Authoris historiæ congregationum de auxiliis defensio adversùs querelam Caroli Gasparis Metzenii ..

61쪽

s a Caroli Metnenli Τνeυἰν. yndἰeἰM Aristoteles apud illos , non Plato a s, non melioris notae Philosophus scriptorve teritur , sed Dictionaria, Adra notationum ante triginta annos Con

,, ferti recentibus ineptiis Centones,as putida Epigrammata , & quidquid ad ,, instar alicujus pinguis , & indoeties, Minervae fieri potest. Itaque magnam 1, partem discipulorum ejus scholae mes, ni tuffo jure meritissimo subit, dedistes, operam ejusmodi Magistris , quoruma, plurimi ad nos redeuntes , deposito,, fastu , & inaniis Iesu iticis, ab ungule,, culis se formari permittunt, & expe-.s, tunt. Quod si huic morbo medicinam ,, non faciant viri Principes ; si vos ce- ,, lebres Academiae , quarum illi exter- ,, minium quia illis dignitate oculos ,, effoditis quaerunt, ad salutem comas munem operas non consertis, brevias omnis literatura melior , dicendi visa, politior , potior Philosophia , &,, quidquid magis nobile apud nos , si id est, omnis antiquae sapientiae dis, gnitas abolebitur , immo ipsa literasa rum vita extinguetur , in eamques, barbariem relabemur, in qua fui-M mus, Cum dec. , , Nec unius Academiae haec erat de Iesultarum scholis opinia . Superiori enim anno L 1626. J in publicis Regni Comitiis hoc decretum

62쪽

querela repulsa. 3 3eonditum est : Iesuisa scholam Juam in

Urbe Craco Dia claudant , ty cicademia

illius loci in posterum moιsi esse desinant . Cujus decrcti condendi hanc rationem plurimae Provinciae, dum suffragium ferrent , protulerunt: Majorum nostrorum tempore una tantum Cracoυia fuit Academia . Ex ea Viri sapientes , prudentes , bonesti , σ cordati prodierunt ; hodie verὸ multa habemus Collegia Iam tunc erant

Iesultarum quadraginta quinque Collegia multos magistros ; sed viri prudentes, docti , honesti valde desiderantur . Iisdem de causis Venetiarum Sena- X. tus Augustus , de quo sine assentationis fuco vere dicas , quod de Senatu quondam Romano, interroganti Pyrro respondit Cyneas : Tot illis consedere a 6 μίRege , quot Senatores ; Is , inquam , non '' I 'modo Societatis Professoribus in Aea 'Pr demiam Patavinam aditum interclusit , ηερ' .verum etiam Philosophi e , ac Theologiae Patavii edocend: spem illis ademit, solemni Decreto, anno IS9I. Academiae causam orante Caesare Cremo nino; in cujus actione haec ad institutum notanda veniunt: Se convenisse ,

63쪽

essendo is Studio publica per ι' iniroduxis ne de' Collegi di questi Fadri in es adisyrtitio Asolutamente . uod ita latine reddideris et , , Si expediret, Serenissime ,, Princeps, Rempublicam Venetam ,, ab aliis Principibus exemplum pe-M tere, Ticinum ob oculos ponerem,ri Pisas, Bononiam , Perugium , Ferra-D riam , caeteraque loca , ubi publicari Studia vigent c una dempta Romari singularibus rationibus adducta ) in

,, quibus nullae, praeter publicam Aca- demiam scholae permittuntur. Quans, doquidem autem Romae nomen nobis ,, excidit, haec ipsa Reipublicae Venetae M opportuno exemplo else potest; cums, ejus omnino collapsa sit Academia , si quo ex tempore Societatis Collegia ius is in eam admissa sunt. imodi Hanc ipsam ex Societatis RegImina

Docto- natam Studiorum jacturam novit, & in- res - doluit Ioannes Mariana Libro de Remani- gimine Societatis Cap. 6. ,, Plerumque,

ratis D inquit bonorum Magistrorum inosint Ie- is pia laboramus: sic fere fit ut illi fuit a. ra biennium , aut triennium literas doceanis

64쪽

querela repulsa , Ss,, seant, qui nec ipli eas didIcerunt , is nec dis re etiam volunt qui stultos, rum mos est adeoque auditores ab M jis barbarismos , Si improprietates,, discunt; quibus nunquam postea li- ,, berari possimi, sicut etiam alia iis Iesm- ,, inhaerent, quae in tenera illa aetate rarum ., ijs imprimuntur. Nullum est dubium, disti- ,, quin hodie in Hispania minor Lati- plina

,, nae linguae fit notitia , quam quinqua- es,, ginta abhinc annis fuit. Credo ergo, prina, immo vero pro certissimo , & explo- cisa -s, rato habeo, unam principalissimam li ma,, damni istius causam esse , quoniam causa ,, Societas nostra Studiorum professo- hodieris ,, nem in se suscepit. Quod si homines ngbari ,, bene intelligerent magnitudinem, bariet. ,, damni ex ista docendi via resultans, tis , non habeo dubium, quin peris publicum decretum scholas nobisas adimerent, quemadmodum jam tra- ,, ctari coepit. Videamus quξm pro i, babile foret regimen hoc , si in aliis ,, artificiis permitteretur , ut Sarcina- si tores ea docerent sub hoc colore , &D Praetextu , quoniam illi sint viri bos, ni, a quibus novitii , seu Tyroness, Virtutem viscere queant. Neque tas, meu Societas prima est omnium Re- Pra, ligiosarum familiarum , quae hanc in textusas se provinciam susceperit. Be- Iesua-

65쪽

is . caroli Meu.enli Trevis.Θndkἰ rarum ,, nedicti norum Monasteria scholas pu-fiυσ- , , blicas fuisse ex Trithemii Chronicis lus,σ D constat. Vereor ne idem ipsum , ridi- , , quod illis , nostris etiam scholis usu-culus. veniant, ut nimirum nobis adimans, tur , aut a nobis ultro relinquantur.

uidis onus sine dubio est intolerabile , est , , cum tantus sit Collegiorum nume- quod ,, rus, quorum cathedrae omnes ido- fuit λ ,, ne is Magistris occupari non possunt . Ipsum ,, Antiquitus hominum secularium , quod ,, qui Grammaticam profiterentur , futu- is quod omnem vitam in uno eodem ru est. D studio consumerent, alii in praeco- Ecel. M ptis excellebant, alii in poetica , 2. M alii in doctrinae varietate. Iam in Ante M Societate nostra vix invenitur, qui exortor quicquam istorum bene sciat. Secu-IUH- s, lares vero , clim omnia loca sibi aras M nostris praerepta videant , literas erant M istas , earumque professionem neglicosum- ,, gunt. Ex quo fit, ut si qua eveniat mali ,, necellitas , non sit in Hispania , auelitera- is difficulter certe inveniatur , qui quarum D tuor Latina verba jungere noverit.

magi- ,, Aliquot initae sunt rationes in Sosyri. ,, cietate , ut damnis ejusmodi obvia-

is retur . Earum una est Seminario-

ιsu ,, rum Humanitatis institutio . Haud mali ,, tamen scio , satis ne magna sit Se- tanti ,, minariorum illorum utilitas , quOniam

66쪽

querela repulsa. sy,, niam Studiosi juvenes segnIter in reme ,, illo Studiorum genere occupantur , dium. is animis in pulpito , seu concionandiis provincia , aut in Scholastica Theo- is logia defixis . Remedium malo fo- Verum, , ret , si & pauciora sint Collegia , ubi Reme-

,, Humanitatis studia coluntur , & dium. ,, professores eorum plus honorentur . , , Nunc enim cum videant , quo quis- ,, que sit literarum humaniorum impe- ,, ritior , eo pluris illum fieri , & adis ossicia promoveri , aut omneS , aut ,, plerique omnes abeunt ab ista via , , , & viam ignorantiae , majoris fieri so- ,, litam , insistunt. Maximae sane di D, , ficultatis negotium est , ita literas ,, istas moderari, ut & lassiciant , nec . , , aliis disciplinis , quae Societas profi- , tetur , impedimentum afferant . ,, Altiora studia majore cura tra- gucis, ctantur , quamvis eorum , qui prae- ενιer, , stantes in iis evadunt , exiguus sies, numerus , si respiciamus ad tam ex- tas bos, cellentia ingenia , quae in Societatem ni Phis, recipiuntur , & ad otium , quo toto tρθ-s, tempore studiorum gaudent. Ejus rei pbi,σs, causa esse debet, partim quod locus Tbeos, desit , in quo exerceant , quod didi-s, cerunt , partim quod fundamentum ,, in humanioribus literis non bene ja-a, ctum habeant. Scholaitica studia

67쪽

33 Carolι vetetenti Trevi . undie; M sicca sunt , neque toti vitae conve- ,, niunt. Et quoniam j is dediti neque M Sanctos Patres, neque linguas intelu,, ligunt, ut Sacris literis possint in-M cumbere, eo fit ut aut concionibus M sacris , aut otio se dedant. Non erit operae dispendium his adnectere partem epistolae, quam eodem anno scribebat Alma Salmanticensi studiorum , ac studioserum fecundissimae Matri sic ipse loquitur Andreus Trevisius

Sereni mae Infantis Medicus cubicularius. Post pauca haec habet: Arduum certe negotium est , quoa d Reverendis Patribus Societatis vobis Ur doctrinarum ablis om-mibus impendet ; non solam enim publicarum literarum tangis munus , sed religionis

spectat fastigium . . uando Midem bonae lia

tera , ut futurum praedixit R. P. Ioannes Marἰana ejusdem Societatis , ab institurione eorundem Patrum 1am naufragium

patiuntur; Ur ἰnfausta iam exempla docent , quam periculogum sit Ecclesiastisa

doctrinae auctoritutem ad unius religionis furtioum , Ur audax arbitrIum putilatim

tre ιabi , quod flet , si dieri Patres semel

cunctar, vel praecipuas ut fam satis tritam ancoeperunt calcare semitam occupaverint Universsatra. Subiicit nonnulla , quae non brevitatis modo gratia omitto , sed etiam ne

68쪽

querela repulsa. ρ duriora , & Odiosa sectari videar, de

causae quam ago non omnino propria . Prosequitur hunc in modum Trevisius: In Scholasticis autem jam percipit mundus , cur antiquo um Patrum Ecclesie Doctorum non tam facile comprobatis acquiescunt sententiis et particulares enim cum summo esse tu opiniones affectunt: unde non soliam excitatis turbis ob curiosius agitatas

disputatione , De gratia suffcienti , DE

mentis aequivocatione , σ aliis ἁ cel berrimarum Vniυersitatum institutis secedere non verentur , sed h retica praυitatis damnatos libros , ut Patris Francisci Ga-rassi Summam Theologicam , mal. etiam citatis saerae Scripturae locis suffultum , aliisque erroribus refertam , ex suo gremio in publicum prodire passi fuerint. Quibus incumbentibus malis occurri posse apte non videtur , nisi ipsarum Vnioersitatum robur , sitque dignitas , qua Episcoporum authori

tate continentur , contra omnes novatores

userventur ; ut Ap stolicam , si quidem duere Patribus exetiliam sincerstatem , nonnuιli , Ur aliquando ipsi etiam Societatis Patres doctiores , videri percupiunt , unde facilis in temeritatem prolapsio . Claudicor enim sacra doctrina si ab aeri quovis tantum 1ngenis ducatur . Jam igitur tempus

es , ut Episcopi suas collisant Apostolicasis administranda rationei , ur Uniser

69쪽

valeant.

XI. Dictis colophonem apponet Prizdicatorum ordinis supplicatio, Clementi VIII. anno I 5oo. facta, quam nos superiori Capite integram adscripsimus. Germanicas illas scholas , quarum Iu-dIcIa Molinae vindices ostentabant,

inferioris notae Academias nuncupat Religiosus ordo , quarum Censurae neminem movere debeant; ob id maxime , quod a Societatis Professoribus occupentur ;nec tamen , quod sciam, ullius unquam

invidiam subiit; tametsi de jis minus alte sensisset. Quid υerὸ alia inferioris

nota Academia , in Germania , Austria , U' caetera , quae in scripto recensentur , fortasse senserint , aut senciant , neminem movere debet . Noυerit enim Sanctitas Vestra a , Reυerendos issos Tatres memoratis Academiis ita praeesse , ut merito dici possis, nihil fere aliud Academias illas sibi velle , quam eorumdem Patrum ibi ma Collegia. Nihil itaque dubitandum Germanicas Academias, Haereticorum artibus, strophis , expilationibus vastatas , funditusque collapsas seculo decimo sexto, ac tum Societati attributas, ut ejus cura erigerentur, non ita feliciter emersisse ,

ut quam pristinae claritudinis jacturam

70쪽

uereIa repulsa . 61 fecerant, novorum Moderatorum opure sarcirent . Fuerant illa quidem pii Gsmorum Principum vota , qui eos ad scholarum regimen adsciverant: verum an votis facta responderint , an non

potius spes illa decoxerit , quae diximuS. hactenus satis probant.

Academiae Trevirensis , em Moguntina Iudicium contra Censuram Loυaniensem anno I 88. pronunciatum , d nupero Congregationum Historico , leve, atque elumbe meriιs drctum.

HActenus de octo Germanicis Academiis in commune diximus : iam de Trevirensi , & Moguntina paulo distinctius disserendum; quod eae singulari Praecaeteris ratione in hanc sese de Divinis Auxi liis litem intulerint , Lessii, de Hamelii patrocinio suscepto , & in I heologos Lovaniqnses , a quibus inusti fuerant x districta Censula . Harum in meritissimos Theologos judicium-s

pronunciatum , leve diximus , ετ elumbe Lib. I. Hist. Cap. 3. nonnullaque levitatis argumenta , obiter , ac velut iatranscursu exsecuti sumus. Id in invidiam trahit Syndicus Trevirensis , nos qua