장음표시 사용
11쪽
VIIus est,inquit Arist. qui scientiae Ac doctrinae
cupiditate non ducitur,sicut dicente Cicerone, di Ipso, Visb. s.c. .omnes ducimur, qui non intelaleetus acumine,&memoriae sagacitate destituatur, antequam exercitatione 5 usu adoleverita a. Exercitatio autem doctrinam praesupponit ut subiectum,
nisi,quod dicitur, de sana caprina fiat exercitium: de otiosis quaestionabus, a quibus ipsi dehortantur philosophi, indocte
3. Et puerilia sunt ista, ut inquit Ambrosius, e cireulato I ειἰ' iarum ludo simili docere Scdisputare, quΘ ignores,imd, ut cu saeta
stomacho laquar,ne hoc quidem nescire, quod nescias. q. Si igitur ingenium in utilibus acuendum sit 5 exereenodum,audiat prius puer,discat 5 credat priecepto philosophi, donec aetate iudicioq; valeat oc ipse, vel simul praeceptoris voce diutus decernere possit praecepta fidei, ut vocatur,ab ititis,quae scientiae sunt,& demonstrabiles Sicut scribit Plutarachus puerum Catonem Vticensem fecisse quidem, quae a praeπceptore Sarpedone iuberentur, omnia sed postea cur is iuberet causas exquisivisse,quod praestantis ingenii,& certe philo sophici signum fuit. . Quod o hoc tempore nobis imitandum, ne opinio mora hiis sacer,ut eam vocat Ileraclitus,vim veritati faciat, e per
6 Ratio autem docendi seu eognoscendi apud AriR.duplex est in Anal.vοκτικὴ,quae definitione si Scsimplici mentis copre hensione: 8 λα-τικu,quae demonstratione perficitur,4 ras
p. traim prostetur turmius in Didymum,Alteram vocat εξκγri ρκὶ λατ' , alias G οτι dicta, qua simplex rerum pro/PQnHur expositio. MS. Alteram vero snκv ιο- ,οδ-im 1, ri appellata, quae Causa theorematum affert, veritatem scientiae suae demonstrat. quati contra afferri possunt refutat,Et utram Arist. .de ani ora amae celabrWito adhibuit.
12쪽
s. Sed doctrinarum eo normati tani pilarem sufficere, Cuni.
ca Geometrica excepta, quae aIicubi propter rei obscuritatem
J-οκτικά est discipulo commodiorem testis est ipse Aristo B Seneca, cum dicit, apud discipulum docendum esse non diseputandum, paucis cum Enniano illo Neoptolemo, non multis philosophandum esse. io Et licet hoc dicimus,mari scilicet imprimis tradi tamen
non negamus, o τι iudicio confirmato relinqui praecedat illud quidem,nam si oporteat op 1αθησο sευει Volutate
Aristo t.& exemplo scholae Pythagorica reddatur αυτοῦ ἔφα . optima docendi ratio fiat per breves aphorismos, seu ut interis pretatur Scaliger, per definitas & separatas sententias, seu ut Iustus Lipsius librorum breviaria erudiens illud quod subii I &acurato philosophandi genere traditur non creditur, sed persuadetur. O.' Atq; hoc est quod dic1t Cicero, Laudem doctrinae in ii cinistaec brevi perspicuitate esse positam. ta Cuius laudis partem sibi vendicant, qui erudita scribunt compendia,ex quibus ad cuius scientiae cognitionem regia quasi via perveniendum est. 13 Perspicuitatem ponit Arist. in verbis usitatis e pro praetate sermonis,sed non sola, ut cum Cicerone vulgus uti
. .Vulgus Grammaticorum veterum voluisse videmus dice
re eam in viva voce praeceptoris, seu commentariis confitere,
qualia ipsi olebant versibus suis obscuris barbaris in perse
diis subiicere. I. Quod recte pernegavit Melanthon, cum o in cautis pueris beat, praecepta remaneat edisceda. ad usum trasseredae
Et propterea ars ipsa sine explicatione perspicua es e deberet. 16. Brevitatem non quamvis intelligimus, e quidem eam minime, qua, dum loquacitatem effugere conantur aliqui, in obscuritatis vitium praecipites ruunt, de qua brevitate Ioquis cur Horat statim circa initium de Arte Brevis esse Iaboro obscurus fio dcc .sed de ea potius suae iusta ordinis lege ad. Ossa tali omni caret vitio, cuius praecestum eviden apud euns Qvic
13쪽
Quicquid pr&cipies, esto brevis,ut cito dicta
Percipiant animi dociles, teneanto fideles.1 Verum Arist. huius do strinae laudis vera se sufficientes caussas assignat in divisionis definitionis elegati a Id quod probatur ex anal tis,&aliis locis ipsius,& Platonis: Sunt . n. ilia non singularium etsi sensum S experientiam habeant primcipia sed genus absq; discursu percipiunt universum. 19. Et bene quidem Arist. si enim exaeia rem proposi amdefiniat. eandem benὸ distinguere sciat, hunc bene docere, tritum est,&in vulgus probatum ι9 Vtriusque autem S divisionis 8c definitionis magna eucommendatio tum ab amplitudine,tum a causa efficiente. ad Amplitudo pater ex usu, quem prae omnibus locis in sinis ulis philosophiae partibus habet maximum,ut lumina doctrianarum,S praecipua docendi organa appellata sint, im teste Boetio, partes Dialecticae veteres fecerint utramquαι Ab efficiente extat commendatio apudAristotelem.Duo, di i Rinquit,sunt, qui quisquam merito Socrati tribuerit, inductivas .'. rationes, in γικα vine iniversalem definitionem. aa. Consistit autem utriusq; legitima ratio propria perpes tua inieciprocationis affectione seu praedicadi vicissitudine ut summa cum summis,media cum mediisVicissim retro comeent. Vnde hae sunt Maximae seu Axiomata, otum nihil aliud est quam partes, di contra t. c. M top. c. 6. Desinitum quam desiniti c. 24 a Cui tribuitur desinui eidem etiam tribuendum est de finitum re contrauec cui adimitur desinitio, eidem 5 definiani tum adrmitur recontra, quod& cst de distributo partis laus simul sumptis jeculiari modo dicendum. as. Sunt quidem plura apud ipsum Arist.&alios,quae utri Fcommunia sunt sed quia ea ut plurimum in doctrina definitio. nis, de qua nos primo agimus, solent inculcari, ad eius etiam declarationcm a nobis adducenda sunt. 6. misti ibutio alias in tali methodi consideratione praec deret, cum vere definitione prior sit,& ad plene investigndas eius parte plurimum faciat,vitiau, quae indefiniendo ccmittar os unt,declinare moneat. .pοφ. -J- .
14쪽
s . Qui enim rerum partes prudenter decernit ecdistinguit,
definitiones etiam hic raro viciat. as. Sed nostrum institutum persequimur Aristoteles desi, nitionis modum, leges conformandi ec evertendi eas absoluistissime persequutus est. as. Sed cum ait,veteres latuisse rationem exponendi τοτι la voti o--ατηὶ ove locis intelligendum est de perfecta ratio, ne definiendi.
o. Nam ipse prima initia tribuit, licet obscure Democrito Antiquiores descripsissem quodamodo definire voluisse ex eorum monumentis non obscure indicatur: Socratiq; eius cosnnitionem concedit plenariam. .mto .. eiusdemque illum fuisse studiosissimum refert Sicut hoc ipsum ex omnibus Platonis dialogis arguitur, a quo tam saepe methodus definiendi inculcatur, ut nihil magis docere videatur,quam perfectam definiendi rationem assignas
. p. 4. Desinitur autem definitio, seu ie Quint. Ioquitur, finitio metaph. a. apud Arist generaliter recte hoc modo odio μορ λέγετο εivra λόγω του τι i. 33. Est enim revera oγω, qui rei terminat essentiam,& coognitionis amplitudinem, ut videatur quasi per circinum eius
in genere coaequato circumnotatam scientiam; &hoc est quodlapham Plato dixit, in unam ideam intuens cogit definitor varie dis, peris,ne infinitae multitudinisM incertitudinis error existat , ut loquitur in Theaeto. 34. Ex hac definitione haec Aristotelica ut ποῖ θματα emeragunt.
I. Quod desinitio sit quaedam cognitio. v. e. r. alost. c. aicet non omnis cognitio 8 declaratio sit desinitio .post. c. r. 3 od affirmatione quadam contineaturi .po l. c. I s.seu, tit alibi loquitur,non nisi in affirmante proloquio, quaeres sit, ostedat,ut ob hoc Arist. affirmaverit , scientiam, qua, quid resst, cognoscitur, solum per primam figura posse investigarinibi soli fiunt 'Ilogismi attributivi uniuersiales 3.ps.c. 3 36. Negatio relinquit etiam sine rei explicatione, cognistion Praeceptiones infinitas, sicut vuIgo dicitur negan nihil dicie
15쪽
diei nihil probat, etsi multa dixerit,multis probaverit Qua
caussa dicitur i. s. an affirmans demonstratio negante me diri In quibusdam tamen deliniendis sed paucis,negatio adlubetur, & eadem docetur, cuius generis sunt Privationes.
us Aut cum desinitio adhibetur καταφα σιμ τυ v rιου ubi tamen nunciatio affirmari potest, ut castitas est virtus vistans pravas libidines. . .
30 Quod sit re inre dc utrumque de eodem vere praediis
clo. q. Quod ea,ex quibus constat,pr debeant. .metqb. c. r. notiora quae illa sint ex thesi 46. .
, Quod praestet eniti, ut ex prioribus constet, cum
hoc maiorem vim adficientiam habeat f. e.3. r. Verum hoc non esse tamen catholicum, sed particulare docet Arist. 6-t . e. . cum nec oppositum opposito, nec rela
tum relato prius sit,& notius,& tamen se mutuo definiunt. a. 6 Quod fiat verbis perspicuis&usitatis a. ροβ. c. m Est autem definitio pro rei explicationem duplici di ferentia aut enim est essentialis seu perfecta aut imperfecta, Quae tamen proprio nomine descriptionis notatur. que Essentialis, sol λ- est in Anal revere nobiIis, cum medium sit demonstrationrs, quod scientiam impliciter perfectam generat oc proinde vocatur propter quid e prininq6. Hoc est, ipso id Ar explicante,quae essentia ex solis causis lib. de anima I. genere scilicet re differentia specifica op. i. - με. . . demonstrat licet F. Patritius magis ex genere caccidentibus, videatur disputare. 4 Sunt enim hae partes ei solae essentiales, seum Ioquitur Αr. . tv c.ι τα Οιχμήτωρ πR obea .Sicut ipsius rei αμ . teria reforma partes esse recensentur. 48. Non n. genus sufficit ad constituendum speciemiPorpn. ne unum ex diversis statuatur essentiis,oc contrariis . metap .
quae tamen ipsum genus non videtur rarticipare, sed F,
16쪽
probata an fuisse. 9 Eadem est eius utor et a iud Platonem primo res seu
de m Φυλομ quod genus est, tum disterentiae nomine ε δου , u
62. Genus symbolum est materiae, Formae communis, quod ex Arist. contra Antisthenein obbervabitur Compositum enim ex materia 5 forma non est materia Nam si apis genus est smaragdi,no significat solam materiam smaragdi, terram video licet unctuosam cum humido aquolo,sed etiam Partem formae, nempe horum mixtionem durissimam ς s. Verum etsi genus necessario requiritu necessario tamen expresse non ponitur semper, cum &debeate possit bene subintellectum relativo nomine vel alia particula exprimi, quando aut in serie S progressu ordinis tediose repetitur, aut per se aulias satis notum sit,ut eum dico: Casina coeli esse hiatum quando anathymiasis rara, quam citissime concipiens,& subito cos flagrans, coeli decedentis hiatum ostentat per se quilibet ii telligit esse meteoron,nec opus est ut ponatur. a. Deinde Verbo unico genus non exprimitur semper, sed Plura requiruntur, ad distin stionem generum aliorum vicinoirum,Vel eiusdem nomini ut doctrinae sphericae genus est pars
Astronomiae coenae Domini sacramentum novi testamenti. Ita P genus confertas essentiam forma Vero multo masgis, qua inuri limitari solet dcrestringi ad certam speciem,quae desinienda est. sq. Sed quia nemo perspicue rerum formas hactenus explis
cavit,Metaph.6. formae nomine differentiarum en HIV.
ἰατικcq reqturebatur , quae non solum rem a rebus distini gueret,sed ipsam etiam quam informando constituit, aperte nobis demonstraret 6 a. Hanc arborum nos in cortice, Hanc animalium nos in cu te quaerimus, quod nostrae perpetuae scientiae imperfectionis
17쪽
3 7. Neiri prolverea tamen mirandum est,esse quidem est iisendi ratione d fficilem nam licet sit difficilis tamen imposibile
contra Antis aenem esse pernegamus, cum multarum rerum &generae differentiae perspices sunt in symbolis e propraeitatibus
68. arum vice fungitur, aliquando efficiens, saepe sinis,
Don raro subie sum, adiundia,quae immediate a forma manant, nu quani a subiectis removentur:& hoc fit, ut rei,di circumsitantiarum ratio explicationem postulet.
19. Post haec considerandum iam estic esse unius rei unam des nitionem, S eiusdem unius vitia Z virtutes diligenter esse
6o. Vnius rei duae vel plures desinitiones esse non possunt νηλ. . c. a. cum unicui vina tantum est essentia, eiusdem ese sentiae una definitio: Si enimnquit Plato, detur rei variae desinitiones obdiicio: in prae rei foret eiulidem essentia multiplex, quod absurdum est. 6 a Vel, ut Arist. Si multae eiusdem rei definitiones erunt, vis ec natura rei enis, quae definitur,erit eade, quae utram definitior ne declaratur top. o. c. 3. quod itidem dicere vult esse absurdunia 63. Quae res unum int, definitione conveniunt, quarum vero definitiones diversae sunt, ut una non sit alia, res illae inter sedisserunt. Orpb. 6q. Est igitur Aristoteli una moerio uid una ex unitate essentiae,cum ex genere&differentiis una unius ratio signifiacetur. a. s. c. o.
6S, Eatenus autem non est,nobi δέθμω una, qualemi e simul actu contrariis partibus costare alicui videri possit, genere ciIicet, quod per contrarias differentias dividitur, e .s qu*β4 miniurimis με Tebi dearum participat,ec differentiis Ex illo qui e cdem ceu materiae potentiaci exhis vero tanquam formis P tentiam illam eiu terminantibus 8c distinguantibus. 66. Nem etiam unum esse quid desinitio cogitanda est,eo modo quoRepublica vel e cor pruniiquid esse dicimus et Za.post. Io. 67. anc disputationem, quam ita ex Arist. transcribimus, licet omnes concedant,&nobiscum ut redis rationi consent ne am tueantur, Quidam tamen inveniuntur,quos in definitioonibus condendis studio multiim variare iuvat,ac dissentire ab aliis in vocabulis,&eorum aliquando vel multitudine,Veliau
18쪽
eitate, quod videtrurno exiguum discipulis praebere disienis
s. Deinde familiaret hoc quibusdam est, desiniciones, quas dare possunt, per distributiones partes, vel partium ub1ccta exprimere per partes quidem nobis non occurrit exemplum fingamus simileb hoc modo: verbum Dei est dodirina de legere Evangeli, per partium vero subiecta, ut cum dixerint Critici Grammaticam ei quae agit de literis, syllabis,vocibus ira, tione, quod est organa doctrinarum temere ccnfundere. dea finitionem ipsam,quae vera fuit,ec finem forte continuit, omita
69. Tertio, Multi multa in desinitionibus congerunt, dicendo differentias proprias, removendo conta artas, communici simul repetendo, non sine insigni definitionis elencho, sicut in.
fra dicetur ..po. Haec de desinitionis unitate: Quae vero in ipsa notanda esse diximus, sunt veI eius virtutes vel vitia, leges Melenchi. 1. Virtutes seu leges veIessiciunt in desinitione perspicuitat vel legitimam reciprocationis affecionem custodiunt. 7 a Perspicuitas licet in doctrinae argumentatione omni requiritur, si unum per alterum alioquin explicetur vel proh est. tuta Tamen quia τῆ v jθωχQς definitio adhibeatur, impriam is hei require da est,ne inquit Ar.Defimedo nihil definiatur.
73. Nam etsi definiri videtur tamen quia perspicuum norit, nobis explicatum, definitum Iicet dici potest, definitum esse
p . Perspicuitatem ponit Arist. in oratii ne propriae certa, ut res dire flee pleno ore indubitanter o costanter argua ur. 7s. Reiicit ergo quae per homonimiam,per translationem, Momnia quae non proprie dicuntur oc obscuritatem pariunt. 76. Homonimum verbum inutile, quia dubium efficit,utrius definitionem tradiderit , ut si quis sanitatem definiat Trem triam callidolum L frigidorum. γν. Similitudines proris damnat, cu desinitiones no sint qua, tescunq; imagines)quae sine explicatione alia parum efficiunt, quid enim definivit ille qui dixerit terram esse viventium altria ςm. tirannum usum temperantiam conccmum.
19쪽
γ8. De translatione seu tropo quod dicit secundum ipsius eriplicationem accipiendum illud est: τῖμ ασα ph π α ὶιωοις,
quod non est usitatum, non est perspicuum. 9. Legitimam reciprocationis asse 'ionem custodiunt tum ipsum subiectum limitatum, tum definitionis partium virtutes, si nimirum genus quaeratur igitimum & differentia specifica. Lo Subie ctum complexum no potest definiri,sit igitur coni. pleXuma Si. Et hoc in complexum,si fuerit homonimum, distinguaretur, ambiguum, quis definiet: Et propterea methodicu notMIsop. e. s. tione seu definitione nominis ipsam rei definitionem praemititat, ut si qui iubeatur de cancro perorare, alter per cancrum quid intelligeret, ei prius explicaret.quod esset etiam in oratiosne pro certo eius statu faciendum. Sa. Haec causa est, cur non unica voce, sed duabus aut pIuridhus nomen aliquando constat ad distinetionem scilicet homo/
Sῖ. De partibus doctrina absoluta est inarist qui ut praecepto solens discipulis velle consultui saepe ec eleganter inν
sq. De genere praecepta sunt Faee. EX. Aib. iv. e. i. praecipua Xcerpamus. . Sumaturis, Ocbτκ ριι εσa id est sit in eadem cathegoria,cIasse,ordinet linea si recte sit assignatum hoc . n. est esse ge*nus Proprium, quala animal virtutis genus non est,ut apud Sesnecam legimus, nec hominis,animal immortale, quia ex vera linea non sumptum est. Ss . . turpandum est proximum os . . e. p. non summum, ne relinquantur ceterae communitates intermediae,quod viti sissimum est pluribus familiare: E6. Aut si non proximum, tum generi,quΘd supra est, adivnsgendae sunt differentiae quibus vicinum genus definiaturi: Sic
enim nihil praete imittetur,exprimeturq; oratione infecius Seσnus pro nomine. I . 6. . MEI. Contineat materiam & praedicetur in quid, ut albus non est genus nivis. ἔ8. . Sit Perpetuum,non deserat speciem am disierentiam
20쪽
te ausis lina Lat. Sp. s. Sua comunitate MampIitudine omnes species omnes ores singulares debet continere, ut quailibet species illud partiacipet top. 'o Et quidem συνων ωρ, ut spiritus non est genus synonimum Deo oc angelis, animis hominum. vi. De Disserentia haec sunt praecepta. Differentiarum formae recitatur apud Boetium,Vides.τα τὸ quae fit remotione cotrarii,&c. sed haec apud alio cognos
9 a. i. Verum qualiscunt tandem forma sit, erit rei, quae desiis nitur propria 6 top. c. r. a. post. c.
a. Sit per se. 3. Sit perpetua solvetur paucis sit
93 Hinc πομοματα quae in Arist. sunt.
9q. Ex praecepto primo, 1. quod non sit alienas. tali. c. l. 2 3. nem qualiscuia mago,ut silex definiatur mensuravi imago eorum quae iusta sunt. 93. a. Deinde disserentias esse maxime contrarietatem sub eos, dein genere.&propterea esse ipsam diversitate e contrariorum pugnantiam . metaph. c. 8.ut loquitur terpres. 96 Vnde sequitur, rei contrariae disserentiam indesieri conspi/cuam, cum qui disserentias recte tradunt etiam contrarias ad- fgnificant'. top. c. 2.
r. 3. Esse unam, nisi res per essentiam muliiplicetur, cui spe, cie nulla est discrepantia. 'S. Ex Secundo. Sequitur hoci quod caliger, m. Iacobus Matthiae Arhusiensis in libello de literis contra P.Ramum,dis
sputant, quod Voces, quae perpe uitatem videntur enervare in nulla definitione habere locum, quales sunt untaxat, potest, videtur, tantum, aliquando & similes aliae,si perpetuita subie est simule temporis statuatur. Huc spectat quod docetur a. top. c. 1. potentias rerum definiendarum non debere sieri difieae xentias vel genera. 99. Licet autem sint quaedam, quae temporis perpetuitate careant,ut ecclipsi C. tamen talis vis in virtute causarum hoc est causarum respeeiu sibiecto dicitur semper contingere con