Iosephi Scaligeri elenchus, et Castigatio calendarij Gregoriani a Christophoro Clauio Bambergensi societatis Iesu castigata

151쪽

inde ad primum mensem pertinere nequeant, rectius pro Pasibulibus oppositionibus ommuninr in Caledario Gregoriano illae , quae mensie Aprili occurrunt: propterea quod minus peccatum celebrare Pasiba infecundo menst , quam in ultimo, cum hoc nominatim prohibitum set,illud liceat. Atque hic error si error dicendus est, qui vitari non potest ) non accidit ex cycli vitio ,sed quia, in praedictis annis nulla oppositio media incidit in aliquem 29. dierum a Q. Marti inclusit 8 ad 1ς. Aprilis

inclusue, qui soli Pleniluniis Pasibalibus destinati sunt:

adeo ut neque oppositio in Martio, neque in Aprili, P schalis existat . Ad illa ad ultimum mensem, haec vero ad secundum pertineat. Quare cum earum altera sit assumenda, si Pascha illis annis celebrare velimus; erit potius,ut diximus, eligenda oppositio mense Aprili, quam Martio. Vides igitur doctibi me Scaliger,tuam illam praeclaram methodum, Momeniarum Iudaicarum vitio iacere. Quod se te non mouet, πt eam oderis, ames licet sine riuali.

Tuo ex iis, quae dicta sunt, liqui constare a bitror . Primum, quod Scaliger quod in tam ingenioso xtro permirum est in hac castigationesua nihil omnino

noui nobis obierit, nihil admodum attulit, quod non ignto ante in conventu de emendatione Calendaris prouideri .mus,nihil ianique, quod nos ipsi non iustissimis de causis

reiecerims . Deinde quod Calendarium ὰ Scaligero pr positum, unὰ cum eius tabula aquationis in iusta periodotropica,non dinum vitium ed plurima, eaque non leuia, contineat. Noriremo quod Gregorianum Calendarium iniuria a Scaligero, o aliis reprehenditur: quippe cum iuro quatio tam anni Solaris,quam Lunaris, xxὰ cum Epa, citarum

152쪽

ctarum distributione,ita institutam ut omnia med s motibus perbelle respondeant . quod in calendario Scaligeri non cernitur. Declarant id superiores tabulae,in qui bus oppostidires mediae Pashales ad multa annornm millia supputatae sunt,quae quidem Lunis quartisdecimis Calendaris Gregoriani mirifice tongruunt, ab illis rem,quas Maligeri Calendarium exhibet , maliis modis di dent: propterea quod quartaedecimae ipsius oppositiones medias plus aequo, et anteuertunt,pelsubsequuntur, nostrae aulε quartaedecimae ferὸ semper plenilunia media di no die an recedunt. quod Canonibus , compliti scriptoribus mirum in modiim congruit. 2 ἰοn est igitur , quod Scaliger tantopere defluo Calendario glorietur, idq. orbi Christia no Ῥniues quasi diuinam quandam regulam, ac manus caeleste proponat. Interim tamen ingentes ei gratias παgimus eue habemus.quia eius castigatio occasionem nobis praebuit Calendaris Gregoriani Astronomico plurimo rum annorum calcula illusspandi. sua ex re fet , ut in telligant uniues , Omnia in eo recte esse disposiua , nullaque in re quantum cycli natura patitur ) ab iis , Paeoncilia, Patres, Canones, Compuli scriptores decrenerunt , essentire . Porro haec tam accurata Scaligeri

acutissimi pariter doctissimique miri castigatio magnam nobissipem facit, neminem poli hac fore, qui Gregorianum Calendarium ulla labefastet ex parte,aut aliquid meliuν

asserat ; cum tantas ille vir non potuerit: qni unus pro pemodum ex omnibus poste videbatur. Sed de his hacte

nuvad Scaligeri perorationem veniamus. 'SC A LIGER. a AMPLECTAM VR igitur hane emendatissimam

formam : bissexta aequabiliter tollantur alternis I 3 a. 136. annis: actae ordine suo in Calendario collocentur,idque a Cale .

153쪽

a Calendis Mariij, n6n a Calendis Ianuarij, ut exemplis Calendarii, quod dedimus, docet: neque binae Epactae in unani cellam concolores, vel discolores stipentur: neque xxix. Epacta pro Epacta xxviii: in Calendis Aprilis annotetur: neque post unicam Epactarn Epacta in ex chntinenti subiiciatur in omnibus mensibus , clan alternis tantlimstrygiis hoc faciendum sit . Si h oc ita, ut diximus , rite de ordine fiat: non solum nulla reprehensio , sed etiam maxima laus in auctores anni redundabit.

inexplicubolem veluti tragaediae nodum fui auctoritate diffluit dii ae ille se cognouisset ea,quae paulo ante docuimus, longe aliter censeret i esuri s mendosissimam s auctoris pace dixerim hanc formam esse, o bissextiles annos non solum facilius, verumetiam rectius per centurias annoruin calendario tolli: N Epactas non posse melius, quam in Gregoriano Calendario sunt, tollocari , π quidem initio

facto ὰ Ianuario,non autem a Martio: denique binas interdum Epactas concolores, vel discolores, in unam cellani non temere Ilipari, planum fecimus. Quocirca cum omnia rite s ordinefacta sint, ex hac Scaligeri caristatione non solum nulla reprehensio , sed etiam maxima lans iuauctores Calendari, redundanu .s CALIGER., TOLLANTVR igitor vitia. Facessamus ab omni puerili velitatione , & id , quod in manu est, agatinis . .

. Omnibus in eam resti incumbendum est . Omnium elitui interest.Quana diu in sorma recepta inerut,quae reprehendas, sunt autem nimium quantum multa qui ea adhiic noutuntur, cur non Uti debeant, semper allegare poterunt. Quod si emendata proponatur, nihil causae est, ςur non ab Omnibus recipiatur, cum Iuliana, quae adhuc in multis Europae partibus haesit, Vitio non careat,

154쪽

c L A U I U S. 'b QVID faceres,mi Scaliger, aut diceres, si tot tantaq; in nostro Calendario vitia deprehendisset , quot quantoq; hos in castigat e notauimus tua' Sed tame recte mones. tollantur vitia,quae certe tolli non possunt nisi methodus die inuenta tollatur. Facessamus sane ab omni puerili veli latione . quod nunquam profecto faciemus,nisi tua casti ratio facessat Deniqge quod in manμ eri,ut Gregorianis mcalendarium orbii terrae constensu comprobatμm se quamur, id agamus. Nimirum omnibus in eam rem iηcμmbendum est.Omnium enim interest,Ῥt tu praeclare mones.

Etenim cum iam constet, in forma recep a nibit omnino esse,quod iure reprehendatur, qui ea adhuc non utuntur, cur πti non debeant, posthac allegare non poterunt. Nan cum satis Aperque emendata proponatisr, nihil cat iseri, cur non ab omnibus recipiatur:cum Iuliana, quae ad-bης in mμltis Europae partibus rust, vitio non careat illa tem quam vir doctissimus, atque ingeniosissimus Iosee-pbus Scaliger proposuit, multis magnisque viti s non vacare, satis apparea .quamqvim Saxones, Anglos ,Danos,

aliosque popηlos nonnullos, a recipiendo calendario Gregoriano haud sane illa causa retardavit,quod ritiosum e secesserent, sed iuresis , odium Romani Pontificis. Olendarium igitur placci,auctor displicet. Vec dubito,q uin libentissimis animis r pturi essent i id pro Pontifice Caesarem haberet austorem idi ego striptum quodda Sem nicis haeresarc ad Lanctarauium Hassi virum Mathematicis egregie excultum, ubi calendarium haud obsis τὸ commendat,aitque dignum σὴς , quod reciper tur, nisi i

Fontifice I 'mano epet profectum . Miseret me intorum, qui quam rem propter auctorem maxime probare debe

rent,

155쪽

1 α c-L E D. GREGOR.rant,eam perse probatam improbant Mummodo propter auctorem, ac tanquam contumaees Diij odio optimi parentis, malunt paternis donis carere,quam frui. ita dum videntes ac volentes detrimentum capiunt, unde emo lumeritum percipere cum aliis possent, vel ipsorum iudicio suae stultitia, ac perιinaciae pretium ferunt.

SCALIGER. a H A E C autem , quam proponimus , .elegantissima semendatissima, tutissima, parabilissima fit.

C L LA U I . V S. a Credimus, an qui amant, ipsi sibi somnia fingunt pint E in E enim ego video, qui elegantissima sit ista

ratio, quam anni vel solaris,vel Lunaris aequatio pertumbata despriuat aut emendatissimaiquae, ut oriendimus, πλιῆs est cumulata: aut tutioma,qu de in fraude Texplicabiles inducit ant denique parabilissima, quae propter inconsantiam tabularum,quibus nititur , innumerabiles babet discultates. At nero ea, quam vos proposivimus , talis profecto est, ut minime dubitem, quin iam tibi quoque, viceteris,s 'elegantiis aris emendatissima, o iutissima,et parabili sima videatur. uod si adhuc tuae te methodi fomma delectet ; licebit eum solus ames, me certe aut qlien ' quam qui sapiat, aemulum non habebis.

SCALIGER.b OBSECRO igitur cos,ad quos haec emendare per Atinet, ut abdicato omni odio, & omni querela , aut hanc

sormam admittant,aiu meliorem comminiscantur,

C L A V I V S. b DESINE Obsecrare,mi Scaliger. Abdicato enim omni odio, ct iniusta querela, sua i tam forma attentius considerata admittere nullo modo possumus. o negamus ποι errare potuisse.homines enimpamus. Sed si quid certi

est in

156쪽

DEFER gro. v 43 est in rebus humanis,nos hac in re non errasse confidimus. Verisimilius quippe est, unum in re sua falli ac decipi ,

quam multos iudicis non inferiores in aliena. Sane Li- Iianam methodum, vel ex huius tuae formae comparatione optimam esse comperimus; ut nihil astineat comminisci quod fieri non posse arbitror mestorem. s CALIGER .

c NOSTRA enim non venditamus.Hoc unti,ut vitia testantur, postulamus,contendimus,etiam atque etia oramus.

C L A U 1 U S.C NI,C vero nos venditamus nostrased ea priusquam ederentur in vulgus, omnibus orbis christiani nobilibus Mathematicis examinanda proposuimus. quod te flatur compendium Calendaris ad Principes , o Respublicas transmissum. Gregoriκs autem Font. Max. ex illorum sententia, communique omnium consensu notium Calen darium sanxit. Hoc 'unum,nt quoniam vitia sublata sunt discordia tollatur,postulamus, Ot tuis verbis utancontendimus, etiam atque etiam oramus. Haec habui, quae non tam aduersus hunc Elenchum, si- Me castigationem Calendaris Gregoriani, quam pro Calendario Gregoriano,ac veritatestriberem. Oro, obtestorqMe scaligeriιm virum ingenio, doctrinaq. praestantem, ne aliter ea accipiat, quam S me dicta sunt. Equidem nihil omnino dixi eo animo, ut de eius fama, cui conssuum volo, detraberem ,std potius , ut hominem non minus indu- frium,quam ingeniosum,amice, ut initio diximus, admonerem te alios prae se foenum putet esse oportere. neu fretus ingenio, quo plurimum potest, praecipitemst ferri mnat: contraque ad veri, rectique patrocinium praeclara il

157쪽

terdum aliquanto me liberiorem in dicendo fecit, non So. Habent hoc literarum studia,ac disputationes, ut sine ardore animi,Wacrimonia quadam tractari pro di, Initate non possint: praesertim cum veritas aduersus calumnias defendenda suscipitur. Quod si hominem refel lere magis,quam veritatem tueri, propositum nobis fgisset,longe aliter hoc negotiκm transegissem. Sed quoniam

veritatem ipse fla quaesiuisse in hoc Elencho prae sesulit,

contentui fui is ego fallaces contra veritatem argumen, lationes refcllere,ac profligare. Neque enim vereor,ne talis,tantvsique vir, discussa errorum caligine, contentis nis cupidior futurus iit, quam veritatis: praesertim cum humanum sis errare, errorem agnoscere Temendare, μ' pientis ec vero Scaliger hoc suo conatu nullam mea quidem sententia, nisi quod in eo modestiam desidero laudem ingenii tulit, Del quod in magnis & volnisse sat estivel quod Gregoriani Calendaris causam oppugnando illustriorem reddidit, atque meliorem

o Claudius A quavina Societatis Iesu Praepositus Generalis opusculum P. Christophori claui, aduersui Iosephi Scaligeri castigatio. rem Calendar, Gregoriani,a quatuor Societatis noctrae Theologis, ae Mathematicarum peritis utens' sci atque approbari curati t. Vnod propterea etiam opprobo,νι imprimi post, si ita placuerit Reuerenti. D. Viceserenti, ac ReuerendiGPatri Masi ro Sacra Talai q. Dac I 'mae. Die 6. Ius ς Iaudius Ac qua uiua.

Vidi i ex commissione a/modum R. P. F. Petri a saragoEa sibi Magi steti Sacri Palatii examen Christophori. Clavij Bainbergensis e Saciet te Iesu doctis linii Mathematici,in Iosephi Scaligeri elechu n & Castigationem anni Gre oriant,in quo multa quae iuuent, nihil quod offendat reperio, simul cum modestia,&pietate Christiana singulari.iRoimae. IS93. Die Κλη

158쪽

ERRATORUM CORRECTIONE s

Pag. Linea Errata, correctiones. 7 ii a fine s sol. iiD 4so I. i c. ar a fine Epactae Epacta ar 8 a fine Hipparchea Hipparcheae 48 Io a fine τε τ-ρεσηνιδε ΠτοM97 8 id potius id potius sit 1 εα a s explicabiles inexplicabiles