De septimo italico congressu

31쪽

Ei varios densent Succos, penetrentque meat US, Educantque alias, vix rupto cortice, gemmas: Quaeque Peregrinae, ac alio sub solo comantes IIuc etiam vernant plantae , atque ignota colonis Seminibus variis exotica provenit arbos ,

quae licet orbe procul nativo mota, nec illi Est eadem natura soli, tamen induit ipsa IIuc mores, patrias foecunilans semine glebas Ac veluti pleno genitrix alit ubero prolem , Et dulces natos sensim grandeseere cogit, Perque artus pascit teneros sua lumina, et ulnis Blanditur, lavet inque sinu, totiesque revolvit Togmine sub tenui; sic Florae cultus alumnus Indulget plantis: studet hanc defendere sole , Ne teneros seriani radiorum spicula ramos, Et frutices urant; fragili namque indole baccae Haud nimium calidos patiuntur luminis aestus; IIanc arcet flabris aquilonum, et frigore cauri, Et tegit umbrosa contexta e vimine silva; Has locat admotas interdum solis ad auras, Et modo sub dio liquidum sinit aethera pasci; Atque illis alimenta refert ratione, modoque, Donat et occulio succo pinguescere fibras. Tum passim herbarum percenset nomina, et illas,

Quae parili gaudent cultu, pariterque beatis

Proveniunt hortis describit rite, latentes Vestigans vires, et quaenam occulta potestas Ductibus, et soliis miro sub legmine Sei Pal.

32쪽

Et vocat ad ritus sestantes agmine noros, Quique oculos visu captant, quique auris amant Emuvio sensus, quique aegros Semine certo, Atque sua virtute levant: aequo omnibus ille Commemorat speciem, formam, fastusque decoros. Sed primum roseos aperit vix Phosphorus ortus,

Conjugis et puro descendit rore benignae Iuppiter in gremium delapsus sidere ab alto, Quam vario natura loci distincta coloro Induitur format quam circum thessala TempoLuxuriat, specieque nova discriminat hortos Hesperidum i Passim roranti germine quisque Flos hiat, inque sinus permanat roscidus humor, Et vapor exhalans partes diffundit odorum; Explicat ipsa alas e caelo discolor Iris,

Frondiferasque domos avium super incubat areu Atque cito volucres percussae corda Sua vi

Insiliunt, vocum integrant modulamina laeta, PermuIcentque animos; et jam pellucida rore

Limina nota patent, roseisque Instrata tapetis

Succinctae Nymphae, etephiris agitantibus alas, Incedunt; jam quaeque novis se foribus ornat,

Vernantesque rosas, violas, mollesque hyacinthos, Narcisumque legunt, et neciunt crine coronas.

Tum qua descripto Versatilis aera gyro Se explicat, innexis per gaudia mutua palmis Adglomerant sese, et festantes rito choreus, Dum circum litui, atque arguto barbita plectro,

33쪽

Vocalesque tubae complent concentibus hortos, Immiscent, et certa vago vestigia ponunt Incessu; jamque huc absolvunt nexibus orbes, Iamque illuc, trepidante solo, glomeramina molani, In numerumque pedes agitant, nunc aura pulsant Suspensae, rectoque agiles dant corpora motu , diu ne cedunt sine lege retro, nec passibuS aequis Insiliunt, revocantque graduS nunc ordine, ei uno

Agmine consistunt: liorum magis ipsa saligat Incita vis artus, ludoque absistere cogit. Et festis jam pulchra cohors de more Soluta , Dum pergit quo quamque trahit jucunda voluptas Atque cupit salicum sub tegmine ponere membra , Exclamat residens umbroso vertice Chiron: Illius ah l nimium, Nymphae, ne cedite ramis Arboris; huc arcete pedes, si forma, decusque Est cordi: penitus fragiles vapor inficit artus, Inficit et sensus, atque huc venisse pigebit. At nimium confisa suae pulcherrima formae Clymene, niveo cui sub velamino pectus Lenitor illabens Zephiris quatit aura reductis , Nescio qua praeter solitum dulcedine capta

Illuc jam gradiens ponit vestigia, et cheu lΡrotinus emisSum nigro de Semino virus

Spiramenta subit, vitaeque intercipit auras Morbida vis sub corde means, et pallida virgo Lilia ceu tenero languent declivia collo, Delicii occursantque ululatu e iramite N3mphae, Diqili od by Corale

34쪽

Omnibus et coit immissa formidine sanguis, Atque comis arcent serta, et complexibus illam Collapsam excipiunt gremio, stratoque revellunt, Atque fovent gelidos artus, supraque saligant; quaeque sinus, vinclo quos stringit fibula, laxat,

Atque comae solvit nexus, quaeque anXia Palmas, Liventesque m Dus tractans sumenta caloris Admovet, et tumidis G '' dat oscula labris , Atque genis revocare rosas vitalibus auris Molitur frustra; nam torpet anhelitus oris , Nec reducis dat signa animae : tumque agmine moesto

Callirhoo qua lene fluit ditissima lymphis,

Adducunt, miserosque artus per colla, bumerosque Lustrali aspergunt latico, innantemque per undam Naribus admorunt Nymphaeam, et flamina vitae Jam re Vocant, spe quae quo inhians illius ab ore

Pendet. . . at ipsa trahit tantum suSpiria corde. . .

Ah virgo infelixi jam primos novit amores,

Et serum gemitu cordis suspirat amantem lSed propere, circum valles dum vocibus implent Luctisonis, Eurilus adest, visuque repente Horre Scit, steteruntque comae, sed pectore anhelo Clymenem clamore vocat, dulcesque requirenSEloquii voces implet singultibus hortum , Odit odoriseras plantas, incusat et herbas,

Crudelesque deos, erudelia sidera clamat liue illuc sine mente ruens. . . Sed providus inde, I esanos arcens deliri spiritus aestus,

35쪽

Chironis petit ipso aras, et sic prece blanda, Alii te per Superos, ait, et per numina Florae

Magna precor, miserere animi non vana serentis Eripe , namque potes, morbo, et miserere puellae Sensibus amotae nigro sub caudice, SerVes Dimidium iu dulce meae, partemque reducasIncolumem vitae : tibi sunt commercia norum , Atque potestates herbarum, et Semina nolae: ΙΙic reduces ultro, si spes non fallit amantes,

Coniugio juncti stabili de more quotannis

Sol omnes ambo donis cumulabimus aras.

Cui senior: non omnis inest secreta facultas Herbarum fibris, Non omnes sata dederunt Occultae penitus causae penetrarier; et nunc Non violas tractare decet, nec myrtea Seria :Vade ago: salidicum Vesevi oracula vatum Consulere, ei elialybum sorsan lentare latentes

Praestiterit viros, nimium ni sata puellae, Staminaque insiciant obliquo lumine Parcae. Nec plura his: celer ille moras, sub corde recursa Spe mulla monitu vatis, jam rupit, et urbis Qua data Porta, ruit propere, et vestibula centum Arto nova laborata tenens, quo callis eunti Ferrea dat faciles adrius, subii ipse Vaporem, Atque repertori tanto gratatur , et ultra Εvehitur, tacito secum sub pectoro volvens Dici a Senis; visuque praeit jam Pontia Tempe, ΙΙerculeaeque volant orae, et Retina recedit;

36쪽

Sed tantum ipse locis oculos innexit amantis, Atque solo figens trepido vestigia gressu Iam petit ascensu sacri fastigia montis. Arx ' ibi Irnecis nunquam ientanda profanis Assurgit, tollitque apices ad sidera summas, Cardinibusque humeros ultro Vesevus alienis objicit, atque regit certo sulcimine molem. Quondam caecum iter, et pene irremeabilis error Audentes inferre gradus ad culmina montis Implicuit, retroque arcebant compita gresSus Scrupea, si quando instabant adeuntibus ultra Abrupti scopuli rugosa pumice strati; Εt saxum informo, ingens scabrae tubera frontis Attollens, dorsoque minax, quem saecula centum Rimantur, sese vetuit custode tueri, Servabatque locos, et limina, tramite clauso. Adsuit at praesons jamdudum brachia millo, Millenasque manus agitans Labor arduus, atque Εdomuit, secumque tulit moderaminis artes;

Annuit et Regis favor, incaluitque Ministri Cura vigil: jam callis ibi per inhospita cautis

Tuia patet, longoquo excurrit plurima tractu, Atque pedes inferre sinit: vestigiaque ipso Intulit huc, dum magna parat cultoribus ariis

Praesidis ossicio patriae monumenta decorae, Festinatque opera, et steriles contendit arenas Vertere in humanae praesentia commoda Vitae. Moeniaque assurgunt jam celso in vertice moniis,

37쪽

is Ferreus et muros intercipit annulus, aedis Praesulcens lapides quadrato segmine juncios; Frons minet, et varias geminat sub sole patentes Huc illuc facies, atque ipsa ars Dorica tractus Pinnarum cohibet pulchris decorata columnis: Tectorum hinc, atque hinc moles mira arto sub ipsa Assurgunt podii in speciem, et contermina caelo Culmina, et antiquo protendunt brachia sano; Nec procul hinc patulo se mons abscindit hiatu. At domus interius curvum sinuatur in arcum, Et triplici rerum sese discriminat usu. Quantus honos Speculae t quae dos, et magna supellex lStant circum tormenta operum, stat sphaeri ea moles, Et variis sese implicitant fulgentibus axes Nexibus aeratis: artes Labor extudit ipse, Et nova Vesevo, et caelo commercia miscet. Sed vix ignivomos pandit Vulcanus hiatus, Visceribusque alimenta roseri vis flammea caeco Fomito, vel quando crebro tonat arduus aether, Concipiunt calidos aestus tunc pectora vatum, Arrociaeque flagrant immisso stamine mentos, Seque polis, ac igne novo rutilantibus miris Immiscent vigiles, et flammae semina quaeque

Scrutantur, quaeque eveniunt regione superna,

Et quae Vulcani volvuntur sollibus intus Inquirunt, rapidi quo meant ut fulminis ignes Discidio navae nubis, ventique procella,

Et tonitru magno quatiuntur caerula caeli;

38쪽

Unde irem ii tellus subter concussa ruini S, Atque nives, Pluviaeque cadunt, et grandinis imbres Turbine concrescunt; tum quae praestera coruscas Assimilant flammas, miscent quo clementa Vaporis; Et passim Lunae motus, Solisque labores, Atquo metallorum vestigant viscera, et omnes Denudant causas, rerumque oracula Vulgant. Iamque Eurilus adest, ac illi se obvius ultro obtulerat socium custos longaevus Eremi, Multa super memorans Vesevum facta, vicesque; Insuper et monuit ne gressus tenderet ultra,

quandoquidem propius furit indignatus hiatu,

Et contra audentes Vulcanus gurgite sorbet: 'Liquit et anto lares, et flectens lumina caelo Solvit vota pius repetens de more sacellum. Ai juvenis jam magna lensens penetralia sedis, Respicit ut valem veniento in o limino ad aras, Continuo exclamat: miserandae sata puellao Huc adigunt sedes accedere cominus: illam Arboris heu morbi species, inopinaque nuper Perculit enluvio, et pallentes detinet artus lDis quibus e cortis, ot eris mihi maximus Atlas, Pharmaca seminibus valeant nunc ferre levamen: Luco mihi dilecta magis mihi servat amorem Pulchra suum, statui thalamos, propriamque dicare. IIaec ait: illo ultro stimulis commotus obortis Indulget, tumidoquo calent sub corde citata Flamina, sed chalybum tunc magno numine plenus

39쪽

Viscera pereussit radio, trullitque reposta Semina, et inde nova medicatos porrigit illi Arte globos, multisque hortatibus insuper implet. Atque iter inceptum seStinans omine laetus Jam notas repetit sedes I uritus, et illam Cunctantem mulcet dictis, solvitque timores: Atque cito admoti noscit medicaminis haustu quam subito mirum pulchro de corpore semen Detrudat virus: vitali concita motu Cl1meno jam lacia suos intorquet ocellos, Exhilaratque animos: valles, collesque resultanlΝympharum fremitu crebro; gratantur et illi Linnaeo, Genioque loci, ut miracula valis Vesevi memorant: ambo rapiuntur anheli, Et celerant sacras thalami praetendero taedas. Non ignota cano, ut par est, in millibus usus Praostilorit clialybum, ferriquo innata potestas. Atque metallorum jam nunc in honoro facultas Creverit, et rerum patefiunt semina cunela,

Dum centum jam laeta oculis Ars Chymica si bras, Claustraque naturae penitus perrumpit, et ille Spiritus igno surens athomis elementa repostis Dissolvit, dirimit, tenuatque in frusta minuta , Vel quando e laculis, et collo fossilo duetus In sublime vapor seriur, sive illa liquentem Ipsam animam cogit guttatim evadere silbris, Et cito qui Ialoi in rebus deducitur extra Spiritus, atque oleum, sal et, secretaque Virius

40쪽

Truditur c venis, atque intima quaeque pates uni. Jamquo nolant artis gelido incrementa sub axe Nec minus italicos urget solertia mulla, Instigatque novis animos incumbere coeptis. Sed nunc ipsa magis patrios exercet alumnos Incita vis artis, multisque laboribus illam Persicero unanimes leniant, atque agmine facio Phlegraeos lustrant certo molimine campos,

Sulphureosque lacus, lepidosque e gurgite iantes; quiquo tenent Baias, qui mulsa indagine Thermas, qui Stabias agitant; laticesque, et Semina noseunt,

Aiquo notani calidos antra exudare Vapores ,

Λestibus, et rapidis tolli servoribus undas. Atque tua, Inarime, laeti auxiliaribus artis Balnea perteniant armis, iterumque Typhaeo Elidunt cerebrum magno sub pondere, et omnes Laestrigones, passimque cava de mole Cyclopas, Miscere audentes ignavi pectora Vulgi. Praecipites turbani: animis vigor aestuat almus , Et nova templa flagrant spoliis incedere onusti

Naturao, mediosque viros concurrere anhelant, Certaro ingenio, et decerpere laude coronas.