장음표시 사용
1쪽
2쪽
nis,libri septem. PRAEFATIO IN LIBRUM
P R i M V M. Datura legibiu esse medicinae leges con
NivERs A illa mundi natura omnia co- Vniuersattinens atque per singula meabilis, ut So- lis & Lunae reliquor inique syderum cur sus & conuersiones, te in pol unaque Vices & tempestatum commutationeς atque Oceani aestus reciprocation Esque moderatur : ita & hanc Ierum immensitatem ordine certo & constantia regit immutabili. Nec vero tam sapienter & uniueis a gubernare & singula fouere pollet, nisi diui ita quadam mente architectatrice & conueritatrice' teretur : quae consilio&recta ratione omnia prudenter administret & prouidenter tutetur. H. aec autem ipsius ratio,lex est naturae, sit inma quippe vis insita in natura, qua administrantur omnia atque existunt &conseruantur singula : ceu imperium quoddam cui cuncta pareant di sine qlio nec rerum natura nec mundus ipse colis est. At-
3쪽
que haec quidem lex una cum insido nata,E summa est mete Deiq. numine profecta.Nam,ut inquit Plato quu Deorum sator mundum naturamq, conderet, huic simul leges fatales indixit Iam vero quicquid aut animantium aut stiri pium aut metallorii genere continetur, inferiore hac mu-di regione comprehensum id peculiari quoq. quadam na- tura quae sua est rei cuiusq. constat,quae quod genuit, tuetur & regit .Haec rursum peculiaris cuius'. natura, propria lege eaque stabili Sc rata ducitur, qua actiones omneS perficit illaque tota est obediens& subiecta uniuers; naturae, eiusque propria lex summet legi, ut omnia una quasi cossensione & compathia iustis supremae legis obtemperent. Ita l. quicquid habet naturae imperium,id perpetua costantia rectaque ratione & couenienti lege sustinetur. Haec s ad nostram medicamque contemplationem reseremus quicquid1.L. A in homine praeter cognitionc &voluntatis arbitrium inest, ham a in Omne administratur naturae legibus. Ad huix aute si ini--ifationi litudinem efficium simulachrum quoddam est medicina, quae naturae lege semper intuens in eamq; defixa ad ipsius imitatione, studiu & opus omne disigat, ut homini firmam
nimεque morbiu obnoxiam valetudinem conteruet &tueatur, lapsam vero et affectam erigat & in integrum restituat,vitamque ipsam saluam& incolumem quam potest . fieri longissime producat. Illa quidem nata aut potius aeterna,haec vero Ἐcripta naturae lex est : illa archempus & primarium exemplar, haec solida & expressa quaedam est eius effigies .Has nulla vis humana, nulla regionum locorsim vemutatio,nulla temporum decursio peruertit, sed inuiolatae, stabiles &omni seculorum aeterni late immutabiles &perpetuae manent.His vel inuiti quia mors omnibus com-1nimis colla submittunt,qui omni u gentium populos sibi
subiicere & legibus abstringere cotendunt. H.s imperato re; sirin mi P rcges parent,aut certe non impunὰ retragantur. Hae legum omnium praestantissimae omnium gentium peraeque comi nunes prorsus necessariae & immutabiles. Quum igitur sit tanta earum necessitas,tanta praestantia, nitendum omnino ut integrae, purae & castae hauriantur Esaluberrimis & purissimis naturae sontibus non cae quidem aristae & rigidae sed blandae ac mites, quae morbis grauiteras ictos erigant, recreent ia reficiant: eos vero qui carum
4쪽
ope medicinam sint sactini, magna dignitatis commenda
tione apud omnes extollant, fiantque tandem suasori honorificae,morigero & obicia peranti frugi sero tam denique humano generi salutares. Medici os Pium,er quae rartist in Aintia. C A P. I. MEDici munus atq; ossicium est curare apposite agsanandum. Non enim semper aegrotum crimati restituit. Apposuὰ autem curat qui cito, tuto & iucunde remedia consert. Medicus porro remedia consert, non solum ut naturae minister, sed interdit ut adiutor, interdum etiam ut opifex primarius. Est enim in plerisque ars natura praestantior: ut quae non solum naturam imitatur, sed & modo adiuuat, modo etiam superat, ac saepe meden o plus quam
natura gerit. Etenim humanae vitae moderat Iix natura,cia' Plu/mων-cta quam optime potest administrat, idq; asti duc molitur, Gindictis
ut corpuς in extremam Vlque vitae periodum integra, aut η quam saltem ortu accepit, sanitate conseruet: &si qua id in p forte extriniectis iniuria lacessitur eam pro viribus propul- ' 'set. Qui cunque autem vel tuenda sanitate vel morbis pro-
figand s rectu illa gerit, imitatur consilioq; dirig t medicina, Unam sanitatem scopum agendorum sibi proponens. Nonnunqua & morbi pervicacia impeditae vel imbecillit te laboranti naturae, a liutrix medicina fert opem,& ma- . a inchoataque munera explet ac perficit, diuturn 6sque morbos plerumque breuiores facit. Quinetiam naturam interdum ea superat. Siquidem luxatos artus reponit, Vulnerisque disiuncta labra adducit.& in aliis non paucis prPeipuam curationis partem adiri in istiat, quam minimc natura asgredi potest. Quotissim qu so costituta haec esset tot tantii l, maiorum vigiliis, nisi maius quiddam & excellentius quam natura praestaret Z Vt fabrica in auro, quae naturalis est materia, opera magnifica & eximia insculpit superiora naturae vir:bus , & architectura ex lignis & lapidibus ades templaq; extruit quc architectari natura pia squa posest:lic & medicina non ulla maiora,interdia & praeliantiora serit, quam natura queat em cerc. Nimirum quod natura instinctu solo, Dedicina vero rerum ducatur cognitione ac intelligentia. Quum igitur omnium quae mundus habet
5쪽
'messicina perspeAaς vires teneat, internoscatque salutaria a pestiferis, haec quide longe praeuidet & Aeclinat, illa consectatur & inquirit, Sc ita tein pestiue adhibet, ut sui; viribuet exitialec alioqui morbos leniat faciat l. salutares, quos
sola natura nunquam evicerit. Iam vero medicinς scopus: sanitas est. Hanc violatam restituit sanatio, quae modo natura ac sponte, modo arte fit. Leuiores morbos sola nati raplerumque sanat idque per se nullo ortis subsidio: grauiores saepius arte indigent, quos non ipsa per se , sed adhibita
curatione sanat: nam quae arte fit sanatio non nisi curatio ne perficitur. Est autem curatio , recta atque conuenies remediorum usurpatio. Remedia dicimus quaecunque corporis affectum praeter naturam depellular. Horum autem recta & conueniens est usurpatio, quum idonea quantitate& modo ration Eque congrua adhibentur, atque in his ex ratio omnis consistit. Tria igitur sunt quibus ars tota medendi consti zuitur: remedii genus, quantita; & utendi ratio: quae hoc libro accuratὸ peri qui consilium est. Remedi genus ut planius cognosci percipique possit, discernendum
unumne an multa ei se oporteat. Si via sit,simplis ne an compositum: si multa, simul ne omnia,an sigillatim.& quo quς-que ordine afferenda sint. Atq. haec recta censenda est methodii . Quantitas rectθ des gnabitur si constet quam validum remedium, quo gradu recelsus a mediocri, quo po i-dere, lioties & quandiu exhibendum sit. Vtendi ratio explicat per quae loca abigendus morbus est, cui sedi adbibenda remedia, qua forma, quo morbi tepore, quave hora.
Haec igitur omnia nosse oportet, ut conuenien sat remediorum usurpatio. Quum enim remedium conuenienti de quantitate & ratione ad Libetur arte curatio succedit. De remedi j i urentione. C A P. I r.
MOR sus omnis contrariis prostigandus: contraria enim sunt morborum remedia. Remedium est quod.
morbum d pellit: quicquid autem morbum depellit, id illi
vim inseri quoi vim infert contrarium est: omni ratione igitur remedium morbo cotrari si esse necesse est, omneln-que morbi depulsionem atque curationem contrariis per-nci.Contraria multifariam dicuntur. Qiue non in qualitate
6쪽
. te solum, Verumetiam in quantitate, in numero, situ, in figura in omni deniq; genere plurimum distant, ut calidum& frigidum,humidum & siccum,duru de molle, crassum &tenue,atque etiam magnum & paruum , multu 3c paucum, altum & depressum contraria sunt,quae proprie nuncupantur aduersa. Alia contraria sunt quae priuantia appellantur, ut plenum & inane,integrum & corruptum, continuum ocsolutum.ON aecunque autem remedia contraria morbos remouere dc valetudinem restituere possunt, in haec tria genera retulerunt medicorum celeberrimi, quae sunt medi- .camentum,chirurgia,diaria. Thirurgiam in aliud tractandi tempus reiecimus, medicamentorum alimentorumq; vires , hic tradituri. Quae morbis aduersa dicuntur, non in medio- ἡ ωκῆ scritate quadam consistunt, sed ab hac in oppositum diuertunt.Quod enim mediocre est in medio extremorum pos- parto me' tum, nunquam ad mediocritatem id traducet, quod vel ex- dicinae, tremum iam est, vel in extremum devergit. Nain quum illa ' i vel permistione vel contactu cogrediuntur, mutua actione sese obtundunt, suasque vires remittunt,ac neutru Omnino seu mινιοι in alterius naturam,sed in inc dium quiddam facessit. Itaq; detestant. quod frigidum est, non temperatis , sed calidis duntaxat iutem periein reuocatur : quemadmodum quod tortuosumes,nisi in aduersum crebro retorqueatur, recita vix euadet. Hoc autem in priuantibus multo cui dentius existit, intexquae quoniam medium nihil intercedit, non nisi contraitis curatione perficiunt. Rata igitur constansque manet curadilex per contraria.Arbitrantur plerique, medendi summam in . b., lcgem euerti, dum morbos quosdam audiunt remediis de- quos
pelli similibus. At eiusmodi omnia morbo lic t si milia sint, μ'
eius tamen causa: primum ac per se aduersantur , morbo autem ex accidenti: huncque collunt non per se,sed sublata eius causa. Sic rheumbarbari in quamuis calidum febrem soluit, dum ipsius materiam expurgat. Et lassitudinem ex-ςicitatio lena, quod humorem Per musculos effusum di cutiat. Vt vomitionem sedav vomiaio, quae proritantem humorem excutiat. Et dys niςria D purgatio leuat, noxia. materia eius efficiente cati a detrai a . Ad eundem propemodum frigida: larga perfusio conuulsionem lut est apuarsippocratVm: soluere Putatur. Caeterum non ciusmodi re- Ath. V. Media hic scrutam N , sed Quae primum per se affcctu i lib.i.'
7쪽
s METHODI MEDENDI summoueant. Sunt autem eiusmodi omnia curando asse-ctui vere contraria. Itaque quum suum cuique morbo co-trarium sit remedium, eadfiinque sit contrariorum domina,quot certe morborum , tot & remediorum genera sunt constituend3. Vt igitur alias unicus morbus est isque aut simplex aut compositus: alias multi existunt modo impliciti, modo disiuncti: ita sanὸ & remediu aut viiii est idque vel simplex vel compositum,aut multa existunt vel distincta vel implicita. Haec lumina remediorum genera ex uno simplicique fluxerui.Nam ut unu multi ,ita simplex composito prius existit. Quocirca ut ea recte constituatur, simplicia enumeranda sunt,&in primis inuestigandi colligendii iue simplices omnes assectus praeter natura, quicunque Vel in corpore vel in humoribus aliisve contentis stib si sitit. Partis simi Partis quidem similaris vitia & simplices assectus contratari m . . naturam sunt . intemperies calida aut frigida, humida aut sicca. Ad haec substantiae laxitas & mollitudo : deinde cor-
ruptio atque putredo. Eadem vitia in humoribus quoque atque in caetcris contentis insunt, maximὰ vero inteperics& corruptio. Praeter haec quoque immodica exuperantia, qualis in plet hora,tui bulenta agitatio atque defluxio,crasse sities atq; tenuitas, durities & mollitieς, lentor sieu tenacietas & acrimonia. Haec enim quoties a naturae modo longius absunt, vitiosa & praeter naturam cenieri debent. Instrumentorum vero vitia, quae quidem medicamentis emendari postulat, numerari solent: meatuum leuitas & asperitas angustia seu coarctatio, & amplitudo seu dilatatio,
densitas & raritas,occlusio & apertio. Nam caetera quae vel in figura vel in numero vel in mapnitud: ne fieri tradiatur, aut ex enumeratis humorti vitiis obtigerunt, aut certe chirurgiam expostulant, quemadmodum & continui solutio affectus partis utriusque communis. Quare non alijsimplices primi assectus praeter naturam consistunt in nobis, quorum sit per medicamentum curatio. Iam vero si his aduersas medicamelorum viros perscrutemur, ita quidem in medendi arte omnia inter se collata e regione respodere videbuntur, ut quot astectus contra naturam sinplices,
totidem existant & medicamentorti facultates, parque sit affectuum atque remediorum numerus Quod di alia diui- dedi ratione certius aliquando demonstrabitur. Itaque in
8쪽
LIBER P. bremperiei calidae contrauenit & opponitur medicam Etum refrigera n q,frigidae calfaciens, humida exiccans, siccae hu-
incelans. Humorum exagitationi sedans & reprimens: desii ioni tum inhibens tum repellens. Exuperantiae aduer- . satur vacuans per VOmitum , aluum, uterum , per urinas 3 si id ore; & quod per nare; aut parte aliam attrahit: & quod per cutem resoluit digeritque: crassii ei vi, Hrguomc.ν atte
ruptioni quod hanc inhibet alexiteritim & alexi phaima cum pii tredini concoquens, suppurans & expurgans: quibuς contraria sunt venenatum & corrumpens mepticum. Meatuum laeuitati repuguat τρια exasperans, asperitati Iruigan Augustia: dilatans,dilatationi coangu stans seu adstringens: densitati α--τινων rarefaciens : rari-inti πυκ-ωτι , densans : occlusioni aperiens: apertioni σαιακυκόν occludens. Continui solii ioni S g-gbi inans & sarcoticum & epulo licum : hic autem contra- .a sunt exulcerans, Uxedens, causti cima & escharoticum.
Omnes igitur simplices tum assectis praeter naturam tum medicamentorum fictiliate; si inarim percens ille videor. Hac gen cratis est remediorum pro affectuum varietate inueniendorum latio atq; in ii cario summa. Qua medicamentorum omnium tam siti pli inni quam compositorum vires peti dcbent. Simplicis a Iesi,s ex δει riatio. C A P. III.
SIMPLvx assumi , simplici remedio. compositus composito propellendiis.Qualis enim morbi talis est sc comtrari j remedi j eonditio. Vt enim a semis altu simplex est,
alius compositus vel ina plicitus ita contrarium remedium
sitas simplex alias compositum aut ex varii, implicitum sit oporter. Itaque simplicis asti eius simplici mima est pei contrarium curatio. Cui peripedi a cognitaque si mo ibi irat,ira facile sit nulla ae huc arte, sed communi quadam animi notione contrarium ipsi curando remediu opponete . Nam
9쪽
si vel corpus vel humor aliud ve contentum calidius euast, . cuius efficiens causa elle deserit , solis refrigerantibus ad mediocre temperatumque remi prabit: si vero frigidius, solis calfacientibus, si humidius siccantibus,si siccius humectantibu : s quid denique humoris copia turget vacuanti- bus,si quidem in nitum est,repletibus. Eademq; ratione in
caeteris, omnem exuperantiam contraria depellit exuperantia. At vero inter simplices illas & primas caeterarum quasi effectrices , quae calida est intemperies pari tempore atque frigida discutitur. Licet enim calcais quam frigoris maior sit efiicacitas, illi tamen patientis corporis repugnatia magis obsistit: ageti frigori ut mimis efficaci, ita & repugnantia iminor occurrit, quo sit ut pari illa tempore suas e cientias exerceant effectusque compleant. At nihilominus tu- Cui iuria tior est ac mitior calidorum quam frigidorum usus. Nair oμxii ' si frigida dum calorem praeter naturam expugnare conten I. .- ' dunt , Insito rariter negotium facessunt: calida vero dum sis tui . st'gyis propulsant,insitum pariter calorem exuscitant atque uent. Sed & insitus corpori calor aduentitio quasi auxiliarius opitulatur, ut facilius ac mitiuς exicrnum frigus excludat. Itaque frigida intemperies tutius ac mitius quam calida tollitur. Id vero de recente ac leui audi edum. Nam in- ueterata atque cosummata frigida intemperies agrius multo quam calida cedit remediis , quemadmodum extrema
senectius insito calore destituta ac morti iam proxima, mi nus medicabilis est quam hectica febris. Sicca quoque intemperies tardius omnino ac dissici Itu; eximitur quam humida. Si obscurior morbi species nondum tibi penitus co si ita perspectaque est, huic ne properes remedia adhibere:.
Luanis cu 1ed rem totam riaturae committito. Natura enim proba Iarati 'ε na tione viuedi adiuta Sc innixa, aut morbum profligabit, aut - , . . patefacist & foras proferet. Incerta quippe medicatio & i
tm,, rita , non dispendio decernitur. Si quid sorte experiri cogeris, leue id esto, ne fiat in re ancipiti iactura grauis. Haec quidem de affectu simplici ac solitario, cui nec causa nec graue ullum symptonia assistit. Nunc de affectu que
sua adhuc causa seu et ac continet. De methodica oe legitima curatione. C A e. IIII.
CAvs A omnis prius quam affectus methodo e .
10쪽
ciridi & summoucri debet. Causia cnim persistente affectus ilianet, nec penitus euelli potest. Quod ii adnitari , quantum huius demes, tantundem assidua & continetic causa nunquam enim naturalis quum sit, Ociosa maneti proseret: atque licet affectu; interdum leuior euadat. minimc tamen eius succedit persecta curatio. Quum recens affectus nulla adhuc firma stabilique constitutione inhaerescit, totus quidem sublata causa plerumque disperditur: at quum pars quaedam eius genita iam est, pars quasi ortu nouo co-tinenter additur. tum causae sublatio affectum non e ximit. Quocirca causa pri num genitus dein affectus summouen- duc ita enim radicitus extirpabitur, nihil ut deinceps civ repullulet. Ergo & quum longior quaedam continuatio seriesque causarem existit, in qua alia ex alia nasci & existere,& omnes inter se aptae connexaeque videbutur, suo quaeque ordine demenda erit, ab ea curationis ducto exordio, quae ortii prima, inuestigatione vero postrema fuerit inueneta. Ab hac sensim ordinatimque ad caeteras, postremoque ad morbum progrestus set .suo cuique obiecto contrario. Haec non iam simplex, sed methodica curatio est, quae non solis remedii , sed via utendique ratione coinpletur. Hac v- 'rautia maximὰ herbariis atque pharmacopoeis, quibus etiam i 'cognita est remediorum materia, medidus est praestantior. , Esto exempli causa, impuri eiusque calidioris alimenti usu pharma. . longo & immodico chylus acrior sectus, qui dein necessi- puro praepartate M lirrius penuria raptus in iecur bile multam vitios di que humores proserat, quorum postea sit in ventu sacili corruptio ac putredo, quam proxim. subris sequatur sui; comitata sumpto malis. Constat sanὰ neque subrem neque eius sympto inata sedari posse nisi vacuata putredine. Hanc vero sistra purgari nisi quae hanc gignit humorum collu- uiec emendetur: hanc emendari non polle quandiu chylus. impurus e ventriculo assiliet & impuriuς calidi sis'; attinen una suppeditabitur. Ita lue nisi urgentius quidpiain interpellet, primum prohibenda sunt cuidcntes causae quaecunque impurum cnylum ingenerant, mox expurganda impu--ra omnis colluuies quae putredinis est materia, ac demum quae his ex causis orta est humorum putredo vacuanda : ad
postreinum si quid calori; alieni vel in tui moribus vel in i- . psis partibus derelictum sit,extinguendum. Quendam rur-