Curtii Sprengel Institutiones medicae

171쪽

tio facile restituitur. Ilaque Galeni praecepto potius obtemperandum: Salius est abstinere, ne vis vitas solvatur quam sanguinem mittere, etiamsi sanguis abundet. Comm. I. D H R. de icti cut Jpletius est, penum minorem sanguini parando Pra

here , exercitatione autem corporis Consumtionem

generati sanguini promovere, quam vires sanguius missio debilitare. 254.

Nihilominus Iethorae ea ratio, quam Commo tam diximus, quaque irruente sanguine in partes nobiliores, hae obruuntur, ut funCtione Pervertantiar a supprimantur, verissime et urgentissime indicat venae sectionem Quod ut rite intelligatur necessitasque Venae- sectionis luculente pateat, dispositio et Caussae praegressae ante omnia Considerandae sunt. Si quis enim vegeta aetate floret, cibis valentioribus nutritus, bonaque digestione conspicuus est, iam vero ex aesta

insolito aut frigore in inflammationem incidit, aut si apoplexi e suppress fluxu menstruo in mulierenascitur, αἱμοφοβος esto, qui sanguinem non detraxerit. Maxime vero popuIarium morborum Ingenium lucem foenerare valet. Vernum tenipus, inflammatoria constitiitio poscunt venaesectionem, Dis gravio-xa repugnent. Id vero popularium morborum ingenium Cum rὶουae febris ingrufi , saepius statim haud innotescat, necessarium et interdum experimentum in sanguinis missione cautis lime instituendum. g. b.

255. At ver accidit nonnunquam caussas datere: unde, quae nec unquam negligenda sunt, symptu-

172쪽

mata in censum venilint. Solent pulsum plenum fortemque ut indicans sanguinis mittendi praedicare: non desunt etiam , qui eo usque sanguinem detrahendum esse praecipiant, donec pulsuum haec indo-Ies semet remiserit. Quod praeceptum quamvis ex toto taxandum sit, si modo reliqua respondendi nequaquam tamen Curali liae ad pulsuum eam indosem finienda est. Non raro enim pulsus mollissimi sunt in vera pulmonum inflammatione, Path. IPHC. q. 259. in poplexia, Hae sanguinis missionem etiam atque etiam poscit, pulsus intermittentes sunt. ib. g. 436. Cognitis rite caussa et morbi indole, Curandi ratio neutiquam deserenda est ob pulsum oppressum contingit enim saepius in altum denique extolli, Postquam sanguini debita copia evacuata fuerit. 256. Sanguinis e vena missi indoles ac procIivitas in secessum particularum propiorum habetur indicans repetendae lauia curationis. Quo densior enim est crusta phlogistica , eo magis urgere dicitu venae sectio. Quod quamvi generatim negare haud audeamus, ex iis tamen, quae de fortuitis caussis crustae phlogisticae monuimUS Path. geri. . O.), essicitur, tantum abesse, ut in hac sanguinis missi indole acquiescere possimus, ut potius et sine ea sanguinem mittere et , si quando post nimio corporis motus orta fuerit ruIta Phlogistica, cavere a repetitione eius debeamuS. 257.

Ut quae generatim dicta sunt, singulatim iI- histrentia , ins Iaramasi primum indicat sanguinis

missionem, si vere activa fuerit, si febre comitata,

si organa xi talia occupat, si reCen orta, Nondum

proclivis est in successiones, si corpus robustum a.

173쪽

Ie habet et e suppressis cursibus sanguinis orla est, si popularis morbi ingenium activara eam signat. Pulsu minus 1 dendum, Piam symptomatum gravi lati doloribus in pneumonia atrocibus, spiritus difficultati, anxietati et pectoris ppressioni. Saepe in morbi ipsius augmento , si pulsus etiam exiles sunt et contracti, si facies pallet, membra frigescunt, aegerque summam queritur debilitatem , repetiti ve-

araefectionibus salus recuperatur , dummodo Com- Pertum habeamus, inflammationem vere esse aCtivam et popuIarem Constitutionem nequaquam esse adversam. Animi defectiones per se deterrere nequeunt, cum saepius ex obrutis partibus nobilioribus originem ducant. Qui sedentes sanguinis cussionem abS-que animi deliqui haud patiuntur , dum Cubant, multo maiorem sanguinis copiam animos fundunt. Nec nimis anxie Caussis inhaerendum, si gravitas symptomatum ac periculum pluris habenda sunt. Si quis enim , vino lustris lite confectus hepatis inflammatione corripitur, summa inflammationis vehementia febrisque continuae atrocia Omnino nos cogit ad venaefectionem, quamvis caussae Praegressae vires

vitales potius infregerint. Qui frigus debilitantibus

adnumerant Caussis , reiicient forte venaesectionem in magnis frigoris Conclamati noxi , uti tamen prodesse meminimus. Nec temporis morbi nimis curiosa ratio habenda est. Genecatim quidem monitum Valet , quo praecocius in inflammationibus sanguis mittatur, eo meliorem praestare essectum; sed ab Ionua esset, intra dierum aliquot limites Constringere han Curationem, Crim Repe et in progPessi inflammationis symptomata omnia Paesto sint, quae sanguinis missionem indicant. Solent qitidem inflammationes heiamalicae originis ac catarrhalis alienas putare a sanguinis missio-

174쪽

ne nec repugnamuS , si Vere passivae sunt. Alta me vidimus in catarrho epidemico, qui ex oriente 1782, 178 et 1805 per totam fere Europam grassabatur, Path. Pec. g. 58. pulmonum inflammationes nonnisi venaesectione posse Cotynpesci. Idem valet et de rheumaticis inflammationihus, quae interdum hactenus ardente et Coo sinua febre stipantur, ut sanguinis mictio fere unicum sit auxilium. Nec dissuadeant medico hanc curationem symplomata sorte biliosa, quae ad inflammationem, praecipue pulm0num Ccedere solent. Path. Pec. q. 24o. Ea enim , a violentia inflammationis natat minuuntur et evanescunt, si sanguinis impetus

arcetur.

258. Haudquaquam opus est, vera ubique adsit inflammatio , dummodo impetus sanguinis functionestnecessarias supprimat et periculum minetur. In typho ipso epidemico et Contagioso, quamvis initio larva inflammatoriae febris indutus observetur, ubi anCep8, im magnoPere noxia est vena

sectio, obveniunt tamen casus, ubi propter habitum aegri summeplethoricum, impetum sanguinis versus enceptiabim periculosum necessaria est haec Curatio. Ita omnino fuit in eo typho, quem post clades Gallorum teterrimas in Bussi et Germania 315 per totam Germaniam observavimuS. Nec febres putridae omnino alienae sunt ab hac curatione, Cum itiitio saepe ardentes sint et inflammatoriis simillimae Path. Pec. p. 99. Itaque et

protinus in initio utilistimam esse venaesectionem Iachsonius ora the eLers a Iamaica, P. 23. et Pringlius in febre castrensi, dummodo robustus fuerit aeger et initium febris inflammatoriae simile,

diSe . of the ari , p. 27o. observarunt. Nec in

175쪽

peIte ipsa laxanda est venaesectio , dummodo sanquis in nobilia loca irritens periculum minetur. Sic Runselius neque bubonum, neque aliorum forte exanthematum eruptionem adversam esse huic curationi statuit Metuisse se reser initio a pulsus remissione et debilitate mox post venam sectam periculosa sympto mata', sed postea invenit, hanc pulsus debilitatem

necessario coli aerere Cum ipso morbo , neque prae

cocius accidere, si vena secetur, quam si haec omittatur curatio. Non der os, Om. I. p. Ti. Febres intermittente interdum, si verno tempore et lavente epidemica Constitutione subcontinuae fiunt, impetu sanguinis Caput aut pectus vehementor obruente, aut si ex haemorrhoidibus menstruoque fluxu suppressiIS Ori inem ducunt , nonnisi sanguinis missione ad sanitatem perducuntur. Stoli M. med et O . . P. 495OIta et in exanthematicis febribus lania interdum

est sanguinis nobilia organa Obruerili vehementia, ut, ni colitheatur, non solum exanthematum eruptio et perfectio impediatur, sed sunminum etiam periculum nascatur. Carlatinae autem Curatio multo tutiost nostris est emporibus, ex quo hanc medelae alionem simul cum antiphlogisticis remediis apte adhibere didicimus. Et in ipso secundario morbo, leucophlegmatia calida , Praesidio est venaesectio, Cum a partibus Inobilibus capitales avertat inflammationes. 259. Sanguinis profluvia indicant maeseCtionem, si vel ex orgasmo universali orta partes vitales infestant , vel a suppressi aliis oria inem ducunt. Sic in haemoplysi sanguinem mittere pus est, si homines ea laborant aetate florente8, sanguinis abundantiam alioquin iam perpelli si e vulnere aut percussione thoracis sanguinis profluvium ortum est: si -

176쪽

terceptus est fluxus haemorrhoidalis aut sanguinis menstrui cursus. Ipsa metrorrhagia postulat nonnunquam sanguim. missionem in feminis robustis, quae iampridem sanguinis abundantia laborarunt.

In dysenseria populari proficuum imo exped1tissimum interdum praesidium peti e sanguinis mis-

Iione patet vernales epidemias Consideraveris. Hae enim utique in nilammationem pronae, pauCassanguinis meri deiectiones adferunt summos vero dolores tensionem abdominis dolentissimam, itim exstingui nesciam, aliaque eiusmodi symptoniata, quae ni inflammationi praesentiam, magnam tamen proclivitatem ad eam ciem notant. Path LyeC. . i5. Puerperae, in lociatorum interceptione, sin eumdem morbum incidunt, ne averti exitium, nisi sanguinς audacter misso, potest.

De morbis nervosis per sanguinis missionem curandis magna est Contentio Magnopere fallacem arbitror indicantium vulgarium catervam, quae in poplexia ex abitu petuntur. Namque, qui faciem venasque sanguine turgente solummodo crederent sumcere, ut sanguis mittatur, nesciis se videntur, cum eodem externarum partium turgore posse Vel serosam ventriculorum cerebri Colluviem Vel verum vasorum coulapsum una adesse Contra Vero, Cum inundatione

encephali cruenta interdum pallorem faciei iungi. Path. yec p. 438 491. Itaque potius ad caussas praegressas, ad diathesin aegri et aetatem respiciendum est, si tuto an administrare Curationem cupiveris. Aetate enim Confecto plerumque sanguinis ipsius colluvie poplecticos fieri, ideoque sanguinem inittendum esse, praesertim si ante e naribus stillavexit, compertum habemus.

177쪽

262.

Quamvis morbi pastici utplurimum sanguine

defracto exasperentur, in variis tamen capitalis instat impetus sanguinis in organa vitae praeposita, quem avertere vena secta a est. In tetano, si

,,plurima fuerit in venis plenitudo phlebotomiam ad Jhibebat Asclepiades in ipsa vehementiae summitate. Cael Aur acus lib. . . . Adsentitur Hillarius, cum inflammat cinis metu saepius adsit. Iti an h. Non Barba loeS, p. 282. 235. Epilepsiam methodici sanguinis mi Tione temere adhibita curare satagebant: Cael. Aur chrori lib. I. . . et ipse cautissimus Aretaeus, propter graVissimum sanguinis impetum in caput, vena secandas esse iubet: pcohibens tamen, ne ad animi deliquium usque sanguis mittatur: προκλησις ἀρπου ποίΘεος λειτοῦ Θυμάη Aret cur chron. lim. I. C. 4.λ ostri Utigii temporibus iugularium venarum sectio in morbi comitialis insultibus perniciosis sabitari existimatur. Quinetiam melancholi etiamsi in aula sanguinis missione ita exasperatam Vidimus, ut in maniam capitalem abiret, haud penitus tamen huic curationi repugnat. Siquidem nascitur saepius e Iochiis haemorrhoidibus, Henstrii sanguine suppre sis natura ipsi medetur haemorrhoidum Cursu, varicibus ruptis alii8que sanguinis fiaxibus. Hinc pristinis itide temporibu et Cui . hi ori lib. I. c. 6. , si e similibus caum natu fuerit morbus, venam audacter secare mediC Consuerunt.

quod nervorum tunica inflammata deprehendimus.

path. pec. q. 555. Nec sine exemplo antiquitatis

178쪽

anceps haec est Curatio, cum iam Eudemus eam administraverit. Cael. Aur. Cist. lim. 5. c. 6. Obpudsum fortissimum Hartieyus iam intra paucos diescentum e viginti uncias sanguinis detraxit, sine omni alio remedio , nisi balneis frigidis adhibitis, quo facto aeger perfecte convaluit , etiamsi iam pathognomica Acisni Tent morbi symptomata. Le k8 sAuset aia Philos. TC SaCf. LOL 2. p. 265. Ad lipo- thymiam usque Petersius sanguinem detraxit, additis remediis antiphlogisticis sit, et οἶ. 3. P. 187. Tiltonii Medie. Comiment. Non Edr/ὶb. Ol. 6. P. 448.), Hillarii Hrankh. ora Lari, ad p. 318. 24.), Nugenti Vers. liber die V ei cheu, p. o.), Bartonii med

riorum experientia salubris effectus huius curationis in tam capitali morbo confirmatur. 265.

Num in phthisi pulmonali sanguinem detrahere expediat, deliberatione indiget. Namque, quamdiu

norida in dolores sunt acuti, febris subcontinua, habitus lethoriCUS Cum maxime intercepti sunt sanguinis fluxus, saluberrimiana It hoc praesidium, quo saepe avertere ulcerationis initium possumus In progressu vero morbi, Volumine sanguinis panso et lethora spuria orsa fallitur saepius medicus, detractoque sanguine vires infirmat. Tandem et in hydropibus prodest venam secare, si venarum turgor compresserit vasa lymphatica, eoque modo es sorbilo impedita est cyath. yec. q. 5 8. Itaque iam Hippocrates UiCf. actis. p. 4O5.), si anni tempus, aegri aetas et constitutio id iusserint, venam brachii in hydrope secat. Et o. Actuarius meth med. lib. . . .), si menstruus fluxus aut haemorrhoidum suppressi fuerint, eamdem

179쪽

L pote ex inflammatione oriente, ' interdum initis Proficia fuit. c. Conlrti indicari fia. 266. Utilissima haec curandi ratio quo quantasquia sanitati noxas ac fetat, in superioribus cyath. geri.

147. exposuimus. Inde sequentium Contraindicam. tium veritas elucebit. Primum autem damnanda omnino sanguinis missio, quae sine urgentihus indicantibus administratur. Etenim, ut cum Aretae loquar, το αἶμ α ἐστὶ

της φυ ος αλος καὶ ἡ τροφή, eu, ut nos saepius

iam probavimus, est et stimulus universalis, necessarius ac liabitualis, quo parte omnes indigent, functione sua rite perpetraturae est et alimentum a que materies, e qua nitie a ii humore parantur.

Itaque sanis interdicenda est sanguinis missio, quam

nonnulli ad praecavendo morbo Commendant. Tantum autem abest, ut morbi epidemici ea curatio 'De Vertantur, ut potiuS, infractis viribus et receptivitate aucta , multo citius 1Ominem Corripiant. Negari nequit, si verno tempore aer incalescit, sanguinem humanum etiam in malu pandi volumen, Vena turgere, capitis saepe dolores, cordi palpitationes oriri, quibus adfectibus mederi se posse non, nulli exili imant, si sanguinem miserint. Salius autem esset, alimenta vitare, quae corpia faCiunt, O OS, qui exaestuant , exercitationibus corpii satiga- . , ut partes solidae firmentur.

Sunt caussarii homines, stas hus abdominalibus

tardoque sanguinis per venam portarum motu labo

xantes qui dum pracprimis editi indulgent, 'palpitationibus cordis pulsu pleno et sorti capitis pars VI. Tolu L L

180쪽

oestu et doloribus variisque id genus adfectibus conficiantur , quos sanguinis missione Compescere Cr dunt. Multo tutius ii consulunt sanitati, si corpus

exercent et resolvente methodo utuntur. Gravidae etiam creduntur, propter cessantem menstruum fluxum, Ietliora laborare, cui per phle- Iotomiam minuendae studendum sit. Quanquam non inficiamur, in robustis mulieribus, quae et sanguine abundant et epuli delectantu , Vetia electionem quandoque utilem esse ad praevertendum partum dissicilem ipsamque peritone inflammationem: multo frequentius tamen nocet, detracto fetui alimento, unde pallidi imbecillesque infantes gignun

Cf. Path geri. q. 15 O. E67. Dein probe cavendum est, ne levamen, statim post venam sectam sentitum, tanti Credatur, ut curatio ea saltataris habeatur. Id enim satis vii a re est hu-inorum evacuationes, etiamsi haud indicatae fuerint, Ievaminis tamen nonnihil protinus adferre, quoniam tiberantur parte Istimulo obsidente. Contra vero venaesectio, etiam urgentissime indicata, saepe nihil levaminis adfert, priusquam repetita fuerit.

Repugnat venaesectioni aetas infantilis quoniam τα αυφανο να δοῦλεῖστον ἔχει το εμ φυτον Θεομον, πλειστης ουν δεῖται τροφῆς. Ph. I. 14. Nec lucile senibus, nisi necessita urgeat, vena secanda, quoniam naturaliter sanguini Copia aetate decrescit. Clima etiam aestuosum omnino adversarium est venaesectioni, unde Veteres, qui in Aegypto medicinam et fecerunt et docuerunt, maxime Chrysippus