장음표시 사용
21쪽
nori, ilia analogice, terrum magnetis alimentum dici potest, Deus ae CARDANus putavit; neq; enim magnes vivit, ut jam
supra contra eum demonstratum est , eum nulla ipsi, ut jam ostensum, eoneessa sit anima, cum ea vita. Nullaque proinde eius sit nutritio, neque ullum ita illi conveniat alimentum. Abuti tamen alimenti voce licebit, quando ignem alere, eique nutrimentum ac pabulum suppeditare, nosmet familiariter dicimus, quem tamen animatum nullatenus fatemur, quamvis in caeteris ratio magnetis atque ignis sit diversis.
Hirum magnes aestivitatis, ut loquuntur
NUlli rei in naturalibus termini non praeseripti sunt, dum
quaevis virtus intra orbem suum coercetur, neque ulla in infinitum agit. Illos Magnes virtutis terminos habet, ex tra enim illos, aut, uti loqui solent, activitatis sphaeram non agit. Nempe si propius ferrum accesserit, uti PORTA l.7. main. nai. GII. jam observavit, vegetius trahet, quo longius receia serit, remissius, done nimis remotum nullam vim magnetis amplius sentiat; ceu paulatim decrescentem, tandemque evanescentem. Hos vero terminos non adfus quidam formalis in orbem diffusus constituit,utiGILBERT s. l. 2. c. 7.cti f. c. In cΚIRCHERUSI. I. p. 2. pr. 8.eth. 8. opinantur, qui prorsus incorporeus sit, omnisque materiae expers, sed, ut jam superius ostensum, tenuis ima, sensusque omnis aciem effugientia, effluvia in orbicularem fere figuram motu illo recipro eo agitata, veluti vorticem quendam circa ipsum magnetem efformantia. Probant hunc ipsum vortieem, qui nimirum illam, si dicenda est, virtutis sphaeram efficit , egreg' experimenta a RoHAuLΤΟl.c., AI 6 42. adducta, ita quidem, ut posterius de scobe ferrea circa magnetem in gyrum agitata, disposita, fere eundem
oculis spectandum exhibere videatur Sed di idem demon
22쪽
strat, non exacte sphaericum illum vorticem iue, uti quidem GiLBERΤus atque ΚIRCHERus orbem virtutis magneticae depingunt, neque sese ad figuram lapidis componentem, sicut etiam GiLBERΤo visum l. a. c. 7. quandoquidem non ex centro lapidis juxta eiusdem i. c.c. 27. sententiam,ut lucis elucido corpore, sic virtutis magneticae radii distunduntur, sed ex polis reciproco motu effluvia hinc indecientur,ut figuram fere, Matiaematicis lenticularem dici am, efforment.
I trum in ista cimitatis sthara impediri
Assio perunctum magnetem impediri,quo minus ferrum
allici at,anilem,ex PLu TARCH l. 'np. q. 7. forsitan vitiata lectione PLi Nil praefat. l. o. h. n. tractam, fabulam deprehendit jam PORTA. l. 7.mag. nai. c. 48. Sed nec adamas, uti LI-NIu l. 7. h. n. c. q. tradit, cum magnete dissidet in tantum, ut juxta positus,serru non patiatur abstrahi: aut sit ad motus magnes apprehenderit, rapiat, atque auferat. Ipsa nimirum experientia repugnat. Si eut falsum est falsarii illius PARACE L si tris morb. ament. c. s. Ol. s. de natur. rer oleo Mercurii, aut Mercurio fuliginis non solum magnetem impegiri, sed de omni virtute exui, pronunciatum Quin potius nullus obex in natura est, vel saltem coginitus, quo vis magnetis indomita infringi,aut prorsus tolli possit. Si quidem non, ut lux opaco coipor prohibetur, tum solidissima corpora, aurum, marmor, aliaque penetraἔe valet modo terminos virtutis paries interjectus non excedat. Impeditur equidem qua dantenus, inprimis circa virtutis termidianum, si quando ex diversis solidioribusque corporibus par sille compactus est,non tamen infringitur, aut penitus tollitur, nempe quod effluvia magnetica, vel non adeo consertim penetrare queunt, vel poros sibi transituris non omnino congruos ostendunt, uti vel experimentum de ferro, quod aliud adhuc appensum con prehendit, demonstrat, quippe quo propter faci-
23쪽
saei lem transitum effluviorum orbis ille virtutis,aut terminus ampliari videtur.
An qua causa erit varia magnetica acus in orbe terrarum declinationis , causa quocis Amrim,uno in loco annorum decursu.
ACum magneti eam non ubivis locorum in terra exacte versus polos dirigi sed nonnihil deflectere, jam superius seeulum observavit. Nostrum illam quoque declinationem successu temporis variatam animadvertit secus, ac putavit GILBERT usi. q. 3. Inde quam excogitavit idem i. q. c. I. o I. s. Io causiam, eminentias nimirum terrenas, non aliter admittere possumus, quam si per eas, ut ipse i LBERTus explicare videtur, intelligamus inaequales part telluris,nec natura, nec corpore uniformes, id est non exacte sese ad axem ipsum eo m- ponentes , aut,ut AssENDUS 's. s. m. pr. l. 3. c. s. loquitur. fibras ex austro in boream, seu e orea in austrum tendentes, quibus otiis intus telluris globus constat, non praeeis omnesseeundum meridianum dispositas, sed nonnullas earum aliquando nonnihil in ortum, nonnunquam in occasum deflectentes.
Hine mirum videri posset, quod ΚIRCHERusi. 2. at .vra u. p. s.c.s.
q. s. minus solidam hanc sententiam proclamet,cum tamen ipse 4bidem non multo post dicat, terram,quamvis secundum partes suas in polos coagmentata sit, eum tamen in exteriori su- superficie admodum aspera sit , dc inaequalis, praeruptisque seopulis in immensum infra mare protensis, ac veluti in ramos quosdam undiquaque diffusos extendatur, vim suam non
ita reista in polos diriger quin in huiusmodi ramis aliquantulum a linea potari divagetur Demum suam sententiam λGILBERTiNA non aliter differre asserit,quam quod ipse infun- dum m
24쪽
clum maris admoduinaequalem, GILBERTus in partes terrestres supra aquam eminentes,causam declinationis coniiciat. U ut sit, si ita GiLBERTus intelligendus est, uti quoque ipsum CARTEsius princ phil p. 4.*.i68. intellexisse videtur, quando ad solas inaequalitates, quae sunt in hac exteriore terrae si perfiete,deelinationis causam refert,manifestum putans, in unius huius terrae exterioris partibus multo plura, quam in aliis ferri ramenta, pluresque magnete reperiri certum omnino est, hancisolam causam non sufficere, licet prorsus exeludenda esse non videatur. Imo,cum KIRCHERus, quare versorium in hoc aut illo loco tantum declinet, respondeat, rationem esse, quod subiectae ipsi in fundo maris diffusae terrestres magneti eo vigore imbutae partes,sive fibrae magneticae ita ferantur, facile patet, quid responsurus sit, quare in locis mediterraneis adeo quandoque a polo versorium deviet nempe in causa esse rupes illas magneticas, sicuti illas figura exprimere tentavit. Has vero rupes non tantum mente conceptas esse,sed revera in natura existere, vel illud probat, quod ,uti GAsSEN Dusac refert, metalli moles testentur,venas de fibras ferri ab austro in boream dirigi, cum&exteriorum rupium venae, quae montes terra praecipuos creant, ut plurimum eiusdem directionis esse observentur. Caeterum cum ut in hae exteriori, ut ita loquamur, globi terreni crusta sereniti l aded sibi constet,quin variis mutationibus sit obnoetium , rationi consonum videtur idem, quoque circa Interiores partes contingere. Metalli certe so-dinas non solum hominum industria, sed de ipsa natua mutari observamus Sunt quae dehiscant, funt quae prodeant. Et si quas allegavit iRCAE Rus i. co causas perpendamus, perpetua in proscindissimis terrae visceribus excitata incendia,& ex hisce
consequente terrae motus, aquarumque alluviones, quibus quando lite contingat, historia fidem faciente, ut integras regiones, insulae,montes Vertantur atque absorbeantur; non adeo mirabimur, ex tam notabili terrae mutatione, notabilem quoq;
in magnetis directione mutationem .contingere. In primis ubi etiam experientia idem confirmat, quando, ut modo laudatus iRCHERus ιι refert, Neapoli post ultimum Vesuvii incendi uin
25쪽
cendium deelinatio magnetis notabiliter variata, quam ante erat, fuit observata. Accedit, quam CARTEsIus , L c. . I 6'. suppeditat, glebarum nimirum,quae in hac exteriore terra sunt. quibusdam in locis cum tempore factam corruptionem, qua aliae in aliis generari , sive ab interiore terra submitti possint. Si nihil dicendum est de variata per secula elevatione poli, declinatione Solis, aequinoctiorum anticipatione , aliisque phaenomenis, motu globi terreni in opernieana hypothesitationabiliter deductis a quodc, ut fama est, nonnulli certam variationis periodum demonstraturos, atque ita totum mysterium se detecturos sperant. Quod si diis placet docebit,
An ferro magneti attrito Magnetica concesse accedat per qualitatis communica tionem Z
ALiquid ferro mague te fricato aecedere dubium non est; sicut ne ee magnete aliquid egredi negari potest,quod,eum
uti superiora demonstrarunt, corporeia quoddam sit effluvium, necessum omnino est, corpore quoque aliquid ferro ori ferri a magnete. Negat equidem a LAE E Ram S l. s. c. s. magneticas virtutes ferrum recipere corporeas, aut In corpore aliquo haerentes& consistentes, per qualitatis tamen communicationem serrum magnetica virtute imbui,astirmare non audet. Experientia quidem incorporeum illud esse probare eo- natur, quod exactissima statera examinatus magnes neque ponis dere diminutus, neque ferrum adauctum depreheudatur. Sed si hebetudinis sensus nostri non adeo oblitus GiLBERTus fuis.set, forsitan plus alteri, quod mox ipse subjungit, experimento tribuisset, quo ferrum prius ob attritum magnetica virtute perfusum igne summo candefactum vires illas omnino amit-
26쪽
tere declaratur. Qua enim ratione ignis illam vir liuem,nisi in corpore aliquo haereret, destruere possiet, cum,uti LucR TIucl. I. p. 4s . canit, sit Tacitus corporibae cimalis, intactin inani.
Nam quod id attinet, quod neque abradi,neque ablui vis illaqueat, illud non tam, quod virtus magnetica incorporea sit probat, quam quod interiora, si ita loqui licet, ferri penetralia essi uvia magneti ea penetrent,& subeant. Proinde si qualitas accidens dicenda est, quod vel substantiam perficiat, vel eidem adveniat, ab ipsa tamen istinctuin ferrum per qualitatis
communicationem virtutis magneticae particeps non redd tur, cum neque in aecidentia corpora agant, neque accidentia de subiecto, ut jam dictum, commigrent, licet sano sensu eoncedi possit HONORAT FABRI Phys tr. .l. I. pr. 7. quod ferro ab amictu magnetis aecedat aliquid ipsi accidentale ut ta-aeantur quae sunt eiusdem qualitatem a magnete serro comi.
QUAESTIO XIV. Ans per emisse ais recepta corpuscula magnes agere dicatur, necessario requiratur comporum penetratio 2
CARDANus 7.subi veritus hoc κτομι inde inferri materiam transire negavit, sed aliquid spiritui simile, cum corpora se invicem nequeant penetrare: nempe ubi vires magnetis eorpus aliquod ipsi ferro interjectum transeunt. Sed non attendit CARDA mus ad poros corporum, per quos quidem tenuissima illa effluvia magnetica penetrare possunt. Si enim vel saltem ignem corpora solidissima mutantem atq; exsolventem,attentiori oculo speculatus fuisset,iaeque in mague- te, si corporeos aut materiales halitus emittere dicatur, induci absurdum penetrationis corporum dogma observassctet. Cor
27쪽
pora vero solida atque eompacta, sive fossilia sint, seu ex vegetabilium albo, aut animalium regno depromta, satis poros a
guunt, quod igni pateant, im quod quaedam sint ductilia, quae
sane non forent, nisi particula particulis propter interstitia pororum cedere possent. Sic mirum non est, per aurum, per plumbum, per marmor,aliaque eopora solidissima in ferri substantiam magnetis corpuscula penetrare, quando corporum horum pori igneis, si ita loqui fas est, atomis, ni agneti eis sortεerassioribus,tudioribusque sunt pervii Adeo opus non est, ligna, chartam multiplicem, aliaque quod magneti transitum concedant, ut miremur, quando vel illa aquae eundem denegare non possunt.
An magnetis effectus toties decantat amfm-- pathiam probent p
N Usquam fere magis qui qualitatibus Oeeultis ad ignorantiae illud tutum asylum eonfugiunt, sympathiam crepant, quam ubi effectuum Magneticorum ratio est en Fnstranda. Verum sit sympathiam probant, multa alia in natura ominino sunt,inter quae sympathia aut antipathia quaedam costitui poterit, quae tamen causis manifestis agere dicuritur: Si no omne quod in aliud corpns naturale agit,sympathetice aut antipathetice agere, dicendum est. Certe FRACAsTORIus L desmpathiactantipathia c. s. cordat fatetur, nullam actionem fieri posse, nisi pereo tactum. Et cum, uti superius jam ostensum,cotactus est corpo ru,no,nisi obscuro nomine,magnetici motus sympathici dicuntur. Nempe&ipse C ABE s l. a. c. 19. qui tamen adeo qualitatibus addictus est, verba hae obscurum sonare, nihil explicare, ingenue pronunciat. Sed c quandoque egregie illae ipsae rerum naturalium sympathiae atque antipathiae pro salvandis responsis accerserentur, nisi pleraeque. si non ridiculae,
tamen ut plurimum vix viro Philosopho dignae essent, inprimis ubi i
28쪽
mbi nostro hoe seeuto tot opinionum commenta dies delevit. Caeterum eum eOsensus ille ae dissensus sit, ut PORTA l. I. mag.nati .7. loquitur,eoru, quae mutuo connubio sibi associantur,&tan
quam foedere devinciuntur,&illorum, quae sibi ipsis infesta simultate dissentiunt, eoeeisq; laborat discordiis,patet,quam bel-lS magnetis effectus per imi uerit a definiri queat, ubi serrum quoq; abigit, de quam egregie ά πα vi probet cum serrum allicit. Adeo ut merito iLBERTus La.c. 3. pugnam illam ac litem in magnete a Zo l. 7. et nat. c. a. essi cstam, absurdissimam appellet.
UNita ali, virtus sortior est, quam dispersa,vii inprimis in
luce manifesta apparet. In magnete tamen illud idem tentare non licet: nulla enim arte illa magnetis effluvia eo n- densari, atque aristius uniri queunt, adeo ut ista unione aestus magneticus magis consertus , atque se effieaeior reddatur. Magnes quidem vires in scobe ferri sepultus servat,&languentes qua dantenus recuperat, aded ut fortior omnino reddi posse videatur , sicut qui majori sociatus est, virtute magis vegeta pollet. Verum hoc non est propter unitam in ipso propriam,sed accedentem vim, qua omnino halitus magis consertus emittitur, imbnee,ubi casside chalybe utrinq; armatus magnes ponderosiorem ferri molem sustinet, unitae virtuti debetur, uti sequens quaestio demonstrat. Fortior proinde ipse magnes, ter consequens eius virtus magis vegeta efficitur longe alia ratione,quam qua lux unita forior est, quam disper- se,utpote in cuius unione lucido ipsi, quo lux emanat, nihil prorsus accedit, quod ipsum sortius reddat Corroborari in
terea magnetem adeo posse, omnin eum GILBERTO l. 2. c. 2s.
negandum est,ut clavum serreum parieti infixum evellere valeats
29쪽
Ieat, uti impudentissime PARA CELSu traenat. rara. 7. mentitus est.
QUAEST. IVII. ζuam ob cauom fortior videatur esse armatus magnes,quam inermis P
Fortiorem magnetem o reddi videri,jam ex dictis patet.
Nempe qui armatus dicitur,magnes in se fortior non est, lieet multo plus ferri quam inermis suspendat. Hoc vero non ob unitum ipfius,ut jam dictum, in asside utraque robur fit, sed quod ferrum helialybe virtute magnetica imbuto per pluressui particulas eontingatur,ut GASSENDus Phl s . m. pr. l. 3. c. s. ratioei natur,quem&ROHAuLTus l. c., sa sequitur, addito tamen glutine naturali, quo corpora naturalia ejusdem generis facilius ohaereant Nimirum faeieeulae halybis faeieeulis ferri magis sese, quam ipsius magnetis,'adaptare valent. Etho quam maxime illud experimentum comprobat, quod interjecta tantum tenuissima charta, quae tamen nullatenus vires magnetis infringit, illam adauctam vim impediat, argumento certissimo,contactum mutuum praecipuam es e causam. Neque tamen omnino excludenda videtur ratio, a C in Taracli princ. phil. p. 4.3.173. reddita, inquantum motum particularum reciprocum concernit. Illi certe favet experimentum, quo virga chalybe secundum axeos ductum per magnetem transmittitur, quippe qua ipsius vis adhuc magis, quam consueta asside dupliei adaucta apparet.
Num emplastrum aliquod magneticum vel in herniis, telina assectibus,uti a nonnullis
30쪽
Cum magnes in tenuissimum pollinem redactiis experimento ROHAULTI Phys p. 3. c. 8. g. 62. in acervum constipatus juxta IRCHERI. l. i.I 2. pr. Ιs. vim alliciendi ferrum amittat, vel saltem admodum exiguam, neque observabilem servet, nimirum,quod pori frustulorum aliter inter se, quam par est,disponuntur,ita ut vortex ille ogneticae materiae trans tu amplius
feri nequeat,saei te patet, qn id sibi Chirurgus de emplastro magnetico pollieeri possit. Quod si illud onsideretur, quod
cera, qua emplastri ut loquuntur, ingredientia excipiuntur , portiuncularum illarum facieculas si qui remanent poli magis confundat, aut quod humores,aliaeque res ferrum in eorpore humano latens,quin se ad verticitatem dirigat, impedianc, adhue minus ratio pro illa curatione militabit si non in iis, quibus adhibendum suadent affectibus, longe, ut ita die mus,extra teli magnetici actum ferrum est,quod alii ei deberetur. Proinde si qui sunt, qui gloriantur se aliquid eiusmodi emplastro praestitisse, ut Chirurgus quidam apud PAR Eu Mi. 7. c. Is. iEΚERus in Cultrivm Prussae qu. 7 ii ipsi, neglei talegitima curationis causa, magnetis pulveri eum esse istum adscripserunt. Multo tamen hisce minus ad rationis atque experientia trutinam somnia sua examinavit nugigerulus alle
vis trahendi ferrum umiae muliebit verbis ipsius inusitatis
utamur )maritata fuerit, tune dorsum magnetis in femore,&eius venitem in lumbis emplastratum, abortum jam minitantem tui praecavere ventrem vero magnetis in femore,&do
sum lumbis oppositum , partum mirifice facilitare , absque .ullo veritatis suffragio impudenter asseruit.