장음표시 사용
511쪽
nerunt apidem , ita se non verterunt in partes iidemmidiosi Aiatiquit itis Yploratores V V:llorcm cruerent sestertiorum hos partiti sunt in minores, in maiores quae notio, et vis huic subiecta esset nomini, quando neutro genere nunciatur , Xpenderunt Cmnia demum rimati striat atqui quanti esset testertius res esse debuit olim ipsis nota tonsoribus ac soemelli S. Superiore vero saeculo quam studiose quaesitum inter doctos homines fiuit, quisitus esset, quae constitutio remorum in triremibus , in Wiadriremibus, in quinqueremibus, aliisque antiquis nauigiis, et quam multa hac super re scripta sunt quem
remorum situm atque ordinationem , tpote rem notissimam omnibus, quibUS notum esset mare, nemo scriptorum veterum tanti fecit, Vt scripturae credendam putaret.
sic ut a rebus in exemplum adductis veniamus ad illam, quae prae manibus est, si ex antiquis Philosophis Naturalibus exstitissent, qui quae sua aetate contigisse ob servarunt contigisse enim multa obseruatu digna credibile
est quaeque tum temporis nota Omnibus ortasse fuerunt, ob eamque caussam, quasi publica ac vulgaria, relata in commentario sunt a nemine, O volu D prodita scriptis, mittenda curauissent ad posteros facile nunc e multarum eiusmodi obseruationum comparatione quibusdam scientia Physicae partibus afferri lumen posset. Ecce igitur quae me primum causa movcrit, it obseruarem, quae me deinde impulerit, ut diligenter obseruatam scripto X ponerem notum Omnibus, et publicam rem. Qiloniam ero propositum erat mihi maximosfiigoris gradus discernere Aposueram aeri libero atque
512쪽
aperto, appensium parieti ad Septemtrione aduerso Theria mometrum elaboratum atque diuisVm ea ratione, qua uti consueuit Falirenheltius, ingeniosus ille harum rerum arti-sec, et quam descripsit doctisti us ac celeberrimus vir Petrus via Muyschembroe ius in opere pag. 12. cui titulus: Textam)na a Primentorum Naturalium captorum in Academia de Cimento etc. Instrumenti autem constructio ac diuisio talis est. Cylindrus Thersnometri , in quo inest MercuriuS, cum acerbius est lycinis frigus, inlicitur in niuem aut in glaciem comminutam , Uacum permiXta sit par vi salis ammoniaci atque ad illud punctum, quo Mercurius intra tubuluna descendit primum graduum initium, id est adnotatur tum latuitur cylindria in pura glacie , ac signatur punctum illud , ad quod Mercurius intra tubulum pertingit interiectumque inter duo illa puncta interuallum
diuiditur in polrtes et, quae Gradu, Vocitantur e Cilorum graduum magnitudine scala producitur ursum versius:
deinde eodem cylindro aquae e vino distillato bulliciati iniecto , quamdiu liquor ipse inclusit ebulliat, Mercurius ad gradum 8 . sere attollitur denique iniecto cylindio in aquam purum ebullientem , pariter donec Mercurius quoque ipse bulliat, is ad gradum VS ille I . Vehitur. Verum quoniam obseruaui, atque Xpertus sum, si aqua ex vino distillato purgatior fiterit, aut minus purgata ac, si silis ammoniaci copia maior sit, vel minor, quam copia glacie , cum qua permiscetur tam inter
ascensiones, quam inter depressioue Mercurii in Thermo-
513쪽
inedio non illi ilia sici discriminis, censerem ' sore his in actile, videre, an praeithiret capere longitta dinem interitatu inter duo puncta , alterum tini glacie , alterum aquae ebullientis, ac secuilitum eam longitudinem peragere diuisionem , et an id esset conducibilius, quam partiri primum lineam inseriorem inter punctum purae glaciei, et punctum glaciei cum sale ammoniac permiXtae. Ortasse linea illa Taior, atque certius determinata, rei me litis inseruiret, quam ista. sed haec obiter, ac vehit per transenn' m. dpropositum ut reuocem me factum et ne putaui, si ob 1eruatio: aes mea Omne redigerem in Tabithim , quanactiam appono indicatam A. Prima eius columna exhibet dies mensis: Secunda gradu integros, omissi minutiis, lauationi Mercurii in Thermometro, quo su sium F'abre abestiam ut siti perita diXi Tertia altitudines Baro- metri liuius scala diuisa est in digitos , ac parte deci- males, sumpta e pede Anglico tuarta Ventos, quos ego indicaui per initiale liticras nominum transalpinorum Nn d Hi, etc. Qiamta demum caeli CriSque constitutionem. Illud monebo , dclcripta obscruationes eadem hora omnes fictas a me fuisse, hoc est paulo ante Auroram idque maXime ob eam caussim, quia tempus il
Iud rigidissimum esse totius diei plerumque solet.
c iuuR Illustristinius Atreior laicocntandum esse censet, ala praest .uet a per longitudinem lateratalli inter duo uincta, alterum purae glaciei, alterum a quae bullientis id livetor dissortation is antecedetntis de Pherinometris concordan tibus, pax Sic in Academia nostra executus est.
514쪽
ue , OBSERVATIONES ASTRONOMICIE
Si quis autem quaerat, quare obseruationes exhibuerim spe stantes ad mense Februarium potiuS, quam quae ad Ianuarium pertinebant respondebo, id me secisse primum ob eam caussam, quia mense Ianuari nunquam peruenerat ad eum gradum rigu , ad quem peruenisse mense Februario obseruatum est deinde ob hanc etiam causam aliam , quia res me noua atque insolens, ut id facerem, mouit inauditum est enim ub hoc caelo nostro maximam frigoris vim perceptam suisse post a. Idus FebruariaS. Huius porro frigoris vis tanta aliquando pridie Idus eius mensiis suit, Vt maior potius, quam minor X-stiterit, quam quae tum hac in Urbe , tum in caeteris finitimis percepta st mense Ianuari An. 1 Ο9. quantum ealculo fas est colligere ex obseritationibus tum temporis institutis Thermometris tamen alia ratione constructis, ac nunc soleant Falirenheltiana. Qiuod si cui mirum hoc loco videatur, anno isto non ea contigisse concretiones aquarum puta Venetorum aestuariorum), quae anno II O9. acciderunt rei huius, ut mittantur reliquae, haec reddi ratio potest satis idonea, facilis, et clara. Nam anno quidem 1 o9. quo tempore peragebantur obseruationes, de quibus loqhior fere continua erat stigoris vis illa immodica contra ver anno hoc obseruationum per nos
institutariam tempore sub ortum solis incipiebat nonnihil remitti rigus, sensimque pergebat decrescere usque ad horam sere quartam post meridiem quo tempore singulis prope diebus sub vesperas acutior Ventus spirabat ab occasu W. atque hinc illus increstebat sere usque ad Au
515쪽
Coelum inhil iis sere obductum. 22.
516쪽
517쪽
roram. Mi iri ergo desinamus, si stigus hoc uno, hiod per aliquam blummodo , eamque breuem diei partem,
vi summa agebat, per ceteras autem diei partes vim illam sitammam in agendo modo magi remittebat, modo in inti fremittebat tamen siem per non potuerit eo effiectus edere, quos didit anno II O9. quo anno sere semper eadem sui et constans rigoris saeuitie summa, tum propter vim venit, tum propter desiectum Solis interdiu, aerisque nocturnam serenitatem.
In Merciιrio ij lorico et Politico Tomo Mensis
Martii Aia. II o. ad calcem qui apud Batavos typis editur , descriptae sunt obseruationes nonnullae in hyeme A. I 39 et 1 o habitae Hartem ab D. Nicolai uino Thermometro Falirenheltiano. Sed incertum an dies ibi indicati reuocari debeant ad stilum veterem quod faciendum ortasse videretur esse ac praeterea obseruationes ilialae paucis inuarii ac Februarii diebus respondent. Ex iis tamen videtur mihi posse colligi, quod et maxime loci conuenit ingenio , frigus in Batauia vehementius filisse, quam hic apud nos sed illic quidem ummum frigiti mense Ianuario contingit hic mense Februario ac rigus maximum Februiri hic paullo ante des aeuiit, quam illic
Qiuod autem ad physica insolentium rigorum causese attinet , de iis ficile sciri aliquid certi, affirmarique
poterit, si tempus appetat, quo pateat manifestius, quare fiat ut ver quandoque berioribus solito caleat vaporibus, vade praeter morem modumque pluuiae tempestate exi-
519쪽
per aliquam solummodo , eamque breuem diei partem, vi summa agebat, per cetera autem diei partes vim illam ummam in agendo modo magis remittebat, Odominus remittebat tamen semper non potuerit OS G-ctus edere, quos edidit anno II O9. quo anno sere semper eadem sui et constans rigoris deuitie summa, tum propter vim venti, tum propter desectum Solis interdiu, aerisque nocturnam serenitatem.
In Mercurio myloris et Politiso Tomo Mensis
Martii An. II o. ad calcem qui apud Batavos typis editur, descriptae sunt obseritationes nonnullae in hyem A. I 39 et 1 lo habitae I artemi ab D. Nicolai uim Thermometro Falirenheltiano. Sed incertum an dies ibi indicati reuocari debeant ad stilum veterem quod faciendum ortasse videretur esse ac praeterea obseruationes illae paucis inuarii ac Februarii diebus respondent. Ex iis tamen videtur mihi posse colligi, quod et maxime loci conuenit ingenio , frigus in Batauia vehementius filisse, quam hic apud nos sed illic quidem summum stigiis mense Ianuario contingit hic mense Februario ac stigiis maximum Februarii hic paullo ante desaeuiit, quam illic frigus maximum eiusdem mensiS. Quod autem ad physica insolentium rigorum causese attinet , de iis facile sciri aliquid certi, ammarique poterit, si tempus appetat, quo pateat manifestius, quare fiat ut ver quandoque berioribus solito scateat vaporibus, unde praeter morem modumque pluuiae tempestates U
520쪽
s OBSERIAT ASTRON ET METEOROL.
stunt quandoque aeri perΠ,isiccantur mulio maiore,
quam fieri ut plurimum soleat, copia sulphureae partici lae , a quibus nascitur immodicus tempesta immemor. Tui illud etiam omisi constabit clarius, Mare interdum reserciatur aer i tanta nitrosiorum corpusculon ID, quae caussam praebeant rigori praeter modum saeui. Nasic enim stigus, aut certe im eiu intendi e nitrima me accelsione, suadent in primi glacies arte consectae , quae quae madmodum constat e Variis certisquee xperimentis magis magi Ee intendi obseruantur Vel at Ora partium nitri cum glacie permiXtarii magnitudine, te nitro ad maiorem vim redacto , Xempli causia, si in glaciem nitri spiritus insundatur. Sed ut laue aliquando
innotescant melius et clariuS, C S est perdiuturna certa nim accuratarumque tum Obseruationum tam Xperimentorum serie quam ob rem praes at x ego quidem lito, in Commentarios referre Omne illa meteorologica Obseruationes, quae sint dignae conssideratu. Ex multis Datis inter se comparatis id saepe deducitur, quod minime praeuidebatur, cum primum Data singula Xpenderentur. Ego quidem ingenue fitear
haud admouerem manum Operi, nisi prius collecta esset tanta materiarum copia , quanta firmo aedificio consimendo par esse videretur. Quare non addam plura haec Tu aequi bonique iacito, tanquam cie erga e lac