장음표시 사용
2쪽
'ost Pomponium Melam, Plinium,Tacitum,Ptole-
II maeum, ornandem,gentis huius,sub notione Po- lonorum, sive Bolanorum, meminerunt inprimis Ditinariis Merseburgensis, Henrici II aequalis, ii po, Conradi Saliqui Sacellanus, Otto Frisingensis, Gott-Bidus Viterbiensis, Helmolitus. r. Primo, quod a C. N. elapsi im est, seculo Sarmatae, et Venedi, ac diu ante Heneti, sexto lavi Stavinique, amplistimo diffusarum a Borymi Vimilam gentium nomine passim
celebrantur. Inde,veluta adolescente medio aevo,Polonos appellatos esse constat. 3. Recentiores, quia sec. XV et XVI. numerantur, simi Aeneas sylvius, Ioannes Duglossus, Matilitas Michovius, Alexander vagvinus, Martinus Cromerus, quos uno volumino recensitit Ioannes Pistorius Nidanus. Praeter hos ad origines erilendas adiumentum asserent Io Matthias a Sudetis,et Iodocus Ludovicus Decius. . MartiniCimmeri epitomen adornarunt SalomonNei ginauer, et Ioachimus Pastorius, alter Hermanno Onringio, alter M. Zvv. Boxhornio est impense laudatus.
s. Ab excessii Sigismundi Augusti,non ins ite commet ratus XII. libris Rein holdus Heidensteinius est, cuius et extant de bello Mosi ovilico libri I. in volumine historiae Cromerianae, A. 1189. Coloniae Agrippinae editi, qui in recensione Pistoriana desiderantur.
3쪽
6. De Henrico Valesio librum unum composuit Andreas Maximilianus Fredro, Capellanus Leopolientis,qui A. 166o. Gedani excusius est. 7. Rebellionem Russicam complexus est Paulus Piasecius, scriptor domi prudens ac fidus, in exteris incautus negligensque. Cum quo coniungere licet succinctum commentarium A. 6s3 Regionaonti evulgatum. Ex utrisque sua derivarunt Adolplius Braclielius,et novissimus scriptor belliCosacici Ge manice redditi. 8. Iuri ac legibus Polonicis operam impenderunt He burtus, Theodorus Zeuvack, cuius processus, ut dicitur, iudiciarius ars aviae lucem vidit A. 16 7. Adiungatur Andreas Lipsi i a Lipe, cuius practicae, quae vocantur, observationes A. 16 8 ed. causidicis inserviunt sed eiusdem decas quaestionum publicarum in parte publici iuris non plane nullum momentum habet Cons Iacobus Prilusius, aliique. Ad sori Lithuaniae, quae Poloniae innexa est, controversias nominatur Petrus Rotliusci reliqua, quae ad huius descriptionem pertinent, abunde suppetunt in Moscovi Sigismum diab Herberstein. 9. Scriptum, cui titulus est, publicae innocentiae manifestum, in causa Lubomirskiana, et plerisque regni actis perquirendis idone ina, et hodie in ipsa Polonia perrarum est, prismo in Polonorum vernacula, deinde Latina Lingua composia
IO. Quantum ad civiles regni rationes, re admirandum se pracbuit licovius, summo B. B. iudicio insignis, et accuratione solertiaque nulli postferendus. Schedae demorient. Pol servanda, ac similes, saepe quidem utiles, at nimis interdum vulgares sunt, ut facile inter has excellat,quod novissime prodiit, sub nomine Censurae Candidatorum Po-
4쪽
Rincipio Polonia Duces habuit. A Ducibus inde Reges elegit. Regum circunscripta potestas Optimatium libertas magna, licentia maxima est. II. Regnum hodie, si unum , legibus astrictum. Leges, quibus regni innixum fundamentum est, duobus capitibus continentur. Alterum libertas Electionis, alterum Religionis est.Vtrumque codex sanctionum Polonicarum suggerit. Vim, nervum, robur a Comitiis Varsavi ensibus a a celso. His stabit regnum, si observentur. Ruet, ne veromat sit negligantur. a A. IIII me spectant constitutiones publicae, ipso.
mata regia, vi suae liberta re eritis Picibis firmatur. inemorandiVic Reges, Henricus , Stephanu , Suum III. Hadisuu IV et vi nuper regno se abdicariit, o Casimi rus. Sed is rimis memoranda hie fuerat sanctio reectoni- III. Primus Regum memoratur Bolestatis Chrobry. Sed vero audacius, quam verius Qv9d velim aequo animo accipiant CrantZius , Ioan Cluverus, Ioannes Laetus, Georgius Hornius, Fr Sansovinus, Arthum Duch, Antonius Albiaius, Christianus Mattitiae. Sed neque hi soli. Restant pluresci Ioannes Steidanus, scriptor alioqui gravis et
probus , Lucas de Linda, Ioaesiimus Pastorius, Henricus Bangertus, et quem hic sequitur, Guagvinus, Auctor novissimus Polonici status, innumeri demum alii. Vnum id impense hic miror, cur Polonici scriptores, iique non vulgares, tantum sibi indulgeant, ut patrocinentur errori. vlim non plane nullum hic suppetat argumentum fuisse en
5쪽
ό XYt. DISPUTATIO,pus, quo Polonia colere Imperatorein , colere Imperium debuerit. Quod tamen aegre faciunt Poloni, iam dissil-mulantes, quae scribenda erant, iam scribentes, quae ac re praestitiiset. Notatus hic multis naevus est. Ex minibus eligamus Conringium , testem parum lau
IV. Qui edisserunt hoc loco Amiliarum vicissitudines , non impingunt semel. Scriptor novitius m Cebviso. Ronig Qtamna LXII recenset interregna. Sed
abhorret is loquendi modus ab accuratione civili Nec pensi is habet distingvere Ducum tempora a Regum. Vtinam vero praeter hunc lapsum nullus superesset alius. Sed mendum augetur mendo. Inter exempla sunt, qui in tradendis Poloniae dynastiis operam ponunt suam. Alii sex, alii plures, multi pauciores numerant. IO. Buno e Dynastiam inserit Zechidarum Verum haec ad Boiohemos pertinet, non ad Sarmatas. misi tamen racidarum dictam cupit, a Craco auctore appellatam. Qui rem in compendium redigunt, ita recitant Dynastiana Lechi, unde surrexit familia Lechidarum. Q. d Craci 3. PrZemisiai. . Lota Hinc progenies Lescidarum. Piasti , civis rusvvita etensiis, filii Gostis conis, ut produnt armatici annales. Ab
eo prosapia Pias eorum, seu Piastidariura, e quae nondum desilit Reliquias Silesia habet. 6. Iagellonis, qui agellonidum conditor Hoc ad regni clavum subducto, Piastet, qui Silesitam colebant, Principes, sive odio sive ultione exciatati se suosque regno BOhemico illigare coeperimi. Sed retinifesta haec omnia. Videantus iam, quid Sarmatiae e
6쪽
cISec. u. His univ. d Vnum his notandum, omitti δωδοιαρχους, seu Patit nos,vulgo alvoris, Ni binis i ibus intemerent i Post Lersom r. Post Cracum. Praeterόoc addo, verum eumq)e indubitatum historiae Pol characterem incipere cum Piam Anteriores musta αδηλα comitari. Ne μυθικα dicam. Proinde ξie, si usquam, iudici opus est. e Mid de his ut Cen Candinosin. Confalli,q ire cte memorant, eosprimum Peritatis divinioris tamen matiae
intulisse. V. Regni caput inde enim auspicari libet iraco-
via est. Civitas vasta magis, quam valida. Perculit lui- ius rei cogitatio multorum animos Regum. Praesertim Sigismundi Augusti, g ut in pensaret, quanti intereii et, Cracoviam muniri. Laudabilis haec solicitudo, sed ordinibus odiosa Nenipe existimaverant hi, munita racovia, nova sibi instare fata, libertatem in discrimine fore, regem ad regiam potestatem grassaturum. Hinc responsum tulit, polonos virtutem lacertis ostendere. b Muris, arcibus, castris non delectari. Verum latebat metus affectandae dominationis. Regem praetextu securitatis moliri Monarchiam, una omnium supicio suit. Prudentiam interpretabat tu Poloni Sunt, qui admixtum quid imprudentiae colligant. Disceptet, decidat, qui velit .velit, qui potest. Ego dixisse satis habeo , publicae interesse rei, ut privatae suspiciones publicae utilitati remittantur. Hoc magis, quod alia Polonis in promptu sint servandae libertatis insta menta . Sed age ostendam, quid hinc emergere damni, quantum conflari Cliristiatus periculum possit. Fingam irritari Tu cas, colligere exercitum. Vno impetu es indi in Sarmaticos castipos. Omnia praeda hostis erunt, priusquam iusta a te cuni hoste decernatur. Quid si sortuna belli, ut subinde mutabi-
7쪽
tabilis est, refragaretur Sane conclamatum foret,cum neque praesidium victis, neque asylum subditis superesset. Quo tam ei habere omnes aequum est, quo fugiant ad salutem, quo fortunas, et quicqvid carum est, perferant. 0 Atqui id iam liquet satis. Et nisi liquet, testari Varadinum potest, quantum in arcibus et castellis situm sit momenti. Quippe conapertum, amissi, Varadrio, periclitari Vngariam iuxta et Transylvaniam coepisse 'osacos Osmannidarum iugo si
submisisse. Tantae utilitatis est, extruere arces et tueri ex- eructah.
f A civitati possca, ubi veterum Regum conspicua
Spartanum serunt Spartanorum mores. i Pensant tamen hanc arcium propugnaculorumque iacturam varii montes, quibus includitur , divero flumina, quibus interluitur Polonia. Sed naturae hic sub dium debetur ab arte. VI. Quanquam ergo magni aestimem Sarmatarum , virtutem , nec ignorem insuper, Talaris Turcisque admodum sormidabilem esse hanc gentem, tamen necessitas temporum exigit, et ipsorum Polonorum salus, ut communiant civitates, excitent arces, omnia denique comparent ad publicam securitatem.
VII. Cum de munimentis, deque munimentorum necessitate expono, subit recordari Graiienici. Hoc sustinei dis Talarorum incursionibus suffecturum aiunt. Sed sussiciat Talarorum. Forte tamen pertinaciae Turcarum non sus.ficiet. Quin sorte fama maior vero, quae ad nos de operibus munitionibusque Xamienici perlata est. Tum vero sentiunt non pauci, at os iamdudum aeuienicum occupaturos
8쪽
TINEAMENTA SARMATICA. osuisse,ni impetum cohibuisset prudentia Turcarum. Ut quorum quasi beneficiarii Talarissint, intenti ad eorum nutum, et
parati equi signa, cuna velint. Turcis autem huius consilii non aliud pretium est, quam formido Cohorrest uni enim,
cum inaudiunt de auxiliis Gernranorum,et qui Septentrionem colunt. Hos vero, iudicant, nolle destituere Polonos, dum imus apud omnes metus est crescentis potentiae Turcarum, qui vel invitis extorquere arma potest. Et vero communis
Cluistiani orbis causa haec est,quae copulare dii lidentes debet, ut obex tandem ponatur posteris sinanni. Simon Starovolscius in Polon.ρ. it . refert,oppidom esse
et natura loci manus' Deflermunitum, nec refragor, si et sientiae pro conditione Podoliae,et loquatur Subsicribit Marovo suo Aleis xandercvsvinus in descripe. Pol et non modo arcem murostro.
pugnaculoque Armatam,se civicacem etiam, ob rupem accessu arduam, meinexpugNabisem esse, sicribit. Picqvideli sit,
parum laeti nuper astatvi nunciuies, venissse in Turcartim T rarorumque, quos antebacfrenue reRulerat, potestatem aeut quamprimum recuperetur,asperaturque'sino comini, et Germaniae,et universi septentriovis intres.
VIII. Vt merito iam invehamur in eos, qui solius qua stus causa Turcarum se applicant partibus Indignum sanci, Christianis, stare adversus Cluistianos, deserere sitos, allister impiae genti. Et vero Deus, pietas, amor, quae Christianos copulant cum Christianis, iniquitium exemplo adversantur. Relinquatur impia adeo colluvies sibi. Retineat sordes suas. Christiani iungantur Christianis. Foedera,societas, amicitia, saneta nomina sunt. His dignari Turcas, probrosum OrbiChriastiano Impium quoque, accedere barbaris,adversari suis.Praeis textus commerciorum pulchre quaeritur, solide non stabiliatur. Certe nemo probaverit hunc morem, quum Christianus
9쪽
quorundam commenta multum ostentationis, parum pietatis, minimum laudis habent. l. Rationem reddit Petrus Santerna Lusitanin ravod sinimici imperii, et Christiani nominis, quod risianos perse-gυatitur et sedibi vestant, se de assee Eae Ligd. IX. Revertamur ad institutum Potentia Polonorum terrestris, opes in agro, vis belli in equitatu serme omnis est. Maritima potentia naturae magis donum,quam fortunae et artiS. Hac carent Poloni, pollent Hispanus et Veneti, veteres O mannici imperii hostes. Ceterum divitiae agrorum nec nullae, nec nimiae. Commerciis demum regna et florescunt. Sed genius Polonicae gentis vix capit. Haud exiguo, ut creditur, rem damno Praeter equitatum, qui validissimus est, / cura
peditatus eis, m debet. Vt habeat, quos opponat Praetorianis. Spaliis enim haud dubie est resistendo.
acienspotestain athericulum, Fimminet hosiis. Expeditiosaee pudi os Postposite Rossent audit. Inproxima expeditione Arra Iosooo uisse memoraui. ω Iam olim Taciti Sarmatis obiicis ignaviam ad ped si expugnas. p. I. Ego monere malim,qγam tale tui solstcere.
Sarmatae fort. 'ipsi Eubiam obiicientsidem. X. Aestimavi naus latis excitatam Polonorum indolem, animum bellicarum rerum capacissimum Lustirabilia usi putariunierga populares iam fidem Pro patria cita e mortem, ducunt laudi. Pro salute regis capere arma, corpus ob licere periculis, Omnia denique experiri parati. Transfugam. fieri, Limmum ibi scelus. Comitari regem ii quacunque for-
. tuna, decus interpretantur. Multas gentes ferro ita res es saeviisse,compertum Pollini servatorum regum in il
runt. DI ntire quidem et obniti, indignarique inibi' irape, et edes si ibi animi signa, non rarum. Sed manus regum
10쪽
LINEAMENTA SARMATI A. imbuere sanguine, et insontes deposcere ad necem, genero b hactenus popolo piaculum fuit. Ligna haec fides, gloria at tem si de maior, pietas longe ma lina Paucos excipimus,quibus sensum obsequii sive innata ferocia,seu pertinacia excussit. Hos rebus sit Quill e novis, recessiile fide erga Reges exuisse
reverentiam,sicut notum, ita universae genti nequicquam ini- putandum.
XI. Perspicaciam gentis colliget, qui, ut cauti sint, et regum scrutenru destinata ac mores, apud animum expendit. Piastidas ad Caiimirum usque M. nulla religione astrinxerunt, successores vero laoc obligare vinculo, consultum putarunci Prorsus ut appareret, libertaus retinendae tenacissimos eis . Sic regum coerciti spiritus, sic evitatiuii servitutis iugum, sic
privilegia retenta atque immunitates vindicatae onanes. M ii Non multo sicin atris Teutones, cybri Caro imant e fores taxitu Caresum arct in exiverti utititate legitis. Urinxerunt. Vide Melaeet ex eo Stirn.Nomoth. t. . . . LXII. Monui de Casinairo M.Princeps is animi plesius et rarae exemplum benignitatis. mi Poloniam lateritiam accepit, non multo poli marmoream fecit . Beneficiis ordines, plebem, inagnos, medios, minimos, omnes sibi devinxit. Rus
fiam in provinciae sormam redegit. Jeges, cultum, decliuiti Poloniam intulit. ο)
o V d. t. anonym.in Pias. Ioachim. Pastoriis incisim ro M.gno Deo desierunt regnare Piasidae.
XIII. Auspicata haec regno omina Auspicatiora semine in Vladistis agellone. Qui Lithuaniam Poloniae innexuit, ut hodie utraque eodem civili vinculo contineatur, eodem tur regatur, eodem demum obsequio eidem Principi pareat. XIV. Haud secius caput extulit in Casinairo III qvi Prussiam addidit Prusitae exemplum secuta Livonia est. Hanc Polo