Ioannis Fernelii Ambiani Vniuersa medicina ab ipso quidem authore ante obitum diligenter recognita, ... Postea autem studio & diligentia Guliel. Plantii Cenomani postremùm elimata, .. Ioannis Fernelii Ambiani ... Theraupetices vniuersalis, seu Medend

411쪽

Electarium dialacca maior pli res archonticon & exhilarans veterem retinent componendi rationem, quod latis aςcommodatae viderentur ad affectus lixulo designatos.

ELECTARI vM cxhilarans Galeno falso adscriptum,moerorem de inclancholiam prauatque cogitationes discutit, spiritus omnes suscitat,concoctionem iuuat,natiuum calorem auget, & canitiem arcet.

V. floru ocymi,caryophyllati,croci,Tedoariae, xylobalsami aut ligni aloes, caryophylloru,corti cuni citri j mali,galangar, maceris, laticis mos chatae, styracis calaminthae an .3 ij. β, .anisi,scobis eboris,thymi epithymian .5 j, capti urar,rnoschi,ambaris,margaritarum sple-didarum,ossis e corde cerui an. 3 si, foliorum auri & argenti an.9 g,facchari albicoctu plum. ELE CTT AR I v Μ diaspermatan renes & vrinae seminisque vias refrigerans ac leniens,ab omni humoris illuvie clementer expurgat. qua uor seminu frigidorum maiorum &minoru, seminis asparagi, pimpinelliae, ocimi &petroselini,granorum halicacabi an.3 ii,

cinamomi,maceris an.5 j. iacchari albi aqua althaeae soluti octu plum. ELEETA R i v M lumboru dolo res copescit, renum ac vcsicae arentilas exturbat, nephritico dolori & dysuriae succurrit, calculum sciatim conaminuit ac proterit. spicae nardi, atri giberis, Unamomi, mel'nopiperis, ςardamomi, caryophylloru, maceris

412쪽

LIBER VII.

an. 3 s, costi,glycyrrhias, peti, tragacanthar, chame- dryos,an .9 ij, seminis apij, ammios, asparagi, ocimi, urticae, citri j mali,i axifragi,pimpinellae, carui,dauci, feniculi, rusci, petroselini macedonici, bardanae &seseleos,asari an .5 j,

Lapidis spongiae, lapidis lyncis, lapidis cancri& lapidis iudaici an. 53 si, sanguinis hircini praeparati Z j β, fiat puluis,

sacchari albissi. aqua betonicae soluti decuplu. urgente autem doloris necessitate aut urina suppressa puluis purus datur ex passo cret leo aBq.

ad 3 j.

PLANTIUS.

Electari si diaspermat,n varie & ad plerosque affectus descriptum legimus, hoc tamen sub eodem nomine aptis sme compos tum videtur ad renum aestus,vrinae ardores Sccaeteros allectus qui titulo designantur. Ab electario quod lithontribon appellant, detracta sunt ea imprimis quae vix usquam syncera inueniri queunt, & alia quaedain adstringentia quae obsunt confrinsendo calculo & exturbandis aranulis. Adiecta vero sunt pleraque semina, & lapides nonnulli' singilis hircinus praeparatus, quibus certe omnibus eximia vis est& facultas ad calculos & ad symptomata orimnia eorum vitio genita. Si qua ea causa immoderatus sinius calor metuitur, alterius electari j diaspermatωn tempexatione leniri poterit.

ELECTARI vM diacalaminthes compositum potentec menstrua omnesque Vieri purgationcs

ν. pulueris et cetarii diacalaminthes simplicis

413쪽

mi an. 9 ij, sacchari albi aqua partheiiij soluti

duodecuplum.

PLANTI Us.

Electarium 8iacalaminthes compositum recte hispo stremo loco adiectum videtur, quod nullum extaret ad v- teri illuuiem expurgandam aptum.

DE ANTIDO T IS

rivo Tvs analeptica Vires omnes exolutas instaurat,cardialgiam,animi defectionem dc syncopen tollit, corpus sanguinis profusione aut quavis immodica vacuatione extenuatum resarcit,tabidis & consumptis succurrit: humectans nimirum nutriens & corroborans. - rosaru rubrarum,glycyrrhi Zae an. 5 ij. g v,

gummi arabici & tragacanthae an 5 ij. 9 ij, iantali albi & rubri an . 3 j.9 hsucci glycyrrhietae, amyli, seminum papaueris

albi,portulacae,lactucae & scriolae an.5 iij, quatiles seminum frigidorum maioru , seminis cydoniorum,seminis maluae, seminis bombacis seminis violarum, strobilorum, pistactorii recentium,amygdalarum dulcium, pulpae sebestenan.5 ij, caryophyllorum,spodij,cinamomi an. 3j. croci g V penidiorum 3 6. trita omnia excipiantur tri

plo syrupi violati.

414쪽

LIBER VII. iis

hil prorsiis immetandum visum est praeter simplicium o dinem quodq; pro granis berberis adiecta stat pistacia. ANTIDOTus diasatyri,n semen genitale auget, Venerem excitat, eamque ignauiorem & velut sopitam erigit: renum & spermaticorum vasorum imbecillitati auxilio est , & ad liberorum

Procreationem conscrt.

. radicis satyrii recentis ac solid ,radicis pastinacae satiuae, radicis cryngii,nucis indicae,stro-

bilorum, pistaciorum an j j s,

. caryophyllorum, etinetiberis,anisi, seminis erucae, ling uae auis qine semen est fraxini'an 3 v, cinamomi, caudarum scincortini,seminis bulbi an .s ij. si, i

mellis optimi expumati m. ih. Radices tunsa Coquuntur cx melle ac subigiitur,liis deinde nux indica, strobili & pistacia tus a similiter adiiciuntur: reliqua postremo exquisite trita.

Diasatyrisii tres quidem cὀmpositjones traduntur, sed quarum haec una vi essicacissima vice sit omnium.

ANTIDOTus e cocco baphico seu grano infectorio, quod hermes est Arabibus, cor exhilarat, maerorem sine occasione discutit, melancho liam domat eu maniam, spiritus vircsque cxolu

tas resarcit. Σ.succi malorum stagrantium, aqIae rosarum

an .m .ij. In quibus macera horis xxiiij.serici staminis crudi tb.j. modice bulliat de caeprimatur,in liquorc coquantur granorum infectoriorum j ij, decoctum iam rubes coletur,in quo dissolue sae-

415쪽

chari albi m'. g. Rursum coquantur ad mellis consistentiam,adiice sub finem ambret crud contusae 3 si, cumque liquefacta fuerit, insperge hos

pulveres.

ligni aloes crudi,cinamomi ansi vj,

lapidis cyanasi loti & praeparati 3 j H,

margaritarum non perforatarum 3 ij,

foliorum auri purissimi 3 j, moschi P j

- Antidotus e cocco baphico, consectio Athermes appellata, vix riuoPotest ex serico M tincto & ut appellantὶ k inesin coinparari,qudd id no sine galla, alumine & arrhenico, quod prorsus venenatum est,infici soleat. Multo igitur tutior atque praestantior est haec componςndi ratio.

AN Tavo Tvs e baccis lauri calore ac tenuitate status potcnter discutit,cquco atque cita iliaco dolori familiaris. foliorum rutae 5 X, ammios,cumini,nig Ilar,libystici seminis, ori- sani, carui,amygdalarum amararum, piperis longi, mentastri datici acori,baccarum lauri, castorii

imilis optimi exprimatim j. g. PHILO Niv M post se' menses datum ex opio

vehementes & acerbos dolores consopit, colicos, nephriticos,atque pleuriticos: somnum accorsi destillationem ustitatus simque lenit, sanguinis e creationem cohibet.

416쪽

LIBER VII.

pyrethri,etaphorbii, spicae nardi,myrrhe casto

pii cris albi, hyoscyami an. 5 XX, opii 3 X, mellis optimi expumati m. ij. limus do sis est 1

PLANTIUS.

Philonii hanc descriptionem Galeni aut horitate dcvsti comproba am caeteri et author praetulit, 'quod una satis sit ad vChementes cruciatus consopiendos. Et tamen Mesuem secutus, mrrrham & castorium addidit,quae neque Galenus improbat,ut tutior sit permistio, quandoquidem his peculiari; vis inest corrigendi opii. Si compositionis modus spectetur,hac opii pondus ei serὰ duplum est quod in Philoniti romano. Philonium maius quod romanum appellat, quoniam non nisi circiter dimidium habet opti,dupla dosi dari

potesta 3 ij ad 3 j.

ANT DOTus requies appellata sine opto summum febrium ardentium aestum restinguit, sitim lenit, deliria reprimit, somnum accetiit,& requie praestat. T . rosarum, violarum an . 3 iij, corticum radicis mandragorae, seminis hyoscyami albi S papaueris albi, seminis seriolae, lactucae, portulaca & psyllii, nucis moschatae, cinam omi

trium latitator tim, spodii, tragacanthae an. 9 ij. mellis optimi cxpumati triplum.

Antidotus requieς appellata minuq habet opij quam omne philoni j & optati genus, valide tamen Iefrigerat ex ali uin simplicium permistione . quia omnia fere frigida su 't. Eius mi et Usus vix tutus este possi propterea quod ο- pium no satis emendatur calidorum mistione. At vero si ea

417쪽

33s . METHODI Manet uni qcoinpostio sine opto comparetur, non parti certe conseret ad leniendos ardentium febrium aestus & deliria ti sitim&quaecunque symptomata ex febris seruore prodeunt. Caeterae philonii compositioneς exterminandae sunt, Vt minimum necessariae , quemadmodum & antidotus drolibanu & athanasia & muta aenea,& requies cum opto,& tryphera magna,& Esdrae magna a quouis authore sit,& aurea alexandrina. Eiusinodi enim compositiones quae optum habent, si ad dolorci sunt conarescendos,pro his satis fuerit descriptum philonium: sin vero des derantur vel ad principes partes corroborandas, vel ad arcendam veneni cuiusuis malignitatem & alios plerosque affectus, Ut tryphera inagna, Esdrae magna & aurea alexandrina, & athanasa, satis pro his fuerint theriace & mithridatium. Praerermittitur quoq; consectio anaordina, his quas dixi plane contraria. Nam tametsi ad multos celebretur affectus, calore tamen quo summo exuperat, parum tuta est quod piritus & hi mores promptc inflammet & febrem promptξ accersat.

sonem,paralysia,ventriculi cruditate,cachexiam

ct hydropem, ali6sque frigidos affectus,praeterea

aducrsus naustum venenum, & virulentarum bestiarum morsum pestilentem constitutionem

apprime Vtilis. .. .

a radicis gentianae, baccarum lauri, myrrhae, aristolhchiae rotundae an .j ij. laboriose trita omnia excipiantur m ij.mellis optimi cxpumati.

THERIACE Andromachi senioris, virulentarum bestiarum ictibus & cxitialibus venenis aduersatur,comitiales,attonitos,resolutos, cephalalgicos,asthmaticos, haemaptoicos, stomachicos, i ctcricos,hydropicos, nephriticos,colicos,arthriticos,melancholicos, lymphaticos, atque etiam clephanticos iuuaci. mestrua & mortu elum excludit or,cerebrum,hepar, stomachu dc corpus

418쪽

uniuersum mire corroborat, idque a pestilenti

contagione tu Ctur.

F. trochiscorum scylliticorum ἶ vi,

trochiscorum theriacorum, magmatis hedychroi, piperis longi,opii an 3 iii,

rosarum rubrarum, iridis illyricae aut florentinae, glycyrrhietae, seminis napi sylvestris,scordii, opobalsami, cinamomi,agarici an. 5 i.si, myrrhae, costi, croci,cassiae ligneae, nardi indicae,schoenathi, thuris masculi, piperis albi & ni- xi, dictamni, marrubij, rhei barbari, stoechadis, 1 minis petroselini maccdonidi, calamites, terebinthinae,etinetiberis, radicis pentaphylli an . 3 vi, polii motant,chamaepityos, styracis calamitae, mei, amomi,nardi cesticae, sigilli lemnit,phup6tici,chani dryos, solioru malabathri aut macis, chalcitidis tostae squae utiliter praetermitti potest ) radicis gentianae, anis, succi hypocistidis, carpobalsami, guin mi arabici splendidi, seminis feniculi,cardamomi minoris,scicleos,acatis,thlaspios, seminis hyperici,aminios an .5 λcastoria,aristolochiae longae situ tenuis, seminis datici, bituminis iudaici, opopanacis,centaurii minoris,galbani an. 5mellis optimi expuniati triplu, id est,m. xiiij. i iii,vini optimi odorati quantum satis fuerit dissolucia dis liquoribus & succis. Summa dosis est Bitii. aut sesquidrachmae. Nam 9 i. pulueris aut Bitii. compositionis continent opii granu unum.

Theriaces compositionein ab Andromacho seniore closiaco carmine traditam sequutus idcirco est, quod neque simplicium numerus neque pondus carmine facile mutari

419쪽

388 METHODI MEDENDI possit Hanc nonnulli postea alio & sortasse conuenientiore sinplicium ordine digestertit, quibus etiam abrotanum S. acorum adiecerunt,mutatis quoque quorundam simplici cium pondcribus, ut idcirco minus certa haberi debeat, st-que huic uni inscriptioni citra controuersiam insistendum. Quod de chalcitide, id est, vitriolo usto huic compositioninian admiscendo Valerii Cordi imitatione monet, id quidem in primis consentaneum videtur. Cum enim medicamentum id prς sertim ustum summὸ causticum sit,escharoticum & internis visceribus insensillimum, nihilque ad v, tum interiorem affectu in conserre proditum sit non est cur tanto incommodo & saporis insuauitate in hanc compositione ui admitti debeat. Si ut quibusdam videtur compostionem totam nigriorem reddit, non debet in unam coloris gratiam sapore & viribus tantopere corpori incommodare. Eo iiibtracto compositio tota utilior, minus acris &calida,iu ibauior euadet.

MITHRID AT IvM theriacae Vires proxime ae-

anulatur,& ad eos de usurpatur affectus , usu quide faciliore & minore acrimonia caloris. Ex An-cro inachi dc scriptione quae Galeno aliisque vetustioribus mcdicis probatur. . myrrhae,nardi indicς an . S i Θ s, croci, cinamomi,scordit,ain Zibciis an .5 vis. s,

opii 3 iiii, g XXV,

styracis,fere os,abrotoni, libanoti dii, an. 5 v,

castorii 3 vi S s,

polii, costi piperis longi, seminis datici, schc nant hi, galbani,terebinthinae an .3 vi g,

piperis albi 3 v. 9 i,

petroselini seminis,nardi collidae, seminis seniculi, folii indi aut maceris,gentianae, rosarum siccarum,naei athamantici an .5 cassia ligneae 3 v. si, thuris A vi. 9 is succi

420쪽

succi hypocisti dis 5 vi. g xv,

acori aut calami aromat ici, plui pontici, sagapeni, fructus balsami, hyperici,iridis,acatiae, gummi,cardamonia,pclicini, id est,nigcllae an. 5 ii, terrae lenistae, lumboru scinci, cyphcos, op panacis an. 5 Vi, i

opobalsami, aristolochiae rotamdae, marrubii

mellis optimi expuniati m. vii. g.

PLANTI Us.

Mithridatis antidoti compositiones quatuor extant Variae quidem & admodum diminiles, una omniumque malima Nicolai est MyrepsiaNicolao Praeposito destrista de ab omnibus ubique pharmacopoeis vitirpata, quam Omnes quotidie experiuntur magna vi pollcre aduertiis febres malignas & pestilentes, venenum, vomitione ,cruditates,licterias alibique plurimos ast eius. E. aquaecunque primu authorem aut inuentorem habuerit, longo lateque in uulg tatandem est. Altera est Democratis vetusti Grsci aut holis ab Avicenna quoque usurpata & in Nicolai Praepositi medicamentarium librum relata : quae ut compositione, ita & usu superiore facilior nec viribus in serior est deprehesa, sed sane ad malignos & contagiosos affectus multo praestantior. Tertia ab Andromacho descripta, deinde & quarta quam Galenus, Aetius aliique Graeci ex Antipatro & Gleophanto vetustioribus medicis deprompierunt. Posteriores hae duae non admodum dissimiles videntur: nam ex iisdem fere simplicibus ordine licet transpositis hae constant, quorum po-dera paucis suibusdam obolis euariat: ut idcirco hae videantur in eos em usus coaptandς At nihilominus quoniam postreina haec paulo locupletior est,ex duobus & quinquaginta simplicibus componia.& Galeni diligentia iudicioq; reformata,atque comprobata, tanquam omnium praestantissima & ad eos qui duni sunt affectus efficacissima cense- .ri debet. Hauc igitur unam a medicis omnibus usurpadam