Curtii Sprengel Institutiones medicae

211쪽

Art. VI

cepimus. Id tamen hi repetendum est, Per nullum fere organo in tot morbi impura humorum elementa, morborum vi generata, XCerni, quam per cutem cuius ratio vel ex ingenti vaporum Copia phys. q. 27 2. vel ex ambitu cutis, iusignique consentia, cuius ope Cum pleriSque organi ne titur, eluCet. Id tamen protinus praecipiendum est, et e spirationem Cataneam et, qui maxime e laxatis duc- tuli excretoriis declarandus est, sudorem a mediocri quadam vasorum secernentium efficacia nasci , quae etiamsi arteriarum niaiorem incitationem, Capillarium lamen e ductulorum eam remissioneu supponat, ut exCerni superflua elementa cum humoribus organicis

possint, Phys S. Id etiam vulgaris confirmat observatio se pulsibus mollioribus, magis rhythmum servantibus, qui sudores critico Praecedere1Uent path. geri. g. 55,3 Hae arteriarum incitatio sudores praeprimisontecedens, si remediis producitur, aeque utilis esse ac noxia potest. Incitans enim methodii , iacte diaptioresin saepenumero labet sequelam , quctrita. Commoda adferat, quo etiam damna, in superior, bus p. 49 - 62. uberrime docuimus. Itaque et diaphoretica methodus, ni caute administretur.' et orgasmum augeri et vires pariter erigere ac Pear

212쪽

turbare poteli, cutiSque functiones abnormes aequo tollere ac nova Vitia Producere. 352.

Sed praecipue ratio est habenda incitati systematis utanei, propulsorum eo humorum et evacuatorum quo facto tum revelliantur humore ab in ternis partibus, tum corpus Pheratur incitamentisciolestis et exaestuantibus, ut refrigeretur etiam post sudore sq. 2 35. 21 I.), tum aequabilis vis sensiferae distributio restituitur, quae Occlusi spiraculi cuta mei turbata erat Si quae sanguinis elementa praedominantur, si acres praesertim humore sunt, perspiratione utane et sudoribus landis ea acrimonia eliminatiar, Purgantur humore atque angiii Normalem recuperat mixtionem unde Raemat Ocathartica haec remedia dicta sunt. Sed nequaquam hactenus intelligendum id est , quasi amnis sanguini proclivita ad corruptionem Omni Sque humonum a Crimoni sudoDihil excitatis Curari possit. eciali ares solent hiuinores id singulare habere, ut, perti iratione Continuo aucta Piargentur: quod usa solummodo discendum est. Quanquam denique contagia a terdiam 3pOPibus utanei dispergatatur et e corpore diffugiant, haudquaquam tamen liceb, Nisi natura ipsa viam no-hi monstret, methodo diaphoretica hunc in finem uli. 333.

Insignis anta oonis iis utanei sustematis it re-xium, illiu et tractu intestinatis ita agit, ut ei spiratione aucta et sudoribus profusis sistantur XCretiones nimia in illi visceribus. Nec ne alio enda est

213쪽

Ita Ille utiliter agit haec curandi ratio ad restituendari aequilibrium tunicarum mucosarum seros Brumque, exhalationi et absorbiloniS, internae et externae exhalationis.

h. an dicariti a. 354.

Indicatur primum haec methodus suppressa perspiratione, quae ex inquinamenti cutis, ex ariditate spasmisque eius , ex ingenti febrium vehementia nascitur , facileque cognoscitur aspritudine uti et siccitate, pulsuum duritie rhythmoque laeso, aucitate vocis et oculi in Aole arida. Tum in acutis morbis, tum in diuturnorum initio et decursu er- spirationem restituere expedit, etiamsi aliae Curatione exiguntur, Ut a potissimum via natura molimina sua perficere possit. Sic maximi interest, in philitici plius morbi curatione protinus alneis aliiSque rebUS , quae persi irationi favent, spiracula Cutanea aperire, antequὼ in hydrargyro utamur idque ipsum iuvat ita exhibere, ut diaptioresin potius

moveat quam alia excretioneS. 335. In acutis morbis naturae nutu saepe NOS CO-gunt ad sudore prolisciendos. Febre enim Variae, intermittenteS, Catarrhales, rheumatiCae, exanthe maticae , inflammatoriae, nervosae clysenteria ipsa: tum quoque ad Ctia Chronicorum malorum, arthritici et pastici terminantur fere naturae adminiculo Per sudores, qui saepe peculiari odore ostendunt singularem a CCidere uinorum secessum, quo facto et apertis oscilli Cutaneis remissio gravioris incitationis confitigit. Qui quidem naturae nutus sedulo studio

214쪽

tis instituenda est Iaaec curatio, Cum, aegritudine per aetate sua provecta, pulsus molliores sunt, bris semet remisit, ipsisque mador in axillis indicat,

natura Congruam esse 1anc evacuationem. In decremento utplurimum morbi atque post alias rises, hoc velut complementum accedit Nonnunquam tamen , Perturbatione graviore praegressa sudoribus profusis omnis morbus revi decernitur; quod si rite observatum fuerit, magnopere interest, succurrere naturae consilio idque perficere , quod ipsa molituΓ.Qaodsi morbus nondum format is est, statim in initio saepe sufflaminatur, si contagium forte studemus perspiratione aucta eliminare, aut, si e perfrigerio ortus, ilico sudoribu profusi restituere normalem cutis functionem studemus. Quod priori praecepto minime epugnare , Patet et e comparatione eorum, quae de Vomitu in mort)i initio nondum formato diximuS q. 29 O. Febretri Castrensem malignam hoc modo statim initi in fugam versam esse, Pringlius saepe expertus est uisei es of the armo , p. 290. Gregorius id praeceptum generatim iniungit. elem Ofiract. h. io 2.

357. In variis adfectibus utaneis prodest perspiratiOnem utaneam Promo Vere, ut remissio ea contingat, quae aequabilis viri urn diStributioni adeoque norma- Iis secretionis restitutionem attrahit. Febre quidem exanthematicae, si essentialis est et necessaria exanthematis eruptio, meliu curantur, obstaculis diapnoescutarieae emoti qHam ea melliodo, iacte proxime cutem stimulat. Sed in exanthematibus diuturnis et

άπυρετοι summe Prosicua est diaphoresis ut inter

215쪽

Copiae functiones utaneae restit hiantiar. tai quod ipsi sudores profusi, ob ingentem totius vasorum syst malis incitationem salubri corporis mutationi producendae pares sunt, ni Xanthemata internis auia sis sustinentur. Remedia etiam incitantia tum d

mum optimo es iactu Coronantur, Cum perspirationem liberam producunt et ipso sudores eliciunt. q. 45. 165 353. In morbis ab arthritide anomala ortis magni est onmenti diaphoresin elicere, siquidem es devias

impetus versu interiora ea re Vocatur iterum ad amhitum et restituitur Ormalis sanctio utanea, a Continuo servatur VaPOrum permutem exhalatio. Ieraque remedia, in ea aegritudine laudata, ut guaiacum, Conitum, quifolium, sulfur etiam tibiatum et Rhododendro Chrysanthum, sinem tum d muni consequuntur, si diaptiores in iugite Prom

verint.

thodus diaptior etica, ut, remissione hac oborta. ae sua bilis restituatur vi sensiferae dispensatio et Com. sumtio imponderabilium augeatur. Natura ipsa id

docet, terminati aCCesIibu morborum eorum peresudorem foetidum: Ieraque etiam remedia paregoricarium demum optimum Producunt effectum, una αταιτειν DCirint corporiS, aut Vel Vapores culane

servant, veI ipso sudore proliciunt. q. 2o I. 34 . Den1que prodest hae curandi ratio in variis morbis tunicas mucosa serosasque ipsamque telam collularem adfligentibuS. Consensus et antagonismus, qui cutem intercedit aliaque organa, neces Cariam Pea-

216쪽

dit hanc excretionem , ut aestia ilibrium absorbilonis et exhalationis revocetur. Hinc in a Chexiis, maxime hydropicis magnopere prodeli, sudore pro Cere, dummodo aliae oraviores Caussae, vis erum labe aut venarum turgor vasa absorbentia comprimens defaerint. Ita et in mos bis hydraro 'ro 1 producti utilissima est diapho resis ipsorum sue sudorum provo Catio, ut nimia exhalatio et obitio humorum hydrargyro producta Cessent. c. Confris indicaritia. 341. Tot commoda huius methodi non impediunt,lurima detrimenta, quae, dum perperam administratur Cieri solent. Et primum quidem in initio formati iam morbia uti, dum cruda sunt omnia, insigniter o Cet naturam opere a Compellere ad XCretionem, Ham, sibi commissa, haud moliretur. Neque sinamus no Siri et in oriri febrium e perfrigerio, indole earum Cata Phuti seu heumatica possunt ea quidem averti sudoribus sq. 56ὶ, et dana aetates sua PerCHCHrrerunt, spontanei lii doribus terminantur. p. 335. Sed τα πεπονα φαξ χακευειν se κινεειν, χή ώμὰ, χηδε ἐν 342. Obsia huic curandi rationi oroasmus sano uinis eiusque abundantia et impetus in nobilia organa, si ea remedia elegeris, quae proxime incitant systema

Cutane iam Ttirbantur enim vire et pervertuntur,

sanguinis impetiis augetur functionesque orgaNorum vitatium supprimuntur. Quod ev iis iam patet, quae de detrimentis incitantium generatim monuimus. g. 160. y Hinc in inflammatoriis morbis, cin

217쪽

febribus continitis, in arthritide activa, 'iamdiu impetus in lignis viget, noxia sunt diaphoretica proprie sic dicenda. 545. Quods natura alliam molitur evacuationem, noxium est hanc perturbare provocata diaphorest. q. 6 i. In febribus biliosis proficua est alvus liquida, quam praepostere sistimus, dum sudores arte prolicere audemus. Solent quidem et vomitus et diurrito ea, si κριτικαῶς existunt, sudoribus levantibus terminari sed nihil anticipare debet medicus, neque intempestive geΓe.

344. No et diaph resis , si primae viae sordibus sca-

tedit, si alvus obstructa It et Itases vasa abdominalia occupant. Quod si urget eius excretionis necessitas, Prius removenda sunt obstacula alvus mollienda, sordes educendae, stase resolvendae, priusquam incute iri agatur Maxime noxia sunt diaphoretica, quae proxime cutem adficiunt, si putrida illuvies primas vias occupat. Hae enim nonnisi augeri et in sanguinem ipsum in trudi potest incitantibus iis adbibitis, quae di aptio relin movent. 345. Denique et viribus prospiciendum est. Robur enim corporis nulla alia fere evacuatione magis in fringitur et exhauritur, unde et in morbis acutis abstinendum est ab hac curatione , si vires prostratae sunt , et in cachexii diuturnis , cum iam iri praecipiti esse aeger videtur.

218쪽

Satiris eli, obstaculi remotis, naturae nutibus promotis et victu ratione idonea diaptioresin producere, quam incitantibus fortioribus compellere naturam ad sudores, quibu vires et perturbantur et infirmantur.

Obstaculis removendis inserviunt , quae cutis inquinamenta tollunt, υπτικἀ Galeno dicaa balnea nimirum lepida, lotiones et vestimenta lanea, pura. Alia obstacula, et frequentissima quidem, spasmos complectuntur, inaequabili virium dispensatione obortos, quo amovemuS fugacissimiS incitamentis Moscho, valeriana, spiritibus aethereis vel ipsis narcoticis, opto, hyoscyamos vel nause Osi8, Peca Cuantiae prae- primis radice, parcis dolibus exhibenda et sulfure tibiat aurantiaco aut vino tibiato. Haec etiam ita agunt, ut sordeS, si forte adsunt, solvant et educant.

347. Alia proxime in vasa uti capillaria, quae perspirationi praeliant, ita agunt, ut vel laxent a vel incitent Huc praeprimi fomenta sicca, unctiones Culis, quae olei aethereis, aqua Lucii, reginaehungaricae aut coloniensi tartaro etiam tibiato et

balsamo sulfuris fiunt, sinapismi et vesicatoria ipsa

pertinent. Electriciam quoque flumen proxime in cutem directum perspirationem augere solet. 348.

Tandem ea advocanda sunt, quae vasorum systema incitant, minus tamen or et trunCOS, URIMramos in vasa capillaria abeuntes. Haec igitur va-Pore augendo calorem simul minuunt. Praestant

driragrantia. insusum florum sambuci, sales qui-

219쪽

dam eiitri, maxime ammonium aceticum e liquoi ammonii succinici sulfit etiam et graphites, maxime Vero amfora. In Vasa maiora simul agunt et calorem simul ita augent, Ut nonnisi in statu chronico adhiberi possint, resinos acria volatilia, ut guaiacum, Conitum, stipites dulcamarae tum balsama naturalia et aromatica, radice praeprimis serpentariae et angelicae, quae, si febris semet remisit, utique in morbis etiam Cutis summe proficia sunt. Denique hydrargyrum muriaticum mite Cum sulfuros tibiato, amfora et pio mixtum, quae quidem mixtio in statu chronico perquam utilis est, ut incitetur Corpus, metasyncrisi moveatur et sudores pro

Victus ratione promovere diaphoresi oportet; calore cubiculi Iectique mediocri animi quiete et sorbitionibus analepticis leniterque diapnoicis: CODseae, si nihil obstat et theae Multum etiam interest, in matutinas disserin tiona hari excretionem. ne ciborum forte digestio turbetiar indusia deniquo et vestimenta cubitoria mutare, si sudavibus madentia

Membrana micosa ronchia inlus obvestiens. gIandulis quo mi iferis pertexta, naturaliter Praeter apore mi Cum eliam secernit, quo lubricae eae

Vin servaraturi P ὶ . . oo. In glandulis rorichialibus similis latex secemitur, sublividus tamen, cum muco tenui illius membranae interdum mixtus.

220쪽

ib. . et oi. IIaec ii dem mi ici copia arao etiar a riis morbis, praesertim catarrhis et inflammationibus eorum Pgnnorum: per Vertitur etiam muci indoles: additur nonnunquam pus aut sanie , si vomica iuxta est, aut suppuratio membratiam mucosum Corripit: additur denique sanguis, si impetus eius in pulmo nos adest. Ea omnia Prauorum nomine Comprehenduntur quae et in sanis Itomini has , dummodo paullo laxiores sint glandulae muciferae, quotidies creatu aut levillima tu Issicida efferuntur.' 35l Non novum est, varii morbis sputorum eiec- ilionem 1 lubrem esie . N amque et ambitus inperas eius memb a1rae et Consensu Cum tuniCA UCosa externa ipsi Ilae, quae infestina obducit, et Decessitas rem Horati in si laxatis DCtulis excretoriis humorum copi i educ itur , id exponit. Itaque alui ad consilium P imitatur, dum obstacula liberae huius excr2 oni removet, spasmos tollit, inflammationem mitigat, praelertim dum systema culaneum ad normam sanitatis evocatur. Namque di aptio resis leniter servata egregio esse adminiculo solet , ut sputa

promoveantur.

Finem speratum quoque attingimus, si, ubi mucus deficit, tunicam mucosam aridam humectamus, lubricamus et mollimus denique, dum adesit mucus, sed elici ob laxitatem partium nequit, sinis potimur, si incitantia ea exhibemus, quae specifico modo tunicam mucosam adficere et ad motus

construo irritare valent.

b. Indicaritia.

352.

Indicatur. autem haec methodus primum nmorbi catarrhales et pectorales ea viarum siccitate