enim compresso a e in Lucanis annibale praesentiam siuam quoniani ita

ruria belli ' de hiarabat) mentim hosti, ad opem

305쪽

C A P. I V. D E s T R A T A si E M A TI s. r coqua ferendain per longum iter celeri rase mira Ietet dit Salinator in Vmbri i apud M taurum men proxima die dimicaturus summa cum dis inulat inne Moronem castru noctu recepit: Ttibunos enim a tribunis, centuri nes a centurionibus equites ab equitibus pedite

a peditibus excipi iussi Lao sine pila tumultuatione si Iovix unum exerιitum capien re alterum in eruit. QuJ evenit, ne Asdrubal ι ιηι duobus si con ulibus priae alicu prius stires. t quina ab xtrui prosterneretur. Ita issas rosarerrarum orbe ii favi hi Pannata st dita sis rata fuit Romana prudens a 4nnibalem Neroni, Asdrubalc Salinatori deιipiendum tradidi: M morabilis Etra ii constiti' Q detesti. Qui cum pro omul bellu i in II J auia a uer us Celciberos ge- '

p 'a e non posset si intra pectivi lius diu muls κ' , p V. consili s agitatis, viam reperit qua propost v ad extium μ' perduceret. Irinera n agno impetu ingrediebatu , e noe sim iteali Ua: qtie alias regioni s petebat. Moab hos obsidebat qua domontes, paulis post ad illos ira et g ediebatur. Cum in ' rerim tam suis omnibu, quam ipsit ho libus ignota erat dacati a inopinata elim ut subita luctuationis Interrua iris i Itur quoque a quodam an ibi imo sibi, quid ua par umo incer i milusa genus queretur . Ab die, inquit, ista quarere: nam si imius constito diei interiorem iuniocam sonscia n te ero, ιontinuo eam cremarι iubebri

uorsio igitur illa disimulatio erupit' aut quem βα-nem habuit ' 'o liquam vero ct exercitum se uni igno

suam dolo: scrutari coegisse , ad ultimam ei nectutem

306쪽

EXTERNA.

a callidus. Cum enim urbe eius maiore ex parte Cartha de reb ginenses occupassent exerciti suum in Africam traie-δεὶς . ιi R. ut metu si meis viviri discuteret. neq; sine esse tu: Nam repentino eius adventu percus Poeni ibenter incolumitatρm suam salute boisium redemerunt, panIaque seiuni ut eodem tempore africa Siculis, ct Sicilia nicis armis liberaretur. Agesi Syracusarum maenia tueri perseuerasset, illa belli malis urgerentur bona palis menda cura Carib uini reliqu set. Nunc inferendo

qt a patiebatur. dum alienaὀ potius la est opes, qliam sim ruitur quo aequiore animo regnum de eruit, eo is ti in recepit.

it. t id annibal Cannensipraeli οὶ nonne priusqua ad io A. V. dimicandum csenderet a tem populi Rom. coui pluri- implicatam laqueis ad tam miserabilem Fro . i per xit exitGMῖ Ante omnia enim providit, pr 9 β cap. p. lem o puluerem, qui ibi vento multim excitari lioler. aduersum haberet. Deinde partem copiarum siuarum inter ipsum praeli, repus de industri afugere iussi. quam cum a reliquo exercitu abruptam legio Romana sequeretur, trucidandam eam ab ijs quos in insid3s collocauerat,curauit. Postremo quadringentPs equites rubornauit, qui si si lata transitione petierunt conbulem, a quo iusii more tras urarum depo sis at mis in ultimam p una partem se ei re di frictis glauijs, quos inter tu Micas ct loricas abdiderant , poplites pugnanisum Romanorum ceci erant. Haec sust Punica sortitudo,dulla ct in se ijs o fallacia instruecta. qua nunc cersi ima circumaenia piriasis nostra excusatio est; quoniam

307쪽

CAP. V. DE REPULSI s. 28 I

num decepti magis quam victi su M.

1 O Aeli j Tuberonis. etelli Macedonici,

2 h scipionis Nasicae. s L. Cornelii Sullae. 3 L. Aemilii l 'aulli. c M. Catonis Vticensis.

CHMPI quoque representata conditio, ambiriosa ingredienses viam ad fortius seu tinentis parum prosteros comitiorum euentus utiliter instruxerit. Vt propositu ante oculos clari 'morum virorum repupis, non minore cumspe honores,ac prudentiore cum animi indicio petant: Meminerinis nefra non esse, aliquid ab omnibuου rei negari: cumsaepenumero guli cundiorum voluntatibus resistere fas ese duxerint. Scientes etiam, parietia qiuari debere, quod gratia impetrari nequieri τ.3 u. aelius Tubero a vabio Maximo, epulu popu- ν, linomine P. Africani patrui sui dante, rogatus vitricli nium sterneret lectulos Punicos pellibu3 hedinis strauit: Muieri. edi pro argenteis pastis Samia exposivit. Cuius rei defer- Senecamitate sic omnes ossendit . ut cum alioqui vir egregiu3 2 haberetur, comiti, que Pratorijs candidatus in campum L. Paullo avo, o P. a ricano auuncula nixus de- cendisset, trepulsa inde notatus abierit. Nam Vt priuatim semper continentiam probabant, ita publice ma-3 xima cura plendoris habita est: t quocirca non univosonuiuae numerum, ed totam sie tu illis periculis iacti j se cregens ciuita3: ruborem epuli si rarijs fluis vindicauit.

P. autem Scipio Nasica rogata potentia clarissimum tr. η lumen. is qui confiit Iugurtha bellu indixit, qui matre I aa Phrynico sie liba adno iras aras foco imigratem sanctissimis mauibus excepit: qaim At ab pestiferim Bruto,

308쪽

sal Ia, seditiones auctoritatissius robore oppressi: quo primip , cum dilitatade, iii tern curulem adolescens peteret, manum, cui ubilam Cicero rustico opere duratam, more can idatorum tenacius p ' apprehendis et 'migratia interrogauit eum, numma - nibus bolitus esset umbulare. Quod didit mi a circumstatibus exceptum, ad populum manavit caussamque repulse Scipioni attulit. Omnes namque rustica tribus paupertatem bi ab eo exprobr. tiam iudicantes iram suam adue in contumelliosam eius prbanitatem di- 'inxerunt. Igitur ciuitas nostra nobilium insenum ingenia ἐν inflentia reuocando, magnos se utiles ciues

fecit; honoribu que 'patiendo eos asecuri, peti debit

Io. tum auctoritatu pondus adiecit.

ullus error talis in L. Aemilio Paullo coi 'ectus est: &di i; es sed tamen aliquando fri Ira constulatu in petjt. Idems&d ix cum iam campum repulsis suusMirasset, butonsulis sLiu 3 9 censem fatim, amyl uni dignitatis gradum obtinuit. 1 u . . Cuiu virtutem iniuria non fregerunt, fled acuerunt.&Auct. Quoniam quidem ipsa nota accensius , cupiditatem bonoris ardentiorem ad comitia detulit, pipo in Vii, pi ἰum, quia nobilitatus tendo rectam ni bonum ou

iv re non poterat.pert inacia vincerer.

autem Catilium Metellum pauci se masti amici,&aeses 'constulatu repulsa a blatum. institia ac rubore pii ny, 6 Arict de domum reduxerunt quem de Pseudophilippo trium IViris il phantem uniuersu senatus latum o alacrem in Capide Vi toltu prosicut tu erat. Aibaui etiam belli cui summamRppia manum L. Mummius adiecit maxima pars ab hoc viropu Rica. profligata fuerat. Eine ergo popullas constulistum n gare potuit, cui mox dura clarisi as prouincim aut debebat

aut crat debiturus' sit quide hos facto, meliore eo cisse

309쪽

Uus est. Intellexit enim qu in insidue sibi gerendus

e set consulatus, quem tanto labore impetraiisen erat. Quid tam excellens. quid tam opulentum. qsam L. Sulla' Diuitias ct imperia largitus est: leges verisse Mabrogauit, nouas tulit: Hic quoque in eo ιampo, cum postea dom: nus extitit, repulpa straturae sietillatus est; omnia luci petiti honoris quis modo ceorum formam ct imaginem futura eius potentia populo Rom. repraesentasser, in straturus. Sed ut comitiorum maximum crimen referam, M. Portivi Cato plus moribus uis praeturae deboris adiecturin, quam praetexto ιωθίendoris ipse laturus, consequi illam a populo aliquando non poIuit. Proxi . . a dementia sit bragia , qua fatu quidem grarees poenas errorusis pependerunt quoniam quem honorem Catoni negauerant, Vatinio dare coacti unt. E gos vete a timare volumus, non Catoni tanc pratura, he praιurae Cato negatus est.

DE NECESSITATE, Pausan. Aelia c.

d. ii K. lui. ibidem

A V. dcxcviii

Plutar. an vita. Seneca

nam . .

1 Pop. Rom post cladem si Pol siatici bello Part. Cannensem. EXTERN Od M. α Cassilio alii in obsidione i Cretensium a Q. Iu 3 Praenestinorum militii, tello o bses totum in eadem obsitione. i Numantinorum a P 4 Populi Rom. bello Ma- Scipione. riano a Calaghirtita norii a Cn.s C. Caesaris ad Mundam Pompeio.

BOM IN AND AE quoque necessitatis amari ima leges, ct trueuientissima imperia, tum Vrbem nostram,rum etiam exteras gentes multa non inresse-ectu tantsem edetiam auditu grauista perpeti coegerunt. Nam aliquot aduersis proelijs siecunda Punico bello A. . hau fa militari iuuentute Romana, denatis auctore dx xvi siet Ti.

310쪽

Macrob

Ti. Graccho consecte design. censuit uti publiίeserui ad uersia propulsandorum hosti si impetu emerentur . Ea bde re t ter tru unos plebis aspopulu lata rogatione, ires fcrea isunt um, qui quatuor o pigmii 1nistia struorum comparauerunt adae Iosiab iuraturando, renivam si or-teriique operam Latturos, quoad seat essent in Italia, datu arma in castra miserunt. Ex aptilia qu g Fidicillis scptuaginta atque 'd enti ad 'implementum equitariis sunt empti. Φιainta violentia est casus acerbit tacituit G ad ii tempus ingenuae quoq; uriginis ιapite cen os habere milites; astidierat , eadem cessis seruilibus extracta corpora 9 a pastoralibus casis collitia manci-pra i cliit pracipuum firmamentum, exercitui sis: a iecit. Cedit ergo interdum generosio isti ritus viilitati, ct fortuna viribus δίιumbiri 'νbi nisi tutiora et erit 3 consilia. θeιisa siquenti concidendum s. Cannensis

a rem clades adeo tui bem no Iram vehementer consu dit, ut M. Iung opera dictatura remp. administrantisipolia hostium Uxa templis, deorum numini consecrata, instrumenta militia fuιura conuelleremur, ac praetextati pueri arma induerent .l addictorum etiam, sct capitali crimine damnatorum , sex mistia consiri-b rentur. Qua si per sie a sticiantur, aliquid rubolis habeni : si autem admotis nec itatu viribus ponderentur , saeuitia temporis conuenientia praesidia videbuntur . Propter eandem cladem senatus Otacilio qui Siciliam, o Cornelio Mammula qui Sardiniam prepra- rori bin obtinebant ', quaerentibus quori neque stipentumnes umenta cla 'bus eorum 9 exercitibusfcq praeberent: irmantibus etiam ne habere quidem eos unde

id praestare possent: rsri sit ararum longinquis expensii non jusscere: Proinde, quo pacto tanta inopia fluc-

SEARCH

MENU NAVIGATION