De luis venereae curatione perfectissima liber / Numquam antehac editus

91쪽

vENERE A. Gaiaci vires.

lidum aut frigidum , humidum aut siccum ad corpus humanum dicatur quod ipsum

per se ac semper calefaciat , refrigeret, humectet,aut siccet Gua iactam temperam c-to calidum S liccum existimandum cst. Si quis enim ramentum aut puluerem diutius mandat; caliditatem quandam percipiet acrimoniae participem quin externa vice-ra,si eius decocto, aut bullientis spuma illinantur; lita postea calor, Lacrimonia quaedam sentietur huic opinioni subscribunt odor&sapor. Nam ut auctor est Galen ra Simplic cap. v. odorata omnia calida esse certum est fit enim, ut scripsit Aristotcles a vaporatione odor seu exhalatione quapiam: quorum utrumque caliditatem arguit Hecautem clim temperata int& mitia tem p ratam is item caliditatem declar mi, quae secundi ordinis initium non transscern dat.

Est enim ecundo ordine calidum , frigidii, humidum, siccum medicamentum , quod manifeste suam qualitatem imprimit primo vero, quod obscure. Non tamen ut qui bus

92쪽

busdam placet, siccitas in coobscura est, ut in primo ordine subsistat quin potius secundi finem ais equi cci nanti estis morborulium idorum curationibus opinor. Quaru- quam vero Guaiacum calidum deprehenditura siccumjestianae humiditatis cuius dam particeps, maxime parte interiore nigra, praepingui,& resinacea,qua viscerum δίpartium blidarum humidum primogeniuconseruat alit. ventrem in lubricum facit, praeterqua du sudores promouetur. Quod si cuiqua mitti videatur; Veteres consulat artis proceres, qui medicamentu uniae simplex pluribus interdia, iis l. plane contrariis pollere facultatibus experti sunt, ut excalfacie li, refrigeradi,aut exsiccandi & humecta ti,aut tenuiu partium irassarum,& c. Et nisi primae illae Messicacissilius qualitates ita in uno

medicamento confunderentur: haud sane quae ex illis oriuntur, secudae similiter complicatae forent. Iam vero materia Guaiaco eiusque cortici inest valde tenuium partium: cuius vi ac sua temperie praestantissima edit opera Hinc enim crassa incidit&attenuat, leta deterget,obstructa aperitvi liberat, sudores prouocat, urina ciet, sputa adiuuat, stomachumi humidum, nauseabundum

93쪽

&resolutum sitia siccitate astrictionis participe exsiccatvi corroborat, ut alia omnia viscera: oris malum odorem tollit diuturnas inueteratas iccolis clienis Obstructiones c 'rum Jaydropem,aliaq. Vitia cx iis nata curat omnium corporis partium superfluos humores frigidos disis palatq. abimici capitis distillationes omnes exhaurit, xiis. que natos dolores tollit anginam notham, podagram, chiragram ischiada, Omnemq. arthritim mite iuuat ast limaticos paralyticos, stupidos, quouis modo re lutos curat Neruorum affectionibus omnibus ib- uenit tumores omnes frigidos duros ad suppurationem perducit ulcera cacoethea Chironia sistit, exsiccat, licatrice ob ducit Luis pustulas, tubercula,Vlceraq. Omnia, at l. Omnes ex iis natos dolores, alia i. symptomata nulla corporis noxa nullaq. vi

rium iactura paulatim cohibet, tollit. Vt non ab re lignum hoc Guaiacum ob admirabiles in hoc morbo percurando proprietates Sanctum a multis dic 'usit. Vt autem cortex ligno aliquanto acribri amarior gustu deprehenditur, ita maiorem vim siccandi ac sudores promouendi obtinet:

94쪽

aiata praeparatio.

CAPUT XII.

I oportet lima in scobem plane ac pulverem redig re, quo penetratu sit facilior, melius eius excoquatur vis. Nonnulli ad ornum in frusta quantumuis pusilla comminuunt quod ut inessicacius est: ita limpidius reddit decoctum. Huc pultic- rem pondere selibrae in aqua sontanae aut fluuialis libris v i. diem unum macera eo portet deinde percoquere lento igne leni vapore, in fictili olla noxia, plumbo intus illita,& diligenter prilis elota, ad prunam, tum ad libras duas sese imminuat, magna cura& alicta custodia, ne nimio calore ebulliat, neve exaestuet, aut este rueat. Nisi quid exundauerit multum de vivi cssicacia perit,

minus vi ax reliquum exsistit. ob id a ad

flammam coqui non debet: pruna quoq. modicam petit; at l. ollam quae non reple tur, sed cuius quarta pars ad minimum vacet: quae t perpetuosi cooperculata,nequid virium

95쪽

A. svirium exspiret. Sunt qui ad dimidia tantupercoquia partes. Sed ego illud certe decoctum magis probo, quod ad ignem diuti his fuit, 'uod a multo ligno paucum peruenit. Ita ut suadeam ad morbos inueteratos ad quartam etiam partem decoquere hodo nulla obsit calidior hepatis intemperies. Sic decoctum perfrigerari sinendum , dum scob desideata dein percolare in vitreum vas defundere oportet in quo dili e ter ob structo cos eruetur adisti m. Hoc primu decoctu ali Guaiaci cremore appellant ali se- raptu. Color huic de cocto est,qui aque ex limo minimu turbatae. Sapor gustantis ibacidus, initio quidem ingratus,sed paulatim as

suci centi iucundus. Nonnulli ex relicta denuo scobe cum libris v I. aut I. aquae

quandam quasi oram percoquunt ad libras

II II. Ut V . Hoc tenue percolatum ad cibum potui dant i cum prius medicii e loco

sorbeatur. Ego vero puluere nouum uataci pondere Iclibrae in libris decem aquae tepidae horis x v. maceratum ad prunas de coquo, tum ad libras Q I. redigantur. Hoc non modo alit humectat, sedctiam medicatae cuiusdam est virtutis particeps . t idcirco in pastu cxtra pastum quantum-

96쪽

libet tutis concedi possit. Acerba hoc loco inter Medicos de Guai ci natura de viribus exorta quaestio est aliis quidem eius sblius usu lucria cnereami

nitus exstingui,nec aliorum medicamentorum mistionem ipsum sustinere; quin devi&csticacia deperdat aliis contra eius imbecillas vires aliorum validiorum mistione intendi auget que,d quod eius naturae deest, id aliorum admistione suppleri contendentibus . si perscctatuis, eius usu exspectatur

curatio. Ego veris opinionem indefinite prolatam falsi insimulo. Ne l. enim ita per se essicax cxsilit uataci decoctiim,ut nullius alienus praesidia ope Lucin percurct Cnercam: neq. ita imbecillum, ut non nisi aliorum mistione vires habeat. Cum ergo eius quid c blius usu absumptis humoribus Luis sy mplomata omnia cohibeant ui;vis tamen E qualitas partibus iam insidens eodem penitus decocto exstingui deletive nequit nisi cuco aliquod incoquatur alexi pharmacon,

aut eius pro mittatur, misceaturve decocto.

Ita si solius Luis suscipitur curatio ι blius Gua iaci decoctum ad sudores promouedos, cohibenda i eius omnia symptomata satis esse proliteor cui tamen ad exstinguendam

97쪽

V A. 87 latctis veneni perniciem, impedienda l. recidiuam, nostrum Alexi pharmacu, Ua ratione mox dicemus, adiungetur. Nisi forte

pauca quedam incoquero placet,quq ipsum iucundius reddant,cuiusmodi sunt, uel passae in primis glycyrrhiza. Quod si quis

cum eo ingentem tot simplicium medicamentorum sarcinam decoquere iubeat; eiussipe vim cfficaciam ita obtundet , ut

optatus minime succedat cilectus Noenim bene illi cum omnibus conuenit sed habet nonnulla certam inter se repugnantia medicamenta quam nisi Medicus longo usu&experientia agnouerit, unius interduie mistione multorum sepe egregia vires obtudet, & effectus cohibebit. At vero si Lucs in corpus inciderit vel asthmate vel arthritide, vel iccoris aut lienis inueterata obstructione,vel cirrho,vel certe insigni aliqua intemperie pressum, cuius eadem opera tentanda sit curatio Guaiaco ea incoquenda erunt medicamenta, quae particuli laboranti eius a. affectui sint accommodata. Exemplicatasta, si annuo asthmate lues coniungatur Venerea, multis iisq. diris symptomatis stipata;est ter i. quidem affectias diuturnus&curatu dissicilis sed Lues Venere tamen

98쪽

multis dolori b. acerbior. eius itaque curatio, quam primum fieri poterit, suscipienda est, sed iis admistis Guaiaci decocto medicam ii quae asthmatis sontem & cattirigine exsiccent, ac cerebrum corroborent Cuius.

modi sunt flores rorismarini, salvi letonice,stoechados: et que pulmones multa pituita crasta ac lenta in farctos obstructos expediant Huius ordinis in primis commendantur Enulae campanae radix sicca, lycy rhiza, polypodiu hyssopus, si tureia, scabiosa,vngula caballina, mel inonnumquam cliquor Cyrenaicus, styrax calamita, modo iecolis intemperies ii si reclamet Huius decocti usu lues pariterat l. asthina ita tuta ri aliquando mihi vita sunt ut eodem paene temporis spatio,Vtrivi q. sequeretur sanatio. Sed sunt interim topica alia multa Lui minime aduersa remedia ad asthma adferenda . Eiusmodi sunt tum syrupi tum linctus omnes, qui crassa attenuant incidunt, ac sputa promouent. item quae extrinsecus capiti admota ipsum exsiccant, corroborat: cuiusmodi sunt calida omnia,praesertim, ro haec, quae modo nominauimus item suf- situs Hic mane de vesperi, in sudoris exitu per nares os excipiedus Et ut paucis per

99쪽

stringam, erunt casemper uataci decocto incoquenda , ita tum aduersiis affectu Lui implicitiam vires habere putantur,ita partes primario obsessas corroborent. Est enim Guai ac decoctum optimum aliorum omnium,quae vel illi permiscentur,vel praemi tuntur , vehiculum ad blidas partes quas l. ctiamnum illa deducens. Curatio per miracum, se i ius Lu

Enereae Alexipharmacum.

I, conclaui, hieme praesertim curatio tentanda,agri minime, nedum Ventis obnoxio,vbi ignis continuo Ila: aut ut in Germania, intra aestuarum tepidii, cuius ostio veluaut tapetes obtendantur intus&foris nequi egredietur, aut intrabit, acrem frigidiorem Intromittat . Melius est enim corporis spiracula laxa habere, patefacta, qtio Virus undiq. exspiret T state est hec cautio noxia, nedum luperuacua Primo statim die aluus ducetur medicina purgatoria, quae ad xi menda noxi humoris in corpore exsuperatis portione dicata sit ne is postea remediis concitatus curationem Coepta interturbCt.

100쪽

Concinnetur autem fere eiusmodi, ut ad coercendam grassantem veneni perniciem apta sit. Postridie purgationis aperienda est Vena mediana aut basilica, maxime si plenu succulentu sit corpus, aut aliqua venarii

plenitudine presum. Hinc opus auspicari sic licet in hunc modum. Prius illud &,alentius decoctum bis die propinetur tepiduad cyathum num mane quidem ad quintam veIperi ad quartam aut quintam . Porro Cyathum voco vi. quamquam dimidiuti brae commode datur. Hausto Guaiaci decocto interquiescendum horis aliquot: ta diu stragulis munitumi contectum esse oportet, dii caloris ope digesto in artus in dicamento noxium exsudet aeger Cum l.

ali hausto potu statim sudoribus diffluant; alis notis post duas tresve horas nemo pocsit certum sudoris excipiendi tempus praefinire. Constat tamen quib. ab hausta potione sudores mox erumpunt; citius detergendos esse & calidis linteis extergedos, ne vires bascant. Qui contra vero tardius Sudanduergo erit, quamdiu vires ferre poterunt Accum deficere sentientur, etiamsi vix parum

quid eruperit, subsistendum ac resiccato ςorpore ruenis concidentibus e lecto su

geres