Vitae Italorum doctrina excellentium qui saeculis 17. et 18. floruerunt. Volumen 1. 20 auctore Angelo Fabronio Academiae Pisanae curatore

311쪽

B L A N e H I N I U s 3 ortum caussa, in quo summam utilitatem ines si omnes norunt Astronomi. Elypsim etiam Polarem, quod nemo antea praestiterat, se descripsit Blanchinius , ut poli altitudo facius me ex ea omnibus anni temporibus colligi posset , quam altitudinem eo loci reperitasse εο η. 4'. Rationem vero statuendi per sidus potare medium noctis tempus ea tradidit epistola , in qua de gnomone suo, quem a Clemente XI. Clementinum Vocat, & de Pontificio nummo illum ipsum repraesentante cum his inscriptionibus Aptatae saecula verbo Dei m Gnomone Ain nomtio ad Uum Kalendarii construcro α pluribus verbis disserit. Ex hac ipsa epistola intelligi etiam potest , quam ille esset assiduus , si per tempus licebat , in notandis tangentibus meriis dianis utriusque limbi solaris , iisque comparandis eum observationibus ab Eustachio Μansredio peractis in gnomone Bononiensi . Proinfecto non modo eum his, sed etiam eum ephemeridibus Flaminii Maretavacchae viri astrorum scientia praeclari mirabiliter illas com sentire vidit. Pari est usus sortuna , cumsilis locum inventum per tangentes meridia

312쪽

3oI FRANC Ise Ustias utriusque limbi, & per declinationemeentri solaris indo collectam contulisset cum eo , quem invenit ex disserantia ascensionis rectae inter syrium, ipsum tem a se observatae. Sunt Se alia multa , quae Blanchinius se observasti in Oadem epistola seris

sit do aequinoctiis Se solifiliis , de lanadide sectibus, de mensis synodici quantitate , de saturno, de jove , eiusque satellitibus. Fecit aliquando partieipem Philippum Mars

Sum earum rorum , quas ditaturna observa

aione notaverat de usdom satelEtibus, sum. niasque Iaustos a fiammo astronomoe consectaurus est. Sel praesertim Maraldio acceptissi-

anae suerunt observationes , quae pertinent ad quartum satellitem , ex quibus conjicere si posse arbitratus est suis illam minime cain rere maeκlis. Contemplanti oumdem acerris me Blanchinio prid. Id. Sext. an. MDCCXI repento se se ostendit forma Sc luce attenuae. tum atquo imminutum. Obstupuit hujusmodi visu Franciscus , praesertim cum celeris in

satialitibus vibi I simile inspiceret. Sic autem his horae spatio ipsius Oxiguitas & obse ratio erevit , vix ut mihici potuerit A ες

313쪽

BLANCHIN1 Us. 3os pluries etiam ex observantis oculis prorsus effugerit. Nunc quoniam reserre ingrelsi sumus quae Blanchinius 8c gessit & seripsit ad illustrandam astrorum scientiam , cujus aiadio vehementius in dies flagrabat , ες in quo

acquiescere videbatur, non putamus ab in stitutae narrationis cursu deflectendum . Parisienses, atque Lipsienses Academici multa suis in commentariis sparserunt, quae Blanchinius notaverat de quibusdam solis , lunae, planetarumque eclipsibus , deque cometa rum , qui per illa tempora apparuerunt, mO tibus. Nonnullas hujus generis observationes a Francisco habitas retulit quoque suas in Praelectiones tironomicas Gulielmus Wistonius, 8e multo plures leguntur in eo libro, quem edidit anno ΜOCCIcxxv II. Eustaehius Μan. Dedius, quique inscribitur: nunc sii Blanctinii Hronensis astronomicae ac geographicae Obserνationes felicrae ex ejus autographis excerptae Oe. Singulare ει perpetuum studium Μansre dii in Blanchinium Sc in ipsam astrorum scien tiam iacile ab eo obtinuit, ut innumera proinpe , quae erant confuse & permixte disper mis , quaedam etiam vix adnotata , descri

314쪽

s Is FRANC Iscus pie Sc electe sua in loca , suaque in tempora digereret. Mirabatur vero Mansredius

in tanta copia observationum nullam earum eatare , quas ante annum MDCCII. Blanchis inius habuerat, ic habuisse eum certo scie-hat, quod ea de caussa tres Romae meridianas lineas descripserat, unam Sc alteram in Aedibus Cancellariae , tertiam ad Quirinalis collis radices ea in domo, quam RLueensibus conductam incolebat. Sed sortasse ipse dumtaxat rationem habendam censuit

rerum a se observatarum ope praesertim gnomonis Clementiai, quo cum uteretur tanta

diligentia erat, ut haec nimia Sc minuta vel . accuratioribus videretur . Quis non doleat istud instrumentum ob renovata Aedis pavimenta nunc vix ullo usui esse posse, quod non tam dolenter quereremur, si aliud simile

Romae extaret, quod cum Clementino praestantia , fama, utilitateque comparari pos sit. Si hoc turpe fuit Carthusianis Monachis mali operis architectis Sc dominis; erunt quidem in gloria sempiterna quae illius meridianae lineae subsidio, multoque Lidore atque labore consecutus eli Blanchinius, qui .

315쪽

B L A N. C .H, I N I,V s 3II in Italia Astronomortim princeps numerabatur.

Velo ipsum Mansredium primas ejus doctrinae concessisse ex hoe uno intelliges, quod loquens aliquando cum Francisco Iacquierio de observationibus, quae pertinent ad stellarum aberrationes, quaeque in illo libro leguntur , non minorem iis laudem, quam Brad-lejanis deberi judicavit, sive tempus, sive diligentia , sive acumen , quo habitae sunt , perpendatur. His de rebus saepe etiam mentionem secit in scriptis suis , ac praesertim in

ea , quam ad Antonium Leprotium dedit, epistola, quaeque relata est in I. volumen Commentariorum Academiae Bononiensis. Ajebat enim se vehementer gratulari Italiae,

noνum O gravi mum Bra Idanis aberrationum legibus accesserit a Blanchinii experimentis testimonium , idque minime suspectum , cum Manahinius Iam inde ex anno Μ DCCXIX. hos in Capella O Lyra errorum limites agnoveris, o-erennio scilicet ante quam Bradlejus ingeniosam illam ad sellarum errores eaplicandos hypothesim

quin demonstrationem dixit ξ comminuesceretur. Quibus aliisque successibus alacrior factus Franciscus difficillima quaeque sust,

316쪽

pere non dubitavit. Inter haec fuit linea me et ridiana , quae a Romano littore prope Ar- deam ad Adriaticum usque paullo ultra Ari- 'minum per urbem Romam , Soracte montem & Eugubium pervaderet. Huie lineae alteram parallelam designavit, quae a rure 'Costa gutiano in littore Antiati incipiens gradiensque per vineam quamdam Collegii Hibernorum subtus Castrum Gandulsum, per Vaconis pagum in Sabinis, apicemque montis illi imminentis , eui nomen est monte m-scia, per alium verticem montis altissimi non longe a Cantiano, qui appellatur monte ac to, ad oram maritimam portus Ariminensis , quae orientem respicit, desineret. Dolendum profecto est opus hujusmodi, ex quo utili- tates maximae sperabantur, minime Blanchianium propter immaturum ejus interitum absolvere potuisse ; in quo duri elaborabat se aequaturum gloriam Cassinii confidebat, qui hujusmodi meridianam lineam in Galliae re gno descripserat. Sed expectationem diuturni desiderii nostri explevere tandem homines Jesultae doctrina praestantes Boscovihius M

Hayerius , qui ex Blanchinii laboribus haud

317쪽

B L A N C H I N. I U 8 3I3 medioeria habuerunt auxilia. Eustachius vero Mansredius hoc se debere munus putavit geographiae studiosis , ut cum aliis geographicis multis tabulam locorum , per quae idem meridianus Italicus transit , haberent inoo libro, quem ex schedis mathematicis RBlanchinio reli istis illum consecisse diximus . Illa quidem praeclara & gloriosa. Sed nihil omnium judicio est ad laudem Blanchinii illustrius opere illo, in quo de Hesperi lc Phosiphori phaenomenis a se primum observatis,& ad calculum redactis copiose disserit. Fuit

prosecto astrorum scientiae ad maximas res , quae antea latuerant, detegendas divinitus data fortuna , ut a Galilaeo telescopium inveniretur. Etenim hujus instrumenti ope vidit ille primus madulas in Ble, arque ex his maculis solaris globi conversionem circa pro prium axem collegit: vidit etiam jovis satellites quatuor , eorumque orbitas ; M invenere phases lunaribus perquam similes

notavit. Hugenius vero annulum circa saturnum, Sc ex illius satellitibus unum deprehendii , quatuorque satellites alios postea conspexit Ioannes Dominicus Cassinius . Gaiaen-

318쪽

3r 4 FRANCI scus heus mercurii, Hor cius veneris transitus. sub solem primi inspexerunt, alii cometarum sedem sepra lunarem , immo supra saturniam fanimadverterunt, alii stellarum numerum immensum & prope infinitum, alii in jove sa- scias it ejus vertiginem circa proprium axem, alii demum hanc ipsam conversionem , 8c maculas in marte se vidisse retulerunt. In tot

novarum rerum inventione una venus abditiores astronomorum observationes recusare videbatur , ut integrum reservaret Blanchinio campum, in quo ejus Virtus excurrere cognoscique posset. Usus hic telescopiis , quorum longitudo erat C. palmorum Romanorum toto anno Μ DCCXXVI. sive Romae esset, sive in Albano rusticaretur, Hesperum Sc Phosphorum contemplatus est, idque acute adeo , diligenter , feliciterque praestitit, ut maculas , de quibus suspicionem commoverant Io. Dominicus Cassinius, ic Philippus Isairius . in eo planeta videre , 8c metiri, totiusque superficiei descriptionem , quam relido- graphiam appillat , sacere potuerit . Definire etiam se posse putavit motum vertiginis ejus. dem planetae circa proprium axem confici

319쪽

spatio dierum XXIV. cum triente, 6c hujus axem ita inclinari , ut angulum XV. graduum cum plano eclipticae essiciat, suisque polis equum minorem, & cor hydrae respieiat, eumdemque perpetuo in tota orbita sibi

parallelum permanere. Nemo nunc est in astrorum scientia mediocriter versatus, qui ignoret ex Cassinii sententia illum vertiginis motum multo celerius peragi; neque sane di Ggelle suit caussam excusationem Blanchinii erroris invenire . Nam cum is praelon go uteretur telescopio, atque ad motum vix idoneo , haud poterat per plures horas plane tam oculis persequi. Ad eum igitur cum postridie rediret, adnotatae antea maculae , quae ei vix motae loco videbantur , suam jam conversionem , ampliust hoc quod excesserat observatori solum apparebao consecerant. Ceterum si quid latuit Blanchinium , multa alia nova Sc vidit Sc in lucem protulit; ac laudibus

efferre praesertim videntur astronomi quae ad parallelismum , ut vocant, conliantem plane tae axis pertinere diximus, omnino similem illi, quem Copernicus telluris axi tribuendum censuit. Idem rationem docuit inveniendae planetae parallaxis, quam constare ait

320쪽

FRAuc sitis minutis, ut loquuntur, secundis , εο

xxIII. tertiis, quam mensuram non una obin

servatione eonfirmavit . Quanti facienda sit harum rerum inventio , ex eo etiam cognosci potest, quod Eustachius Μanstedius scribens ad Thomam Dherantium, in maximo suo dolore ob mortem Blanchinii hoc unum se habere solatium dixit, quod is extremam manum ponere potuerit immortali de venere libro, in quo tot & tam praeclara insunt inventa , ut nihil de praestantia concedant iis, quaa tantam gloriam Galilaeo , Hugenio , Sc Cassinio compararunt. Neque contentus Franci

seus scripto docuisse homines de iis rebus .

quas observaverat, voluit etiam eas oculis subjicere. Globum itaque chartaceum com posuit, componendique rationem memorato in libro copiose tradidit, qui venerem praeelare imitatus ti campos & maria ostenderet. His autem maribus maculas denotantis hus nomina imposuit, partim Lusitanorum Regum ac Principum , partim Italorum , HAspanorumque Heroum , qui ad extremas mundi plagas primi omnium post memoriam hominum penetrarunt , partim docus morum