장음표시 사용
21쪽
seruiunt etiam Canonibus, in quanta declarat significatione,
terminor uin Ilire usitatorum,qui multum utiles sunt incipientibus,taquam ostia in domu, in Ius praebentes introitu. Lare consultum est omnibus quasi modo genitis pueris,&ad uiatis lac iuriscocupiscentibus, per Institutionu dogmata sua primaria sumere nutrimenta,ut doctrina praeambula informati, Iustiniani mereatur sanctioni securius inhaerere. Quae a Christianissimo Iustuliano Imperatore regulariter derivata omnium imperatorii authoritate iubet,vetat, vindicat,punit,at 'ne permittit. Nullus ergo tam praesumptuosus existat, quod me institutio nudoctrinis ad Iurtu,&maxime ciuilium sublia linitates conscendere attentet:quonia ex alto irremediabiliter corruul,qui volare satagunt ante, quam petras asstimant. Fuit
autem hic liber de mandato Iustiniani Imperatoris qui etiam
Digestum coposuit) aeditus, post Digestum, & post primam
compositionem Codicis tante tamen secundi Codicis, quem nunc habemus compilationem, per magnificu magistrum Tribonianum .storem sacri palatii sui , cum Tu eo philo dc
Dorothaeo viris illustribus, ut in principio Institutionum di citur. Et huiusmodi libri partiales subdiuiduntur ulterius in titulos,& hi in paragraphos, non in leges nec in capitula: & paragraphi interdum quando longi sunt in versiculos. In allegationibus aute huius libri talis modus obseruatur, quod primis liber nominati ir,postea rubrica ,deinde paragraphus clim versiculo. Exepti gratia, Instit.de iussit.&tur. A. ad est, in libro
Institutionu, subrubrica de iustitia& iure.in primo illius rii se icae. Aliud,Instit .detur. nai.sen.&ciuil. g. sed quoties .id est, Institutionibus de iure naturali gentium& ciuili.paragrapho allegato. Item,Instit. de haere.inuit. g. haereditas. id est,n redi
bus instituedis.paragrapho qui incipit haereditas.& sic de alijs exemplis accipiendum est. Et haec de nominibus,diuisionibus,& exemplis ipsorum librorum legalium pro nunc sufficiant.' Vt tamen plenius noscantur hi libri, nota quod Digestu vetus sic incipit. Iuri opera daturii prius nosse oportet,vnde nomen iuris descedat. Et primus titulus est de Iustitia & Iure. In fortiatu vero sic incipit, Dotis causa semper&ubiq; est praecipua. Et primus titulus est, Soluto matrimonio quiadmodum dos petatur. Sed Digestum Nouuincipit Hocedicto permittitur,ut siue iure siue iniuria fieret opus,per nuntiatione inbiberetur.
22쪽
beretur. Et est primus titulus de Notu operis nuntiatione. Codex incipit,Imperator cunctos populos.Et prima rubrica est, Desum. tri.&fid.cath. Praemittitur etia prooemium,Haec quae necessario. Authenticum incipit:Occupatis nobis circa totius resp.curas . Et est prima rubrica,Si haeres soluere legatum noluerit. Decima collatio,quae etiam liber de Vsibus udo tu dicitur,sic incipit, Quia de seudo tractaturi sumus,videamus primo qui seudum dare possisnt. Et prima rubrica est, Deliis,qui laudum dare possunt,& qualiter acquiratur & retineatur. In stitutiones vero sic incipi ut, Imperatoria maiestate n5 soli armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam. Notandum etiam est,quod quidam liber paruum Volumen appellatus est,continens in se aliquos praedictorum librorum totalium,& aliquos partialium: videlicet Authetica Vsus nudorum,&tres vltimos libros Codicis, scilicet x. xj.& xij. qui raro legi consueuerunt, & titulos habent plerosque rarissimos.
I Raemissis itaque nominibus &diuisionibus librorum
utriusq; Iuris cum modis allegadi in ipsis: nunc pro breuiaturis glossarum legendis subiungam quodda alphabetum, in quoc5muiuores saltem abbreviaturae textuu &glosesarum Iuris continebuntur: quod sic incipit, vel B.&c. cunque literarum alphabeti posita sola intextibus Iuris maxime Decret. signat nomen propriu viri vel mulieris: ut Α rnoldus, Bernardus.& sic de alijs:vt de testi. ex parte Α .id est, A dae.& sic de ali js. Ab.id est,Abbas: scilicet Lapus vel de Castelliano.Αc.vel Accur. id est, Accursius, glossator in legibus. Hic duos habuit filios: unus vocabatur Franciscus Accursij, valens dotctor,qui glossis patris sui multas fecitadditiones. Alius nomine Ceruotus,qui fecit etiam additiones,qiue dictitur Ceruo tinae, modicum tamen valentes: quarum una ponitur C.d
aeden. in l. i. Et sic filius potest in iure patre reprehendere,visfide condi. ob caus in moribus secus: licet possit dari tutoc patri furioso. Al. vel Alb. id est,Albertus doctor:vel Albericus. Ala.id est, Alanus.
23쪽
Ap. se. te. id est,apostolicae sedis legatus. .
Ap.re.id est appellatione remota.
A p. ob. re.id est,appellationis obstaculo remoto. . A nt.d e But.id est, Antonius d e Butrio. Αr. vel arg. id est,argumentum. Arch.id est Archidiaconus,magister Ioan. Andreae,qui glose sauit etiam Sextum,& scripsit Rosarium super Decreto. Ad no .prae. id est,ad nostram praesentiam. Aut.vel Authen.idin, Authenticum liber,vel Authentica lex
AZ id est, Azo.qui fecit Summam unam in legibus, ex qua su-
.munt examinandi continuationes rubricarum.
II Bern. Per.B. id est,Bernardus glossator Decretalium. Barth.Brix. id est Bartholomaeus Brixi ensis, qui fecit additiones glossuper Decreto. quas si Decretum habet, sic incipit glos eius: dioniam nouis superuenientibus causis,nouis est remedijs succurrendum. Bart. id est,Bariolus de Saxo ferrato,legum interpres. l. vel Bald.id est, Baldus in utroque Iure scribens. Band.id est,Bandinus doctor. Bo.me. id est bonae meinoriae. Bul g. id est Sulgarias doctor. But.id est, Butrius,scilicet Antonius de Butrio. C. in textu posita Celestinum signat, maxime quando apis ponutur haec verba praedecesibr noster. alias inglossis,sumanis, vel lecturis,C. magnum significat codicem,communiterj nablativo casu. Sed c.paruunt, id est, capitulo: vel centesima,indistinctionibus. . Cy. id est,Cynus doctor legum.
Cle. vel Cl .id est ,Clem eminae vel Clementivis. Card.id est,Cardinalis doctor. . . Constit.id est,constitutio. I compost.id est,Compostellanus doctor. n.eccl.id est, censura ecclesiastica. Con.t.t.r,id est consultationi tuae taliter respondemus. UD.sola vel diffid est,distinctione. iDepoen. id est de poenitentijs. De considest,de consecratione. Dil.
24쪽
Dil. sit. id est,dilectus filius. . Dama.ta est, Damasus papa. Dy. id est, Dynus doctor. Disve.id est,discretioni vestrae. Do.de R O .id est domini de Rota. Durand. id est, Durandus doctor. UE,sola & magna, nomen proprium .e parua,eodem vel ea dem: maxime quando sequitur titulo,distinctione, vel lege. Ecel. Rom.id est,ecclesia Romana.
Et hic est sciendu quod quando in Summa de casibus, in Sumo ma Pisana vel alicubi in libris Iuris ponitur authoritas eae
Decretalibus, tunc allegatur extra:& significat extrauagantem,scilicet textu vel capitulum extra corpus Decretorum positu. Decretales enim paulo ante compilationem, correctione& concordatione ipsarum erant extrauagates: quia
vagabantur extra illud volumen. Hodie aute per modernos Canonistas capitula in Decretalibus in Sexto similiter & in Clenienti. non consueuerunt allegari extra . quia talia capisttula modo non vagatur extra corpus Iuris Canonici. Sed te sistae praedictorum librorum textus allegant extra: eo quia sunt extra corpus sui Iuris, scilicet Ciuilis. Verum est quod cononistae adhuc hodie aliquos textus etiam Canonici Iuris allegant extra: videlicet hos qui sunt extrauagantes nodus, incorporati Iuri Canonico. TFa .id est, facit. Fe.re. prae. n.id est .felicis recordationis praedecesibris nostri, F.t.id est, fraternitati tuae.
H.id est,finale,vel fine. ff. id est digestis. Fri.de Ten. id est,Fridericus de Tenis. Fran. de Zab. i. Fraciscus de Tabarellis, doctor&Cardinali Flori .id est,Florianus doctor. Fri. Imper. idemFridericua Imperator.
' .in Spe.Guillelmus in speculo.
25쪽
Gra .id est,Gratianus compilator Decreti. Go.vel Gofid est, Gosedus:qui composuit Sunimana, in qua recitant examinandi in Iure Canonico cotinuationes rubri earum, & alia plura.
Gar. id est, Garitas doctor.' Hu. vel V.id est,Hugo vel Ugutio. Ho. vel Host. id est,Homensis doctor. Hen.Bo .id est, Henricus Boich. Hon. id est, Honorius papa. Her.id est, Hermanus doctor. UI,sola,vel cum litesto sicJ.denotat infiPro quo sciendum, quando textus allegatur, qui etiam postea habetur, siue in eodem libro siue in alto,eiusdem tamen
Iuris,lunc dicitur infra:& scribitur per j longum: cui supra- poni potest titellus: ut sic,j.utulo proximae. s. ij.id est , infra
titulo proximo. cap. .&c. i. eod. tit.id est,infra eodem titulo. t.breuis signat unum vel primo. Io. Mo. ita est,Ioannes Monachi glossator sexti in Francia. Io. And. id est,Ioannes Andreae,etiam glossator Sexti & Cle mentinarii, qui & Nouellas coscripsit, valentissimus doctor. Io.Imo. id est Ioanes Imola, modernus doctor super Decretalibus notabiliter scribens. Io .vel Ioan . id est, Ioannes glossator Decreti Theutonicus: quem aliqui nominant Ioannem antiquum. Io. de Lig.id est, Ioannes de Lignesano. I de Fan. id est,Ioanites de Fantusijs.
Iac. But.id est, Iacob iis Butrigarij. Iac.Bal.id est,Iacobus Balduini. Iac.de Bel. id est, I obus de Beluiso. . TL, sola .i. lege, vel ι linquaginta in numero dίstinctionum. Lap.ab.id est, Lapus abbas doctor. Omb.de ra in p. id est,a arxhertus deram ponibus. Ludo. de Ro.id est Ludovici de Roma doctor. O .vel Laii. id est,Laurentinusi Vosiis Decretalium.
26쪽
Lib. id est, liber vel libro, secundu exigentiana constructiorus.' M. vel Mar.id est,Martinus doctor. M. vel man.id est,niadanius. signanter quando literaq, sequitur: ut M. q. id est,mandamus quatenus. MO.ca.prae.id est,monitione eanonica praemisia.' Nic.Sic.do.id est, Nicolaus Siculus doctor,qui aliter dici,
tur Panormitanus, et Panormita modernissimus. No. & vet.test.id est,noui & veteris testamenti. No.id est, nota. Nota. id est, notatur.
Odo. id est,Odonedus doctor. Ol.vel Old.id est,Olradus,vel Oldradus. vosti. vel Ost.id est Ostiensis.comuniter rame per H dicitur. Pe. id est,poenitentia,vel Petrus,vel penultimo. Penui. vel penest.id est, penultimo. Paragraphus.quia in ordine alphabeti no inuenitur abbreuiatus,cum non sic una litera sic solet scribi,g. vi quando capitu lum vel aliqua lex es longa,tuc ad citius inueniendu textu allegatu ponitur in capitulo vel lege paragraphusvn' vel plures. Notata me quod paragraphi sunt duplices videlicet magnus de paruus:& paruus debet esse niger de encausto in tali forma,s.de talis debet legi cu sita determinatione sequeti. hic aute co-- muniter ponitur in glossis vel in summis recollectis. Alius au- te magnus sic formatur L.& debet esse dealio colore, scilicet rubeo vel blaueo seu flavo. Et talis legi non debet: licet in te gedo dum inuenitur vel dum venit ad eu, pausari debeat. & in corrigolo libros debet nominari,ut apponatur si non sit ibi. Nacerti textus & Sumae distinctae sunt per tales: ita quod ali gatur primus,secudus&c.Si ergo non essent ibi, contingeret primu accipi prosecudo &secudu pro primo,quod errorem induceret.&vnus scilicet g.paruus, significatallu,videlicet magnum: &sic apud logicos in terminus seciuidae intentionis. Praeal .id est praeallegatus. Prin.id est, principio. Per to. id est, per totum. Pri . id est,primo.
27쪽
Praetex. id est, praetextu,hoc est occasione. Pau.de Leaz. id est, Paulus de Leazaris,qui scripsit bene super Clementinis. Pet.de Bel.id est, Petrus de Bella pertica , doctor legum citra montanus Burgundus. Pet.de Samp. id est, Petrus de Samprana. P.vel Pla.id est Placentinus doctor. Prae. di.id est,praeiulgeat dignitate: ut de testi.inca.licet. is Prae. id est,praeterea, Pa.id est, papa. Pomp.id est,Pomponius Imperator. quaestione, quando ponitur in cauils Decretgves quatenus, quando ponitur in textu Decretalium: maxime post mandamus: ut sic,mandamus.q. 'URay. id est,Raymundus capellanus & poenitetiarius Grego, ril Ix. de quo in principio Decretalium.
Re. vel Respon.id est,responso vel responsio. :Re.id est,require,vel remissionibus.. id est Salicetus doctor. sicurab.id est,Siculus abbas. . Se.ap.id est,sedes apostolica.So. id est,solutio. Q. Sa.ap.con .id est,sacro approbante concilio. Se.vel seq.id est, sequenti. Sequen.id est,sequentibus.
S.vel s.id est,supra. Vnde quando aliquid allegatur in aliquo, quod prius ante illum locu habitu est in alio vel eo de libro, eiusdem tame iuris, videlicet aut Ciuilis aut Canonici, hoc allegatur supra per s.breuem: sed.clonga sola. id est, scilicet. Spe. id est.Speculuna, liber magnuS. spec.id est,Speculator author speculi,scilicet Guilhelmus Durandi
sub app. obst.id est,sublato appellationis obstaculo:videtest.
28쪽
Viii.vel Vuil.id est,Vuilhermus,quod Italici scribunt Guilhel
Xc.id est,nonagesima.quia x.praepositac, quae significat centum,subtrahit et x.sicut etiam in xl.&c.
UZab.id est Zabarella videlicet dominus Francistus. p. vel psid est,consecratione. .s id est,paragrapho vel paragraphis:de quo s. latius dictu est.' Sunt &aliae abbreviaturaeste rubricis,tam legu, quam canonum maxime Decretallu,de quibus patebit i. Hax aute deab- breuiaturis textuu&glossiau,sumaru,& Lecturarii utriusq;
Iuris praeter titulos nunc siissiciant. Quae utiq; primis Iurium alumnis dissiciles appares in primo aggressu:& raro colligu-tur ita copiose. aare sit hoc opuscula incipientibus lato magis acceptu cariusq; reputatu, quanto solicitius est collectum.
Vi d praemissoruMustitiam necessarium est habere
rubricas,seu titulosa triusque iuris abbreuiatos&ex--tensos, praeponam rubricas Iuris Canonicilpropter earum paucitatem respectu rubricarii Iuris Ciuilis, quas etiani subiungam. Etiam quia f.praemisi Ius Canonicum Iuti iuratione dignitatis, excellentiae &c. Sequuntur ergo rubricae Decretalium,& per consequens Sexti & Clementio ruim ordine, quo pontitur in Decretalib. primitus abbreuiarς deiinde extensae:&postea,vteo faciliusmeti teneatur,metrici in . Hi versibus colligetur.Vnde nota,quod hi sunt tituli Decretalia
29쪽
tholica.. Constit. id est,constitutionibus. Rescrip. id est,rescriptis. ' Consue. id est,consuetudine. Postula. prae. id est, postulatione praelatorum. Ele.id est,electione & electi potestate. Translatio. epist.id est translatione episcoporum. Rut.&vsu pal. id est,authoritate Susu pallij. Renun.id est,renuntiationibus. sup neg-prae. id est supplenda negligentia praelatorum. 'Temp.ord.id est,teporib. ordinii,&qualitatib.ordinador scru.inor.D.id est,scrutinio in ordine faciendo. Ordi. ab epist. qui re.id est, ordinatis ab episcopo, qui resignauit vel renuntiauit episcopatui,vel ab excommunicato. Reta.& quali.id est,aetate& qualitate & ordine praeficiedorv.
Sa.vnc.id est sacra unctione. Sacra.ite.vel non.id est,sacramentis iterandis vel non. Ser.non ord.id est,seruis non ordinandis, dc eorum man
Fil.presb. id est,st ijs presbyterorum ordinandis,Vel non. Ob.ad rati.id est,obligatis ad ratiocinia ordinandis vel non. Corp.vici.id est,corpore vitiatis promouentis,uel non. . Biga ad est,bigamis non ordinandis. Cle. pe.id est,clericis peregrinis. Ofarchi.id est,ossicio armidiaconi. Ost .archipresid est,officio archipresbyteri
Ost pri.id est,ossicio primicerij. Offsacri.id est ossicio sacristae. Oss custo. id est,officio custodis. Osfvica.id est,officio vicarij. Ossi. dele.id est ossicio & potestate iuditis delegati. Osfle.id est officio legati. Offiud.or.id est officio iuditis ordinarij. Osfiudi. id est, officio iudicis. ι
30쪽
Transac.id est,transactionibus. Pos .id est postulando. Procur id eli, procuratoribus. Syndi id est syndico. Iis quae vi me. id est, i isqvie vi meliisve causa fiunt. In integ. re.id eston integruni restitutione. All.iu. mu.cavaac.i.alienatione mutandi iudicij causa facta. Albi.id est, arbitris.' TirvLI LIBRI sECUNDI. Iudi. id est,iudici js. Fo .compe.id est,foro competenti. U. ob. id est libelli oblatione. Mii.peti .id est,mutuis petitionibus. Lit. contes .id est, litis comestatione. Vt li .non contest.id est,ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem,uel ad definitivam sententiam.
Iu.catum .id est,iuramento calumniae. FDila. id est dilationibus. - Fer.id est.ferijs. Or.cogni.id est ordine cognitionum. Plus peti. id est plus petitionibus. Cau.pos.& propri .id est,causa possessionis&proprietatis. Resti.*o .id est,restitutione spoliatorum. Do.&contu. id est,dolo&contumacia. Eo qui mi t. in poc id est, qui mittitur in possessionem causa rei seruandae. Vt li. pen .id est ut lite pendente nihil in nouetur. Seques possess.id eli, sequestratione possessiona &fructuum. Confessid eit,confessis.
Proba.id est, probationibus. Test.id est,testibus Sattestationibus. . . . a
Test.cog. id est,testibus cogendis vel non. Fi. instrv. id est,fide initru nientorum. e Praesum .id est,praesumptionibus. u Iureiur. id est,iureiurando. Excep. id est,exceptioniblax. ,
Praescrip. id est, praescriptionibus. Sent. dc te iud.id est,sententia&re iudieata. Ap. id est,appellationibus,recusationibus& relationibus. Pere