장음표시 사용
11쪽
boniblis tumulatum,simul cum abeuntis animae qualitate, trahendi beneficium amittere, asirmat. Verum cum magnes vitae actiones non obeat, merit ex animatorum albo exeludendus videtur Intrinsecum equidem motus magneti ei principium AB EusLLphil magn.GIO.O II aliquot argumentis, sed ut ipse fatetur, non mathematicis probare,conatur Quid vero
illud sit, non declarat, dum in Peripateticorum forma acqui-eseit Ulterius sibi progredi videtur GiLBERTus L 2,ph .magn. c. . dum Peripateticorum causa formali, speeifiea in mixtis
secunda forma non contentus, primorum iraecipuorum globorum formam quandam comminiscitur, quae partium eorum homogenearum , non corruptarum propria sit entitas, atque
existentia,quaeq, primaria,&radiealis,di astrea appellari forma, mereatur: quae non sit piimaria illa ARIsTOTEL 1s, sed singularis illa,quae globum suum proprium tueatur, disponat. Quae, nisi obstarent, qua l. a. c. 3. habet, fere videntur id intendere, quod qui ad qualitates occultas confugiunt, res dicunt ipsa forma, seu tota substantia operari, aut proprietate totius substantiae, phrasi GALENO familiarii. Utu sit, nihil aliud istud
principium est, quam ipsa magnetis natura, quae sicut in aliis corporibus naturalibus, ita inprimis in magnet merito cum ARisTu. a. ph c. principium motus dieitur quippe aqua dependet,ut quod movetur,velut magnes, quantum in se sit, semper moveatur,uti id ex eius lege deducit CARTEs Ius, princ.phil. pari. 2. 37. qua una quaevis res quantum in se est semper in eodem statu perseverare gaudet. Anima tamen hoc ipsum principium motus in magnete, uti δ magues animatus dici nequit; cum nullas, uti dictum, edat animae operationes. Neque vivere magnes dici potest nisi vitam analogice dicamus usuram
quandam vigoris, quo vegetus magnes ab eis aeto distingui
12쪽
An merito Philosophia vulgaris in explicandis magnetis esse sis e rantia accuseeturp
INvehitur equidem qandoque admodum graviter in Scholam
Peripateticam GiLBERTus, sed nimis fere rigide. Quamvis,si
verum fateri volumus,qui ex schola ARisTOTE Lis&GALEN Ioe- eultas qualitates allegant, in plurimis ut eum GILBERTol. .c. I. loquamur cum causam agunt,cuius rationem reddere non ponsent, magnetem succinum, tanquam personatos advocatos
inducant; si eut1 hoe in primis solenne est, eum de messicamentis, familiares sibi humores purgantibus, sermo est isti vel ex
paratione patet. Eequid vero hoc aliud est, quam propriam
prodere inscitiam,qua S ingenue SCALIGER exerc.I I fatetur.x RisTOTELEs equi de ipse nulli bi rationem magnetieae virtutis explicatselegitur, dum in iis, quae extant, vix bis ipsius magnetis meminit unde quae mens eius fuerit neertum est. Ipse ii rea qualitatum occultarum auctor non est Fuerunt nimirum illae introductae,eeu subterfugi aliquod, quo insinuemus, nihil esse amplius, quod ex nobis ure quaeratur, uti AssEND. Phys i .l.6.c. i . ait. Non ergo ignorantiae nota eximi, vel proprio testimonio,possunt PERIPATET ici,& qui dicuntur SCHo-LΑs Tici, inprimis, ubi non solum eiusmodi aliam ausam quae FERNELIANI sq. c. Verbis aeque oeeulta, ignota est, atque ipsa diviniatis essentia, quam proinde HippoCRATE I de morb. sacri aliquoties per το θειον expressisse videtur, intelligunt, sed illam, quam . qualitatum clementarium tum primarum, uti vulgo distinguuntur, tum secundarum, insufficienter enumeratarum, operatione deducere non possunt; aut ubi motus ille vulgatissimus elementorum quaternarius tum absolutus, ut loquvntur, tum respectivus non sussicit Alio tamen sensu PLΑ- T in Ione, magnetis vim es appellavit, ieetis iv diei mereatur cum quod admirandum est, o quoque Hippo
13쪽
rhenad Piscis .in,DEUS est, qui similia similibus addueendo divunas suas virtutes ostendit.
Hirum Galen jure redarguerit Epicurum, essectum magnetis explicantem 2
4 omnes Philosophi intra oeeultarum qualitatum terminos
substitissent,neque altius in interiorem natutae cognitionem penetrare, corrati essent, ut in plurimis aliis, sic in magnete quoque ei meriis obruta tenebris,adhuc lateret rationis lux, ambiequidem experimenta, hebetioribus sensibus obvia,peria specta forent. Antiquissimus certe Philosophorum EMPEDO.CLEs, cum,ut ex ALEXANDRI APHRODIs.L2.quaest. nai. c. a disseimus, ab effluxibus, qui ab utrisque fiunt, meatibus lapidis, qui eum meatibus ferri commensurati sunt, ferru ad lapidem feriri, pronunciavit, jam laude dignumquid tentavit uti&, qui post L Euci tum atomos demonstravit vir, ut a C Et sol. 2.de re med. c. 6. laudatur, jure magni nominis, S praeceptor HiΡΡOCRAT is DEMOCRiTus Hie enim&ipse a defluxibus fieri effectumni agnetis,&similia ad similia serri, teste eodem ALEx- ANDRO ibidem asseruit. Nee dissentire multum, nisi quod vacuum cum DEMOCRITO non admittat, videtur divinus PLATO in Tim: prout a PLO TARCHO inquas. Platon explicatur, nimirum lapidem emittere πιὰς -ρροια ὀκβειως , πνευμαι δὲ, essi uvia quaedam gravia spirituosa, quibus aer impulsus ferrum eorripiat. Ab his edoctus Epicu Rus eodem fere ratiocinio effectus magnetici causam reddere, conatus est, quando , narrante GALENOl. I.natina .c.Iq. atomos, quae a lapide a ferro defluunt, figuris inter se covenire dieit, ita, ut facile sese amplectantur: has igitur, clam in utraque lapidis feriique eoncreta corpora iiD- pila gant, deinde in medium resilire, circumplicari invicem , de serrum una attrahi. Ridetur equidem a GALENO EPICu Rus, dum de ridicula ipsius eorpustula,&hypothesin temerariam appellat, vanitatemque causae a se ipsa prodi affirmat. Sed non omnino
14쪽
omnino solide GALE Mus Picu Ru confutavit, cum faei lis omnium ipsi objectorum argumentorum sit solutio. Alius equidem ille ab EpicuRo circa magnetis virtutis causam in
qui fiat aestu illo, ut appellat, id est Huviorum emuxu ae impetu, ae motu , familiari LucRETio loquendi formula, non ut NARDius in paraphr exponit, igneis corpusculis,quippe, astu,qui discutit aera plagis, Inter qui lapid ferrum est cum locatus. Hoc uιi inanitur statium: multins pace tIn medio locus extemplo primordiaferri In vicuum prolapsa cadunt conjunctasst, uis annulus ipse sequatur ; atque ita corpore toro. Utvist,non invenitur in omni antiqua Philosophia ratio magnetici effectus magis probabilis, quam quae ex PLu TARCHO supra memorata est, cui proxime prior ista Epicu' accedit, ut adeo GALE Nus injurius fuisse videatur in EΡiCu RuM,quando l. . eam damnavit: licet EPICuRI verecundiam erga rerum eviden tiam laudare ogatur. Et sane si quae recentiores Philosophi,inprimis ingeniosissimus CARTEs Ius,&qui eum sequutur,
circa Magnetem,ejusque effectus rationem observarunt, atque annotarunt, perpendantur, suis omnino laudibus dignae apparebunt illae veterum EMPEDOCO , DEMOCRITI, atque EPI- cuni S prae omnibus PLATONI conjecturae, nec satis mirandae, in tanta experimentorum, quibus nostrum seculum abundat,penuria excogitatae.
QUAEST. VI.Πtrum aliquid ex Magnete egrediatur,
EFfluxum quendam ex magnete fieri, jam ex parte praecedentia asseruerunt. Et sane,si verum fateri volumus cum ex omnibus corporibus naturalibus,vix uno ae altero exceptis, sua
15쪽
quaeque egrediantur continua serie essu via; vj, quaeso magnetem, ferrum, quin idem patiantur eximet 3 Nam dein solidioribus oe fit, ut etiam quandoque ipse sensus in ipsis,sensim Mole de pondere diminutis, fidem Dei licet sint, in quibus, vel ob egrestiam,vel ob alias rationes. ille ipse e L fluxus adeo observabilis non sit , Est tamen in magnete maximus Agnoverunt hoc jam antiquitus acutissinu Philosophi, uti praecedens quaestio declarat, dc qui ex receiitioribus illud tuentur dogma, non absque ratione idem defendunt, nequaquam stultitiae haereditate, uti inique id LACTANT ius i. s. inst. c.i . appellat, ab antiquis accepta re Sive nunc essu via dicantur, sive atomi, sive corpuscula, sive halitus, sive ramenta, sive emanantes particulae, perinde est cum denomine frustra sit sollieita disputatio Physica . . Certum proinde est, effluxum hunc eorporeum esse, cum ex Philosophorum mente accidenti se subis
isto in subjectum nulla sit migratio. . Magnetem certe observamus,calori vel solis vel ignis expositum, viribus amissis, lanis guidum reddi mo, ut Portae supra allegato experimento constat, si ita loqui licet,emori: quod sane non fit, nisi ob nimiam effluviorum dissipationem ut contra languidus in serri,inprimis in quo magnes quidam vegetus per aliquot temporis spatium latuit, scobe defossus, vel tantum extra solares radios sibi relictus, in primis in cuniculis subterraneis, vires languentes recuperat . Nempe hoc fit continuo illo ae perpetuo Lfluxus velut circulo, quo corpuscula magneticatu tum ferro, tum ex ipsa terra emanantia traseunt,& non una in ipso magnete relinquunt. Sane qui alias vehementer qualitates urgent, non possunt non fateri in magnete effluvia illa corporea,titi satis patet ex FABRI 'str. IA .pr. 38.cts q. qui ea pluribus argumentorum momentis demonstrat. CARDANus equidem materiam transire negat, aliquid tamen spiritui simile concedit, ct uti posteriora innuere videntur , in corporeum. GILBERTus quoq; materiale aliquod effluvium asserere non audet, dum expresse l. 2. L . inter electricam c magneticam vim distinguit,licet vix negare queat, sed formaequendam immaterialem atque incorporeum processum, qui in subjecto ferreo, tanquam ita continuato homogeneo corpore agat de concipiatur, commi
16쪽
suseitur, atque fere obseureae vulgo qualitates occultae. CABEus licet stoniae laetur qualitatibus abditis, in qualitate tamen dua. rum facierum effectus magnetici causam Sc rationem quaerit,
quaesit motiva,&simplicium persectissima , quaeq; habeat vim alterandi sibi eognita S familiaria corpora, eaque ad motum provocandi. Illam qualitatem porro asserit,habere vim sibitum similem procreaudi , haud secus ae Scholastici formis vim agendi uni vocam, qua se effundant in multiplicent, ut suam
tueantur speciem, seseque aeternent, vulgo attribuunt, tum me quaqua versus diffundendi, ea fere ratione,qua lux e corpore luminoso diffundatur, uniformiter, difformiter. Sed quomodo quaeso qualitas, quaecunque tandem sit, sese diffundere potest absque mutatione subjecti motu, qui tantum corporum est, locali, quamvis virtus ill a magnetica magnete emuens, quaecunque sit, aut in quocunque consistat, egregie admodum luci comparetur, tamen in eo disteri, quod lux sitive substantia sit,fve qualitas, certo aliquo medio opus habeat,per quod diffundatur, magnes per omne agat si nihil dicendum est de eo quod lueis actus fiat in instanti, cum, si FABRI l. c. pr. 3. Observationi habenda fides est,inter applicationem magnetis motum serrimorula aliqua in cercedat. Ut taceamus nune quibus rationibus&experimentis haec qualitas emanans confici possit, ceu quorum hinc inde meminimus. Cum ergo aliquid egrediatur e magnete, aliudque corpus impellat, necessum est illud effluvium si corporeum, Tangere enim tanginqῖ corpus milia potest res Acc
cepta anima humana, respicientes dicamus. Quod nee ipse
GILBER Tu omnino negare potuit, dum l. 2. c. . non perperam
Chyini eos docere f. mus est, siriae ingressione coropris corpus no immutari Spirituosum intereas quis dicere volet hoc magneticum ema vi una, ei non succensebimus, modo per spiritus eo fere sensu quo se ritus vitales atque animales in animalibus dicimus corpora subi Flissima atque penetr ntissima Phrasi Fli PPOCRATEAl.6Jpid. .D. I9.ορμων ,impetum facientia,intelli- Ελt, uti nimiium. PLATONE-ρροι ιλιβειως ἐπευματώ m dici
17쪽
PLuTAnc Hus Ermat. Caeterum cum quaevis orpora sua eonstent figura de hae ipsi corpuscula figurata oportet, num vero hamata sint,uti GAssENDoplaeet, num stilata, ut CARTE-sius ea depingit, incertum adhuc est, cum sensus aciem sugiant, in genere tamen oblongam illis concessam esse figuram, Peros milius videtur, quam sphaericam aut polyhedram juxta FABRr
L . pr. q.I. aliorumque argumenta.
QUAEST. VIL orumma netis operatio verasitat--
Qui ex Philosophis, tum veteribus, tum recentioribus .
mnem attractionem tollunt,&aui quaestioni negando respondebunt: sicut qui pro attraditione demonstranda laborant,vix illustrius, quam in magnete, exemplum produci posse
contendunt ipse sane PLAT in Tim: expressis verbis, ελκην τὰ
II δ'ενέ ποτε ,ait mutuoque pulsu atque repulsu, ob fugam tamen vaeui)admirandum illum etiam in magnete effectum ontingere. Si quidem ne quidem respirationem in corpore animali per attractionem aeris fieri, concedit, sed το 3T ων, ψ τὸ εἱ- ό ραανῖν γνύου in ηρες,quod idem est, acri, ob dilatatum pectus ampliatam cum pulmonibus asperam arteriam, aerem sponte subire,atque occupare dixisset. Eandem quoque rationem esse aquarum fluxus fulminumque impetus,succini, Hereuleique lapidis attractus ImbPLuTARcisus, ubi quas Platov. hae repetit, ne cucurbitulas quidem Chirurgorum trahere ex mente PLATONis admittit, quippe quas divi laus Philosophus ob motus circumsistentiam, quod nusquam inane existat, impulsu,no vero attractione,quem praestat,effectu edere,pronunciavit. Invehitur equidem graviter in As CLEPIADEM GALE Nus
18쪽
torti vel venena, vel noxios humores e corpore humano educen.
tium, operationes a magneticis effectibus, nomine licet elective trahentium vulgo notissimorum. Et si dicendum quod res est, vix videtur esse demonstrabilis, vel in corpore animali, vel in artificialibus etiam effectis illa decantat ελξις seu tractio, si quid proprie sit attractio, accurate pensitemus nempe quaesit motus rei ad rem , seu eiusmodi accessio,aut congressus, qui absq; omni impulsu fiat, imo qui impulsui prorsus contrarius existat. Sic nec in magnete vero simile videtur, aliter fieri ejus effectum, quam impulsu, qui nimirum sita corpusculis, polis utrinque
emanantibus, inque eos rursum redeuntibus, inprimis ubi experimentum RoHAuLTI Phl .p. . c. 8. 3. I. vorticem illum agitatae materiae magneticae de reciprocationem fere ad oculum demonstrat. Imo G1LBERTu l. a. c. 3. licet neque attractionemraeque impulsum in magnete concedat, forsitan quia corporei aliqui de magnete emanare negat, συνεντεληγει tamen illa sua,
seu conactu ut loquitur dum coitione ferri d magnetis explicare tentat, haud obscure motum involvere videtur,qui si non per attractionem fit per impulsum fiat, omninb necesse est Et quum electrica ob corpore S materialia effluvia attrahere, concedat, mirum, quare non idem de magnete suspicatus sit. Quod si ergo attractio ille motus est, quo movens quocunque modo id, quod movetur, sibi propinquius reddit, uti v. g. vehiculum a jumento trahi dicitur, quamvis verissimus impulsus sit, magnetis operationem etiam vulgari sensu attractionem appellare licebit, aut quod ferrum a magnete trahaturri sicut oceodem sensu dici poterit, acum magneticam a polo terrae attrahi,
eum tam eii directio magnetis,etiam fatente GILBERTO l. 4. c. 6.
nullatenus fiat ab rara istione. Nullus nimirum motus est, q'li a corporeo atque extrinseco principio est, in quo non sit impulsuS.
19쪽
Hirum unus idemque magnetis essectissit,
quo serrum allicitis, mi s quo, olis sese obtertitZ
ANti quidas annis, cum nescivit magnetis, ut loquuntuῶ,
verticitatem aut directionem, solumm irata ferrum,ut PMNIANI l. 6.c. Is dicamus verbis,ad magnetem currere, assistere, teneri, complexu haerere, forsitan longe aliam virtutem, majori quippe miraculo dignam, eam ipsam judicasset simoiAquidam, aut quicunque versoriae acus primus inventor est ipsi ostendisset, quam male PLi Nius lapidis rigore quicquam pigrius negaverit. Theamedem sane qui respuat ferrum admodum mirati sunt, nescii primum unum eundemqne cum magnete esse, donec sequior aetas lapidem ferrum d allicientem re abigentem observas, partim eum magneticum, partim Thea- medicum pronunciavit,contrarios nimirum sensu effectus uni eidemque substantiae illa veterum simplicitas concedere non poterat. Sed omnino unus idemque magnetis effectus est quippe qui ab una eademque causa proficiscitur. Vortex enim ille, quem magneticorum effluviorum reciprocatio facit,&ferrum ad magnetem adigit, S: abigit, sicut unus idemque eL
Rehus est, quo lignum a iii ae innatansa vortice huc illucque defertur. Sicut elegantissime post C ARTE fiu demonstravit ROHAULTus. Sic non aliter differt, ille, quo se polis obvertit, aut nonnihil deviat,m tus magnetis, nisi quod a terra, ceu maximo magnete, patiatur impetum, quem ferro ple imprimit. Siquidem cum terra quoque illum magneticum vorticem circa sese continuis gyris agitare, CARTE fit ingeniosissima conjectura, videtur, omnino fit, ut magnetem transitu alluis materiae magireticae ad situm sui disponat, cum aliter ipsius meatu transgredi non queat. Effluvium certe magneticum, qui qualitatibusδε qualitatum facultatibus absolvere adeo studiose labo-B navit '
20쪽
tavit CABEus. I. I. c. 24 fateri coactus fuit quod nec magiaeti
denegari potest. Ita quidem non aliter hae inter sese in magnete phaenomena, quam, ut Philosophi loquuntur actione&passione differre videntur , quandoquidem Sc ii debilior
magiges est, fortiori aecedente obvertitur, nempe ut AB Eusputat,l. 2. c. I . quod sentia magnetis illius fortioris virtutem efficaciorem, quam ipsius telluris,qua antea fovebatur.
Vuare magnos non adsensum diminuatur, scin vere nutriatur Z
SIea,quae quaestio quintadeelarat,esfluvia magneti ea sorsitatia non nemine percipi nequeunt, isti certe non exigua stuporis illius erit causa, quod adsensum magnes diminui,non observetur ut nihil nune repetatur de corporis lapidei,omnem halitum coercere apparente soliditate. Sed jam ibi de regressa effluviorum quoque dictum est. Nempe ipse globus terraqueus nullam videtur sui pati diminutionem, cum, qua quotidie emittit, as rursum reeipiat exhalationes, etiam quoad externam sui, ut ita loquamur, erustam. Si id Mon idem de interiore illo nucleo magnetico pronunciemus,licet sensu non animadvertatur Sane tritissimum illud Orω 'os cuncta repetunt idem nobis persuadere videtur. Non erg mirum, si, quae
magnete prius emanavit,materia, circulo facto, eum repetat,
quod sensus in eo nullam factam diminutionem deprehendat. Cum vero illae ipsae particulae non omnes, inprimis quae nimis ab ipso magnete recesserunt, ad eundem quandoque redeant, sed ab ipso forsitan magnete maximo recipiantur, sit, ut non solum magnes languidus magis, sed manifest pondere nonnunquam diminutus, reddatur, nisi in ferri scobe. ut jam dictum, Vires recuperet. Hi ne cum a serro quasi refocilletur , ferrum magnetis alimentum vocarunt, nimirum quod a serro vires
ius deperditae,velut in animali,aeibo sumpto instaurentur.Sed