Ael. Antonii Nebrissensis Grammaticae introductiones

61쪽

como 'o taene traydo. . t. vuiesses sido trardo, ferreris,uel ferrere, tu suesses traydo. ferretur, aquei messe traydo Plurali,Ferremur,

ferremini, Iati, late , lata essetis, vel

62쪽

mpore praemii, Ferri, Fψrticipia vocis polae,

auersido traudo.

. Tempore praesenti, νολοῦ Gi queriatas. o iii et

Plurab, Volumus,

nosotros queremos, o sotros quereIS,

nolunt.

Praeterito imperfecto, Volcbam,

a lues queria Piarali, Volebamus,

63쪽

aquel auia querido, Plurali, Volucra , no Etros aviam os queri do. uol e utis, vosotros auiades querido

uouerant.

Sed Nola ab eo compositum, habet in praestiti, Noli, nolite, in futuro, Nolito, no litote. Op tati uo modo. Tempore praebenti,

Utinam actitan, i Oxalayoquisiesse. uelles,

no tros quislienemos, letta. vosozros quisiessetis, uellent. aquellos quisiessen.

Praegrito plusquam pers cto, Vtinam uoluissem,

tu uuiesses querido,

uoluissetis,

volatros uuiessedes querido

uoluissent.

aquellos uuiessen querido. Futuro, Utinam lictis, orata Io quiera,

tu quieras. uelit, aquei quiera.

Plurali elimus,

no tros queramos,

uditis,

vosotros querays, uelin , aquellos quieran.

Subiunctivo modo. Tempore praescio licum,

usis,

64쪽

DE QONII G. PER B. IRRE G. ciuilis,

tu quieras.

uuit, aquei quiera. Plurali, Telimus,

no tros queramosi

uelitis,

vo tros querays, uelint. aquellos quieran.

Praetervo pers. c rum uellem. como γ o quis sesse, uellas, tu quisiesses. utiat, aquei quisiesse. Pthrait, Veii mus, no tros quisiessemos, utiletis, vo tros quisiessedes, uellent. aquellos quisessen. Proterito pers cu uoluerim,

corno yo aya querido. uolueris, tu aras querido, uosi erit. aqael aya querido. Plurali, ue imus, no tros ayamos querido, uolueritis, Vosotros arays querido, uoluerint. aquellos a' an querido.

Fraeterito plusquam perstucto, cum uoluistem,

tu vuiesses querido,

uoluisset,

aquei uuiesse querido. Plurali Voluit emu ,

vos tros uuiessedes qrido,

uoluisssent,

aquellos uuiessen querido. Iuturo, cilin uolucro, como Io aure querido. uolueris, xu auras querido, violuerit, aquei aura querido. Plurali. Gluerimus, no tros auremos querido volueritis, vosotros aureIs querido , uoluerint, aquellos auran querido. Infinitiuo modo.

querer.

acer querido

Futuro, uolitum ire, sici voaliturum cuse,

65쪽

tauersequerer. Volitam, Gerund afutarntius, a querido. I gerundios substantium. velitu, Vbi idi, de ser querido. de querer. Participium praefintis, nolendo, . . . et participio dei presente.

tos supinos verbos. .

T' S, est, pro eo quod edis, edit, in secunda&tertia per-c sona singulati Indicatiui modi. Essem,esses, esset, EG semus. effetis, essent, in praesenti Optatiui, & in praeterito imperfecto Subturietiui. Esse, in praesenti Infinitivi. Estur, in praesenti Indicatiui modi vocis passivae: quae deficiunt, supplentur ab hoc verbo edo, edis. Forem, fores, foret, forent,pro es em,esses,esset,esent, in pr senti Optatiui modi,& in praeterito imperfecto Subiunctivi reperitur : & fore pro futurum esse, in futuro In- fuit tui In aliis locis deficit. Alo,ais est,aiunt,in praesenti Indicatiui modi. Aiebam , aiebaς, aiebat, Aiebamus, aiebatis, aiebant in praeterito imperfecto eiusdem modi. Aiam,aias,aiat, in futuro eiusta dem. At, in secunda persona singulari praesentas Imperatiui modi. Aiens, in participio praesentis., inqui o, vel inquam, inquis, inquit, i zquiunt,in pr senti Indicat: ui. Inquisti, in secunda persona praeteriti perfecti eius lem Indicativi. Inquiat,in .tertia singulari futuri eius em Itidicativi. Inque in secunda persona singulari prς- sciuis Imperatiui mosi. Aliis in locis deficit. Quaeso quaesumus: in primis personis utriusque numeri praetentis indicatiui modi reperitur in usu.

Infit

66쪽

In sit pro inquit, & Ouat in tertiis personis singularibus praesentis indicatiui modi reperiuntur .Faxo , faxis, faxit, faximus, faxitis, faxint: in futurotantum indicatiui modi. Ausim in prima persona singulari futuri indicatiui modi

tantum.

Cedo pro dic, & cedite pro dicite , in secundis personis tantum utriusque numeri imperativi modi. salue, salvete, saluere: Aue, auete, auere: in eisdem tacundis persenis imperativi, & in praesenti insin itiui. Odi, odisti: Noui,nouisti: Coepi coepisti: Memini memini sti: in voce tantum habent praeteritum perfectam indicatiui , & sex tempora, quae formantur ab eo. significationem vero etiam omnium aliorum temporuin. Plaeterito & temporibus, quae ab eo formantur carent,

Iurio, furis, insanivi: Fero, tuli: Felio, percussi: Tollo, sit-stuli. Quatio, tis: Glisco, glistis,cum verbis quae dicuntur

inchoativa.

De puerorum citamentis.

P Artes orationis octo sunt: &omen, Pronomen, Verbum , Participium, Praepositio, Ad verbium, Interiectio, Coniunctio. Quatuor ex his declinantur, Nomen, Pronomen, Verbum,Participium. Quatuor non declinantur, Praepositio, flauerbium, Interiectio, Coniunctio. Nomen est, qeod declinatur per casus,& non significat cum tempore, ut haec Musa, Musae. Pronomen est, quod ponitur loco nominis proprii, ut ego,tu, ille: & sunt illa quindecim tantum. Verbum est,quod declinatur per modos & tempora si

me casu: ut Amo, amas, amare.

Participium est, quod declinatur per casus cum tempo te,& derivatura verbo semper , ut AmanS, amaturus. Praepositio est , quae praeponitur nomini per appositionem, & aliis etiam partibus per compos tionem, ut adeo ad eum.

Adverbium est, quod ad litum verbo, nomini, aut salticipio,

67쪽

LIBER PRIMVs

ticipio, significationem eius auget,aut minui ,aut mutat:

t valde amat, minus amat, non amat, satis doctus.

Interiectio est, quae aliquem mentis affectum significat, voce incondita: ut hei mihi, heu me. Coniunctio est, quae diuersas partek orationis conium sit: ut Pompeius & Caesar amat & docet. Genera Nominum, Pronominum, & Participiorum quinque sunt: Masculinum, quod declinatur cum luc, ut hic dominus. Fcemininum, quod declinatur cum haec, ut haec Musa. Neutrum , quod declinatur cum hoc, ut hoc templum. C5mune duu,quod declinatur cum hic& haec, ut hic & haec homo. Commune trium, quod declinatur cum hic & haec & hoc, ut hic & haec & hoc felix, amans.

Numeri nominum, pronominum, verborum, & participiorum duo sunt. Singularis, qui de uno tantum loqui- tuu pluralis, qui de pluribus loquitur. casus nominum,pronominum,& participiorum septem sunt. Nominativus, Genitivus, Dativus, Accusatiu , V cativus, Ablativus, & Effectivus. Declinationes nona inum sad quas ctiam reducitur participiorum declinatio j quinque sunt. Prima, quae mittit genitivum in a , diphthongon: Vt haec Musa, ae. Secunda, quae mittit genitivum ini, ut hic dominus, domini. Te tia, quae mittit genitivum in is, ut hic seimo, set inonis. Quarta, quae mittit genitivum mus , ut hic senius, sensas. Quinta, quae mittit genitivum in ei, ut dies, diei. Declinat: ones pronoa inum quatuor sunt. Prima, quae mittit genitivum in i, ut Ego, naei: tu, tui, sti. secunda, quae mittit genitivum inius: ut ille, illius: iste,istius. Tertia , quae ad primam & secundam nominis declinationem

1esertur, ut nacus, mea, meum: mel, meae, ni ei: tuus, tua,

tuum: tui, tuae , tui. Quarta, quae ad terciam nominis declinationem refertur, ut nostras , nostratis: vcstias, vestratis.

Coniugationes verborum quatuor sunt. Prima, quq

babet, a, productum adte, te, in inlinitivo, ut amo, amas, amare. Secunda, quae habet, c, productum ante, re, in infinitivos

68쪽

DE PUER. PRAEENER ciri

finitivo, ut doceo, doces, docere. Tertia, quae habet, e, correptam ante, re, in infinitivo, ut lego, legis, legere QSarta , quae habet , i, productam ante, re , in infinitivo, ut audio, audis, audire. Voces vethorum tres sunt: Actiua, ut amo, amas: Im- personalis, i amatur: eassiua,ut amor, amaris. Modi verborum quinque sunt: Indicativus, Imper tiuus, Optativus, Subiunctivus, Infinitivus. Tempora vel borum quinque sunt: Praesens, praeteritum, Imperrectum, praeteritum persectum, praeteritum pluia quam perfectum, futurum. Tempora participiorum tria sunt: praesens, ut amann

Praeteritum, ut amatus: ruturum, ut amat ub, amandus.

Personae Nominum, Pronominum, & Veiborum tres sunt: Prima, ut ego amo: Secunda, ut tu amas: Tertia, ut

ille amat, Virgilius docet. Omnis nomina tuus est tertiar personae, praeter quam ego, quod est primae: & tu, quod est secundae, α omnes vocataui, qui sunt secundae personae. Nomen Substantivum en , ouod declinatur per unum articulum , vel per duos tantu ne ut hic dominus, hic de haec homo. f. Adiectivum, quod declinatur rares articulos, vel petires diuersas terminationes : ut hic,& haec α hoc felix:bonus, bona, bonum. Relatiuum est, quod refert aliquod antecedens: Antecedens vero est, quod refertur ab aliquo Relativo. Adiectivum & substantivum in tribus conueniunt, in

genere, numero, & casu: vi, vir bonus. Relatiuum & antecedens in tribus conueniunt,in genere, numero, & persona, ut ego amo, qui doceo. Nominatiuus & verbum in duobus conueniunt, in nu mero & in persona: ut ego amo, tu doces.

Omne verbum Actiuum, vel actionem significans, exi, sit nominatiuum pro persona agenti: & accusativum, vel alium casum pro persona patienti.

Omne verbum Passivum , vel passionem significans,

69쪽

e xigit nominatiuum pro persona patienti,& ablatiuu cum praepositione a vel ab: vel dativum pro persona agenti. Gerundia, supina, & participia exigunt post se casum

cum quo construitur yerbum a quo descendunt. Praepositiones accusativo deseruientes sunt, Ad, apud, ante, aduersus, aduersum, cis,citra, circum, circa,circiter, contra, erga, extra, Inter, intra, infra, iuxta, ob, pone, per, Propter, p, Dpe, propius, proxime,pridie, procul, post,prae--r, penes, supra, secundum, secus, trans, usque, ultra. Praepositiones ablativo deseruientes sunt, A, ab,abs,aboque, cum, coram,clam,de,e,ex,pro,pra palam,sine, tenus, quae aliquansso genitivo iungitur. Pr positiones accusatiu9,vei ablativo deseruientes sunt, In, sub , super, & si;bter. Praepostriones quς tantum in compositione reperiunt sunt, An, con, dri,di, re,se. Nominatiuus semper regitur a verbo expresso, vel subintellecto, in ratione suppositi. Genitivus plerunque regi cur a nomine, ex, vi possessi nis: nonnunquam ex natura nominis, vel verbi. Dativus plerun' ae regi r a verbo, ex vi acquisitionis: nonnunquam vero a nomine, ex speciali significatione. Accusativus plerunque regitur a verbo, ex vi transitionis: vel a parte ante,ex natura infinitim: vel media praepositione: nonnunquam etiam a nomine adiectivo, vel ve bo, vel a participio ex vi Synecdoches. Vocativus semper regitur a verbo secundae personς In

perativi modi in ratione suppositi. sunt qui dicant , aliquando poni absolute. Ablativus plerunque regitur a verbo, media praepositione: nonnunquam ex speciali nominis, vel verbi significatione.

Eilectivus plerunque regitur a verbo, vel participio, ex vi instrumenti, quo aliquid fit. Aliquando ex Vi compar sionis, aliquando ponatur absolute.

70쪽

LIBER SECUNDVS , DE GE-nere,ct declinatione Nominum,deque

praeterit , o supinis

De genere Nominum.' Cap I

Vt hie Antonius,haee Maria.

deus belli. diosa de amor.

Sit quasi 'mineum: Mars est pro teste, Venusi

ve hie Ie haec homo.

Est duplici genere recipit quod sexus uterque.

2οὶ commune trium,quod ad haec iungis quoque nintro.

a vi nic Aprilis, ite Anas.

Mensis cum pusiis sexu distingue virili.

ut haec cerasus.

Arboris est nomen muliebre. Sed excipiatur

Hic rubus,er dumus,foliisl oleaster amarus:

Nintra iter robur,cum subere,iunge laburnum.

Infula cincta mar nauis,curaque urbe poenissi

vi Rhodos, Argos, Abydos. A eneidos.

Foeminei generis funt caussasignificati. .

Vt hoc amare,pro amore.

Dictio non nomen pro nomine sit tibi neutra.

ut hoe alpha,hoc elementum a.

Neutria pone notas seu Graecassim Latin s.

. ut a vocalis.

saepe tamen propri insistbrespirio Latinus