장음표시 사용
11쪽
Nunc poneta & notada sunt Gepta allegationum. Et deprima parte Decreti nota, quod illa stllaba di. vel dis etiamsbialitera,d significat distinctionem: & numerus immediate sequens denotat quotam distinctionis. Ultimo ponitur principium canonis vel capituli,in quo authoritas vel allegatio continetur. Exemplum accipe in prima parte Decreti ubi sic allegatur. viij. distinctione. quo iure.& hoc sic abbreviatur, dist.viij.quo iure.id est in prima parte Decreti,in distinctione viij.illlius partis, in canone, qui incipit, Quo iure. Aliud
exemplum.dist.xxxvij. nonne.& cap.legimus.id est, in prima parte Decreti, indistinctione tricesimaseptima eiusdem par tis,in canonibus,qui incipiunt,Nbniae.&,Legimus.Ite aliud, distinct.xl .multi.& cap. non loca.& dista. ponderet.quod declara,vt prius. In secunda parte Decreti nota,quod per numerum positum anteliteram,q,datur intelligi quota ca sae. Et sic omnia talia adiecti: ua numeralia,prima,sectinda, tertia,quarta &c.vsque ad trigesim septimam ante literam,q, posit semper includunt hocsubstativum causa. Nec debet ille numerus excedere xxxvj. quia non sunt plures causae in s cunda parte Decreti:&per literam,q, intelligitur quaestio in nominativo vel alijs calibus secundum exigentia congruitatis. Communiter in ablativo allegatur quaestione.Sed per numerum sequentem istam literam,q,designatur quota questionis illius causae praemisi e. Et sic numerus sequens erit adiecti-uum istius substantivi, quaestione,per q,designati:quod nunquam subintelligitur, sed seniper expresse ponitur. Vltimo subiungitur cynon,vel capitulum illius quanionis in quo authoritas allegata quaeri debet. Exeplum sume de secuta parte Decreti ubi sic allegatur. j.q.j.principatus.&capitulo, cum Paulus. Et solet ita breuiari. j.q.j.principatus.& valet tantum: in secunda parte Decreti in prima causa illius partis,& in prima quaestione illius primae causae:in canonibus incipientibus, Principatus.&,cium Paulus. Isto obseruato quod in toto iure non breuiatur principium canonis,capituli,vel legis: sed semper integre ponitur prout in libro continetur. Aliud exemplum.xj. q.iij.inter verba.xvij.q. iiij. ii quis suadente. Ite xxiij.
cinae.in ver.nec ideo. Declara ista exempla,& signanter vitimum:in secunda parte Decreti, in causa xxvj.in quaestione v.
12쪽
eiusdem causae,in canonibus,qui incipiut, Non liceat.&, Aruspicinae. iii ver.nec ideo. Quia tamen Tractatus de poenitetia inseritur in quaestione iij ipsius causae tricesina tertiae,ut S.diactiim est:ideo Mnatur exemplum ubi sic allegatur: de poenitentia.dist. prima homicidiorum.&capitido, homicidiu. hoc sic breuiatur: le potadisj. homicidiorum.& cap. homicidium. id est,in secunda parte Decreti,in causa xxxiij. in quaestione tertia illius xxxiij.causae.in distinctione prima illius quaesti nis,in tractatu de poenitentia,in canonibus, qui incipiut,Homicidiorum &c. Aliud exemplum:de poenitetia dist.v.oportet enim.de poeni.dist.v ij.c.j.intellige ut prius.& specialiter ultimum. id est, in tractatu de poenitetia. dist.vij.& vltima illius tractatus,in capitulo primo huius distinctionis. Et sic quado allegatur capitulum j.ij. vel iij.non ponitur principium ca- pitvit vel cauonis Sc. De tertia parte Decreti pone exemplum: ubi allegatur hoc modo,decon.di. j.nocte sancta c.missas.& c. omnis Christianus. d i ta breuiatu sic intelligitur: id est,in v ltima parte Decreti,quae intitulatur, Decos ratione.in prima distinctione illius partis,in canonibus qui incipiunt, Noste uncta Sc. Item aliud exemplum:de concilis ij.in coena.& cap.liqui
do.de consess. v. non mediocriter.ne tales.& c. nusquam.id
est de consecratione,distilictione secunda&quinta,in capi tulis incipiAibus In coena. Liquido.&,Non mediocriter &c. Non debet autem in tertia parte Decreti ultra quintam distinctionem allegari sicut nec in secunda parte ultra septimam:&in prima parte non v ltra centesimamprimam:quia nulla partium plures habet distinctiones. Ideo vltra allegas notaretur tanquam imperitus errare. Et quia in qualibet parte Decreti sunt distinctiones nota dissercitam in allegando. Nam quando allegatur distinctio absolute cum numero sine addito alterius determinationis: ut dicedo dist.j ij.iij. iiij.vel v.&c. tuc quaerendum est in prima parte Decreti,ubi sunt centum & v-na distinctiones. Dando autem allegatur distinctio cum a dito de poenitentia: ut sic de poeni.dis.j.ij.iij.&c.tuc quaeri debet in secunda parte Decreti,in causa xxxiij.& q.iij. illius causae d bi ponitur Tractatus de poenitentia qui habet vij. distinctiones:vltra quas non allegabis ibi si velis I urista videri sed si allegatur di.cum addito tali,deconsecratione: ut sic,de con
13쪽
sere.dist j ij.vel iis&c. tunc quaeratur in tertia parte Decreti, ubi sunt tantum quinque distinctiones:nec etiam plures ali gabis, alias te ostendes Iuris ignarii. Et sic in omnibus his tribus partibus Decreti allegatur constitutio cum quota sequente : sub ea differetia,quod interdum nulla determinatio praecedit:vt in prima parte interdum praecedit:& hoc dupliciter. Aut praecedit de poeni.ut in secuda parte Decreti. Aut de consecratione: ut in tertia parte Decreti. ' Item in secuda parte . allegatur quota causae tacendo illud nomen causa, sed subintelligendo.& sic etiam in flaminino genere adiectivum numerale substantiuatur, includendo sulun substantivum: v t prima, secunda, tertia, quarta &c.subaudi causa:deinde substantivum, quaestio,cum suo adiectivo expresse ponitur : scilicet quaestione prima,secunda, tertia,quarta &c.Postea initium canonis:vt,omnis.Ponderet.Nbrine. Legimus &c. Etiam quandoque per paragraphos allegatur,omisib nomine capituli,&subiungitur principium paragrapbi: ut.ij. q. vj. g. biduum. Et frequenter quando allegatur capitulum, non est opus allega re paragraphum,& eco uerso. Si vero capitulum est longum, dicatur in prin.med.vel fi. aut circa prin .med.vel fi.ubi authoritas vel textus allegatus habetur. Finaliter: Dilige Decretum si glistis canonicari. Distinguit,causat, poenitet,& consecrat. Et tantum deprimo libro. Usscv Nous liber Iuris Canonici, qui Decretales nominatur,a Gregorio Papa Ixinopositus est,qui in unam compilationem redigi procurauit,per magistru Raymudum suum capessanu diuersas decretales epist as praedecesibrum suorum corriges de c5 cordas:& hoc circa annu Domini millesimum ducen tesimu xxxj. Et sic pene annis xxxv iij . post copilationem Decreti, Decretales in hac forma redacita fuere.Nam posthoc sub anno Domini 11.ccxlvj. Conciliu Lugduqense fuit celebratit,ab Innocetio Papa tui.anno sui Pontificatus I i. in quo multas aedidit c5stitutiones,quas etia suo tepore super Decretales coscripsit. Et iste liber Decretales vocatus diuiditur in quinq: libros partiales.Quoru quilibet ulterius subdiuiditur,in multos titulos vel rubricas:& tituli in capitula,& Capitula in paragraphos,& hi interdit in versiculos. Primus aute liber partialis Decretallu,tractat de Personis ecclesiasticis,& ecclesiae ministris,&de eorum ossicijs,&qilomodo tales creandi
14쪽
di ordinandi sunt. Et cotinet titulos xliij.Secundita liber Decretalium, est de Iudicijs, & de requisitis in iudicio. & habet
xxx.titulos.Tertius est,de Vita & honestate clericorum, & rebus eorum, & rebus ecclesiarum.& habet titulos L. Quartus,
de Sponsalib.& matrimonijs,& de caeteris his annexis.& continet x xi.titulos. Quintus & v Itimus liber partialis Decretalium,est de Accusationibus, de criminibus, & de diuersis poenis pro ipsis instigendis. & continet titulos x Li. Omnibus ergo computatis totalis liber Decretalium habet titulos vel rubricas ducentas minus quindecim, hoc est,centum & octogintaquinque. Dequibus praedictis nota hos versus, Pars prior ossicia creat, ecclesiaeq; ministros. Altera dat testes, & caetera iudiciorum. Tertia de rebus & vita presbyterorum. Quarta docet quales sint ritus coniugiorum. Quintaq; de viiijs & poenis tractat eorum. Vel sic brevius, Ita x, iudicium, clerus, sponsalia,crimen:
Haec tibi designant,quid quaeq; volumina signant.
V De numero titulorum versus nota sequentes, Bis septem demptis simul uno ferto ducentos. Qui tituli ponentur infra prosaice& metrice. Nunc sumantur exempla ex Decretali bus rubi sic allegatur. de summa Trinitate & fide catholica.damnamus. hoc ita breuiari solet: desum.tri.&fide ca.d-namus. Aliud exemplum: de electione&elei potestate Idiin cunctis.hoc ita breuiari solet. de elec. cum incunais.id est, in libro Decretallu,sub titulo,de electione. in capitulo quod incipit,cum in cunctis. Aliud exemplum:de foro compe. diligenti. Aliud:de vi de lio. cleri .vt clericorum. Aliud:qui cle.vel
usque. Ista exempla sic breviata suo modo sunt explicanda,ut primum exemplum. Sc ita de alijs. . UT E RTiv M librum, qui Sextus appellatur, composuit S a Bonifacius papa viij.in quo Decretales epistolas suorum praedecessorum,videlicet Grego.x. Inno .iiii. Clametis iiij.&aliorum cum suis proprijs epistolis recollegit in unum librum, quem Sextum appellauit. non sic quod ille cum alijs v .partia
libus libris Decretalium in unum volumen Sextus connume- aeditus,
i in alijs retur: sed quia liber est specialis post dictos quinque
supplens defectum diuersorum casuum emergentiun
15쪽
non comprehensorum. Et sunt pronauigatae constitutiones libri Sexti,anno a natiuitate Domini millesimo ducent mon'na e ooctavo,nonis Martij,Pontificatiis Bonifacii Pa- Sextus eodem modo in quinque libros partiales sicut Decretales: & quilibet horulibrorum in titulos:&hi per capitula¶graph V
pra. quamvis in Sexto non sint tot tituli sicut in Decretalibus,nec tot capitula in titulis. Sed ubi descit aliquid nonple
ne decasum in Decretalibus,id ponitur in Sexto uni nandrem do sumen' exempla de libro Sexto, ubi sic allegatur de
cons uitionibus.ut animarum.libro sexto.&de rescrip statutum s.cum vero.ver nullus.li.eo.Hoe sic intelligitur id et in libro sexto, sub tinuo de costitutionib. in capitulo quod i is x criptis, in capi. quod allegatur eodem modo ut in Decretalibus, hoe solita ta-
libro sexto,ut sc1atur esse in Sexto.Quod si non additur ovar
Papa v.sub anno Domini millesimo itecentestino decimo in Concilio Viennensi, quod sex melib.tantuin durauit:sed ipse Clemens morte praeuentus,ad publicui nno perduxit:sed post Papa g xii. copleuit correxit,in quibusdam u
gatae anno 'omuri millesimo trecentesimo sexto,i II I.Calen vide glosin prooemio Clem tinarum,inver.Nouembris.S In verbo,Pontificatus. Et cudivit
16쪽
Ioan .And. in prooemio huius libri male diciat illi, qui allegat
librimi septimum:quia dictae constitutiones non sunt connumeratae seb nomine libri, sed debent intitulari Clementinae, v t supra dictum est. Et diuiduntur Clementinae eodem modo in quinq; libros iuxta materia istius versus: Iudex, iudicium, clerus, sponsalia, crimen. de qua tractant, sicut Decretales de sextus: licet pauciores contineant titulos, & tituli pauciora capitula,in quos & quae rursum diuiduntur.S unt autem exen pia taliter in his accipienda,v bi sic allegatur: de haereticis.ad nostrum. in Clementinis. hoc sic breuiatur: de haere. ad nostrum.incle. j.in costitutionib. Clemetinis, sub titulo de haereticis & Manichcis,in capitulo,quod incipit, Ad nostrii. Aliud exemplum: dereliq.& vene. sanct.si dominum.in Clemen. id est, de reliquijs & veneratione sanctorii. in capitulo, Si dominum.in Clementinis. & sic de alijs. Nam hic allegatur per omnia sicut in Decretalibus: solii eo dempto quod additur hie in Clemen. sicut in Sexto additur, libro sexto, propter ratio nem ibi dictam . Et potest haec additio praemitti:v t sic allegando,Clemen.pastoralis. g. rursus. in fi.id est, in Clementinis, in capitulo,Pastoralis. g. rursus.in fine illius paragraphi,ubi dicitur: Qui falce mittit in messem alterius,perperam agit. Et haec de degationib. & exemplis Iuris Canonici quo ad quatuor libros sufficiant. Et ut dicti libri cognoscatur,sciendum quod Decretum sic incipit, Humanum genus duobus regitur naturali videlicet iure,& moribus.Decretales incipiur, Gregorius episcopus seruus seruorum Dei. Sextus incipi onifacius episcopus seruus seruorum Dei. Clementinae dii mode solent incipi. Quandoque sic, Ioannes episcopus seruus seruorum Dei. Uoniam nulla iuris sanctio.Quandoque sic, Clemens episcopus&e. dei catholicae fundamento&c. Et antequam veniam ad materiam Decreti, in distinctionibus& causis,& ad rubricas in Decretalibus,de libris legum & al
legationibus in eis praemitto.
Iv s enim Civile vel Imperatortu quod Leges appellatur
tradit tun est nobis in multis,& generaliter in quatuor voluminibus, quae dicuntur libri l ales: ut sunt Digestum, Codex,Instituta & Ruthenticu,quib. additur liber Feudorii. FP Rixi v s ergo liber Iuris Ciuilis,est Digestum, conti- Digestiui iis legus & statuta Romanorunt. Et continet in se quinquaginta
17쪽
inta libros partiales, qui in tribus voluminibus comprehenuntur.Primum volume est Digestu vetus, quod habet xxiij. libros partiales. Secundum, Insortiatuna: & habet xiiij. libros partiales. Tertium Digestum nouum, quod xij. habet libros
partiales:quibus connumeratis erunt L. libri partiales. Et vocatur Digesti im alio nomine Pandecta, nome compositum a παν, quod est totum,& participio verbi quod est capio, quasi omnia intra se comprehendens. est enim volumen aliquod omnia uniuersaliter continens. Vnde Iustinian. libros in quibus vetera iura collegit, Pandectas appellauit. Volumina illa inquit B udaeus nihil non continentia,& ex qui bus possis,quod velis, velut e Cornucopia depromere, dicuntur Pandectar:v t Pandecta legum, quae omne i iis complectuntur. Gell.lib. i 1. Tullius Tyro Ciceronis libertus libros de varijs ac promiscuis qua tionibus composuit, quos Graeco voeabulo Pandectas,id est,promiscua & multifaria continentes, libros inscripsit, tanquam omne rerum ac doctrinarum genus continentes: ut dicitur in l.ij.C.de vete. ivr.enuc. .cta omnia Et iste liber Digestu est collectus ex veteri iure, quod ab urbe Romana conditum,& a tempore Romuli,usq; ad tempus Iustiniani Imperatoris fere per mille annos & trecentos confuse statutum fuit: & extendebatur in duo pene millia librorum,& decies centena millia versuum id est paragraphorum vel responsorum:vt habetur in g. cum omnia. praeallegato. Vocatur autem hoc nomine Digestum quia omnia decidenda ibi digeriitur & soluuntur. Scribitur etiam per duplex ff.contra morem omnium librorum legalium, cum nulla litera, ponatur in hoc nomine Digestu. ideo viai ut quidam quia per duos Imperatores,quorum quiuis Fredericus nominabatur, postea maturius riiminatum est & digestum: a quorum Imperatorum 'uolibet nomine sumpta est prima litera, f&c. Alii dicunt esse arbitrarium: nec omnium rationem esse reddendam,ut in l. non onmium .sf. de legi.& senatuscon. In-
fortiatum autem dici tur ab in , id est valde,& sorterquia multum fortes leges in eo sunt, vel quia dispositiones vltimarum voluntatum in illo sunt.Vnde, . S tuu li ber en sortis disponens spolia mortis. Et clausis portis me discat lector in hortis.
Vt habetur in principio Insertiati in gloila j.ubi etiam dici-
18쪽
tur De nominibus disputare relinquitur pertinacibus,secundum Tullium.& nomina magistralia sunt: ideo de eis non est disputandum. Susticit saltem quod attendatur, quid in libris dicatur secundum Senec. Vnde, at unlt seruare sanctorum singula festa, Non poterit clare cum Codice scire Digesta. Et nota quod quando in Digesto veteri,Infortiato,vel Digesto Nouo allegatur aliquis textus, tunc primo ponitur nomelibri non partialis nec Veteris,Noui,vel Infortiati: sed Digesti in genere per duplex,ff, postea titulus vel rubrica . deinde apponitur lex illius tituli cum sua determinatione vel numero sequenti.Et si lex est longa, ponitur/primus, vel seesidiis, vel responsiim primu vel secivadum &c. Exemptu: in Digesto sic allegatur.si de dam. ins .l.si finita. . si quis aute. quod ita breuiatum tantii valet: id est,in libro Digestorum, sub titulo de damno insecto.in lege, quae incipit, Si finita. in paragra-plio si quis autem. illius legis. Aliud exemptu, sfad i. Rho.deiac.l.nauis .g.cum aute.id est,ffad lege Rhodia de iactu .in lege,nauis.in paragrapho,cum aut .Aliud exemptu,si si quadru.pau.D.di.l.j. .cu arietes.id est,Digestis in rubrica si quadrupes pauperiem fecisse dicatur. l.j.inparagrapho, cum arietes. Item si' devi&viar. l. j. g. vim vi. id est, Esub titulo devi& vi armata. in l.j.&c.& sic de alijs. US E c v N D v s principalis liber Iuris dicitur Codex, qui cotinet statuta,sanctiones,& diuersa praecepta Imperatorum: quamuis c5mii niter loquedo Codex dicatur quilibet liber in se habes diuerses libros partiales.Fuertit tame ante tepus Iustiniani Imperatoris tres Codices, scilicet codex Gregorianus, Hermogeniamis, & Theodosianus. Ergo diuus Iustinianus volens circa hoc assilibere remediu, direxit animum suum adc5stitutiones Imperiales & de istis trcius codicib.extra uagantibus fecit seri v nu codice,quem suo felici nomine intitulauit
Codice Iustiniani:vt patet in rubrica prooemij huius libri. Et scribitur per C magnum, quae est prima litera diuius nominis Codex. Diuiditur autem in xij.libros partiales qliorum ultimi tres longe post primos noue compositi sunt. & vltimi tres raro legutur a doctorib. In primis aute i x. libris Codicis allegatur suo modo sicut in sfprimo ponendo nome libri Codicis, deinde titulit, postea lege cum suo principio vel numero.
19쪽
xxemplum accipe sic allegans. CAepraescript. X.Vel xl.an.l. si quis I pe. id est in libro Codicis, stib titulo de praescriptionibus xxx. vel xl. annoru in I.siquis. ing.penultimo. Alia exempla. C. de sacro. cle. l. sancimus.in KC.de trans. l.Vt respo- sum. C.devet.iu.enu.l. ij.g. ii quid in tanta.&c. Quae sunt omnia extensis rubricis declaranda. in ultimis tamen tribus libris hoc refert, quod in fine allegationis ut praemissum est additur numerus ilibri:vt allegando, C.de armorum usu iuxta principe.l.j.li.x.C.de Murilegulis & Gynectariis.l.&c.lib.xj. C.de dignita.l.si ut proponis. lib.xij. similiter de alijs. Et est magis necessariu quosdam titulos plenius scribere quia sunt in liis libris tribus valde rari &inusitati tituli: quia non Dequentantur in scholis legendo, sicut alij libri i x. Codicis.Et volunt aliqui dicere,quod quando in Codice allegatur, non sit necesse addere t dicendo sic, C.deludi.l. properandium sed simpliciter debeat dici deludi. properaduin. sine hoc addito, lege: nisi esset lex j. ij.iij.vel penul. vel antepenui. Tunc enim
oporteat addi,t.prima.ij.vel penuit. &c. Sed siue hoc in toto seruatur siue non non est magna vis. Item interdum in Cossice allegatur Authentica, quae est antiqlio iuri superaddita δίincorporata:vt C. de epis&cle. Authen.generaliter. id est, in
Codice sub titulo de episcopis & clericis, in Authentica ibi
incorporata,quae incipit Generaliter.
UTER Tiv s principalis liber vocatur Authenticum in numero singulari: & Authentica autheticorii innumero plurali. Et sunt Authentica quaedam excerpta, quasi summula li- brorum supra dictorum. Et diuiditur iste liber in ix.collationes,qtiarum quaelibet subdiuiditur in titulos.Tituli aute iub- diuiduntur no in leges,sed in paragraphos.& quando ex Ruthentim allegatur aliquis textus, praemittitur primo nomen Iibri cu praepositione, ita, deinde ponitur titulus, postea subitingitur paragraphus cum ipsius incoeptione:& in Κponitur quota collationis. Quamuis enim collatio naturaliter praecedit paragraphum qui in ea continetur,tame collatio cum sua quota consueuit ultimo allegari: licet etiam interdum omi latur. Exemplum sumatur sic allegando. in Authen. delenonibus. g. sancimus. colla. iij. id est, in libro seu volumine Authenticorum, sub titulo de lenonibus, in paragrapho qui incipit,sancimi diib colla. sis. Aliud exemplum.in Austent.de
20쪽
rrien.& semis. g.c5sideremus.colla.iij. id est, in Authentico de triente&semisse.in s.consideremus.&c.Item in Authen .vidi Di. iussubscrip t.ha.glo. tuae. g.j.collat.viij.id est,in hoc libro, sub tit.ut diuinae iussiones subscriptionem habeam gloriosis smi quaestoris &c. Et nota disserentiam inter Authenticum &Authenticam. Nam Authenticum emiber principalis Voluminis,de quo iam mentio facti est, sed Authentica est lex una vel Paragraphus incorporatus in lib.C.& allegatur hoc modo sicut etiam praedictum est in libro C.in Authen. multoma
' L is ER Feudo ru, qui alio nomine dicitur Collatio x.di Feudorum uiditur in duos libros partiales, quorum quilibet subdiuiditur liber. in titulos:&isti in Capitula & Paragraphos. Vnde ut exemplariter dicatur,in allegatione huius libri, primo ponitur nomen libri,postea titulus deinde capitulum & g. vi sic allega do: in libro,alias & communius, in usib.seud. de prohib.teud. alien. per Fed.c.j. g. hac aedictali. Et hoc breuiatum sic intelligitur:id est,in Vsibus Dudorum qui liber etiam Collatio de- Acima dicitur sub rubrica de prohibita seudi alienatione per
Federicum, in cap. primo ,& paragrapho allegato. Et est ne cesse apponere per Federicum , ad differentiam alterius tituli , in eodem libro de prohib. Dud.alien. per Lotharium. Potest etiam nomen libri ultimo subiungi: ut in hoc exemplo. quib.
sus. in usibus fetidor uni. Etiam interdum allegatur collatione decima, sic breuiando .col. x. quia iste liber post ix. collationes authenticorum aeditus est. Alia possunt accipi exempla multa.
De Dud. mar.duc.&co m. id est, des eudo marchiae,ducatus,&eo miratus. De inuesin man. fac.id est, de inuestitura in man- cum facta. De milit. vasal. qui contum.est.id est, de milite va
salto,qui contumax est. l.vastur.deb.dom.sid .id est,qualiter vasallus iurare debeat domino fidelitatem. Et ita de omnibus aliji extendendo & abbreuiado rubricas , cum subiunctione tamen cap.&g.in quoc5tinetur authoritas vel textus allegatus. Et tantum libro Feudorum . . .
t Α Ret v s liber principalis dicitur Instituta, vel Institu Iustituta. tiones in numero plurali. Et diuiditur in quatuor libros partiales, qui sum introductorij in alios libros legales : imo de B