장음표시 사용
371쪽
CRITICA.27',,tor, quos nos hodie desideramus t Illud Cap. X. 'autem plane nihil est, quod censent, Ta- Ηist.Rom. a iuuentute non legendum, eo
sequod nil nisi de flagitiis & sceleribus scri-Mbat. Quae accusatio aliquem locum ha- , bere posset, si flagitia dominationis com- ,,mendaret, sicut hodie Machiauella, αὐMachiauellistae seu Pseudo-Ρolitici vitia ,,tanquam Virtutes commendant, ' quae ,,COntra Tacitus nominibus sitis appellat ,,ac infamat,ossiciumque boni historici fa-escit. Qui ergo ita disputant, suum po- ,,tius saeculum accusant. Quantopere, Optandii messet, ut hodierni Ρolitici ad ,&Molotelis 1capham ,,appellarent scapham. Primam editio- debennuas Beato Menano , alteram Palmam meretur Lipsius, qui ingenium Mhuius scriptoris plane pervidit, quam- ,,uis fere in correctionibus audacior in terdum sit, pro more Criticorum, qui ,,saepe deposito pignore iurare audent, ,,auctorem ita scripsisse ut ab ipsis fuit cor- i,,rectum. Qua de caussa etiam a Collibus , Consiliarius Ρalatinus, alias amicissimus, eum exagitauit ' , edito libello & conficto nomine Pom- ,leii Lampugnant, in quo finxit, in Codi- ,,ce Mirandulano omnia aliter legi, qua ,,Linius correxisset. Cum igitur ,,nesciret, quomodo res illa se haberet pro ,,certo autem haberet, in Italia nullum . - .
372쪽
ago BIBLIO GRAPHIAeap. X. ,,alium Codicem MS. esse, quam Floren-2. Hist Rom. ,,tinum, quo ipse usus est, edidit librum, ,,cui titulus et Dispunctio Codieis Aliran-- ,,duiani. Sed Hippostius fabulam dein- ,,de ipsemet detexit, quae omnia ingenti,,illi editioni Parisiensi inserta sunt. Ab-' ,,surdissimus, ineptissimus & indoctissi- ' Minus est Commentator Taciti Ludou., Aurelianensis , cuius Cogitationes sita ,,enim librum inscrips1t 'Monumenta l' ,,ne plumbea quidem sunt, & putidissimis
,,ineptiis plenissima. Mirum autem, im ,,pentos nostros Galliae peregrinatores,,haec nihilominus admirari interdum. MEx Italis egregie commentario suo in ,, Tacitum in1amuit Hannibal Scotus ; cu-
,,ius opus iudicio Lipsit in epistolis post- ', rimis, recte vocatur plumbeum, in quo ,,homo indoctissimus difficilia & πολιτι, - τατα transilit ; ea autem, quae in su- seperficie posita sunt, etiam omnibus ob- ,,uia,fuse annotat. Sacula IVp. n. emendatici An. XII, M. cum Con-
,,sidentius facta videretur Hyppolyto α,,Cossibus, sub assumto schemate Pompeii ,,Lampugnant inter alia impugnauit, le- ,,ctionemque haud dubie audaciorem
Asubstituit. Respondit Lipsius Nispuncto. , Od. Mirandul.) & potissimum auctori-estatem Glacii, qui Lusii emendationem
- i ,, Obserit. L. 2I. c. J6.9 probauerat, in exi-
,,mia dissertatione de SCtoslaudiano ob-
373쪽
,,tendit. Lud. Aureliani infelicis plerum- Cap. X. seque Critici) ista est correctio Sc. Gm-a. Hist Rom
,,Gruteri in Tacitum notae hoc habent, , t copiam quasi dogmatiun politicorum ,,exhibeant. Diff. ad L in Politica. p. . . rnelii Taciti prudentia sicut con- ,,sensu hominum temporumque depraedis ,,cata est: ita facundiam non potuerunt ,,capere aut iudicare, qui in penetralia khuius studii vere subtilis ιχ reconditi non ,,rite sunt ac ordine admissi. Quo nomi- ,,ne merito reprehenduntur insignes quies sedam viri in utilissimo Vos i illius de L Historicis opere. Sed mirari satis . ,,non possis, reperiri hodieque, qui Ta--,,citum corrumpendae Latinae dictioni na- ,,tum asseuerare non Vereantur. Nescio,,an hic dicam, quod saepius mihi videor ,,animaduertere ,' Viros etiam eruditos &-harum literarum scientiam prosessos non ,,pari studio in scriptoribus tractandis ver- ,,sari; sed nonnullis quidem mentem ac ,,operam serio impendere in aliis haud pa- ,,ri diligentia neque iudicio tam liquido, ,,saepe ne absque Iastidio quidem, ut prae- ,,concepta alibi mouet adfectio , vcrsari. ,,Hinc est, quod contemni nonnunquam ,,Videmus, quaecunque non quidem a r ,,cto, sed a formula exempli, quod sibi ,,qui que amandum delegit, abeunt. Ε-
,,quidem si Latinum non est, quicquid a ' . ' S 3 segenero
374쪽
rta BIBLIO GRAPHIAsegenere dicendi Ciceroniano est diuer-
-sum, fingant sibi quidquid volunt,
quaerant saeculum aut orbem. in quo Vna setantum orationis forma obtineat placeat-
que. Certe ex hoc nomo didi- ,,cerit, qui scripta eius legit. Posset ali- sequis, si institutum pateretur, ex solo Ci- ,,cerone ad omnia, quae Taciti ivlus habet, ,,insignia exempla annotare: adeo non ,,odit Cicero Atticam illam subtilitatem, aut natas ex abdito sententias & nouata ,,decore Vetera vocabula & verba sensu ,,tincta, quaeque sunt id genus alia. - - -- Non iniuria quoque sorte dubitaue- ,,ris, an immunes illi censores unquam sa- ,,tis obseruauerint quam diligens imitator ,,fuerit T rcitus optimorum & scriptorum operum. Vix enim dici potest,quan- ,,tum eX optimi aeui eloquentia reconditaesieruditionis & tersissimae Latinitatis ex--presserit hic scriptor.Certe de nouitate ,,insolentia stili hactenus non videtur ei ,,lis mota esse, ut arbitrer facilius aevo,quo,,Vixit, ei obiici potuisse, quod Plinio. Ob-
,,iectum est,non esse eum contentiun elo-
sequentia saeculi sui , sed ad antiquorum
,,exempla studiosius recurrere. At enim l,,don seruauit totam illam formam aetatis ,,aureae. Possis respondere , ne illo qui- ,dem laeuo unicam fuisse notam dictio- ,,Πz8 3 neque omnibus diffusum aut ex- , pla-
375쪽
C R I Τ Ι C A. III ,,planatum, sed iam tum non paucis ad- Cap. X.,,silietum pressiamque orationis genus a. Hist.Rom. ,,probatum esse. Sed quoniam insecutis ,,temporibus,sub imperio singulari Caesa- ,,rum magis magisque placere coepit At- ,,tica illa breuitas ct pressa grauitas, ,,pars eruditionis re prudentiae fuit, ,,genium saeculi quodammodo pro- ,,pitiare: qi Ud Tacitus ita praestitit, ut &,,Senecae conatum, & Pliniorum dexterita- ,,tem Veluti naturali quodam bono vice-
,,rit. Habet sane aliquid proprium Ec - ,,um, sed quod naturam potius & habitum ,,animi & altioris prudentiae genium,
,,quam curam & artem referre videatur: ,,adeo congruUnt omnia aequaliter & re-
,,spondent inuicem apte,& pulcre decent. , Eae solares supra inuidiam censurae a- ,,trocis Tacitum collocare debuit. De ,,cetero, fruatur suo sensu auspicioque, ,,quantum lubet, qui in carmine tantum ,,habere locum, neque ad Taciti stilum,JOtandum' adhiberi posse contendat, di,quod iudicauit: ,,Sc. inantum etiam & quam decoro,Mraecis acceptum di stio eius reserat, non ,,nisi eruditae aestimationis est. Praecipu- ,,um, quod caliginem & insolentiam aD ,,fundit plerisque,sunt figurae sublicentiae, ,,detractionis&- ut nunc Rhe-
,,torum Vocabulis Vtamur. Hae in Taci -
376쪽
Op- X. ,,grauitatis modum accommodatae; quaeaasast. Rο- , inus exercitatis obscuritas videtur. De,,hoc conqueruntur, & abrupta omnia dc Minaccessa clamant ; cum plerumque Uni ,,us voculae adiectione & 1upplemento o-Mmnia plana ct expedita dari possint: id ,,quod in elegantissima sua Paraphrasi
,,uibinde demonstrauit amplissimus no-,fer Freinstimius. Sed relinquatur, O- Dpinor, Tacito, quod alios non aeque desecuerit , neque discedat a lege sui operis sestudiosus eloquentiae ciuilis, quantum ad ,,perspicuam & plenam facilitatem atti- senet; dummodo non ignoret, quicquid Mhabet Tacitus vel electum verbis , vel ,,graue sententiis, posse sine ullo negotio Mad rationem dicendi apertissimam pla- eo, qui probe Mintellexerit tantum scriptorem intelli-Mhaec praesidia abfuerint, is potius alios vi sedetur debere auctores sequi. Di . T. I. p. IIo.Aq- ,,Quandoquidem ab initio ne doctissi. Minis quidem Viris Tacitus is visis est, qui
se video debuit, ct postea malignis Sci pii,,Censuris e numero Latine scribentium sequodammodo exterminari coepit: inubsectis ostendere nitebar argumentis,quam
ubique Latinus, quam Latinorum Moptimorum imitator; quam nihil hor- ,,ridum
377쪽
CRITICA. I ,,duin, sed omnia perpolita & a salebris Cap. X. longissime remota haberet : nisi qua 3- ,,corruptae scripturae aut mutilae manife-
,,sta praesert indicia. Quicquid arduum
&'inaccessum videretur,aliis deberi caus--sis demonstrabam. Prudentiae autem Min profundo recessu latentis opes, quibus Minstrumentis, artibus, laboribus, eme- serentur, non perii metoriis puto specimi- senibus, nec infrequentibus ad aures ani-M mPSque eorum , qui mihi operam da- sedabant, insinuatum est. inst. Dedic. Commentationi in Tacitiprimordia Annalium s Hisoriaspraemissa.-Tota Taciti dictio, totus dictionis
,,am disciplinae ciuilis perpetuam spirant. Praefatis Commentationis in priora nalium Taciti. MDescripsit Taestus seditiones militum LI. . naέ. c.,,tanta diligentia & facundia, ut semel ,,e imie huius argumenti Philosophiam ,,complecti voluisse videatur. Certe
,,apud Veteres non habemus accuratio- i rem seditionis militaris expositionem: , t merito in exemplum talis cognitio-
sinis' studiosis Prudentiae commendari ,,debeat. Comment. in priora annale.. T. ,In libris Historiarum scripturae mo- ,,dus Uberior, florentior & in omnem ,,pragmaticae historiae amplitudinem por, sectior: in nalibus omnia recisa &r ,subti-
378쪽
,,iubtiliter pressa, conteXtu quoque mul- situm diuerso & temporibus potius, quam ,,rerum Vinculis ordinato, praescribun- ,,tur. Annotata in libros Historiarum init.
-Vel saeculi caussa addendus est Taci- ,,tus, qui ambages aularum, arcana do- ,,minationis, commenta & flagitia Ty- ,,rannidis, quibus nil frequentius, multa ,,diligentia rediicit & ex latebris suis in ,,lucem, non sine graui tamen iudicio, ,,prostituit. Di f. T. III. p. s y. ,,Dedi Operam in Commentario ad ,,primordia Taciti, ut exemplum indo,,capero positiat, qui de intelligendo tan- ,,to auctore sunt solliciti. Quamquam sane, si tempus tulisset, longe penitio- ,,ri disciplina fueram tibi ostensurus, ,,quanta tum stili, tum prudentiae Taciti,,esset profunditas. . Nam qui dicta quae- ,,dam & loca excerpunt, de quibus disseserunt illi auditoribus suis, nsen .expli- ,,cant Tacitum, sed generatim sub hoc
,,praeteXtu materias & locos communes,,pertractant. Ibidem.
,,Tacitum reprehendit quidem C p. ,,Scioppius, quod malas artes doceat, sed ,,immerito. Nam non docet illa Taci- ,,tus, sed fugienda proponit. Dist, ad L Mi Polit. p. sto sq. , ,,Nonne Tacitus scritior est, inqui-
,,unt nondulli, qui potissimam suaugsto-
379쪽
,,riae partem tyrannicis artibus actibus-Cap. X.,,que commemorandis implet, quibus a. Hist. Rom.
,,scilicet facilius mali Principes in horri Lys,,bili illo κακοπραγριοσυνης mysterio, ,,quam boni in ευ τραγίας publicae nego,,tio informari queant Θ - - - - Sane,,,qui Tacitum legerunt, sciunt apprime, ,,haec talia ipsum non scripsisse ut doce- ,,ret, Vt approbaret ; sed potius ut e la- ,,tebris suis eruta infamia publica nota. ,,ret, quicquid est arcanorum flagitioso- ,,rum & inanium; item arcanorum do--inus & dominationis: quibus ille vel so- ,,lis nominibus satis cauisset, ne quis pro ,,imperandi artibus arriperet ; etiamsi,,non essent additae sunt autem magno ,,studio passim Sicum emphas additae ,,grauiores censurae. Sicut itaque Ele ,,clii Sophistici ab Aristotele sunt traditi, ,,non Vt iis uteremur sed ut consaret ,,nobis de deceptione & simulacris της
,,summo studio vitanda est; ita virect io- ,,rem gerendae reipubl. viam Principes,,insisterent, deteriorem non ostendit ,,modo, sed vituperauit Tacitus, ratus ,,nullo Validius argumento ad fugienda
,,talia homines impelli posse, quam si ,,metu infamiae apud posteros deterre- ,,antur; id est, si videant, historica liber- ,,tate omnia denique clam patrata in pu- ,δ a l*ce sollocari ac detestationi po- .
380쪽
,,tio Prouidentiae, sinistrum de Christia- cap. x. ,,nis iudicium, de Iudaeorum rebus fabu- a.HE Rom. selasInemo Opinor tam absurdus erit, Lati ,,quin sponte intelligat, Tacitum , quoti-
,,escunque commendatur, cum exceptio-
,,ne paganismi intelligo autem & quos , inpressit paganismus scriptis proprios
,,quasi charaeteres commendari. iam- , sequam in tertio, siue de rebus Iudaeorum ,,nil mirum est, Tacitum aberrasse; sicut o- ,,stendit III. de republ. Ηebr. 4. doctisi,' Mmus Cunaus.Dus T. III. p. 384. D. ,,Tacitus seuerissimae dc proiandissimae morationis auctor sine exemplo haberi de- ,,bet. Sed cum duplex sit grauitas, hor- ,,renda seu insolens, ct accurate compo- ,,sita siue congruens, valde errant, qui il- istam potius, quam hanc, Taetra tribu- ,,unt. Ibid. p. 41. MCaligat circa aduersa & elades Romarinorum perspicacissimus alias scriptor
DT gestin, non citra prouidentiae iniuriam, seqv am tum quoque vix agnoscit, cum a-
,,gnoscit. γεδ,, Laudandus est hoc loco euidentiae
Mnomine, quo minime vulgo censeri so- ,,let, Cornelius Tacitus. Ille, cum in an- serialibus seis non bella dc externos cases, ,,sed domestica veluti ac interna tractet,ea ,,dexteritate Utitur, ut Senatui e. g. non in
, eresse modo videatur, qu legit, sed o riseruare positi plura, quam si interesset: T siquid