Scripta quae manscrunt omnia.

591쪽

M QUINT. F ΤR LIBER I 1. 499dinem non modo illo populari accossu ac tribunali,so no domo quidem et cubiculo ess oxclusam tuo, toto donique imperio nihil acerbum osse, nihil crudele

atque omnia plena clementiae, mansuetudinis, huma nitatis.

Quantum oro illud est boneficium tuum, quod ini ρή quo st gravi vectigali aedilicio tum magnis nostrissimultatibus Asiam liborasti Etenim, si unus homo nobilis queritur palam te, quod edixoris, ne ad ludos

10 pecuniae decemerentur, HS CC sibi eripuisse, quanta tandem pecunia penderetur, si omnium nomine, ubcumque Romae ludos faceroni, quod orat iam institutum, erogaretur Quamquam has querelas hominum nostrorum illo considio oppressimus, quod in Asia ne-15 Scio quonam modo, Romae quidom non mediocri cum admiration laudatur, quod, cum ad templum monumentumque nostrum civitates pecunias decrevissent, cumque id et pro mota magnis meritis ot pro tuis maximis boneficiis summa sua voluntate fecisSent, nos minatimque lex exciperet, ut ad templum et monumentum capere liceret, cumque id, quod dabatur, non

esset interiturum, sed in mamentis templi futurum, ut non mihi potius quam populo Romano ac dis immortalibus datum idoretur. tamen id, in quo erata dignitas, erat lex, erat eorum, qui faciebant, Voluntas, accipiendum non putavi cum alii de causis, tum etiam ut animoe aequiore ferrent ii, quibus nec debereturno liceret Quapropter incumbe toto animo et studio 27

omni in eam rationem, qua adhuc usu es, ut eos, quosa tua fido potestatiquo senatus populusque Romanus commisit o erodidit, diligas o omni ration tueare et esse quam beatissimos votis. Quodsi te sors Afris aut Hispanis aut Gallis praefecisset, immanibus ae

barbaris nationibus, tamen osset humanitatis tuae con-35 sulere eorum commodis et utilitati salutique sorvire; cum Vero ei generi hominum praesimus, non modo in quo ipsa sit, ras etiam a quo ad alios pervenisse

592쪽

putetur humanitas, certe iis sam potissimum tribuere 2 debemus, a quibus accepimus Non enim me hoc iam dicere pudebit, praesertim in ea vita atque iis rebus gestis, in quibus non potest residero inertiae aut levitatis ulla suspicio, nos ea, quae consecuti sumus, iis studiis et artibus osso adeptos, quae sint nobis Graeciae monumentis disciplinisque tradita Quare praetor communem fidem, quae omnibus debetur, praeterea nos isti hominum generi praecipue debere Videmur, ut, quorum praeceptis sumus eruditi, apud eos ipsos, quod io, in iis didicerimus, Velimus expromere.

atques ille quido prinoops cingonii et doctrinae,

Ρlato, to denique fore beatas res publicas putarit, si aut docti s sapientes homines eas regere coepiSSent, aut ii, qui regerent, me suum studium in doctrina 15 et sapientia conlocassent manc coniunctionem idolicet potestati s sapientiae saluti censuit civitatibus esse posso. Quod fortasse aliquando universa rei publicae nostrae, nunc quidem profecto isti provinciae contigit, ut is in ea sumiam pot0statom haberet, cui in doc 20 trina, cui in virtute atque humanitate percipienda plu-30 rimum a pueritia studii fuisse s to oris. Quare cura, ut hic annus, qui ad laboro tuum accessit, idem ad salutem Asia prorogatus esse rideatur. Quoniam in is rotinondo fuit Asia solicior quam nos in dedu- 25cendo, perfice, ut laetitia provinciae desidorium nostrum leniatur. Etenim, si in promerondo, ut tibi tanti honores haberentur, quanti haud set an nemini, fuisti omnium diligontissimus, multo maiorem in hi honos ribus tuondis adhibere diligentiam debos. Equidem mde isto genere honorum quid sentirom, scripsi ad sante. Semper eos putaVi, Si Volgares essent, Viles, si temporis causa constituerentur, leves; si vero, id quod ita factum At meritis tui tribuerentur, existimabam multam tibi in his honoribus tuendi operam 8Se O 35nendam. Quare, quoniam in istis urbibus cum summo imperio et potestate Versaris, in quibus tuas Virtutes

593쪽

AD QUINT FRATR. LIBER I 1. 501

consecrata et in deorum numero conlocatas rides, in omnibus rebus, quas statues, qua decemes, quis ages,

quid tantis hominum opinionibus, tantis, te iudiciis, tantis honoribus oboas, cogitabis. Id autom ori eius

modi, ut consula omnibus, ut medeare incommodis hominum, provideas saluti, ut te parentem Asiae et

diei habori velis. alAtqui huic tua voluntati ac diligontia dissiculta ,

te magnam adferunt publicani Quibus si advorsa- 10 mur, ordinem de nobis optime meritimi et per nos cum re publica coniunctum et a nobis ot a ro publica diiungemus; sin autem omnibus in rebus obsequemur, funditus eos perire patiemur, quorum non modo saluti,sod etiam commodi consulere debemus. Haec est una, 15 si Vere cogitare volumus, in toto impori tuo dissi cultas Nam esse abstinentem, continere omne cupiditates suos coercere, iuris aequabilem tenere rationem, facilem se in rebus cognoscondis, in hominibus audiendis admittendisque praebere praeclarum magis

20 ost quam dissicite; non est enim positum in laboro aliquo, sod in quadam inductione animi et voluntate. Ua causa publicanorum quantam acerbitatem adferat a Sociis, intelloximus sex civibus, qui nuper in portoriis Italia tollondis non tam do portorio quam de noni nullis iniuriis portitorum querebantur Quare non ignoro, quid sociis accidat in ultimi terris, cum audiorim in Italia quorsias civium. Hic t ita Versari, ut et publicanis satis facias, praesertim publici male redemptis, et socios perire non sinas, divinae cuiusdam virtutis esse videtur, id est tuae. Ac primum araocis id, quod acerbissimum est, quod sunt vectigales, non ita coctum Videri debet, propterea quod sine imperio populi Romani suis institutis per se ipsi ita uorunt. Nomen autem publicani aspereari non possunt qui, pondere ipsi voctigal sine publican non potuerint, quod iis aequalitor Sulla discripserat. Non osse autem leniores in exigendis vectigalibus Graecos quam nostros

594쪽

502 ΕΡISTULAR publicanos in intellegi potest, quod Caunii nuper

omnesque ex insulis, quae erant a Sulla Rhodiis attributae, confugerunt ad senatum, nobis ut potius echigal quam Rhodiis penderent. Quare nomon publicani nequo ii debent horrere, qui semper Vectigales fuerunt, neque ii aspemari, qui per se pendere vectigal non 3 potuerunt, neque ii recusare, qui postulaverunt imaest illud Asia cogitet, nullam ab se neque belli extemineque domesticarum discordiarum calamitatem inituram fuisse, si hoc imperio non onerotur Id autem 10 imperium cum retineri line vectigalibus nullo modo. ΡοSSit, Requin animo parte aliqua suorum fructuum 4 pacem sibi sempitemam redimat atque otium. Quodsi genus ipsum et nomen publicani non iniquo animo sustinebunt, poterunt iis consilio se prudentia tua re-15liqua videri mitiora: possunt in pactionibus facis is

non legem spectare censoriam, Sed potius commoditatem conficisndi 40gotii iti liberationem molostias; potes etiam tu id facere, quod et scisti gregio stfacis, ut commemores, quanta sit in publicanis dignitas, o quantum nos illi ordini debeamus, ut remoto imporio ac vi potestatis et fascium publicanos cum Graecis gratia atque auctoritate coniungas sed et ab iis, doquibus optime tu meritus es, et qui tibi omnia dobent,

hoc petas, ut facilitate sua nos eam necessitudinem 25 qua est nobis cum publicanis, Obtinere et conservare patiantur.

as Sod quid ego is haec hortor, quae tu non modo facere potes tua sponte sine cuiusquam praeceptis, sed etiam magna iam ex parte perfecisti Non enim do sosistunt nobis agere cotidie gratia honestissimas et maximae societates quod quidem mihi idcirco iucundius est, quod idom faciunt Graeci difficiis os autem ea, quae commodis, utilitate et prope natura divorsa sunt, voluntate coniungere. At ea quidem, quae supra Maeripta sunt, non ut te instituerem, scripsi neque nimprudentia tua cuiusquam praecepta desiderat), sed me

595쪽

M QUINT. Fora. LUER I 1. 503 in scribendo commemoratio tua virtutis doloctavit;

quamquam in his littoris longior fui, quam aut vellem

aut quam me ulmi lare acimum est, quod tibi ego praecipere non desin- -- neque te patiar, quantum erit in me, cum exceptione laudari. Omnos enim, qui istinc veniunt, ita de tua virtute, integritate, humanitate commemorant, ut in tuis summis laudibus excipiant unam iracundiam quod vitium cum in hac privata cotidianaque ita levis esse 1 animi atque infirmi idotur, tum vero nihil est tam deforme quam ad summum imperium etiam acerbitatem naturae adiungere. Quare illud non suscipiam, ut, quae de tractindia dici solon a doctissimis hominibus, ea nunc tibi exponam, cum et nimis longusa esse nolim et ex multorum scriptis ea facile possis cognoscere illud, quod est epistolae proprium, ut is, ad quom scribitur, de iis rebus, qua ignorat, certior fiat, praetermittendum esse non puto. Sic ad nos om 38nis fors deferunt, nihil eum absit iracundia, dicere ο-s lant to ori Osso iucundius, sed, cum te alicuius improbitas perversitasque commoverit, sic te animo incitari, ut ab omnibus tua desideretur humanitas. Quare, quoniam in eam rationem Vitae nos non tam cupiditas quaedam gloriae quam ros ipsa ac fortunas deduxit, ut sempiternus sermo hominum de nobis futurus sit, meamus, quantum efficere et consequi possumus, ut ne quod in nobis insigno vitium fuisso dicatur. Neque ego nunc hoc contendo, quod fortasse cum in omni natura tum iam in nostra astato dimetis 3 est, mutare animum os, si quid os penitus insitum moribus, id subito vellere, o te illud admoneo, ut, si hoc plene vitare non potes, quod ante occupatur animus ab iracundia, quam providere rati potuit, ne Occuparetur, ut te ante compares cotidieque meditoros reaistendum esse iracundiae, cumque ea maxime nimum moveat, tum tibi esse diligentissimo linguam continendam; quae quidsm mihi virtus intordum non

596쪽

minor Videtur quam omnino non irasci. Nam illud sat non solum gravitatis, sed non numquam etiam lontitudinis moderari vero et animo et rationi, cum sis iratus, aut etiam tacere et tenero in sua potestate motum animi et dolorem, etsi non os perfectae su- 3 pientiae, tamen est non mediocri ingonii. tquo in hoc genere multo te esse iam commodiorem miti remque nuntiant. Nullae tuae vehementiores animi concitationes, nulla maledicta ad nos, nulla comtumeliae perferuntur, quae cum abhorrent a litteris, 10 ab humanitate tum vero contraria sunt imperio ac dignitati nam, si implacabiles iracundiae sunt, Summa est acerbit , sin autem exorabiles, summa leritas, quae tamen ut in malis acerbitati anteponen-

. Sed, quoniam primus annus habuit de hac reprehensione plurimum sermonis, credo, propterea quod

tibi hominum iniuriae, quod avaritia, quod insolontia pra0ter opinionem accidebat et intolerabilis idobatur,

secundu autem multo lenior, quod et consustudo si soratio et, ut ego arbitror, meae quoque litterae to p tiontiors lenioremque fecerunt, tertius annus ita Fbet esse emendatus, ut ne minimam quidem rem quis-41 quam possit ullam reprehendoro. ac iam hoc loco non hortatione neque praeceptis, sed precibus tecum 25 Datomis ago, totum ut animum, curam cogitationemque tuam ponas in omnium laude undique colligenda. Quodsi in modiocri statu sermonis ac praedicationis nostrae res essent, nihil abs te eximium, nihil prastor aliorum consuetudinem postularetur Nunc ero pro Mpter earum rerum, in quibus Versati sumus, Splendorem o magnitudinem, nisi summam laudoin cista provincia adsequimur, ViX Videmur Summam Vitupor fionem posse Vitaro. Ea nostra ratio est ut omnes boni cum faveant tum etiam ouinem a nobis diligon ratiam virtutemque et postulent et exspectent, omnes

autem improbi, quod cum iis bellum sompitomum

597쪽

M QUINT. FRΑΤR LIRER I 1. 505 Suscepimus, Vel minima re ad reprohendendum contenti ΘSS Videantur. Quare, quoniam ius modi theatrum 42 totius Asia virtutibus tuis os datum celobritate refertissimum, magnitudine amplissimum, iudicio erudi-

tissimum, natura autem ita resonans, ut usque Romam significationes vocesque referantur, contende, quaeso,

atque elabora, non modo ut his rebus dignus fuisse, sod otiam ut illa omnia tuis artibus Superasse idHare, i, et, quoniam mihi casus urbanam in magistratibus ad .:10 ministrationem rei publicae, tibi provincialem dedit, si mo pars nemini cedit, fac, ut tua ceteros Vincat. Simul st illud cogita, nos non do reliqua et sperata gloria iam laborare, sed de parta dimicare, quae ubdem non tam expotenda nobis fuit quam tuenda est. 15 Ac, si mihi quicquam esso ab ho sparatum, nihil amplius desiderarom hoc statu, qui mihi iam partus

est. Nunc ero sic res eae habet, ut, nisi omnia tua facta atquo dicta nostris robus istinc respondeant, ego in tantis insis laboribus tantisque periculis, quorum2 in omnium particeps fuisti, nihil consecutum putem. Quodsi, ut amplissimum nomen OnSequeremur, unuS praeter celoro adiuvisti, certe idem, ut id retineamus, praeter Moros elaborabis. Non est tibi his solis uton

dum xistimationibus ac iudiciis, qui nunc sunt, ho-25 minum, sed iis etiam, Aut futuri sunt quamquam illorum ori verius iudicium obtrectatione et malevolontia liboratum Denique etiam illud obes cogitare 44 non to tibi soli gloriam quaerero. Quod si osset, a

mon non neglegeres, praesertim cum amplissimis O-30 numentis consecrare Voluisse memoriam nomini tui.

Sod ea st tibi communicanda mecum, prodenda liberis nostris in qua emendo est, ne, si neglegentior fueris, tibi parum consuluisse, sod etiam tuis invidissovidearis a s Atquo has non eo dicuntur, ut te oratio me dor lomientem excitasse, sed potius ut currentem incitasse videatur. Facies nim perpetuo, quae fecisti, ut Omnes

598쪽

506 EPISTULAR

aequitatem tuam, temperantiam, severitatem integrit tomquo laudarent. Sed me quaedam tenet propter sim gularem amorem infinita in te ariditas glorias Quamquam illud existimo, cum iam tibi Asia sic uti unicuique sua domus nota esse Hebeat, cum ad tuam 5 summam prudentiam tantus usus accesserit, nihil esse, quod ad laudem attineat, quod non tu optime perapbeias et tibi non sine cuiusquam hortatione in mentemvonia cotidie. Sod ego, quia, cum tua lego, te audire, et quia, cum ad te scribo, tecum loqui Vidsor, idcirco οὐ tua longissima quaque epistola maxime delector tipso in scribendo sum saepe longior. 40 Illud o ad extremum et oro et hortor, ut tamquam poetae boni et actoros industrii solent, sic tu in extrema parte et conclusione muneris ae negotii tui 15 diligentissimus sis, ut hic tertius annus imperii tui tamquam tertius actus perfectissimus atque omatissimus fuisso videatur. Id facillime facies, si me, cui semper uni magis quam universis placere Volciati, cum semper esse putabis et omnibus iis rebus, quas m dies o sacios, interesse. Reliquum est, ut te orem, ut viastudini tuae, si me et tuos omnes Valere is, diligontissime semim.

Ser. Romae inter VIII K Nov. DIU Id. Dee. a. 695 599. 4sΜARCUS QUINTO FRATRI. Statius ad me venit a. d. VIII K. Novembr. Eius adventus, quod ita scripsisti, direptum iri te a tuis,

dum is abesset, molestus mihi fuit quod autem exspectationem tui concursumque eum, qui erat saturu' ο si una sciis decederet neque antea Visus esset, Sustulit, id mihi non incommode visum est accidisse. Exhaustus si enim sermo hominum et multa omissas iam sius modi voces αλ αἰεί τινα φω μεγαν

599쪽

M QUINT. R R. LIBER I 1, 2. 507quae te absente confecta esse laetor Quod autom id 2 cire a te missua si mihi ut se purgaret, id necesse minimo ait trimum iam numquam illo mihi fuit suspectus, neque ego, quae ad te de illo scripsi, scripsi

meo iudicio, sed, cum ratio salusque omnium nOStrum, qui ad rem publicam accedimus, non Veritate Olum,ss stiam fama niteretur, sermone ad te aliorum Semper, non mea iudicia perscripsi. Qui quidem quam

frequente essent et quam graves, adventu suo Statius 1 ipse cognovit; etenim intervenit non nullorum querelis, quae apud me de illo ipso habebantur, et sentire Otuit sermones iniquorum in suum potissimum nomen erumpere Quod autem me maxime movere solebat, cum audiebam illum plus apud te posse, quam graVi-15 tas istius aetatis, imperii, prudentiae postularet quam

multos enim mecum egisse putas, ut se Stati commondarem, quam multa autem ipsum σφαλως mecum

in sermone ita posuisse 'Id mihi non placuit monui, suasi, doterrui' Quibus in rebus etiamsi fidolitas sum-20 ma est, quod prorsus credo, quoniam tu ita iudicas, tamen species ipsa tam gratiosi liberti aut sorvi dignitatem habere nullam pos t. atqus hoc sic haboto

nihil nim nec omero dicor nec astute reticere debeo), materiam omnem sermonem eorum, qui de tes detrahere ossint, Statium dedisse; anto tantum intellegi potuisse, iratos tuas Meritati esse non nullos, hoc manumisso iratis, quod loquerentur, non defuisse. Nunc respondebo ad eas epistolas, quas mihi reddidit L. Cassius, cui, quoniam ita te velle intellego, 3 nullo loco deero; quarum altor est de laudeno Zeuxide, quem scribis cortissimum matricidam tibi a me intimo commendari. Qua de re et de hoc genere toto,no forte ins in Graecos tam ambitiosum factum esse mirero, pauca cognosce. Ego cum Graecorum quere Ias nimium valero sontirem propter hominum ingenia

ad fallendum parata, quoscumque de te queri audiri, quacumque potui ratione, placavi. trimum Dionyso-

600쪽

508 EPISTULAR politas, qui rant inimicissimi, lenivi quorum principem Hermippum non solum sermone meo, sed etiam familiaritato devinxi. Ego Apamensem Hephaestium, ego lovissimum hominem, egaristum Antandrium, ego Niciam Smymaeum, ego nugas maximas omni mea comitat complexus sum, Nymphontem etiam Colophonium. Quae feci omnia, non quo me aut hi homines aut tota natio delectaret pertaesum est teritati' adsentationis, animorum non ossiciis, sed temporibus e 5 visntium. Sed ut ad Zeuxim revertar, cum is Θ Μ. 10 Cascelli sermone secum habito, quae tu scribis, ea ipsa loqueretur, obstiti ius sermoni o hominem in fami liaritalom ascepi. Iua autem quas luerit cupiditas tanta, nescio, quod scribis cupisse te, quoniam Smyrna duos ysos insuisse in culleum, simile in Eupe-15riore parte provinciae edere exemplum severitatis tuaso idcirco Zouxim licors omni ratione Voluisse, ultro quom adductum in iudicium fortasse dimitti non oportuerat, conquiri Vero et lici blanditiis, ut tu scribis, ad iudicium necesse non fuit, eum praesertim homi 20ΠΘm, quem ego et ex suis tribus et ex multis aliis cotidie magis cognosco nobiliorem esse prope quam civitatom suam. At iam Graecis solis indulgeo. QuidγL. Caecilium nonne omni ratione placavi 2 quom hominem, qua ira, quo spiritui quem denique praeter 5Τuscenium, cuius causa sanari non potest, non mit,

gavi 2 Ecce supra caput homo levis ac sordidus, sed famon equestri consu. Catienus. Etiam is lanishur. Cuius tu in patrem quod fuisti asperior, non reprehendo certo enim scio te fecisse cum causa. Sed quid ad opus fuit sius modi litteris, quas ad ipso misisti, illum crucem sibi ipsum constituere, ex qua tu eumant detraxisses te curaturum fumo ut combureretur, plaudent tota provincia' ' Quid vor ad C. Fabium neacio quem nam eam quoque epistolam . Cationus Deircumgestat), renuntiari tibi Licinio plagiarium cum suo isto milvino tributa exigere' Deinde rogas a