De Graecorum medicio publicis

51쪽

At tamen hos omnes sive advocabantur sive ipsi munus publicum petebant non antea publicos tactos esse consentaneum est quam a re publica electi essent Medicos ita institutos esse e Xenophonte iam apparet περὶ g Itειας ἀκου u κτ op n Gettκα πολεt α χρήζουσα υrtet ivet ἰατρους ἐρου vetui κτλ. In St. Cyr.

δη ut6υρrtκου θνους 9. Sed qua in contione medici Athenis electi sint, Plato non addit neque e verbis mox insequentibus 466D elucet, cum contio incerta relinquatur et res ipsa ficta esse videatur. V Tamen aliis in urbibus medici publici in comitiis populi instituebantur: Gythei nr. 2 vs Io, 6; s. p. 48ὶ, Co. Qua in urbe contionem populi medico cuidam munus publicum tradidisse . Hergo e inscriptione nondum edita enuntiavit nr s). Cum autem Athenis architecti, quibus multa cum medici communia sunt, quoniam et architecti et medici sunt dem iurgi, in comitiis populi cligerentur, ' de medicis idem statuendum est. Ita res e Toletis verbis ase Stob. 4o, 8 p. 232ὶ

eto ἰατρου εἶπας α ovatοος καὶ ἀκληρηαα 6υetori et o ελο αε, ovi ' Quae verba ad Athenas quoque pertinere verisimile est, cum

52쪽

Teles circa annum a Chr. 23οὶ maximam partem Athenis scripserit et res Atheniensium saepe spectet cf. de Wilamowitz, Anti onos p. 3 et adn. II . Quibus Teletis verbis simul demonstratur ad optimum quemque medicum officium publicum cserri. Atque id spectabatur, quid polleret medicus in arte sua et a quo disciplinam didicisset. Ita enim Socrates apud Xenophontem Mem. IV 2, 3 ironice fingit: ὰρ 16σε ε ο αυ Getu, epoui 1lά εγθα καὶ τοῖς βουλο αε votet αρα της πόλεως ἰατρὶ κο ερ76 λαl a P nietior 6 7αρ uetula Di nu

ret ἐν uis ἀποκευθυνεύοι αανθά,atu. Utrumque Plato Gorg. SI 4 a)etiam demonstrat ποτερου natu 'uας κεφαadcit luet αυτυυς καιέζετασα προ eto uta εἰ erit Iet α αεθα et v έχvη γ ου triσtάαεθα κα παρὰ et o luάθυαε v quae verba, quae hoc loco ad architectum pertinent, ad medicum reseruntur addito tertio medicum aegrotos, Si quos bene sanaverit, citasse. ' Ars igiturci fama medici intuebantur, et Peregrino non minus quam ivi, si ars setima erat, munus medicum deserebatur. Quod enim solum decretum Atheniensium in honorem medici certe publici conservatum est, Rhodii cuiusdam est lar 2ὶ Euenor autem

Acarnan, quem publicum fuisse e decreti IG. II 86 nr. 3ὶ

αυetiti ξ δ an 'Abrivetui, κα tutet καὶ otvεῖ muελεzαt, diu Athenis versabatur, dum civitate donatus est IG. II I 87 s. I 4. iar. 6ὶ sicut etiam Metrodoros veterinarius a Lamiensibus inter alia civitatem adeptus est nr Io s. 23, ostquam multum tempus in urbe eorum artem exercuit. Medicus quidam Casius ab Oluntiis civitatem est nanctus, quia non deseruit eos in summo periculo nr. I S. 6Sqq. 4 l . Iam in promptu est, quod aliis

53쪽

- SI rebus quoque demonstrari posset, nullo modo modicus publicus civis sit necesse suisse. Aevo Romano, quamquam tum etiam urbes ipsae medicum publicum instituebant, is tamen a praesecto vel alio magistratu

Romano sanciendus erat. Quod e papyro Aegyptia quidem annorum se Chr. 4O-I4 intelligitur Fum Iowns and heirpamri y Grensell, unt, Ogarth r. VI). In qua medicus quidam χρα et απιΠορευuενα χθ εic vs cs legem Hadriani p. 4o ut onere liberetur petit, eodemque tempore in universum

impetrare studet, ut Praefectu edicat ort- ελεον ἀπολύωυetα των λε τουρht o o et iv ἰατρικν marri is iv αεταχειρico uiuo , άλ tJστα o ot δε looκt Ἀασαε vot σπερ κἀ r ωJ VS. OSqq.). Cum satis mihi constare videatur numquam per totam antiquitatem medicos, ut nunc est, a re publica approbandos suisse, sed omnibus qui volebant medicinam Xercere licuisse et Cum tit 20oκtuασαενοι verbis uάλιστα δε medicis aliis opponantur, equitur, ut ol 266κt-uασαε96 in papyro illa medici publici sint, qui a civitate quidem declarabantur, a praesecto autem confirmandi erant. Itaque in versus papyri illius eo loco mutilae post παρα αρ κου 0υαλεο tJ6 Γεuελλου verba 'una 6 ἰατρου tota vel non perscripta supplenda sunt. Saeculo autem II et III medicos publicos in Asia Minorea civitatibus institutos esse apparet ex Ulpiani libro urtio os,nionum Dig. , , in Medicorum intra numerum prae imm sc ab Antonino Pio constituendorum arbitrium non praesidi provinciae commissum est, sed ordini et possessoribus cuiusque civitatis, ut certi de probita e morum et erilia artis ellant ipsi. quibus se liberosque suos in agrisu sive corporum comminant. Tamen medici probandi erant probatisque detrahi poterat ossi. cium, si eo indignos sese praebuerant: Modestinus libro tindecimo pandectarum Dig. L, 4 l. II, 3): Reprobari osse medicum a re publica quamvis semel probatus sit divvs Magnus AnIonianus cum patre rescripsit Ulpianus libro quarto de o icto proconsulis Dig. XXVII, I l. 6 6 sed et reprobari medicum posse a re publica, quamvis semel probatus sit, imperator noster cum patre Septimius Severus et Caracalla Laelio Basso rescripsit. Ex his locis sumas Hadriani iam temporibus medicos publicosa proconsule vel praesecto approbandos suisse initio autem imperii Antonini papyrus, quam modo laudavimus, certus testis

54쪽

- sa exstat. Sed inde a temporibus Diocletiani, ut id addamus, medici non iam a civitatibus, quae libertates omnes amiserant, instituebantur, sed Romae quidem, de qua urbe sola nota sunt certiora, archiatri ipsi se reficiebant, assumpti autem ab imperatore probandi erant Cod. Iust X 33, Io et Theod. XIII 3, ).

Sed ad priora saecula revertamur Athenis cum magistratus in annos singulos constituerentur, labores quoque publicos constantes in singulos annos delatos esse verisimile est, quamquam hoc modo non omnes deserebantur velut metalla rei publicae Atheniensis in tres annos conducebantur 'Ab π6λ. 47,2J. Sed de medicis publicis Atheniensium nullum certum testimonium superest Damiadas autem Lacedaemonius Per annos duos Gythei permansit: κα ἐρroλα ,σας κα tρίως πεJκλθη πο ου δάαου καὶ ieetri povo α γαστρεφοJμενος παρ' αἰα κτλ. nr. 2Vs. I sqq.), atque tum illam urbem eum reliquisse et e hoc loco apparet et e toto inscriptionis tenore et X Versu 2 Sq.: et vαστροφα καὶ παρεπιδα ut α τε ποί ητα ακα κο ρ ρὶ6v ἀεὶς

αυro ὀtατετηρηκε κτλ. Sed non constat Danaiadam in unum annum munus suscet isse et tum recreatum esse aut a primo in utrumque annum se obligasse. Unum autem et tum alterum quoque annum munus obiisse Artemidorus medicus videtur in

titulo Andrio nr. 8) uae enim exscriptae sunt litterae in

ευ et ut etaio δε εviαυτῶ legere Proposuit, is τυ, ε ιρ ε τJο et δε εὐιαυttii A. Wilhelm cs etiam , t in uni civiαυet e tener Sitz.-Ber. I o I , quem ridericus Hille de Gaertringe dubitans quidem in Corpore secutus est. Sed ortasse simple vocabulum litiuvet in litteris ETElΟ Δ inest. Cum autem deinceps in illo titulo legatur: '6υJλouευος κολουθος 'r εvε σθα et u uario et Ticαρλ κτλ. καλοκα Icili fit 3t, Consequens est, quoquomodo litterae ETElONΔ restituuntur, ut Artemidorus iam antea tempus quoddam et ortasse unum annum medicus Andri fuerit et tum aSSenserit, ut per annum insequentem apud Andrios medicus esse pergeret. Itaque publicum fuisse Artemidorum consectarium est, id quod etsi in ipso titulo Artemidorus publicus non

' Coniecerit quispiam ex verbis Aristotelis olit. P. I 28 I vs. 38 sqq., cum ibi legatur medicis rationem reddendam fuisse, quotannis ita factum esse et Iocum ad medicos publicos spectare. At totum exemplum siclum est, et medicus Pro certae rei perii aliquo adhibetur.

55쪽

dicos publicosis titulo comperis Anaxippi, medici publici pagi Coi APp λι v, quem Jahrelanget civibus operas γraebuisse R. Hereto denuntiat nr. J. Idem Menocriti titulus inventus Carpathi demonstrat, in quo ita legis initio: επε δη MJη vὀκρJιτος

Etenim haec maxime sui causa, cur novus medicus esset admovendus, medicum publicum saepe non multo postquam consedit urbem iterum reliquisse, ut novas regione Peteret. Nam multa honorum decreta, nisi sorte est pestilentia, in qua medicus de civibus sanatis bene meritus est, hun decesSurum esse habebant ansam, ut decernerentur: Damiadae v. p. sa), Artemidori ibid.), Metrodori veterinarii nr. I US. II: Erut-υεσα χῖα. H α ἀναστρο ,α - ), Menophanti nr. 9 S. 4 Sq.:6tαρυλάζας ά et κατὰ hv to ἀναστρο ρα feto πά veta κατα αυ-

τας τῆς επιραμια χρ ovo v, s. l8: ἀπεθρ χJὀuεvo ε ταρπιλ io duio v). Qua de causa ortasse etiam in decreto invento Elateae nr. 24 civitas et alii honores medico dati sunt in quo versus primi an scio an sic restituendi sint: πειθη 'Aσκ λα-

e, et πόλεἰ suppl. Diti. . uuae si veri similia sunt hic quoque medicus sui publicus, id quod etiam ex versibus et elucere videtur: in λαμδαvlu, v παρὰ ac πολ to et et i,

56쪽

Romanis autem temporibus non ita medici urbem mutabant, sed saepe, ut ita dicam, δεα 'tu instituebantur. Quod quidem non nisi medico gymnasii confirmare possum, qui in titulo Attico inter magistratus δια νου eXstat ΙG. II Ietoa Col. I s. 38 . Sed habemus Ephesi archiatrum, qui tot rενους etiam inStitutus erat nr. 65 . Quarto tum saeculo Romae saltem medici, cum publici facti sint, vitam in hac conditione degere soliti esse videntur, quia, cum de archiatris supplendis agitur, id quoque sumitur morte alicuius locum archi atri vacuum esse factum Cod Theod. XIII, III 8 et in Id igitur in universo interest inter Graeca et Romana tempora his medicos publicos saepe in totam vitam vel

etiam tet a lunu institutos esse, illis autem munus in annum vel hiennium iniunctum, saepe etiam continuatum esse, sed raro medicos uno loco tantum tempus versato esse quantum enΟ-critum BryCunte.

3. DE NUMERO MEDICORUM PUBLICORUΜ.

Certos numeros medicorum, qui in aliqua urbe munere medico eodem tempore ungebantur, afferre non PoSSumus, nisi tempora Romana intuemur. Quot enim archiatri quarto saeculo Romae fuerint, certe constat Cod Theod. XIII, III 8 Exceptis

Di Ius 3sti' Diminumque Vestalium quibus igitur proprius

archiater erat quot rexiones urbis sunt totidem constituan urarchiatri. Itaque cum quattuordecim regiones suerint, quattuordecim archiatri illo tempore Romae suerunt. Quem numerum saeculo tertio nondum tantum suisse Lampridius narrat A. S. c. 2), cum Severus AleXander usque ad sex medicis annonas binas aut ternas concederet. In urbibus autem Asiae Minoris saeculo P. Chr. altero licuisse quinque vel septem vel decem medicos publicos prout urbes magnae erant instituere iam supra testes citantes Xplanavimus p. 43ὶ Saeculis Christum natum antecedentibus Athenis plures

33 i. e. athletorum in porticu Xysto. s. arquardi, Privalle, p. 56cum adn. a.

57쪽

suisse medicos publicos consentaneum est. Quod testimonia certa affirmant, et tituli in tu i πατρiti lar tot ἰα et ροῖς, o Goto illo It ευου atu, θύεt etvri 'Aσκληπt tot nr. 3 S. 9 Sq. et scriptores

Plato, Polit. 239 a). At certus numerus non indicatur. Sed in anaglypho marmoreo primae partis saeculi quarti reperto in clivo meridionali arcis Athenarum anno I 876, quod Prosersei- nam Cererem Aesculapium repraesentat quibus in altera parte se viri adorantes oppositi sunt, mihi quidem viri hi se medici publici esse videntur. Nam inter nomina adscripta duo medicorum Atheniensium sunt Mnesithei scilicet et i euchis cuius quidem filii Epeuches et Diacritus nominantur). Qui medici ab Galeno K. XI 793 XV 36 in numero παλαt o et ἀρχαtruvhabentur et saepe ab scriptoribus aliis commemorantur de Mnesitheo vid. naach, Hermes 883. 48. Girar BCH. II 89 ct eundem de Di euche . Cum autem peuches et lacritus Di euchis medici filii sint, utrumque medicum fuisse verisimile est, ita ut tria medicorum nomina legantur et inde colligi possit

homines se adorantes omnes suisse medicos. Quoniam medici Secuna a populo honorati sunt quod coronae demonstrant, intra

quas nomina quinque incisa sunt , ii quasi collegium medicorum fuerunt. Collegium autem se medicorum apte medici publici Sunt. Sed quaerendum est, qua de causa medici publici coronis θαλλο honorati sint et cur a de causa anaglyphum illud non Aesculapio soli. Sed omnibus deis in Aesculapio aram habentibus Cereri, Proserpinae dono dederint. De Epidauriis, quae ars Eleusiniorum esset et quibus Cereri et Proserpinae Propter templa finitima et Sacra in idem tempus incidentia cf. Ruben soli AM XX 365 in Aesculapio etiam immolaretur,

Λnaglyphum edidit L Oeliter, M. II, 243 et tab. XVIII idem rectilis interpretatus I G. II, 449 cuni inultis aliis anagluphis ibidem repertis descripsit v. Dulin, Arch. Zeit. 877, 53, r. I descripsit P. Girard BCH. I, p. 63,iar. 3 et idem primus donum a medicis dedicatum esse agnovit BCH. II, 88 sed ipse iterum an non recte coniectatum sit dubitavit 'An piston ' Athenes p. 48, cum antea id robavisse Udatrico oeliter I G. II, I 49 , Ernesto Curtius Muri sch. ara , aliis. Sed coniecturam eius tum etiam continuit . orte, AM XVIII, 237 . 'si Deest autem Hygiea, quippe cui in eadem ara atque Aesculapi et una cum patre immolaretur. In anaglypho alio autem Atheniensi Aesculapius et Hygie una cum Cerere adorantur: H. L. Urlictis, Bonne Jahrb. XXXVII

58쪽

medicos dedicantes meritos esse Udatricus oeliter olim suspicatus est l. l.), et ortasse res ita expedienda est medicos publicos, Cum maXima hominum turba tempore Eleusiniorum Magnorum et Epidauriorum Athenas confluXisset, in aegris et vulneratis curandis omne genus diligentiae adhibuisse et propterea laudatos esse, sicut agoranomus quidam Parianus, qui inter cetera ad panegyrii Minervae Iliadis παρεσχε ἰατJρι, ο θεραπευσον et α ob λθεJvoυveta ε etl παν et υρεi nr. 22 S. 6 sqq.). uuae utut se habent, si medici illi se publici sunt, tamen

anaglypho hoc certo argumento uti non OSSumVS, Cum nesciamus an non omnes medici publici honorati sint. Sed tantum sere numerum medicorum publicorum Athenis saeculo quartosuisse et urbem et tempus decet atque Per se sumendum est, si numeros medicorum aevo Romano institutorum Spectamus.

Ut Athenis ita Co complures medicos publicos eodem tempore conductos suisse titulo Xenotimi nr. 7 perspicies. Qui

κα uvὀ vet ovi nr. 7 S. 7sqq.). Itaque nihil impedit ne sumamus in aliis quoque urbibus maioribus medicos fuisse publicos complures. Minora autem oppida unum medicum publice conducebant. Brycunte, Amphissae, Teni, Gythei medicum unum tantum fuissec toto titulorum tenore pellucet tar. 4, 9, O, Ia). AC maXime

ficbat, si unus omnino in urbe erat medicus, ut hic unus publicus esset, cum medici alii in urbe minima non considerent, ne minus quam par esset pecuniae caperent timentes, sicut hodie etiam medici in oppidum minimum Saepe non proficiscuntur, nisi pecunia a communi adiuvantur. Olunt autem unum et cum publicum fuisse medicum ex conteXtu verborum et ex eo apparere videtur, quod Oluntii in summo erant timore, cum in eo esset, ut medicus ille morbis saevientibus luntem relinqueret nr. IJ. Idem de Gortyniorum medico sumendum est, quem per legatos Gortynii ipsi Co arcessiverant: ἐπεior πρεσδευσα veto,u

Itaque in oppidis quamvis parvis, nisi sorte male administrata aut nimis paupera erant, medici publici instituebantur. Dissilia ' Cooste

59쪽

- 57 Sin autem in regione maiore una tantum urbs erat, multi autem vici, in his quoque medici publici erant. Mirum quidem est de pagis Atticis nullum testimonium Xstare. Sed de pagis Coi insulae magnae, quae synoecismo in novam urbem Coum anno 366 peracto unam iam urbem habebat, res accuratius demonstrari potest. Nam repperit in Coorum Aesculapio R. Hergo titulos medicorum pagi alicuius saeculo III a Chr.eXaratos medici ignoti ab ignoto pago conducti nr 6 , An xippi medici publici, qui in pago A Mu, per multos annos aegrotos curavit iar. ). am vero in titulo Coo aevi Romani,

In Aegypto autem, ubi plurimi erant vici ci omnia plena medicis iam Herodoti temporibus fuerant Her. II 84), res erat similis. Exemplum unum asseri etiam potest, aevi quidem Romani demum in papyro Berotinensi BGV 47, s. p. 24ὶ

DE MUNERE ATQUE OFFICIO MEDICORUM UBIICORUM.

Nunc alia atque graviora disceptanda Sunt. Di Diuoztet χεtpotovoυuavo ἰατροὶ καὶ qu0 Iio προ tκα θεράπευον haec verba scholiasta ad Acharnensium Aristophanis versum O3 adnotavit.

Gratis igitur medici publici aegrotos curare debebant, et ii, ut videtur, omnes cives, quicumque volebant, et peregrinos et qui in itinere urbem visitantes auXilium ab illis petebant. Ita apud Aegyptios veteres fuisse tradit Diodorus I a). Graeci quoque et pauperes et divites medicum publicum consultabant. Namque in Acharnensibus agricola ille pauper ad Pittalum mittitur, sed etiam Lamachus miles superbissimus Pittalo se committit sus. 2223. Sed haec ficta esse possunt, tamen tituli idem demonstrant. In titulo enim Gytheato de medico certe publico mercedem a re publica accipiente sic legis: Ρ6υοὰς καὶ ρελο aetopriet oυJθε ελλε που εt et παIt tanc tua καi TE, It Dipjlias by Cooste

60쪽

si dare volebant, mercedem propriam accipere Velitus esset, tamen etiam demonstrare videntur omnibus a re publica medicum publicum promptum lege esse praebitum Athenis metoecos etiam medico publico usos esse titulus Euenoris, si publici est, demonstrat καt χρήσtuo εαueto παJρεσχηκε κατα et iv arivri τοῖς δε6αεvolci et i, ik πολtetu, ,et D etu αλ λωψ etua mi κουvetus. 4J ' πολεt

iar. I VS 5sqq.). Saepe autem publici longius etiam in aliis

Curandi progressi sunt et aegrotos etiam extra urbem habitantes visitabant Brycunte, r. 4 S. I sqq. vel advena aegrotOS

comiteris humane sanabant nr. 18, 29 . Ut tradit Herodotus III 3IJ, Democedes Aeginae munus publicum suscepit σκευής περ εω κα εχ ο Ουὀεv et o υσα ζερὶ et iv εχvη eret ερ ' λη St. . Medicus igitur publicus aetate superiore quibus ad artem exercendam opus erat sibi ipse praestitisse videtur. Itaque ipse etiam medicinam et ἰατρεio vel εργαστηριου sibi instruxit. Fuit autem et ἰατρε 69 ' habitatio medici, cuius unum aut complura membra arti factitandae destinata et reservata erant cf. Littre V 23sq. . Aetate inferiore proprium adeo aedificium instruebatur, Sicut ἐρrασet ρια Tyranni Magnetis medici instructa in vico adyta nr. 4O S. 2ISqq.)ἰ

ος Pteu STt της χωρας η κωμη Καου iri cs Pollu IV 77 κα eto ἐ=zαστήριο ἰατρειογ). Quam in medici officinam aegroti si poterant veniebant, ut medicum consulerent, hi tractabantur. cum omnia adessent instrumenta, hic ab medico remedia parata accipiebant cf. Plato Leg. I 646c: ους εἰ τα ατρεια αυτυυς αot- οντας ἐπὶ φαραακοποσια v etλ.). Sed qui flecti erant morbis tam gravibus, ut ire non possent, in medicina remanebant, donec resecti sunt ita ut et ita ρειο - ortasse inde a quarto vel tertio a Chr. Saeculo esset etiam oz6κ6uadiv. Ouod inter alia declarare videtur Plaut. Men. 4 vs. 43sqq. ubi dicit medi-37 De medicina non ut est sed ut esse debet Hippocrates ipse, ut videtur cf. R. Fuch a P. Neuburger-Paget, Hanct. . Grach. d. Med. I, P. 3I , descriptiones reliquit, quas in scholis habuerat pro fundamento aestet lupetovvel ript ii, κατ' 'τρε iov, .itire III, P. 27 sqq. Ad quas ut adumbratas tantum ab auctore Galenus perlongum commentarium Scri Psit, Κ. XVIII, 2, P. 29 sqq.

et aliud quod non exstat Asclepiades Erol. II 6 II; Gal. XVIII, 2 66o, 666 .