장음표시 사용
401쪽
COMMUNES OPINIONEI. OPINIO CCCXLV.
Is Testes non requirunt aliquo pacto acta curiae, siquidem sque testibus habent publicam fidem,ex quo acta ipsa suscipiunt authoritatem ex praesentia iudicis, non autem ex persona tabellionis,&actuarij curia' ut per B tr. in l. emancipatione.C. des de instrv. cum quo sentiunt Doct.apostillantes ibi,& Bal. in l. gesta.C. de re iudi.& ista est commu- Cois
nis opinio, de qua testatur Lan Dan. de Oria. in repetitio .c. 0Pi- quoniam contra, nil. xii .in rubr. de probatio.& Moder.inibi,& Maranta,in tract. de iudici js,in 6.parte. 2. partis prin. saper. io.actu .nu. s i.&quamuis testes in actis curiarum norequirantur,ut sit perius ostendimus,tamen in actis extraiudicialibus testes omnino, & de necessitate debet adhiberi, secundum glo.in l.fin. C. de re iudi.& in l. donationibus. C. de dona. ubi Saly. dicit magnum uerbum ita commaniter Cois seruari,& refert Dec. in d.c. quoniam contra, nu. 76.& se l. ob ista ubi abunde declarat hanc materiam.
Per testes duos quis potest probare solennitatem, aut Testispriesumptionem instrumenti, secundum glo. in i .iuris gentium. g. quod sere. in uer. contrarium, circa sn.1f. de pactis, quam sequuntur omnes Docto. communiter inibi, & in l. sciendum. ff. de uer.oblig. ubi Iasiau. io. attestatur de dicta communi,Ruinus consi. I .nu. 8.& seq. uolii. a. sed tamen si uellet quis probare contra instrumenti tenorem utiq; non , admitteretur alia probatio nisi per aliam scripturama generaliter. C. de non nume. pecu. declaratur hoc non procedere ubicunque quis uellet probare simulationem, ac fraudem aduersus instrumentum , tunc enim posset per testes probare talem simulationem, secundum glo. in s. si uero tale,in auth. de instrv. cati.&fd quam sequuntur omnes Do- Coiacto. communiter, in l. I.C. plus uale. quod agi. & nonnulli alij Doct. relati per Tiraque. in tract. de utroque retract. q. I .glo. 1 .nu. I. fol. 99. declaratur etiam ut procedere possit in probando tenore instrumenti, quia tenor ipsius instrumenti per testes probari potest quando instrumentum euit amissum , & testes ita aperti sunt, ut instrumenti dese-
402쪽
ctum cognoscant,utputa Advocati, uel Notarii, & cognt scant literas illius Notarii, ita concludit Bar. in aut. si quis eoi, rn aliquo. C. de eden. cuius opinionem scribit esse comitur opi nem Deci. ibi. nu. 19. & eonstat similiter communem fore ex congestis per Amict. decisio. 3οι. m. 3. & s.&sic deci- sim extitit in sacro regio conci. Neapolita.teste Afflict.deciso. 27 .cuin 3. tamen requistis traditis ibi per eum.
Testis Validior,ae dignior est probatio,quae fit per testes allire,
sunt per instruimenta secundum magis commune opi' nionem Dost in c.cum Riabellio,ext de fide instrv.quam approbat,& citat Deci. in rub. de testi.& Moder.in repetitio. l. admonendi. ff. de iure iuran.& hoc non mirum, siqui dem probatio per testes est naturalis, congruiti iuri diuino ita Innocen.in praecitato. c.cum P. tabell: O, cum quo C pi, teri communiter transeunt, ut per Moder. ibidem,&in d.
vi. l.admonendi, comprobatur fimiliter dicta conclusio per Dore in d. l.admonendi, quia uidetur quodammodo miraculosa probatio, q, pelli unius animaIis iam. mortui credatur. uerbi gratia instremaento publico.
. Testis non potest tradere in scriptis dictum situm iud
' ci. c.testes. 3.q.I r.& ibi Ioan. AM. Abb. Syculus, caeterique Canon istae omnes,in c. testibus,de test. r. nero, in l.Theo Pornpus. is de dote praelega.nu. ia. inclinauit in cotrariam
opinionem, sed tamen pri ma pars uerior uidetur, ista potissimum ratione,quia testis non potest deponere per scrui pluram nisi sit mutus.c. testes,ubi glo. I.q. 9.&Specu. inti tu.de teste,in g. minc tractandum,uersi. quid de muto; Secundo comprobatur quoniam per tabellionem debet scribi uerba attestationum,ut ibi probat text. & hanc partem, tenet etiam Saly. iiii. iusiurandi.C.de testi. Panor. in d.c.testibus,& optime facit tex. in c. licet ex quadam, exi. de testi..ibi proprio iuramento & caetera, quem text.ad hoc pandς σεis rant A b. antiq. Ant.de But.Panor.&alii communiter postvi. Innocen.&Geminia.in . relatum. s.q. 2. postremo assignam' ad fulciendum prelatam opinionem ista optima ratio
403쪽
Quia iudex ex trepidatione,& titubatione facilius ueritassi
potest comprehendere. d.c.testes.d.c.a nobis, & d.LTheo-vompus,& not.Syculus,in d.c.a nobis,& sic constat abun- e contra Bar.esse communem sententiam omnium Doct. de qua testatur Couarruvias, in tracta. resolutionum iuris Civilis,& Canonici,cap. Ig num. 6. lib. 2.&prflatam opimionem tanquam ueriorem sequutus est Lanfra. in c. quo- Diam contra, de Probat. In ueraestes,nu.7.post medium,&celsus ibi,in add.Boor.decisio. I.nu. 38.& Marsi. cum alijs.cbgestis per ipsum, in L de minore.f. plurium quoque,nuia ia. de quaestio.&Bal.in d. l. iusiurandi, ubi dixit, D non po- est dicere testis testifico prout in hac scriptura tigillata si sillo meo si non legat illam iudici,secus si legeret scripturam iudici,& ipse uelit eum videre, & audire loqui,& hoe modo potest saluari dichim Bar.in d.l.Theopompus,secudum Ioan . And. aliosq; communiter, in Praecitato.c.testilus,& in c.licet quadam supra citato, Bald. & Salyc. in d. l. Uusurandi, Limitantur praedicta, licet depositiones facti per scripuiram non probent, nihilominus iaciunt praesum
ptionem,secundum dominum Ant. In c. in ecclesijs,col. 1. de maro.&Obe.col. t r. quod dictum reserunt,& sequuntur
.emn Moder. communiter,in d.c a nobis; fallit secundo ea . doco dicta communis conclusio in alio casii, in quo magis probat teuimonium factum per scripturam, quam testimo Mium uiuae uocis , qai casus est in patre quoad filium super aetate ipsius filij si de ea disputetur, nam in tali cassi magis aereditur scripturae patris, uel matris,et eorti uruaeuo ei, ita dixit D.Ant.in c. ex literis,de tranact.quod dictum sequiatur Barba.ibi,licet Imola reprobet D. Ant.&male.
Testis deponens de nocte, seu tempore nocturno se litis disse,& cognouisse Titiu comittente malescia, vel dolosε contrahente,uel aliquid dicente Luna no lucente, & absusui ne accenso indubitanter,nec in ciuilibus,nec in crimimalibus uegot ijs probat secundrem coem opinionem olum Doct. in l.ti eu exceptione .f. in hac. Tquod met. ca,& in L no minore.C.de trans&in l. si no spati.C. detest.&uoluit
404쪽
rationibus ante torturam, nil. I a. quia de nocte quis non potest uideri,nec cognosci imo talis testis esset de falso suspectus naturali ratione, secundum praecitatos Doct. ideq;
dicendum est si testis diceret se cognouisse Titium delinquentem,& nihil deponeret quod Luna luceret,uel non Iaceret,& probetur postmodum per dictum Titium per copulum dierum D Luna non lucebat, tunc talis testis nihil probaret. ita consuluit Oldr.de ponte. Laudensis, ut resere Ias in d a.non minorem,col. i .Bal. Ang. in dS. in hac, Fel. in c. sicut,col. . de re iudi . fallit hoc quando testis diceret se cognouisse, seu uidisse Titium patrantem maleficium de nocte ad uocem,quia habebat notas uoces ipsus, tunc ista depositio faceret in ditium ad torturam, secundum Ias ind. l. non minorem, nil. s. Interpretatur secundo praedicta conclusio qliando testis diceret cum iuramento se uidisse Titium delinquentem seu committentem aliquod maleficium de nocte quia Luna lucebat,uel aderat lumen luce nae, uel ignis, tunc enim ei fides adhibetur, nisi probetur
contrarium Luna non lucebat, nec aderat lumen ignis, Coi, & lucernae, secundum Ias & Docto. omnes unanimiter, inopi. d. l. si non speciali,& in d .l. non minorem, Deci.consi. I 6 I. in causa matrimoniali,col. 3. & ita consulendo tenuit Gramaticus post alios congestos ibi per eum consis .criminali. 8. nu. I. fallit ulterius prae allegata conclusio quando testis diceret se uidisse Titium maleficium committetem de nocte,quia erat ipsi ualde uicinus,& propinquus,uel commorabatur simul cum ipso, tunc licet Luna non luceret, nec alia lumina accensa adessent, non ob id falsus censendus cst ipse testis, imo probat, quia saepe contingit, & praesertim tempore autumni noctes esse clariores secundumehis philosophos,& physicos communiter, nisi probaretur conv - trarium noctem illam suisse obscuram , S testem praedictu distase a dicto Titio per unam Bal stratam, uel per aliam loci distantiam,ut late probauit,& tenuit Oldra. Bened. de vadis in apost illis ad Fran. Areti. in d. l. non minorem,per
405쪽
COMMUNES OPINIONE A rνς OPINIO CCCL.
Testis non potest iurare per procuratorem, etiam habεtem speciale mandatum, di sic iurametum testis per ipsem procuratorem praestari nequit, secundum Bartol. in l. qui bona. f. qui alieno. ff. de damno infecto,Bald. in rub de iureiuran.& sequitur Abb. D. Ant. & alij relati per Fel. in c.licet ex quadam .ex. de testi. Rom. in d 6.qui alieno,& Pano. in d. c. licet, ubi ait hanc esse communem opinionem, c-ῖ, in contrariam uero sententiam, iuramentum testis prae- opi.
pari possit per procuratorem, sed ipse testis non ualeat di
nassium deponere per Procuratorem inclinauit Ioan . And. in c.ut circa,de elect.lib. 6. in Nouel. & Rota Roma- . na quam sequitur idem Roma.titubanter,in sing. 8. & mouetur Rota ibi per nonnulla fundamenta, R optimas rationes,quas reasium psi Curtius, in repeti.l. admonendi. T de iureiuran nu. Is 9.quasi inherendo isti ultime opinio ut Rotae Romanae, tamen omisso multiloquio quicquid praefati Docto. suaserint contra communem ab ea in iudicando, Reonsulendo fatuum esset discedere , ut late scripsimus Q-pra, in uer. iurametum potest praestari per procuratorem, circa si.
Testis deponens extra articulos non ualet eius depositio,quia testis no debet examinari extra articulos, & si d Ponit non probat, siquidem deponit non iuratus. c. de testibus extra de testi. Se l. si quis libertatem cum glo. T de petiatio.haeredi.& Bart.& Mij notant, in l.s duo patroni. g. Iulianus .ffide iureiuran. cum similibus Alexa. in I. i. msi cer.
peta. Bal.consi. 323. uol.2. Fely.&alij, in c. de testibus.&ita c. per tuas. de testi .caeterum s deponat testis,quo modo intelligat uerba articulorum non dicitur extra articulos deponere,cum istud non sit extra propositum,secundu Bart. per illum tex. T si cer. pera. nam pertinens depositio diciatur,quae aliquo modo facit ad causam,etiam in modicum. secundu Bal. in c. quoniam,de testi. R in l. ad probatione, in η. not.C. de probatio.&illud ,quod adiuuat causam non
dicitur esse ex leui praesumptione impertinens, ut per Bal.
406쪽
en eaἱcet eausula,col. pen uerim praedictis apparet,de probatio. & sic concludunt praeallegati Doct.-testis non dieitur deponere extra articulos, quando deponit de aliquoi certo modo pertinenti ad causam, & hoc intelligunt Bar-Cεῖ, Deci . carteriq; communiter, ind.l. I. quando testis iurauit Opi. super articulis, nam si iurauit deponere super tota causa tae it fidem sine dubio de eis, quae deponit extra articulos, dummodo eius dicta pertineant ad causam,ut per Bar. in l-s duo patroni. g. idem Iulianus. ff.de iureiu.& alios quamplures Doct.congestos per Marsi. in I. I.6.Diuus Adria. nu. a. ubi sequitur priefatam communem opinionem, & hine est ' practici Notarij faciunt testes iurare super tota cau-
fμ hisq; nota unum,& tene menti perpetuo testis depones '' falsum extra capitulata,& extra causam in causa ciuili non cεῖ, tenetur ad poenam falsi ordinariam iuris communis , siue Opi. interpositam a statuto, sed alia mitiori poena arbitraria debet puniri, secundum Bald.consi.io6. uol. I .& ista est communis opiniodeste Ludo. Bolo. cons. 3 O .ser. savius.
Testes de collegio, uel uniuersitate seculari non probauchi3 pro eista est com numis opinio, ut asserit Dec. in c. in-
super,nu. 6.e .de testi. 3c Lansean .in c. quoniam contra de probat.muer.testes,num. 73. ubi eam plenissime declarat. quae communis ampliatur procedere etiam in causis one-rum,secundum Abb.cosi. i 6. primo an dictus in prima parte Fely.in d. c. insuper,col. 3.Iasin l. sed si hac lege .f.patronu,col 2.ff. dein ius uocan.& Afflict. decisio. oo. inchoante nobili col. s .uer. his praemissis,& hoc potissimum procedit quando omnes de uniuersitate agerent, uel sndiculi constituerent, uel deponerent , quo casu indistincte etiam in casibus quibus alias admittuntur, puta quando non tractatur de eorum interesse no essent aliquo pacto testes idonei,ex quo essent testes in facto proprio, secundum Bald .ime tertio loco, de probatio. & Assiict. in dicta decisio. oo uersi. fallit nisi & cari. Interpretatur uero ista communis non habere Iocum quando tractaretur de probado actum
factum in concilio uel congregatione in qua communiter
407쪽
rion admittuntur,nisi illi de uniuersitate,tunc pro illa uniuersitate admittuntur testes uniuersitatis in Civilibus, &Criminalibus, ut per Marsi .sing. 73. incip.plures,Gramma. consi. crimi. 26.nu. 3 .in causa matrimonij,& probatur, in c.veniens,il ij. de testi .ubi tex. in fui.& glo.Abb. Butri Fel ali; Docto. communiter, in d. c tertio loco. Interpretatur quoque ulterius non procedere in collegio, seu uoi- cois Mersitate clericorum,& religiosorum, quia absolute testia opumonia eorum de collegio recipiuntur pro utilitate ecclesiae, non autem in siibsidium .c. nuncius,ubi omnes scriben. no de testi.& in c. & si Christus,de iureiu.& ista est comunis opinio,de qua testatur Iaec. ind. c. tertio loco, Ru. s.& seq.& Soci.in tram .fallent. in reg. 4o8. testis praelatus. quod saRe , & cum grano salis intelligendum esse asserunt 'r' Doet. relati per Deci. in loco,ile quo sit pra, quanda testes hoc casii essent omni exceptione maiores. Sub limitaturis haec limitatio communis, ' Praelatus non potest testificari in causa suae ecclesiae , quando esset quaestio de bonis mensae ipsius praelati,de quibus pergio. in cleme. I. in uer ad mensam , de exces. praelat de hoc tenet Ioann. Andr Ant. Domi. Ic Sicul. in d. c insit per, idem Io. And. & Doct.
in c. praesentium, eod.titu. de testi. lib. 6. licet Ant. in c. cum
uenissent de iudicimideatur tenere contrarium,nihilominus praecedens opinio communiter Approbatur ex qua Si cuius infert, in d. c. insuper Canonicum non possie csse te opi,
stem in causa suae praebendae cum illa sit deputata pro me- sa sua, sequitur ibi dicens pro hoc optime facere θ licet Praelatus possit esse iudex in causa sitae ecclesie, sicut laicus non tamen si fuerit qu stio de bonis mensae stis,secundurn
Host. in c. procurationes decensibus,Calder. consit. 6.titu. de iudici. Do. post Collecta. col. 6. 1n d. c. cum uenissent, praecitatam communem sequuntur omnes Doct. in .l .c.insuper,& audacter eam attestantur inibi. & commune prae
dictam. in prin. positam interpretatur, & limitat in septem
easibus non procedere Soci. in il .reg. O8.
Testificari, uel testiς esse non potest pater 'ro filio, nec filius pro patre. c. si testis. q. quaest. 3. notat IOU.Μona. in
408쪽
s. sio lasenserio iuris,sol. s. inrub. contra testes,& Specu. inopi. titu de teste.*. V. dc ita se habet communis opinio omnium scriben.uarijs in locis iuris nostri, ut plane, & abunde deducit Alberi.in tracta. de testi. co L i. & Grammati. decisio. s. & 8. & ista communis conclusio, D pater regulariter
non potest testificari pro stio probatur, in t parcntes, ubigi. not. Cyn.rk Butr C. de testi. Ampliatur isthaec conclu-sso, ut procedat in causa flij, etiam emancipati, in qua regulariter pater non potest testificari. d. l. paretes ubi Doct.c5is communiter omnes, tenet etiam Bar. in I. qui testamento. vpk s. per contrarium .ifile testi. S late Specu.& ibi Ioan. And. in titu. de testi. β. i. col. r. & seq. uercitem quod est parens,& istam opinionem communem esse fatetur Melchior de Facinis consi. 82. in prin. uol i. posto inter consi. crimina.
diuersorum collecta per Io.Bapt. Ziletium,& Aret. in d .l. qui testamento. g qnaecunque. sub nu. 6. Limitaturq; in causa religionis, in qua pater pro filio testificari potest. c. praesens. 22. q. r. & mater testiscatur etiam cum quaeritur de artate, uel genere, aut cognationes iij. Ictiam in matris. T.
de probgtio.& quamvis,gl. ibi dicat G, non recipitur ut testis,sed ut e c :psius respolione. Iudex melius inueniat uel, talem,nihilominus indubitanter mater potest test scari in causa aetatis fili j comprobandae, secundi in gl. in s. item in
criminali, in uer. testis idonetis. . l. I. Bar. iii l. 2.f. aetas. T. de ex cu sa. uto.& Areti. in g. pater,institu.de testi. Limitatur in causis matrimonialibus, in quibus pater, uel mater potest esse testis cum quaeritur ut mina matrimonium possit esse cum eis,uel non propter consanguinitatem,uel assinitatem. c. i. ῖ S. l. s.c.transmissae. qui fili j sint legiti &c. Ω- pereo. de sponsa. Ridem teli et Ioan . de Anan ia, &ibi Bologni .in add.in consi. s 2. Sc Calderi. consi. I t.in titu. de t sit. caeterum ubi agitur an matrimonium fuerit cotractum, uel non, siponsi aserente fore contractum, si 'onso hoc negante, si eo casu ipse sponsus ditior,uel nobilior uel potenrior,uel honorabilior esset, pater, ac mater sponsae profecto n admitterentur in fauore matrimoiiij. d.cap. stipercodem,& cap. ex literis,eod.titu. & ita dicit Specu .in titu. de testi. g. r.uer. item ', est parens,ad ij cies inibi dominum suum dicere,q, etiam si sint pares pater, de mater uidentur su*
409쪽
lii specti; unde bonus iudex hoc arbitrabitur l. continui actus .ffide uerb. oblig. in prin. addens idem Spec. in d. g. r. quod sufficit alterum istorum,uidelicet quδdditior,uel stiam nobilior licet in aliis sint pares ad hoc ut pater,& mater intelligantur suspecti. d. c. super eodem, & hoc optime declarat Io.And. in add.ad Specu. in d .f. t. sed opinionem
Specia reprobauit Deci. consi. i 6 I. sub nu .i I .Zali. consi. 9.nu. 3. lib.l. 8 Soc. in trach. fallen. inreg. 27. testes parenta pro liberis,nu. 6. ubi ait communem opinionem esse Ioari.
And. Hostien.&aliorum contrariam in locis praecitatis' is in casu isto relinquatur iudicis arbitrio utrum , in d. causa matrimoniali parentes admittantur, qui quidem bonus iudex diligenter inspicere debet an adhibenda seret fides patri,uel matri,circa praedicta. item parens potest tellificari in causa status, secundum Bar.in l. o. duae cauta. ff. de car.&Io .Fabri. in d. s.pater; item potest testiscari in testamento militis, secundum Ang.post glo. ubi sit pra, sed no potest Aliscari in causa lesitimationis filiorum,ut per Bar. in i Gallus,in fin. prin .st.de libe. Si posthii. fallit etiam ubicimque accederet consensiis eius contra que huiusinodi teste deponere possent, uidesic et quod testus siti aduersarij recipiantur in testes, tunc proculdubio pater contra filium, &filius aduersus patrem produci ac recipi possunt, secudum Guido. de Sura. in d. l. parcnteS,& Io.And. in add. Specu.i prin.&Melchio rem in d. consi. 82. nu. Σ. ubi ita consuluit. Limitatur ultimo loco intestamento si ij de Castrensi, vel quasi testantis uel aliis contractibus in precitato .g. per contrarium repositis,aliasque limitatiopes qRamplures racensuit,&posuit Soci. in d. reg. 27
Testis non potest effe uxor pro viro,& econtra, secund4xlo.& omnes, in l. etiam. C. de testi.& Alberi. intract. dete1ti. inrub. quando testes repellantur ratione domesticitatis, colum. I.Bal.& Saly. in s. a. C. de testi. Grammat. conss. Crimi. s. nu. 6.&Canonis. omnes, in c. in literis exi. de tecti .ubi reprobant δ' oc. 3c Abb. contrarium affluerantes, Rhanc opinionem aiunt esse commune scriben ind.J.etiam ec Grammat.decisio. s.& 73.uume. I9.Ampliatur praedi- opucta
410쪽
cta G modo procedere in commodo pecuniario uiri, sea etiam famae,& honoris,ut not. Bar. in l.lex Cornelia. E. de iureiu.&Deci.consi. I 31. col. 2.Ampliatur secundo ista omnia et, testificas super eo in quo inest suum commodum , uel incommodum non probat etiam si deponens ipse esset
episcopiis,ut per Deci.consi. 9. I .col. 2. sed contrarium,tenet Crauet.consit. 73.nu. 3 i.& ista conclusio, Prestes nou. probant in illo quod est sibi commodum, declara nisi illud commodum ueniret in consequentiam,ut per Dec. cos l. io o. col sin. fallit similiter isthaec communis,s non est idoneus testis quis, quando tractatur de eius commodo in teste qui probaret,& produceret contra tutorem, qui non confecit inuentarium,uel librum rationum,ut per Bart.in l. ter. de iure fisci,quem sequitur Deci. consi. 1s6.nu. 6. Limitanturque praedicta, ac declarantur duobus alijs moris per Deci.consi. 342. col. 2.
Testis esse non potest uenditor pro emptore,secundum C Q glo.&co inuniter Doct.ini. in omnibus. C.de testi.&Bart. 'ρ'' in t .ab executore.g. r. de appella. & Lansean post alios con estos per eum, in e. quoniam contra de probat. in uer.t es. nu. 66. imo nec idonei testes sunt donator, uel uenditor in causa emptoris etiam si tenerentur de euictione, secundum Pet. Cyn &Ioan. Fab.in I si tibi decem. f. pactum. ff. de pact. Ant. Imo.& Panor. in c. in stiper,de resti. Bal. in I. si ad te.C. de Al. Gui. Pap. consi. sequuntur rationes,col. Pen. Bertran. consi. 7. uiso processu, col. pen. lib. 2. & Ruia cali nilna consi. i 8 aum.1 i. uol. i.& istam inquit communem. opinionem Lansean. in loco praeeitato, α Ioa. de Amicis consi, i s. nu. is.& seq.ubi eam sequitur,& declarat.
Testis non polrst ella aliquo pacto cedens in causa cesesionarii, secundum Collecta in c. nuntius,de testi Ioa.Fab. Bal.& Saly. in t in omnibus. C. de tcsti. Bal. in l. h. col. 2.C. de iure dot. Capellam Tholosa. in decisio. 9 . & Nellum, opi in trac. de testi. in uer. cedens s& ista est communis opinio, de qua testatur omnes Mod. in dae .instiper,& in d. l. in om-